• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢١ی سێپتامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٣٠ی خەرمانانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

زاگرۆس و بەڕوو، دوو هێمای هەرمان و ڕاسانی کورد

زایینی: ٢٠-٠١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١١/٠١ - ١٠:١٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
زاگرۆس و بەڕوو، دوو هێمای هەرمان و ڕاسانی کورد
شەریف فەلاح

پێشەکی:


زاگرۆس، زنجیرە شاخێکە لە باکووری ڕۆژئاوا، ڕۆژئاوا و باشووری ڕۆژئاوای ئێران هەڵکەوتووە. ئەم زنجیرە کێوە لە کەنارەکانی گۆلی (وان) لە کوردستانی باکوورەوە دەست پێدەکات و پاش تێپەڕین بە پارێزگاکانی "ورمێ، سنە، کرماشان، ئیلام و لوڕستان، هەمەدان، مەرکەزی، ئیلام، ئیسفەهان، کۆهگیلوویە و بوویر ئەحمەد، چوار مەحاڵ و بەختیاری، خووزستان، هەتا پارێزگا باشوورییەکانی ئێران (فارس، کرمان و هورمزگان) درێژ دەبێتەوە کە داوێنێ ئەم زنجیرە کێوە دەگاتە بەشێک لە کوردستانی باشووریش.

نزیکەی ١٠٠ هەزار ساڵ بەرلە زایین، بەپێی هەندێ ئاسەواری بەجێماو لە ئەشکەوت‌نشینی لە زنجیرە کێوەکانی زاگرۆس لە کوردستانی ڕۆژهەڵات، نیشانەی ژیانی مرۆڤە لەم ناوچانە لە چاخی بەردینی ناوەڕاست کە دەکاتە ٣٠ هەزار ساڵی پێش.

واتای زاگرۆس لەڕووی وشەوە:

ناوی کەونارایی و دێرینی زنجیرە کێوی زاگرۆس "کور"، یان "کوڕ"ە. بەپێی ئەفسانە و ئوستوورەناسیی سەردەمی سۆمەرییەکان (کور) لە بنەڕەتدا ناوی کێو، یان زنجیرە کێوێک بووە کە هەر هەمان کێوەکانی زاگرۆس کە کەوتبوونە ڕۆژهەڵاتی سۆمەرەوە. (کور)، هاوکات ناوی دیکەی ئیمپراتۆریی "ئەکەد"ە کە لە سێ هەزار ساڵ پێش و بەرلەوەش لە سەرتاسەری ناوچەکانی زاگرۆسدا دەسەڵاتی هەبووە.

هەندێ لەو باوەڕەدان ڕەگ و بنەچەی وشەی زاگرۆس ئەڤێستاییە. لە زمانی ئەڤێستادا "زاگر" (Za –Gr) بە واتای کێوی گەورەیە. بەڵام بۆچوونێکی دیکەش هەیە کە دەڵێت ئەم وشەیە لە ناوی کۆچەرە (هیند و ئەورووپییەکان)ی نیشتەجێی ئەو ناوچەیە کە بە "ساگارتی" بەناوبانگ بووە، وەرگیراوە. ناوی کۆنی ئەم وشەیە لە زمانی فارسیدا "پاتاق" بووە کە ئێستاش ناوی شاخێکی ناسراوە، لەبەر ئەوەی ئەو زنجیرە کێوانە چەشنی تاق هەڵکەوتوون، بۆیە ئەو ناوەیان لەسەر داناون.

وشەی زاگرس، زاگرۆس، زیاتر لە هەشت دەیە لەمەوبەر و پێش کۆتایی سەردەمی قاجارییەکان لەڕێگەی وەرگێڕانی بەرهەمی نووسەرە ئەورووپییەکان (لە زمانی یۆنانی)یەوە هاتووەتە ناو ئەدەبیاتی فارسی و کوردییەوە. وەک دەڵێن "حەسەن پیرنیا" یەکەم کەس بووە کە وشەی زاگرۆسی لە پەراوێزی لاپەڕی ٢ی کتێبێکی خۆی بەناوی "مێژووی ئێران لە سەرەتاوە هەتا ڕووخانی ساسانییەکان" بەکار هێناوە و جەختی کردووەتەوە کە ئەورووپییەکانیش هەر بە زاگرۆس ناویان هێناوە.

