• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٧ی ژانویەی ٢٠١٧ی زایینی - ٢٨ی بەفرانباری ١٣٩٥ی هەتاوی  

ئاسۆ سالح له‌ وتووێژ له‌گه‌ڵ كوردستان سه‌باره‌ت به‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌ی پارله‌مانی ئۆرووپا: ئەم جۆره‌ كۆبوونه‌وانه‌، ته‌واوكه‌ری خه‌باتی خه‌ڵك له‌ شار و پێشمه‌رگه‌ له‌ شاخن

زایینی: ٢١-١٢-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/١٠/٠١ - ١٠:٥٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ئاسۆ سالح له‌ وتووێژ له‌گه‌ڵ كوردستان سه‌باره‌ت به‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌ی پارله‌مانی ئۆرووپا: ئەم جۆره‌ كۆبوونه‌وانه‌، ته‌واوكه‌ری خه‌باتی خه‌ڵك له‌ شار و پێشمه‌رگه‌ له‌ شاخن
وتووێژ: ئۆمید عه‌بدی

ڕۆژی چوارده‌ی مانگی دێسامبر، له‌ پارله‌مانی ئورووپا له‌ شاری ستراسبوورگی فه‌ڕانسه‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌ك به‌ به‌شداریی پارله‌مانتارانی دێسكی ئێران به‌ڕێوه‌ چوو. نوێنه‌ری حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێرانیش بانگهێشتی ئه‌و كۆبوونه‌وه‌یه‌ كرابوو. ئاسۆ ساڵح وه‌كوو نوێنه‌ری حیزب له‌و كۆبوونه‌وه‌یه‌دا‌ به‌شداری كرد و وتارێكی پێشكه‌ش كرد. له‌م وتووێژه‌دا هه‌وڵ ده‌ده‌ین زۆرتر سه‌باره‌ت به‌و كۆبوونه‌وه‌ و ئامانجه‌كانی بزانین.

پرسیار: چ لایەنێک ئەو كۆبوونه‌وه‌یەی‌ ڕێكخستبوو و ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ له‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌دا به‌شدارییان كرد كێ بوون؟

وەڵام: كۆبوونه‌وه‌كه‌ به‌ هه‌وڵ و تێكۆشانی ڕێكخراو‌ی نه‌ته‌وه‌ بێ ده‌وڵه‌ته‌كان UNPO ڕێكخرابوو كه‌ حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران یه‌كێك له‌ ئه‌ندامه‌ چالاكه‌كانی ئه‌و ڕێكخراوه‌یه‌. نزیك یه‌ك ساڵ ده‌بێت كه‌ ئه‌و ڕێكخراوه‌‌ به‌ پێوه‌ندی گرتن به‌ لایه‌نه‌ جۆراوجۆره‌كانی پارله‌مانی ئورووپا، هه‌وڵی دا كۆبوونه‌وه‌یه‌ك له‌و چه‌شنه‌ ڕێكبخات كه‌ به‌ خۆشحاڵیه‌وه‌ ئامانجی باشی بوو.

له‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌دا‌ جگه‌ له‌ پارله‌مانتارانی دێسكی ئێرانی پارله‌مانی ئورووپا، نوێنه‌رێك له‌ كۆتله‌ گرینگه‌كانی پارله‌مان به‌شدار بوون. بۆ وێنه‌ له‌ گرووپی پارته‌ دێموكرات مه‌سیحییه‌كان، گرووپی حیزبه‌ سۆسیال دێموكراته‌ پێشكه‌وتووه‌كان، گرووپی حیزبه‌ كۆنسێرڤاتیڤه‌كان و نزیك حه‌وت كۆتله‌ی دیكه‌ی پارله‌مانی ئورووپا. به‌پێی نامه‌یه‌ك كه‌ به‌ده‌ستی ئێمه‌ گه‌یشتبوو بڕیار بوو كه‌ نوێنه‌ری ئێران و هه‌ندێ وڵاتی ناوچه‌ش وه‌كوو ئیسرائیل له‌و كۆبوونه‌وه‌دا به‌شداری بكه‌ن. به‌ڵام له‌ سه‌ره‌تای كۆبوونه‌وه‌كه‌ ڕایانگه‌یاند كه‌ باڵوێزی ئێران له‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌ زۆر تووڕه‌یه‌ و به‌شداریی تێدا ناكات.

