• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٨ی ژوئەنی ٢٠١٧ی زایینی - ٠٧ی پوشپەڕی ١٣٩٦ی هەتاوی  

خوێندنەوەیێکی تر لە ئێپیکی کۆساڵان

زایینی: ١٠-٠١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١٠/٢١ - ١٠:٠٥ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
خوێندنەوەیێکی تر لە ئێپیکی کۆساڵان
ئارەش ساڵح

ئێپیکی کۆساڵان و خولقاندنی بەرهەمی پەپوولەیی شەهید کاوە و هاوڕێکانی، قەرارە لە ئاگایی کۆمەڵایەتی نەوەکانی داهاتوو دا دەنگ بداتەوە و لە پانتایی کات و سات دا هاتووچۆ بکات و دوای تێپەڕاندنی سنوورەکانی کات و سات بگاتەوە لای ئێمە کە لەم کاتەی ئێستا و لەم جوگرافیەی ئێرەدا دەژین. واتە ئەگەر بمانەوێ بەباشترین شێوە گوێمان لەو ئێپیکە بێت و خوێندنەوەی بۆ بکەین و سەر لە نوێ بیناسینەوە، پێوسیتە ئەو کانتێکستەی کە لە بەستێنی ئەو دا ئێپیکی کۆساڵان دەخوێنینەوە ئاگاییێکی نەتەوەیی-کۆمەڵایەتی نێوان-کات-ی بێت.

کورد یەکەم نەتەوەی بندەست نیە کە بۆ مافەکانی خۆی خەبات و شەڕ دەکات. خەبات لە پێناو لابردنی جۆرە جیاوازەکانی هەڵاواردن و ستەمی نەتەوایەتی مێژوویێکی بەرچاوی لە ناو زۆرێک لە نەتەوەکان دا هەیە کە سەرکەوتن یان شکستی ئەوانە دەتوانێت پێمان بڵێت کە ئاخۆ ئەو دەنگی ئێپیکی کۆساڵانە لە نەوەکانی داهاتومان دا چۆن دەنگ دەداتەوە. واتە ئەو ئەزموونانە یارمەتیمان دەدەن کە ئێستا چۆنیەتی دەنگ دانەوەی ئەو داستانە لە داهاتووی گەلەکەمان دا ببیستینەوە.

کاولکاری دەروونی تاک، بەرهەمی سرووشتی ستەمی نەتەوایەتە:

فرانتز فانۆن کە یەکێک لەو کەسانەیە کە زیاتر لە هەرکەسێک سرووشتی ستەمی نەتەوایەتی خوێندۆتەوە و لێکۆڵینەوەی لەسەر کردووە زۆر بە باشی ئەو ئەزموونانەمان پێ دەڵێتەوە کە دەتوانێت یارمەتیدەرمان بن بۆ بیستنی دەنگدانەوەی ئێپیکی کۆساڵان لە جیلەکانی داهاتوومان دا. ئەو دەڵێت کە ژێر دەستە بوونی نەتەوەیێک لە سرووشتی خۆی دا کاولکارە. بەڵام گرینگیەکەی ئەوەیە کە ئەو کاولکاریە تەنیا کاولکاری فیزیکی واتە کاول کردنی شار و ئابووری و کۆمەڵگای نەتەوەی ژێردەست نیە بەڵکوو کاولکاریەکە زیاتر لە هەرشتێک دەروونیە. واتە نەتەوەی سەردەست وا لەنەتەوە