پێکهاتەی زاگرۆس:

زیاتر لە ٢٤٠ ناوی کێو، دەشت، شیو، خەرەند، لێڕەوار، دارستان، هەڵدێر، پێدەشت، ڕووبار، شار، قەزا، ناحیە، گوند، لە پارێزگاکانی "ورمێ، سنە، ئیلام، کرماشان، لوڕستان، ئیسفەهان، کۆهگیلوویە و بوویر ئەحمەد، هەمەدان، چوارمەحاڵ و بەختیاری و خووزستان" بەگشتی ١١ پارێزگای ئێران لەنێو زنجیرە کێوی زاگرۆسدا هەڵکەوتوون کە بەشی هەرە زۆری ئەم شاخانە، بە داری سروشتی و خۆڕسکی وەک "بەڕوو، قەزوان، مازوو، گۆیژ و..." داپۆشراوە کە چڕترینی شوێنی دارستان و لێڕەواریی زاگرۆس دەکەوێتە پارێزگاکانی کوردستانی ڕۆژهەڵات و ئیلامیش وەک ناوەند و دڵی زاگرۆس دێتە ئەژمار.

زاگرۆس لەڕووی مێژووییەوە:

وشەی زاگرۆس لە هیچ کتێبێکی جوگرافی، مێژوویی و سەرچاوەیەکی ئیسلامیدا نەهاتووە. لە وشەنامەی "دێهخودا" یان ئەنسکلۆپیدیای "مەساحب"دا هیچ باسێک لەبارەی ڕیشە و بنەچەی زاگرۆس نەهاتووە.
محەممەد قەزوینی، لە لاپەڕەی ٤٨ی بەرگی پێنجەمی کتێبەکەی خۆیدا دەنووسێت؛ "ناوی یۆنانیی زنجیرە کێوی ڕۆژئاوای ئیرانە و بەتایبەت ناوچەکانی بەختیاری و کوردستان."

لە زانستنامەی "لارۆس"دا زۆر بە کورتی وەک زنجیرە کێوێکی شوێنی نەوت و کانزا ژێرزەوییەکان ناوی هاتووە.

لە وشەنامەی یۆنانی – ئەڵمانی کە ساڵی ١٨٨٦ لە لایپزیگ چاپ کراوە، وشەی Zagrio یان Zagros وەک کێوێکی "سەردەمی ماد" بە پشتبەستن بە نووسراەکانی "سترابوون و پۆلیبیۆس" ناوی هاتووە. هاوکات لە فەرهەنگی Lexique géographique ناوی "زاگرۆ" (زاگرۆس) بەمجۆرە هاتووە؛ "ناوی زنجیرە کێوێکە لە ئاسیا کە لە باکووری ڕۆژئاواوە بەرەو باشووری ڕۆژهەڵات کێشراوە."

ڕوومەن گیرشمەن دێرینەناسی فەڕەنسی لە کتێبێکی خۆیدا زاگرۆسی بەناوی هۆزێک ناودێر کردووە و دەنووسێت "هۆزێکی گرنگ لە هۆزە گەورەکانی ڕۆژئاوای ئێران بەناوی "Ziirtu" یان "ساگارتی" کە لە ڕۆژئاواوە نیشتەجێن و بەرەو باشوور داکشاون."

"هێرۆدوت"یش لە نووسینەکانی خۆیدا زاگرۆسی بەناوی هۆزێکی بیابانگەرد "ساگارتی" هێناوە و دەنووسێت "هۆزێکی دیکە هەن کە بیابانگەردن بەناوەکانی "داینەکان، ماردەکان، درووپیک و ساگارتییەکان."
بەپێی ئەو سەرچاوە و بەڵگانە دەتوانین بێژین، وشەی زاگرۆس لە زمانی ئەڤێستایی وەرگیراوە و یۆنانییەکان بە زیادکردنی پیتی S (س) بە کۆتایی ئەم وشەیە وەک دەربڕینی یۆنانییان لێ کردووە.

