• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٦ی فێڤریەی ٢٠١٧ی زایینی - ٠٨ی رەشەمەی ١٣٩٥ی هەتاوی  

زاگرۆس و بەڕوو، دوو هێمای هەرمان و ڕاسانی کورد

زایینی: ٢٠-٠١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١١/٠١ - ١٠:١٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
زاگرۆس و بەڕوو، دوو هێمای هەرمان و ڕاسانی کورد
شەریف فەلاح

پێشەکی:


زاگرۆس، زنجیرە شاخێکە لە باکووری ڕۆژئاوا، ڕۆژئاوا و باشووری ڕۆژئاوای ئێران هەڵکەوتووە. ئەم زنجیرە کێوە لە کەنارەکانی گۆلی (وان) لە کوردستانی باکوورەوە دەست پێدەکات و پاش تێپەڕین بە پارێزگاکانی "ورمێ، سنە، کرماشان، ئیلام و لوڕستان، هەمەدان، مەرکەزی، ئیلام، ئیسفەهان، کۆهگیلوویە و بوویر ئەحمەد، چوار مەحاڵ و بەختیاری، خووزستان، هەتا پارێزگا باشوورییەکانی ئێران (فارس، کرمان و هورمزگان) درێژ دەبێتەوە کە داوێنێ ئەم زنجیرە کێوە دەگاتە بەشێک لە کوردستانی باشووریش.

نزیکەی ١٠٠ هەزار ساڵ بەرلە زایین، بەپێی هەندێ ئاسەواری بەجێماو لە ئەشکەوت‌نشینی لە زنجیرە کێوەکانی زاگرۆس لە کوردستانی ڕۆژهەڵات، نیشانەی ژیانی مرۆڤە لەم ناوچانە لە چاخی بەردینی ناوەڕاست کە دەکاتە ٣٠ هەزار ساڵی پێش.

واتای زاگرۆس لەڕووی وشەوە:

ناوی کەونارایی و دێرینی زنجیرە کێوی زاگرۆس "کور"، یان "کوڕ"ە. بەپێی ئەفسانە و ئوستوورەناسیی سەردەمی سۆمەرییەکان (کور) لە بنەڕەتدا ناوی کێو، یان زنجیرە کێوێک بووە کە هەر هەمان کێوەکانی زاگرۆس کە کەوتبوونە ڕۆژهەڵاتی سۆمەرەوە. (کور)، هاوکات ناوی دیکەی ئیمپراتۆریی "ئەکەد"ە کە لە سێ هەزار ساڵ پێش و بەرلەوەش لە سەرتاسەری ناوچەکانی زاگرۆسدا دەسەڵاتی هەبووە.

هەندێ لەو باوەڕەدان ڕەگ و بنەچەی وشەی زاگرۆس ئەڤێستاییە. لە زمانی ئەڤێستادا "زاگر" (Za –Gr) بە واتای کێوی گەورەیە. بەڵام بۆچوونێکی دیکەش هەیە کە دەڵێت ئەم وشەیە لە ناوی کۆچەرە (هیند و ئەورووپییەکان)ی نیشتەجێی ئەو ناوچەیە کە بە "ساگارتی" بەناوبانگ بووە، وەرگیراوە. ناوی کۆنی ئەم وشەیە لە زمانی فارسیدا "پاتاق" بووە کە ئێستاش ناوی شاخێکی ناسراوە، لەبەر ئەوەی ئەو زنجیرە کێوانە چەشنی تاق هەڵکەوتوون، بۆیە ئەو ناوەیان لەسەر داناون.

وشەی زاگرس، زاگرۆس، زیاتر لە هەشت دەیە لەمەوبەر و پێش کۆتایی سەردەمی قاجارییەکان لەڕێگەی وەرگێڕانی بەرهەمی نووسەرە ئەورووپییەکان (لە زمانی یۆنانی)یەوە هاتووەتە ناو ئەدەبیاتی فارسی و کوردییەوە. وەک دەڵێن "حەسەن پیرنیا" یەکەم کەس بووە کە وشەی زاگرۆسی لە پەراوێزی لاپەڕی ٢ی کتێبێکی خۆی بەناوی "مێژووی ئێران لە سەرەتاوە هەتا ڕووخانی ساسانییەکان" بەکار هێناوە و جەختی کردووەتەوە کە ئەورووپییەکانیش هەر بە زاگرۆس ناویان هێناوە.

پێکهاتەی زاگرۆس:

زیاتر لە ٢٤٠ ناوی کێو، دەشت، شیو، خەرەند، لێڕەوار، دارستان، هەڵدێر، پێدەشت، ڕووبار، شار، قەزا، ناحیە، گوند، لە پارێزگاکانی "ورمێ، سنە، ئیلام، کرماشان، لوڕستان، ئیسفەهان، کۆهگیلوویە و بوویر ئەحمەد، هەمەدان، چوارمەحاڵ و بەختیاری و خووزستان" بەگشتی ١١ پارێزگای ئێران لەنێو زنجیرە کێوی زاگرۆسدا هەڵکەوتوون کە بەشی هەرە زۆری ئەم شاخانە، بە داری سروشتی و خۆڕسکی وەک "بەڕوو، قەزوان، مازوو، گۆیژ و..." داپۆشراوە کە چڕترینی شوێنی دارستان و لێڕەواریی زاگرۆس دەکەوێتە پارێزگاکانی کوردستانی ڕۆژهەڵات و ئیلامیش وەک ناوەند و دڵی زاگرۆس دێتە ئەژمار.