بندەستەکان دەکات کە نەتەنیا باوەڕیان بە خۆیان نەبێت بەڵکوو ئەو شوناسە کۆمەڵایەتیەی کە بەسەریان دا دەسەپێندرێت دەبێتە شوناسێکی کۆیلایەتی. واتە تاکەکانی نەتەوەی بندەست تەنانەت ئەگەریش هەست بە ئارامی بکەن بەڵام هەر خۆیان لەبەرامبەر گەلی سەردەست وەکوو کۆیلە و شارۆمەندی دەستە دوو دەبینن. ئەو زانایە کە داهێنەری رێچکەیێکی بەهێزی زانستی بە ناوی پۆست کۆلۆنیاڵیسمە دەڵێت کە داگیرکەر بە شێوەی تووندووتیژی جەستەیی و دەروونی خەسڵەت و رۆحی نۆکەر بوونی بێگانە، شیفتە و ئەویندار بوونی کەلتووری بێگانە یان دوا کەوتووی ئایدۆلۆژیای بێگانە دەابتە ناو دەروونی تاکەکانی گەلی ژێردەستەوە. خوێندنەوەکانی فانۆن پیشان دەدات کە گەلی باڵادەست لە رێگەی تووندووتیژی جەستەیی و تووندووتیژی دەروونی بە ئاکامی خۆی دەگات. هەروەها ئەو دەلێت گەلی ژێردەستیش تەنیا بە یەک شێوە دەتوانێت تاکەکانی خۆی لە کۆیلە بوونی دەروونی و لە کۆیلە بوونی رۆحی رزگار بکات ئەویش شۆڕێشێکی بەهێز و توندوتیژە. شۆڕشێک کە ئەو رووبەڕووبوونەوە بەرجەستە بکات و هەم بە تاکە کۆیلە کراوەکان پیشان بدات کە ئیرادەی رزگاریخوازی هێشتا رووناکە و هەم بۆ داگیرکەر دەربخات کە هێشتا لەو کۆمەڵگا چوارمێخە کێشراوە شۆڵەی ئایدیای بەرنگاری و خواستی بوون بە مرۆڤێکی ئازاد رەنگ دەداتەوە. فانۆن دەڵێت تەنیا ئەو شۆڕشە تووندووتیژەیە کە دەتوانێت کە باوەڕ بە خۆ بوون و رێز لە خۆ گرتن بۆ تاکەکانی گەلی ژێردەست بگێڕێتەوە کە لە لایەن داگیرکەرەوە لێی زەوت کراوە.

خزمەتگوزار-شارۆمەند بەرهەمی سەرەکی ئێسڵاحتەڵەبی گوتاری سەردەست:

کارکردی سەرەکی گوتاری ناسیوناڵیزمی سەردەست لە کۆمەڵگای ژێردەست دا ئەوەیە کە لە رێگەی گوشاری دەروونی و بە هەوڵ دان بۆ گۆڕینی بنەمای بەهاکانی ناو کۆمەڵگا ئەگەری پێکهاتنی بەرگری جیددی و کاریگەر لە بەرامبەر پێکهاتەی داسەپاو لە ناو ئەو کۆمەڵگایە دا لە ناو دەبات. بۆیە گوتاری ئیسڵاحتەڵەبی نەتەوەی سەردەست لە ئەمڕۆی ئێران دا و لە ماوەی دوو دەیەی رابردوو هەوڵی داوە لە نەبوونی هێزی پێشمەرگە کەڵک وەربگرێت بۆ ئەوەی بەرخودان لە بەرامبەر ستەم و داگیرکاری لە ناو زەینی تاکەکان دا پاک بکاتەوە و تەنانەت بیکاتە دژەبەها.