بۆیە وشەی زاگرۆسیش وەکوو وشەی (بەختیاری) هەم ناوی کێو، قەڵا، هۆز، ئێڵ و تایفەی ناوچەیە.

زنجیرە کێوی زاگرۆس لە بواری زەویناسییەوە بە دوو، یان سێ بەشی جیا لە یەکتر دابەش بووە: زاگرۆسی باکووری، زاگرۆسی نێوەڕاست، زاگرۆسی باشووری، کە جیاوازیی زاگرۆسی باکووری و باشووری لە جۆری پێکهاتەی شاخ، پێدەشت و چۆنیەتیی ڕیزبەندی و چینی بەرزایی و هەوراز و نشێوەکانە. لە دابەشکارییەکی دیکەدا زاگرۆس کراوەتەوە دوو بەشەوە: زاگرۆسی بەرز و هەڵدێر و زاگرۆسی چینداری پێدەشت. کە شاخ و کێوەکانی کوردستان دەکەونە نێو بەشی بەرزاییەکانی زاگرۆسەوە.

کێو و شاخەکانی زاگرۆس:

دێنا، بە بەزایی چوار هەزار و ٤٠٥ مەتر – زردکێو، بە بەرزیی چوار هەزار و ٢٢١ مەتر – قاڵی کێو هەڵکەوتوو لە ئەلیگوودەرزی لوڕستان بە بەرزیی چوار هەزار و ٥٥ مەتر – شاهان کێو بە بەرزیی چوار هەزار و ٤٠ مەتر – ئەشتران کێو، هەڵکەوتوو لە ئەزنای لوڕستان بە بەرزیی چوار هەزار و ٢٤ مەتر – کێوە گڕە، بە بەرزیی سێ هەزار و ٩٩٠ مەتر – کێوی بل، سێ هەزار و ٩٤٣ مەتر – داڵانکێو، سێ هەزار و ٩١٥ مەتر – تەمەندەر، هەڵکەوتوو لە ئەلیگوودەرزی لوڕستان، سێ هەزار و ٩٠٠ مەتر –
قەندیل، لە نێوان سێ پارچەی کوردستانی باکوور، ڕۆژهەڵات و باشووردا هەڵکەوتووە، بەرزترین لووتکەی بەناوی کەوەکز بەرزییەکەی دەگاتە ٣٨٠٠ مەتر لە باکوورە، قەندیلی گەورەش بە سیاکێو ناسراوە کە بەرزییەکەی سێ هەزار و ٦١٠ مەترە و قەندیلی گچکەش سێ هەزار و٢٥٠ مەترە. داڵانپەڕ لە ورمێ سێ هەزار و ٥٠٠ مەترە.

هەڵگورد، لە کوردستانی باشوورە و سێ هەزار و٦٠٧ مەتر. سەفین، لە باشوورە و بەرزییەکەی دوو هەزار و ٢٤٠ مەترە. نەکەرۆز لە سەقز – ئاربابا، لە بانە دوو هەزار و ١٧٠ مەتر. چلچەمە لە دیواندەرەی پارێزگای سنە، سێ هەزار و ١٣٧ مەترە. ئاویەر، لە سنە دوو هەزار و ٣٥٠ مەتر.

سوڵتان سەراجەدین لە سنە، دوو هەزار و ٨٣٦ مەترە. عەواڵان، (عەدوداڵان) لە باشووری سنە و نزیک کامیاران، دوو هەزار و ٩٥٠ مەترە.