جگه‌ له‌ حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێرانیش، نوێنه‌ری حیزبی گه‌لی به‌لووچستان، نوێنه‌ری حیزبی ته‌زامۆنی دێموكراتیكی ئه‌حواز و نوێنه‌ری حیزبی لیبراڵ دێموكراتی ئازه‌ربایجان به‌شداری كۆبوونه‌وه‌كه‌ بوون.

پرسیار: نوێنه‌ری ئێران بۆچی تووڕه‌ بوو؟ چ دژ كرده‌وه‌یه‌كی پیشان دابوو؟

وەڵام: دیاره‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی له‌و ئاسته‌ بۆ ئێران و ئه‌و پڕوپاگه‌نده‌یه‌ی كه‌ بۆ خۆی و دژ به‌ ئێمه‌ ده‌یكات، زۆر خراپ بوو. بۆ وێنه‌ پێشتر له‌م كۆبوونه‌وه،‌ هه‌یئه‌تێكی مه‌جلیسی ئێران سه‌ردانی پارله‌مانی ئورووپایان كردبوو و له‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی هاوشێوه‌دا به‌شدارییان كردبوو. هه‌یئه‌تی مه‌جلیسی ئێران پێكهاتبوو له‌ كه‌مایه‌تییه‌ نه‌ته‌وه‌یی و ئایینیه‌كانی ئێران، بۆ وێنه‌ ئه‌رمه‌نی، یه‌هوودی و... هتد. نوێنه‌رانی مه‌جلیسی ئێران هه‌رچه‌شنه‌ هه‌ڵاواردنیان له‌ ئێران ڕه‌د كردبووەوە و حیزب و ڕێكخراوه‌ دژبه‌ره‌كانیان وه‌كوو تێرۆریست ناساندبوو. ئه‌وه‌ش تاڕاده‌یه‌ك بۆ باش پیشاندانی ڕووی ئێران بۆ ئورووپاییه‌كان كاریگه‌ریی هه‌بوو. كاتێك ئێمه‌ له‌و كۆبوونه‌وه‌دا به‌شداریمان كرد و هه‌ندێ ئامارمان سه‌باره‌ت به‌ ئێعدامییه‌كان، گیراوه‌كان، كوژرانی كۆڵبه‌ره‌كان و باروودۆخی ئابووری و سیاسی باس كرد و ناو و وێنه‌ی هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ کە به‌ ئامار وترابوو، له‌ نێو پارله‌مانتاره‌كان بڵاو كرده‌وه‌، زۆر كاریگه‌ریی هه‌بوو كه‌ لە ڕووی ڕاستی ڕێژیمی ئێران تێبگه‌ن. ئێرانیش له‌وه‌ تووڕه‌ بوو. دیاره‌ تووڕه‌یی خۆشی ده‌ربڕیبوو و له‌گه‌ڵ زۆر پارله‌مانتار پێوه‌ندیی گرتبوو و هه‌وڵی دابوو كه‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌ هه‌ڵوه‌شێنێته‌وه‌. ته‌نانه‌ت هەڕەشەی كردبوو كه‌ ئه‌وانیش له‌ سه‌ر پێشلكارییه‌كانی مافی مرۆڤ له‌ وڵاتانی ئورووپایی كۆبوونه‌وه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌بەن. بهڵام كۆبوونه‌وه‌كه‌ زۆر به‌ باشی به‌ڕێوه‌ چوو و توانیمان تا ڕاده‌یه‌ك ئه‌و پڕوپاگه‌نده‌یه‌ی ئێران بۆ خۆی ده‌یكات، پووچه‌ڵ بكه‌ینه‌وه‌.