ئەگەر بمانەوێ چەمکی باو بۆ دامەزراوە فیکریەکان بەکار بێنین دەبێ بڵێین کە ژوورە فیکریەکانی ناسیوناڵیزمی باڵا دەست کە هەندێک جار لە چوار چێوەی حاکمیەت دان و هەندێک جار لە دەرەوەی ئەو چوارچێوەیە، دەیانەوێ وەکوو چۆن تا ئێستا بە هەندێ چەمک و ئایدۆلۆژیای مەنسووب بەچەپ یان ئیسلام توانیویانە چالشی زۆر کاریگەر لەبەردەم خەباتی رزگاریخوازانەی گەلی کورد پێک بێنن، ئێستاش لە درێژەی ئەو ئاراستەیە دا دەیانەوێ لە رێگەی هەندێک چەمک و کلیشەی مەنسووب بە لیبراڵیزم لە ناو کوردستان دا ئەوە جێ بخەن کە سەردەمی خەبات بەسەر چووە و کۆمەڵگا رازی بکەن بەوەی کە هەڵبژاردەی عەقڵانی ئەوەیە کە بە رازی بوون بەو شتەی کە دەوڵەتی داگیرکەر و ئیسڵاحتەڵەبەکان پێمانی دەدەن ئارام بگرین و قەناعەت بکەین. ئێستێدلالی ئەوان هەردەم ئەوەیە کە ئەم ئاراستەیە دەسکەوتەکەی زۆر لە تێچووەکەی زۆرترە. ئەمە ئەو گوشارە دەروونیەیە کە فرانتز فانۆن بۆمان دەردەخات کە نەتەنیا لە گەلی کورد بەڵکوو لە گەلەکانی تریش کراوە. بەرهەمی ئەو گوشارانە بۆ تاکەکانی گەلی بندەست بەرهەمهاتنی خزمەتگوزار-شارۆمەندە. خزمەتگوزار کە لە چەمکی سێرڤایلی فانۆن وەرگیراوە بەو مانەیەیە کە ناسیوناڵیزمی باڵادەست دەروونناسی تاکی ژێردەست کە لێرە دا تاکی کوردە لە ژێر گوشاری ئایدۆلۆژیک و دەروونی واتە لە رێگەی دامەزراوە نەرمەکانیەوە دەگەیێنێتە ئاستێک کە ئەو تاکە لە خزمەت کردن بە ئایدۆلۆژیا و دامودەزگای کەلتووری-حقوقی گەلی سەردەست هەست بە بەخۆرازی بوون دەکات و هەست دەکات لە دەورووبەرەکەی خۆی کە کوردەکانی بێگانە بە کەلتووری سەردەستن پلەیێک بەرزتر دەبێتەوە. بۆ وێنە نووسەر یان موتەرجێم یان هونەرمەندی کورد لە نووسین بە زمانی فارسی و خزمەت بە کەلتووری فارسی تووشی شانازی دەبێت و خۆی لە ئاستێکی بەرزتر دەبینێتەوە لە نووسەران و هۆنەرمەندانی تری کورد کە بە ناوی بوومی ناویان لێ دەبەن. چەمکی شارۆمەند کە بە هۆی چەمکی خزمەرتگوزارەوە واتا سەرەکیەکەی خۆی لە کیس دەدات سەرنجی خوێنەر بۆ ئەو راستیە دەکێشێت کە ناسیوناڵیزمی باڵا دەست دەیەوێت رێگای بەرنگار بوونەوە و خەبات بۆ گەلی ژێر دەست دیاری بکات و داواکاریەکان و مێتۆدەکانی خەبات بۆ ئەو گەلە بخاتە چوارچێوەی گوتاری یاسایی-ئایدۆلۆژیکێک کە ئەو دابینی دەکات. ئامانجی ناسیوناڵیزمی سەردەست لەم کارە ئەویە کە هێزی ئەو داواکاریانە و ئەو ناڕەزایەتیانە بۆ پێکهێنانی گۆڕانی بنەڕەتی و پێکهاتەیی لە ناو ببات. بۆ وێنە ناسیوناڵیزمی سردەست ئەمڕۆ لە ئێران دا دەیەوێت بە ناساندنی مەدەنیەتی ئێرانی هەرچەشنە چالاکیێک کە لە دەرەوەی واتای فەرمی ئەو مەدەنیەتە بێت بە ناوی کۆتایی هاتنی سەردەمی شەڕ و کۆتایی هاتنی سەردەمی یۆتۆپیا و کۆتایی هاتنی سەردەمی ... تەختەئە بکات و لە مەیدان بەدەری بکات. بۆ یە بەرهەمی ئەمجارەی گوتاری ناسیوناڵیزمی سەردەست لە راستی دا خزمەتگوزار-شارۆمەندێکە کە تایبەمەندیە سەرەکیەکەی ئەوەیە کە کەڵکەڵە سەرەکیەکەی خواستی گۆڕانی بنەڕەتی پێوەندیەکانی سولتە نیە بەڵکوو بەهەندێک کەڵکەڵەی ساختە کراوەوە سەرقاڵ دەکرێت کە سەرەڕای جوان بوونیان هیچ کات ناتوانن کەرامەتی مرۆڤێکی ئازادی بۆ بگێڕنەوە.