شاهۆ، لە نێوان هەورامان و ڕوانسەر، سێ هەزار و ٩٩٠ مەترە. داڵاهۆ، لە کرماشان. بێستوون، لە کرماشان، پەڕاو، لە کرماشان سێ هەزار و ٤٠٥ مەترە. پشتکۆ، پێشکۆ، دینارکێو و مانێشت، لە ئیلام دوو هەزار و ٦٢٩ مەترە و دەیان کێو و شاخ و پێدەشتی دیکەی لەخۆ گرتووە.

ڕووبارەکانی زنجیرە چیای زاگرۆس:

کەڵوێ، زێی گەورە، چەم سەقز، جەغەتوو، قشڵاخ، سیروان، گاڕان، گاوەرۆ، سەیمەڕە، سیمینە، خوڕخوڕە، لەیلێ، قەرەسوو، گاماسیاو، کەرخە، دێز، میمە، چغار و گودارخۆش. سەیکان، ئاوزەنگوان، کەشکان، بەختیاری، خوڕەم‌ئاوا، ئەلیگوودەرز و زاڵ لە لوڕستانن.

ڕووەکەکانی زنجیرە چیاکانی زاگرۆس:

زاگرۆس، جیا لەوەی کە بە گەورە و چڕترین، لێڕەواری خۆڕسک دادەنرێ، هاوکات بە ڕووەکی جۆراوجۆری نایاب و بەکەڵک داپۆشراوە کە ناودارترینیان بریتین لە "ڕێواس، مەندۆک، کەما، کەنگر، شنگ، گیاخاو، گیلاخە، قازیاخە، کارگ (قارچک)، چنوور، بووژانە، هەڵاڵە برمە، وەرکەمەر، بەرزەڵنگ، پیاز، کەوەر، سیری شاخی، هەزبی، سوورە بنە، پیژۆک، نینۆر." شاخەکانی زاگرۆس جیا لە بەڕوو، قەزوان، مازوو و گۆیژ، چەندین داری دیکەی وەک "شڕۆ، کێکف، بادامی کێوی، تەنگز، گا گەون، بڵاڵووک، هەڵووژەی شاخی.

ئاژەڵ و باڵندەکانی زاگرۆس:

ئاژەڵی وەک "ورچ، ڕێوی، گورگ، بەراز، کەمتیار، چەقەڵ، بۆنکە، شێر، پڵنگ، ئاسک، کەروێشک، کەڵ، بزنەکێوی" و باڵندەکانی "کەو، قاژوو، قەل، داڵ، باز، هەڵۆ، واشە، شەهێن، کوڕکوڕ، سوێسکە و..." لە زنجیرە چیاکانی زاگرۆس دەژین کە لە ساڵانی ڕابردوودا بەهۆی ڕاوی نایاسایی و نەبوونی چاودێری و ڕەوتی سووتانی لێرەوار و دارستانەکانی زاگرۆس، بەشێک لەو ئاژەڵ و باڵندانە لەناو چوون و ژیانان لە مەترسیدایە.

زاگرۆس و بەڕوو، لە ئەدەب و کولتووری کورددا:

هەرچەند ناوچەی سروشتی و زنجیرە چیاکانی زاگرۆس جیا لە کوردستان، چەندین ناوچەی دیکەی ئێرانیش دەگرێتەوە، بەڵام دوو وشەی "زاگرۆس و بەڕوو" وەک دوو دیاردەی سروشتی، زیاتر بەکار دەهێنرێن و هەڵگری باکگراوەند و مانای قووڵی ژیان، پتەوی، قورس و قایم و هەرمان و نەمری وەک شاخ و کێون. زاگرۆس لە کولتووری کورددا مانای پەناگە، پاڵپشت، بەرزایی و هەڵکشان بۆ لووتکە و هەڵەمووت دەگەیەنێت.

زاگرۆس ماوەی دوو دەیە زیاترە بووەتە ناوی کچ و کوڕانی کورد، ناوی گۆڤار، نامیلکە، ڕۆژنامە، تەلەفزیۆن، دەزگای میدیایی و ماڵپەڕ.