پرسیار: هیچ باسێك سه‌باره‌ت به‌ ڕاسان و ده‌س پێكردنی قۆناغی نوێی خه‌بات له‌ لایه‌ن حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێرانه‌وه‌‌ كرا؟

وەڵام: ئه‌و كه‌سانه‌ كه‌ وتاریان پێشكه‌ش كرد باسی بارودۆخی سیاسیی و گۆڕانكارییه‌كانی ناوچه‌كانی خۆیانیشیان كرد. ته‌نیا گۆڕانێك كه‌ له‌ ئاستی خه‌باتی سیاسی و جه‌ماوه‌ری له‌ هه‌موو ئێران هاتۆته‌ ئاراوه‌، مه‌سه‌له‌ی ڕاسانه‌. ئێمه‌ش وه‌كوو حیزبێك كه‌ ئه‌ركی به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌و قۆناغە نوێیەی خه‌بات و دووباره‌ زیندوو كردنه‌وه‌ی ئه‌و ژیله‌مۆیه‌مان پێ‌سپێردراوه‌، به‌ شێوه‌ی به‌رین باسی ئه‌و قۆناغه‌مان كرد. ئێران زۆر هه‌وڵ ده‌دات كه‌ خۆی وه‌كوو ناوچه‌یه‌كی ئارام و سه‌قامگیر له‌ ده‌ره‌وه‌ پیشان بدات كه‌ گوایه‌ هه‌موو خه‌ڵك ڕازین و هیچ مه‌سه‌له‌یه‌ك له‌ نێوخۆی ئێران له‌ ئارادا نیه‌.

به‌ڵام ڕاسان ئه‌و درۆیه‌ ڕه‌د ده‌كاته‌وه‌ و باس له‌ سه‌ر ڕاسان پروپاگه‌نده‌ی ڕژیم پووچه‌ڵ ده‌كاته‌وه‌. له‌ به‌شێكی وتاره‌كه‌ی منیشدا، پاش باسی ڕه‌وشی مافی مرۆڤ، سیاسی و ئه‌منی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان، ئاماژه‌م به‌وه‌ كرد كه؛‌ دژ به‌م سیاسه‌ته‌ كۆلۆنیالیستی و ڕاسیستییەی كۆماری ئیسلامیی ئێران، حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران، له‌ دوو ساڵ پێش ئێستاوە قۆناغی نوێی خه‌باتی ڕاگه‌یاندووه‌ كه‌ له‌ لایه‌ن خه‌ڵك و به‌تایبه‌ت گه‌نجانی كوردستانەوە پێشوازیی زۆری لێكراوه‌. هه‌روه‌ها باسی پێكدادانه‌كانی نێوان هێزی پێشمه‌رگه‌ و سپای پاسداران كرا. له‌ كۆتاییشدا داوامان كرد بۆ خه‌بات بۆ پێكهێنانی سیستمێك له‌سه‌ر ئه‌ساسی مافی مرۆڤ، ئازادی، سێكۆلاریسم و دێموكراسی هاوكاریمان بكه‌ن.