ئێپیکی کۆساڵان گەورەترین بەربەستە کە لەسەردەمی ئێمڕۆ دا لە بەرامبەر ئەو ئاراستەیەی گوتاری سەردەست دەوەستێتەوە. شوناسی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان لە دوای خولقانی ئێپیکی کۆساڵان بەرەو ئەو ئاستە دەچێت کە خۆی بە چەشنی شوناسی تاکێکی ئازاد و بەرامبەر لەگەڵ نەتوەکانی تر بەرهەم بهێنێتەوە. بۆیە دەنگدانەوەی ئێپێکی کۆساڵان لە جیلەکانی داهاتوو دا خوێندنەوەیێکی رەخنەگرانەیە کە بنەماکەی لەسەر گوتاری رزگاریخوازانەی گەلی کورد هەڵچنراوە. بۆیە لە راستی دا ئێپیکی کۆساڵان رەنگی لە ناو هەموو مێژووی ئێمە دا دەبێت چ لە ناو رابردوومان و چ لە ناو داهاتوومانا. بەو مانایە کە ئێپێکی کۆساڵان گوتاری رزگاری خوازی کورد لە ژێر رەهێڵەی گوتارە داسەپاوەکان و دەسکردەکانی داگیرەر رزگار دەکات. هەروەها ئەو گوتاری رزگاریخوازی گەلی کورد لە ژێر کاریگەری ئێپیکی کۆساڵان دا ئامرازە سەرەکیەکانی خوێندنەوەی مێژوو بۆ جیلی داهاتوو بەرهەم دەهێنێتەوە و جیلی داهاتوو و کۆمەڵگای کوردستانی سەد ساڵی داهاتوو بە پێی ئەو ئامرازەنەی بەرهەمهێنراوی ئێپیکی کۆساڵانە کە ئێمەی ئێستا و ئێمەی سەد ساڵ لەمەو بەر و ئێمەی سەد ساڵی تر دەخوێنێتەوە.

گرینگترین کارکردی ئێپیکی کۆساڵان ئەوە بوو کە ناکارامەیی گوتاری ناسیوناڵیزمی سەردەستی خستە روو کە ئەو ناسیوناڵیزمە ئەمجارە لە قاڵبی لیراڵیزم و مەدەنیەتەوە فۆرموولەی کردبوو. میشل فوکو کە یەکێکی تر لە بەناوبانگ ترین زاناکانە کە خوێندنەوەکانی لە رێچکەی زانستی پۆست کۆلۆنیاڵیسم گرینگیێکی بەرچاوی هەیە و جان مەکلوود نووسەری بەناوبەنگ لە کتێبی دەسپێکی پۆستکۆلۆنیالیزم بە گەڕانەوە بۆ فۆکۆ باس لەوە دەکات کە سەرکەوتنی گوتاری گەلی باڵادەست لەلایێکەوە لەوەوە سەرچاوە دەگرێت کە تاکی نەتەوەی باڵادەست خۆی بە گەورتر لە کەسانی تر دەناسێت، وەکوو چۆن گوتاری باڵادەست لە ئەمڕۆی ئێران دا مێژوو و جوگرافی و سەروەت و سامانی ئەو وڵاتە تەنیا بە هی گەلێک دەزانێت و گەلانی ژێر دەست بە شێوگەلی جۆربەجۆر وەکوو جۆک، تەحقیر دەکات و چکۆلە دەکاتەوە. بەڵام لەلایەکی ترەوە سەرکەوتنی ئەو گوتارە زیاتر لە هەرشتێک لەوەوە سەرچاوە دەگرێت کە ئەو گوتارە وا بە هەندێک لە فەعالین و چالاکانی کۆمەڵگای ژێردەست دەکات کە هەست بەوە بکەن کە لەبەر ئەوەی کە خەریکی چالاکی لە چوارچێوەی مەدەنیەتی دارێژراوی ئەو وڵاتەن ئەوا مرۆڤی جێگەی رێزن و خۆیان وەک چالاک بە خاوەن بەها و ئەرزش دەزانن کە ئەو دەڵێت ئەم ئامرازە گوتاریە دەمامکێکی جوانیش دەبەخشێت بە هەوڵەکانی تری داگیرکەر بۆ چەسپاندنی داگیرکاری خۆی.