بەڕوو بە درێژایی مێژوو لەلای کورد، زۆر کارایی هەبووە، وەک سەرچاوەی بژیوی ژیان و وەکوو سووتەمەنی بەکار هێنراوە، بەڕوو کە لەنێو دڵێ زنجیرە چیای زاگرۆسدا ڕواوە، دارێکی سەخت، پتەو و قایم و لەشکان نەهاتووە. کورد بەڕووی کردووەتە هێمای کۆڵنەدان، قایمی و ئەستووری و هەرمان و بەڕووی هاوشانی خۆی لەقەڵەم داوە و کردوویەتە هێمایەک بۆ بەردەوامی، ڕسکان و ڕاسانی نەتەوە و شۆڕشەکانی کورد. بۆیە لە شیعر و ئەدەبی زارەکی و نووسراوی کورددا شاعیر و هۆنەرانی کورد بەردەوام زاگرۆس و بەڕوو کە دوانەیەکی لێک دانەڕاون، وەک هێما بەکاریان هێناوە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠٨ لەم ژمارەیەدا:

ــ توتالیتاریزم و کۆمەڵگا
ــ شار جمەی دێ
ــ خاکی سووتاووەک تاکتیک یان ستراتێژی؟
ــ کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
  • کاوە بەهرامی: ڕاسان هێمای خەباتی ڕۆژهەڵاتە و رێژیم بە گەورەترین مەترسی بۆ سەر مانەوەی خۆی دەزانێ کاوە بەهرامی: ڕاسان هێمای خەباتی ڕۆژهەڵاتە و رێژیم بە گەورەترین مەترسی بۆ سەر مانەوەی خۆی دەزانێ
    چالاکانی سیاسی لەو باوەڕەدان، ناوەندە ئەمنییەکان و سوپای پاسداران لە ماوەی چەندین ساڵی رابردوودا بە بەڕێوەبردنی مانۆڕ و میلیتاریزە کردنی ناوچە کوردنشینەکانی ئێران، ویستوویانە سیمایەکی نائەمن لە ناوچە کوردنشینەکان نیشان بدەن و بەو هۆیەشەوە هەتا ئێستا بە شێوەی پلان بۆداڕێژراو پیشیان بە گەشە سەندنی ئابووری ناوچە کوردنشینەکان گرتووە.
  • ڕەساڵەتی تەنز له شێعری \ ڕەساڵەتی تەنز له شێعری "مەلا مارف کۆکەیی"دا
    ته‌نز یه‌کێک له شێوازە کاریگه‌رەکانی ئاخاوتنی ئه‌دەبی و هونه‌رییه. ئه‌م شێوازه ئاخاوتنه یه‌کێک له لقەکانی ئه‌دەبیاتی ڕەخنه‌گرانه و کۆمەڵایه‌تییانه‌ به ئه‌ژمار دێت.
  • خاکی سووتاو وەک تاکتیک یان ستراتێژی؟ خاکی سووتاو وەک تاکتیک یان ستراتێژی؟
    تێکدانی سرووشتی کوردستان بەمەبەستی تێکدانی ژیانی خەڵک و دەربەدەرکردنیان دەکرێ؛ بۆیە دەبێ ئەو سیاسەتە چەپەڵ و گەماڕەی داگیرکەران هەرچی زیاتر لەقاو بدرێ و پێش بەو وێرانکارییە بگیردرێ. ئەو سیاسەت و پیلانانەی دوژمن لە پێش هەموو شتێکدا دژی زاگۆن و کونوانسیۆنەکانی نەتەوەیەکگرتووەکان و بەتایبەتی کونوانسیۆنی مافی مرۆڤە.
  • کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
    لە سەدەی سێیەمی کۆچیدا کرماشان لە چوارچێوەی دەسەڵاتی "سەفارییەکان"دا بووە، بەڵام گرووپێک لە شیعە کوردەکانی کرماشان بەناوی "حەسەنویە" (حکوومەتی ئالی حەسەنویە)یان دامەزراندووە کە نزیکەی نیو سەدە لەوێ دەسەڵاتیان هەبووە.
  • سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان
    ئەگەر ڕێگای ئەوەشمان پێ بدرێت كە بتوانین وەك گریمانەیەك سیاسەت لە دەرەوەی پانتایی كۆمەڵایەتی دابنین بۆ ئەوەی بتوانین پەیوەندی نێوان ئەم دووانە لە ئاستی ئانۆمیدا شی بكەینەوە، پێویستە بڵێین دوای هەر گۆڕانێكی بناغەیی لە كۆمەڵگا نۆڕم و بەها كۆمەڵایەتییەكان بە شێوەیەكی بنچینەیی دەگۆڕێن و نۆڕم و بەهای كۆمەڵایەتی نوێ جێگایان دەگرنەوە.
  • سەرنجێک لە بایەخ و دیاردە مودێڕنەکان لە ئێراندا سەرنجێک لە بایەخ و دیاردە مودێڕنەکان لە ئێراندا
    ئەوە حاشاهەڵنەگرە کە کۆمەڵگەی مەدەنیش وەک زۆرینەی بەها ئەوڕۆییەکان چەمکێکە کە لەسەر دیاردەیەکی بەرهەست و عەینی لە نێودڵی کۆمەڵگەی رۆژئاوایی هاتووەتە دەر.
  • توتالیتاریزم وكۆمەڵگا توتالیتاریزم وكۆمەڵگا
    هەربۆیە ئیدی ڕێبەر دەبێتە ئەفسانە و بەقەولی "ئینیا تسیۆسیلۆنێ" كە لە كتێبی مەكتەبی دیكتاتۆرەكان‌دا دەڵێ: «ڕێبەر دەبێتە ئەفسانەی تاكی خۆبە زلزان .» جارێك دەبێتە "سێبەری خودا" و جارێك دەبێتە "نوێنەرو جێبەجێكاری فەرمانی خودا".
  • ئامانجە شاراوەکانی پشت رێککەوتنەکەی نێوان حیزبوڵڵای لوبنان، رێژیمی ئەسەد و داعش ئامانجە شاراوەکانی پشت رێککەوتنەکەی نێوان حیزبوڵڵای لوبنان، رێژیمی ئەسەد و داعش
    ٥- پاش ئەوەی کۆریدۆری تاران - بەیروت لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە تێک درا بۆ ئەوەی رێگایەکی وشکانی بەرەو هاوپەیمانەکانی و بەرەو دەریای سپی ناوەراست بۆ خۆی بکاتەوە_ هەرچەند ئەو کۆریدۆرە پێشتر لەلایەن سەرۆکی هەرێمی کوردستانەوە تێکدرا لەوەی کە ئیزنی بە ئێران نەدا لە رێگای کوردستانەوە رێرەوێک بەرەو سوریا بکاتەوە_ ئێستا دەیهەوێ بە بەهانەی هێزەکانی داعش لە رێگای حەشدی شەعبییەوە ئەو رێگایە بەرەو لوبنان بکاتەوە کە گومانم هەیە لەمەشیاندا بەئاسانی بتوانێ ئەو پلانەی جێبەجێ بکات چونکە لەمێژە ئەمریکا بەو خەونەی ئێرانی زانیوە.
  • گەورەترین لەمپەری سەر ڕێگای ئێران بۆ سازکردنی هیلالی شیعی و پەرەدان بە تووندرەویەکان بوونی هێزی سەربازی ئامریکایە گەورەترین لەمپەری سەر ڕێگای ئێران بۆ سازکردنی هیلالی شیعی و پەرەدان بە تووندرەویەکان بوونی هێزی سەربازی ئامریکایە