پرسیار: ئه‌وان سه‌باره‌ت به‌ ڕاسان چ بۆچوونێكیان هه‌بوو؟

وەڵام: دیاره‌ به‌داخه‌وه‌ زانیاری كه‌متر به‌وان ده‌گات. مه‌به‌ست له‌ زانیارییش زۆرتر ڕاپۆرتی میدیاكانه‌ كه‌ جێی باوه‌ڕی ئه‌وانن. بۆ وێنه‌ پرسیاریان كرد كه‌ بۆچی زانیاریی كه‌متر به‌ ئێمه‌ ده‌گات. منیش ئاماژه‌م به‌ سێ خاڵ كرد: یه‌كه‌م ئه‌وه‌ كه‌ لە كوردستان ڕۆژنامه‌وان ناتوانن ئازادانه‌ كار بكه‌ن و پێوه‌ندی به‌ ده‌ره‌وه‌ بگرن، دووهه‌م ڕۆژنامه‌وانه‌ ده‌ره‌كییه‌كان ته‌نیا ده‌توانن له‌ تاران بمێننه‌وه‌ و ئیزنی ئه‌وه‌یان نیه‌ كه‌ بۆ كوردستان و ناوچه‌كانی دیكه‌ی نه‌ته‌وه‌كان سه‌فه‌ر بكه‌ن و ڕاپۆرت بنووسن، سێهه‌م ئه‌گه‌ر هه‌ندێ وڵات وه‌كوو ئامریكا و بڕیتانیا میدیایان به‌ زمانی فارسی هه‌یه‌، ئه‌و میدیایانه‌ هه‌واڵی ناوچه‌كانی ئێمه‌ ناگوازنه‌وه‌ و ئه‌وانیش وه‌كوو میدیاكانی ڕژیم تا ڕاده‌یه‌ك ئێمه‌ بایكۆت ده‌كه‌ن.

كاتێك باسی ئه‌و چه‌ند خاڵه‌مان كرد و به‌ شێوه‌ی چاپ كراو هه‌موو زانیاریه‌كانمان پێدان، زۆر سپاسیان كرد و وتیان كه‌ له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی خۆیان له‌ سه‌ر ئه‌و مه‌سه‌له‌ زۆرتر كار ده‌كه‌ن. به‌ڵام به‌گشتی‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سیاسه‌تی یه‌كێتی ئورووپا كه‌ ئایا له‌ به‌رانبه‌ر كۆماری ئیسلامی ده‌گۆڕدرێت؟ ئایا پاش ئه‌و گۆڕانكارییانه‌ كه‌ له‌ سیاسه‌تی نێونه‌ته‌وه‌یی و ناوچه‌ییدا له‌ ئارادایه‌، هه‌ڵسوكه‌وتی ئه‌وان چۆن ده‌بێت؟

پرسیار: به‌ گشتی سه‌باره‌ت به‌ خه‌باتی نه‌ته‌وه‌كانی ئه‌ران دژ به‌ كۆماری ئیسلامیی ئێران ڕایان چۆن بوو؟

وەڵام: پارله‌مانتارانی ئورووپا باسی ئه‌وه‌یان ده‌كرت كه‌ بۆچی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران كه‌متر یه‌كگرتووه‌. ئێمه‌ش له‌ وه‌ڵامدا ئاماژه‌مان به‌ كۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌كانی ئێرانی فێدراڵ كرد كه‌ گه‌وره‌ترین و به‌ ئه‌زموونترین هاوپەیمانیی نێو ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانه‌. به‌ خۆشحاڵیه‌وه‌ سێ ئه‌ندامی ئه‌و كۆنگره‌یه‌ش له‌و كۆبوونه‌وهدا‌ به‌شدار بوون كه‌ جه‌ختیان له‌ سه‌ر پۆتانسیێله‌كان و گرینگیی ئه‌و كۆنگره‌ له‌ ئێستا و داهاتوودا كرد. ئه‌مه‌ خاڵێكی به‌رچاو بوو بۆ زۆرتر ئاشنا بوونی ئه‌وان به‌ خه‌باتی نه‌ته‌وه‌كانی ئێران.

پرسیار: وه‌كوو پرسیاری كۆتایی پێتان وایه‌ ئه‌و كۆبوونه‌وه‌ چ ده‌سكه‌وتێكی هه‌بوو؟