شەهید کاوە و هاوڕێکانی لە ئێپیکی کۆساڵان پیشانیان دا کە لاوی ئەمڕۆی کوردستان تەسلیمی ئەو رۆڵە جوان و قەشەنگانە نابێت کە گوتاری داگیرکاری بۆیانی دابین کردووە. ئەو چوارچێوانە کە خۆیان واتەنی کەم هەزینەن بەڵام لە راستی دا بە هەزینە و تێچووی کۆیلە بوونی هەموو تاکەکانی کۆمەڵگا تەواو دەبن. زرمەی دەنگی چەکی شەهید کاوە و هاوڕێکانی ئاگایی بەخشە، ئاگایێک کە نەسڵەکانی داهاتووش دەتەنێتەوە. ئەو دەنگەیە کە بە کەسەکان دەڵێت رێگای خەبات بەوە پێناسە ناکرێت کە هەزینەی کەمترە یان زۆرترە بەڵکوو بەوە هەڵدەسەنگێندرێت کە تا چەند دەتوانێت شوناس و سایکۆلۆژی تاکی کورد لە کۆیلە بوون دەرباز بکات. دوای زیاتر لە حەفتا ساڵ خەباتی چەکداری ئەگەر لە دوو دەیەی رابردوودا کۆمەڵگای کوردستان بە نیسبەت شێونەکانی تری ئێرانەوە خاوەنی کەلتوورێکی سیاسی پێشکەتووتر بوو ئەوە بەو مانایەیە کە خەباتی چەکداری رۆڵی زۆر گرینگی هەبووە لە بەرز کردنەوەی رادەی ووشیاری کۆمەڵگا بە نیسبەت هەندێک چەمک وەکوو ئازادی و رزگاری. واتە ئەوە خەباتی چەکداری بووە کە جیلەکانی دەیەکانی چل و پەنجا و شەستی هەتاوی کوردستانی رۆژهەڵاتی زیاتر لە هەرکەسێک بە نیسبەت سیاسەت و چارەنووسی سیاسی هەستیار کردووە و هەندێک چەمک وەکوو بەشداری لە سیاسەت و ئازادی لە هەموو رەهەندەکانیەوە بۆی گرینگ کردووە. ئێپیکی کۆساڵان ئاوێکی ساردی کرد بەسەر ئەو کەسانەی کە پێیان وابوو ئیرادەی گەلی کورد ئەمجارە بە زرق و بەرقی خۆیان وتەنی رێگا کەم هەزینەکان خراوەتە ژێر رکێف.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان
ــ سیاسەتی شەرخوازیی ڕێژیمی ئێران
ــ هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە
ــ ترس لە تەرەقە
  • \ "ئاسمیلاسیون فەرهەنگی" پڕۆسەیەک بۆ له نێوبردنی کورد
    رستەکانی ئەو پێش‌نووسه پیشان دەدەن که لە ڕوانگەی داڕێژەرانی ئەو پێش نووسەوە، " ئاسمیلاسیۆنی فەرهەنگی" وەکوو بەشێک لە "ژینۆسایدی فەرهەنگی" پێناسە کراوه و لەو پێشنووسەدا جێی گرتووە.
  • د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی
    بەرپرسانی هەرێمی کوردستان یەکەم مانگی وەرزی پاییزی ئەمساڵ ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان ئەنجام دەدەن و ئەوەش وەک هەمیشە کاردانەوەی دوو دەوڵەتی ئێران و تورکیەی لێکەوتەوە و بەتایبەتی ڕێژیمی ئێران بە توندی دژایەتی خۆی لەگەڵ ئەو پرسە دەربڕیوە.
  • بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ
    جیرانەکانی تورکیەش لە هێندێک شوێن سنووری وڵاتەکانیان لەگەڵ تورکیە بە نەردە و تێلدوور بەستووە. سنووری تورکیە- یوونان لەلایەن یوونانەوە لە ساڵی ٢٠١٢ ڕا بە حەسارێک لە تۆپەکانی سیمی خاردار قاییم کراوە. حکوومەتی بولغارستانیش بە دروستکردنی دیوارێک لە سیمی خاردار بە درێژایی ٣٠ کیلۆمێتر سنووری خۆیان لە گەڵ تورکیە قایمم کردووە.
  • شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک
    لەم پرسەی ئەمڕۆی ئێمەشدا تۆڕێک لە دەسەڵات بوونی هەیە کە زیاتر لە یەک سەدەیە کە پێوەندی کوردەکان و فارسەکان لە ئێران یان باشتر وایە بڵیێن (نواندنەوەکانی دیکەیان) لە رۆژهەلاتی ناڤیندا رێک و چوارچێوەیان بۆ دیاری کردووە.
  • هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە
    ڕووداوی تاران پێچەوانەی زۆرینەی لێکدانەوەکان نەک لەجێ ڕوویدا و نە نەخوازراو بوو، نە بەو واتایە یەکلاکەرەوە کە بڵێین سێناریۆی پەتی بوو، بەڵکوو لەو ڕووەوە کە حاکمییەت ساڵانێکی زۆرە بەشێوازی داڕشتنی سیاسەتی سیستماتیک بەستێنی بۆ ڕووداوی ئەوتۆ خۆش کردووە.
  • منداڵ فرۆشی، دیاردەیەک لە وڵاتی چەوسێنەری ئێران منداڵ فرۆشی، دیاردەیەک لە وڵاتی چەوسێنەری ئێران
    ئێران وڵاتێکی چەوسێنەر و گیرۆدە بە نەخۆشییە، برین لەسەر برین لە جەستەی کز و لاوازیی وەک دیکتاتۆری، شەڕ، کوشتار، هەژاری، منداڵفرۆشی و ... سەرهەڵ ئەداو هەموویان لە وڵاتێکی ژێر حوکمی کۆماری ئیسلامی ئێراندا پێکەوە دەژین.
  • ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان (خوێندنەوەیەکی ڕاسان لە قۆناغی پاش داعش) ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان (خوێندنەوەیەکی ڕاسان لە قۆناغی پاش داعش)
    کەوایە لە ئێستادا ئەوەی لە هەنگاوی یەکەمدا ستراتێژی دوو داگیرکەری کوردستان واتە کۆماری ئیسلامی و تورکیا دیاری دەکات، لاواز کردنی دەسەڵاتی سیاسی کورد لە ناوچەکەدایە ، نەک سڕینەوەی شوناسی کوردستان.
  • ترس لە تەرەقە ترس لە تەرەقە
    خامنەیی کە هەیمەنەی درۆیینەی وەمەترسی کەوت، دەستی بە فڕوفیشاڵی زۆرتر کرد و گوایە دەیانەوێ لەگەڵ تیرۆریزمدا شەڕی کۆتایی بکەن، ئەمە لە کاتێکدایە کە تیرۆریزمی چ شیعی و چ سوننیەکەی لە لایەن کۆماری ئیسلامیەوە پەرەی پێ دراوە.
  • خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناته‌واو له \ خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناته‌واو له "باڵنده‌کانی ده‌م با"
    باڵنده‌کانی ده‌م با به زمانێکی زۆر شاعیرانه و ته‌كنیکێکی تێکه‌ڵاوی گێرانه‌وه، باسی وشکبوونی ئاره‌زەووه‌کانی پیاو له شۆره‌کاتی زیندان و مه‌نفا و ئاواره‌ییدا ده‌کا. باسی خه‌مێک که له ناخی پیاودا سه‌رهه‌ڵده‌دا و به‌دوای وەڵامی پرسیارێکدا د‌‌ه‌گه‌ڕێ، ئه‌وه‌ که: "له‌پێناوی کام تاواندا سزا دراوه ئه‌م پیاوه؟ له‌پێناوی کام تاواندا سزا ده‌درێین؟ له ئاگری کام تۆڵه‌دا ده‌سووتێن؟" (ل. ٢٩)
  • د. عەبدولحەکیم خوسرەو: ئێران بە نیسبەت هەرێمی کوردستان و پرسی سەربەخۆییەکەی بە شێوازێکی سلبی مامەڵەی کردووە د. عەبدولحەکیم خوسرەو: ئێران بە نیسبەت هەرێمی کوردستان و پرسی سەربەخۆییەکەی بە شێوازێکی سلبی مامەڵەی کردووە
    وتووێژی ڕۆژنامەی کوردستان لەگەڵ د.عەبدولحەکیم خوسرەو، مامۆستای زانستە سیاسییەکانی زانکۆی سەلاحەدین لە پێوەندی لەگەڵ پرسی ڕێفراندۆم بۆ سەربەخۆیی هەرێمی کورستان و مەترسی و هەڕەشەکانی حەشدی شەعبی بۆ سەر شنگال و ناوچەکانی دیکەی هەرێمی کوردستان.
  • هەنگاو بەرەو لووتکەی مافی دیاریکردنی چارەنووس هەنگاو بەرەو لووتکەی مافی دیاریکردنی چارەنووس
    زانایان و تئۆریسییەنەکان باس لە دوو هۆی سەرەکی دەکەن کە مافی جیابوونەوە بە گرووپێک دەدات تاکوو لە وڵاتی سەرەکیی خۆیان جیا ببنەوە و وڵاتێکی دیکەی سەربەخۆ بونیاد بنێن. ئەو دوو هۆیە ئەوەندە بەهێزن کە خواستی "تەواویەتی خاکیی" وڵاتان دەتوانرێ بە خاتریان وەلابنرێت. هۆی یەکم ئەوەیە کە ئەگەر وڵاتێک ڕێگری بکا لە گرووپێکی دیاریکراو کە لە بواری نێوخۆییدا کە مافی چارەی‌خۆنووسینی هەبێ و خۆی بەڕێوە ببات.
  • شەریف فەلاح: شیعر و هونەری بەرگری شادەماری ڕاسان و ڕابوونی شۆڕشە شەریف فەلاح: شیعر و هونەری بەرگری شادەماری ڕاسان و ڕابوونی شۆڕشە
    شەریف فەلاح، شاعیر، وەرگێڕ و چالاکوانی فەرهەنگی، ساڵی ١٣٥٣ی هەتاوی لە گوندی (گەزنە)ی سەر بە چەمشاری سنە لەدایک بووە.
  • تاوتوێ کردنی پرسی \ تاوتوێ کردنی پرسی "بەشداریی خەڵکی کوردستان لە هەڵبژاردن"دا
    ئێمە لە هەڵبژاردنی ئێراندا لەگەڵ دیاردەیەک بەرەوڕووین بەناوی "هەڵسووڕی قەدەغەکراو"، چالاکێک یان بکەرێک کە دەتوانێ کارتێکەریی لەسەر ئاراستەی هەڵبژاردنەکان بێ، بەڵام چالاکییەکانی لە ڕێگای جۆراوجۆری یاسایی و نایاسایی قەدەغە و سنووردار کراوە.
  • ئەزموونی دامەزرانی ئیسرائیل و چەند وانەیەک ئەزموونی دامەزرانی ئیسرائیل و چەند وانەیەک
    باوکی سەهیونیزم و دەوڵەتی یەهوود، تێئۆدۆر هێرتسێل بوو کە دەرچووی بەشی یاسای زانکۆی ڤییەن بووە و وەکو ڕۆژنامەوان کاری دەکرد. سەرچاوەی دروستبوونی ئەو بیرۆکەیە کە دەبێ دەوڵەتی یەهوود بۆ یەهوودییەکانی دونیا دروست بکات، لە نێوئاخنی بەڕێوەچوونی دادگای ئەفسەرێکی یەهوودی-فەڕانسەیی لە ساڵى ١٩٨٤کە بە تۆمەتی سیخوڕی بۆ ئەڵمانەکان دادگایی دەکرا دروست بوو.