    ئەگەرچی هیلالی شیعی بۆتە هۆی کۆنترۆڵی وڵاتانی عەرەبی و کێبڕکێ چەک‌وچۆڵییەکان بە قازانجی کۆمپانیا ئامریکاییەکان شکاوەتەوە و ئەوەش رەوایی بە مانەوەی درێژماوەی ئامریکا دەبەخشێت بەڵام بە دوو هۆکار ئامریکا ئەوە بە قازانجی درێژماوەی خۆی نابینێت.
  • دەوڵەتی موازی؛ كاریگەرترین پیلانی ڕێژیم بۆ مانەوه له دەسەڵات به هەر نرخێک بێ دەوڵەتی موازی؛ كاریگەرترین پیلانی ڕێژیم بۆ مانەوه له دەسەڵات به هەر نرخێک بێ
    بەڵام له دوای شەڕ هەست به كەڵك و بەكارهاتوویی ئەو هێزه كرا، چۆن ئەو هێزە له قوڵایی خەڵكەوه و له ناوچه جیاجیاكانی وڵات وەكوو بەلووچستان، باکوور و باشوور و كوردستان پێکهاتبوو و هەروەها ئەو لاوازیەی کە ئەرتەش هەیبوو ئەو هێزە نەیبوو و سەرەڕای ئەوەش سپای پاسداران هێزێکی ئیدئۆلۆژیک بوو.
  • شار جمەی دێ شار جمەی دێ
    ئەمە یەکەم سووکایەتی و ستەم نەبوو و دوایینیشیان نییە، بەڵام ستەمکاریەکە ئەوەندە روون و ئاشکرا بوو کە خوێنی خەڵکی وەجۆش هێنا و لە کردەوەیەکی مەدەنی و ئاشتیخوازانەدا شاریان داخست و چوونە بەردەم فەرمانداری تاکوو داوای دادپەروەری بکەن.
  • حەسەن شەرەفی: ئەوانەی ڕێژیمی ئێران پێی دەڵێت شەیتانی گەورە و دوژمن، بە کردەوە دەبنە جیرانی کۆماری ئیسلامیی ئێران حەسەن شەرەفی: ئەوانەی ڕێژیمی ئێران پێی دەڵێت شەیتانی گەورە و دوژمن، بە کردەوە دەبنە جیرانی کۆماری ئیسلامیی ئێران
    سەردانی سوپاسالاری ئێران بۆ تورکیە، ئامانج و بەرنامەیان لەو کاتە هەستیارەدا مژاری دیمانەی ئەمجارەی کوردستانە لەگەڵ بەڕێز حەسەن شەرەفی، جێگری سکرتێری گشتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین.
  • سەربەخۆیی باشوور وەک دەرفەتێک بۆ دەوڵەتسازی و دێموکراسیی سەرکەوتوو سەربەخۆیی باشوور وەک دەرفەتێک بۆ دەوڵەتسازی و دێموکراسیی سەرکەوتوو
    هەوڵێکی وا دەتوانێ دوو سوودی هەبێ: لەلایەک، بە دەسنیشان‌کردنی لێکچوون و جیاوازییەکانی باشووری کوردستان لەگەڵ وڵاتانی دیکە، دەتوانین باشتر ڕاڤەی ئەو مەسەلەیە بکەین، لەلایەکی دیکەوە، دەشێ بەرچاوڕوونی لەمەڕ قۆناغەکانی پاش سەربەخۆیی باشووری کوردستان وەدەست بێنین.
  • هەڵسەنگاندنێک لەسەر \ هەڵسەنگاندنێک لەسەر "ڕاسان" و "دەروونی کوردستانی ڕۆژهەڵات"
    بۆ هەڵسەنگاندنی ئەوە کە هەتا ئێستا ڕاسان هەتا چ ڕادەیێک تێکەڵ بە دەروون یان ڕەوانی خەڵکی شەقامی کوردستانی ڕۆژهەڵات لە ناوخۆدا بووە ناچارم مێژویێکی کورتی ڕابردوو بهێنمەوە بەرباس کە لانیکەم لەم شارە کە من تێیدا دەژیم لە دەرونی مرۆڤەکان وخەڵکی تا ڕادەیێک جێگای خۆی کردبوویەوە.