وەڵام: من پێم وایه‌ ئه‌م كۆبوونه‌وه‌ یه‌كێك له‌ گرینگترین كۆبوونه‌وه‌كان بوو كه‌ به‌ به‌شداری ئۆپۆزیسیۆنی ئێران و سه‌باره‌ت به‌ ڕه‌وشی نه‌ته‌وه‌كانی ئێران به‌ڕێوه‌ چووه‌. گرینگیه‌كه‌ش له‌وه‌وە ده‌رده‌كه‌وت كه‌ تا چه‌ند خوله‌ك پێش كۆبوونه‌وه‌كه‌ ئێران له‌ ڕێگه‌ی جۆراوجۆرەوە هه‌وڵی دەدا ئه‌و كۆبوونه‌وه‌ هه‌ڵوه‌شێنێته‌وه‌. به‌داخه‌وه‌ هه‌ندێ هه‌وڵیشیان ئاكامی هه‌بوو. بۆ وێنه‌ بۆ ئێمه‌ پرسیار بوو كه‌ بۆچی درگای كۆبوونه‌وه‌كه‌ داخرا؟ بۆچی نه‌یانهێشت كه‌ میدیاكان له‌ نێو هۆڵی پارله‌مان بوونیان هه‌بێت؟ به‌ڵام ئه‌و خاڵانه‌ له‌ به‌رانبه‌ردا هیچ كاریگه‌رییه‌كی له‌ سه‌ر ناساندنی خۆمان، سیاسه‌تمان و خه‌باتمان بۆ پارله‌مانی ئورووپا نه‌بوو. تا ئه‌و جێگه‌یه‌ی ده‌كرا، توانیمان بیسه‌لمێنین كه‌ كۆمه‌ڵگای ئێران خه‌ریكه‌ ده‌كوڵێ، خه‌ڵك سه‌ركوت ده‌كرێن، خه‌باتی گه‌لانی ئێران خه‌ریكه‌ دووباره‌ په‌ره‌ ده‌ستێنێته‌وه‌، ڕاسان نموونه‌ی بوونی ئێراده‌یه‌كه‌ كه‌ له‌ ناو نه‌ته‌وه‌كانی ئێران خۆی به‌ شێوه‌ی كرده‌وه‌ پیشان داوه‌، هه‌موو ئه‌م خاڵانه‌ له‌م كۆبوونه‌وه‌دا باس كران ده‌توانێ له‌ سه‌ر ڕوانینی پارله‌مانتارانی ئورووپا و ئه‌و كه‌سانه‌ كه‌ سیاسه‌تی ده‌ره‌كیی یه‌كێتی ئورووپا داده‌ڕێژن، كاریگه‌رییان هه‌بێت. هه‌روه‌ها كه‌ ده‌بینین له‌ ئاستی سیاسه‌تی جیهانیدا خه‌ریكین هه‌ندێ گۆڕانكاری ده‌بینین، له‌ ناوچه‌شدا ئه‌و گۆڕانكارییانه‌ له‌ سه‌ر عه‌رز ده‌بیندرێن. ئێمه‌ پێویسته‌ بۆ هه‌رچه‌شنه‌ گۆڕانێك ئاماده‌ بین، ڕاسان ئه‌گه‌رچی خۆی گۆڕان پێكدێنێت، هاوكاتیش ئاماده‌ بوون بۆ ئه‌و گۆڕانكارییانه‌ و گواسته‌نه‌وه‌ی ده‌رفه‌ته‌كان به‌ قازانجی گه‌لی كورد له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستانە. به‌شداری له‌ ئه‌و جۆره‌ كۆبوونه‌وانه‌ش ته‌واوكه‌ری خه‌باتی خه‌ڵك له‌ شار و پێشمه‌رگه‌ له‌ شاخن.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٦٩٢ لەم ژمارەیەدا:

ــ جاڕنامه‌كه‌ی ڕۆحانی، له كۆیه ده‌نگی دایه‌وه
ــ مامۆستایانی قوتابخانە لە ژێر ستەمی ویلایەتی فەقیهدا
ــ سەلام ئیسماعیل پوور، چالاكی سیاسی لە وتووێژ لەگەڵ ڕۆژنامەی "كوردستان"دا: ئەو دیوارەی كە چەندین سەدە كرماشانی
گەمارۆ دابوو، داڕووخاوە
ــ گەمە بە کارتی داگیرکەران، ئاکامەکەی دۆرانە