زاگرۆس لەڕووی مێژووییەوە:

وشەی زاگرۆس لە هیچ کتێبێکی جوگرافی، مێژوویی و سەرچاوەیەکی ئیسلامیدا نەهاتووە. لە وشەنامەی "دێهخودا" یان ئەنسکلۆپیدیای "مەساحب"دا هیچ باسێک لەبارەی ڕیشە و بنەچەی زاگرۆس نەهاتووە.
محەممەد قەزوینی، لە لاپەڕەی ٤٨ی بەرگی پێنجەمی کتێبەکەی خۆیدا دەنووسێت؛ "ناوی یۆنانیی زنجیرە کێوی ڕۆژئاوای ئیرانە و بەتایبەت ناوچەکانی بەختیاری و کوردستان."

لە زانستنامەی "لارۆس"دا زۆر بە کورتی وەک زنجیرە کێوێکی شوێنی نەوت و کانزا ژێرزەوییەکان ناوی هاتووە.

لە وشەنامەی یۆنانی – ئەڵمانی کە ساڵی ١٨٨٦ لە لایپزیگ چاپ کراوە، وشەی Zagrio یان Zagros وەک کێوێکی "سەردەمی ماد" بە پشتبەستن بە نووسراەکانی "سترابوون و پۆلیبیۆس" ناوی هاتووە. هاوکات لە فەرهەنگی Lexique géographique ناوی "زاگرۆ" (زاگرۆس) بەمجۆرە هاتووە؛ "ناوی زنجیرە کێوێکە لە ئاسیا کە لە باکووری ڕۆژئاواوە بەرەو باشووری ڕۆژهەڵات کێشراوە."

ڕوومەن گیرشمەن دێرینەناسی فەڕەنسی لە کتێبێکی خۆیدا زاگرۆسی بەناوی هۆزێک ناودێر کردووە و دەنووسێت "هۆزێکی گرنگ لە هۆزە گەورەکانی ڕۆژئاوای ئێران بەناوی "Ziirtu" یان "ساگارتی" کە لە ڕۆژئاواوە نیشتەجێن و بەرەو باشوور داکشاون."

"هێرۆدوت"یش لە نووسینەکانی خۆیدا زاگرۆسی بەناوی هۆزێکی بیابانگەرد "ساگارتی" هێناوە و دەنووسێت "هۆزێکی دیکە هەن کە بیابانگەردن بەناوەکانی "داینەکان، ماردەکان، درووپیک و ساگارتییەکان."
بەپێی ئەو سەرچاوە و بەڵگانە دەتوانین بێژین، وشەی زاگرۆس لە زمانی ئەڤێستایی وەرگیراوە و یۆنانییەکان بە زیادکردنی پیتی S (س) بە کۆتایی ئەم وشەیە وەک دەربڕینی یۆنانییان لێ کردووە.

بۆیە وشەی زاگرۆسیش وەکوو وشەی (بەختیاری) هەم ناوی کێو، قەڵا، هۆز، ئێڵ و تایفەی ناوچەیە.

زنجیرە کێوی زاگرۆس لە بواری زەویناسییەوە بە دوو، یان سێ بەشی جیا لە یەکتر دابەش بووە: زاگرۆسی باکووری، زاگرۆسی نێوەڕاست، زاگرۆسی باشووری، کە جیاوازیی زاگرۆسی باکووری و باشووری لە جۆری پێکهاتەی شاخ، پێدەشت و چۆنیەتیی ڕیزبەندی و چینی بەرزایی و هەوراز و نشێوەکانە. لە دابەشکارییەکی دیکەدا زاگرۆس کراوەتەوە دوو بەشەوە: زاگرۆسی بەرز و هەڵدێر و زاگرۆسی چینداری پێدەشت. کە شاخ و کێوەکانی کوردستان دەکەونە نێو بەشی بەرزاییەکانی زاگرۆسەوە.

کێو و شاخەکانی زاگرۆس:

دێنا، بە بەزایی چوار هەزار و ٤٠٥ مەتر – زردکێو، بە بەرزیی چوار هەزار و ٢٢١ مەتر – قاڵی کێو هەڵکەوتوو لە ئەلیگوودەرزی لوڕستان بە بەرزیی چوار هەزار و ٥٥ مەتر – شاهان کێو بە بەرزیی چوار هەزار و ٤٠ مەتر – ئەشتران کێو، هەڵکەوتوو لە ئەزنای لوڕستان بە بەرزیی چوار هەزار و ٢٤ مەتر – کێوە گڕە، بە بەرزیی سێ هەزار و ٩٩٠ مەتر – کێوی بل، سێ هەزار و ٩٤٣ مەتر – داڵانکێو، سێ هەزار و ٩١٥ مەتر – تەمەندەر، هەڵکەوتوو لە ئەلیگوودەرزی لوڕستان، سێ هەزار و ٩٠٠ مەتر –
قەندیل، لە نێوان سێ پارچەی کوردستانی باکوور، ڕۆژهەڵات و باشووردا هەڵکەوتووە، بەرزترین لووتکەی بەناوی کەوەکز بەرزییەکەی دەگاتە ٣٨٠٠ مەتر لە باکوورە، قەندیلی گەورەش بە سیاکێو ناسراوە کە بەرزییەکەی سێ هەزار و ٦١٠ مەترە و قەندیلی گچکەش سێ هەزار و٢٥٠ مەترە. داڵانپەڕ لە ورمێ سێ هەزار و ٥٠٠ مەترە.

هەڵگورد، لە کوردستانی باشوورە و سێ هەزار و٦٠٧ مەتر. سەفین، لە باشوورە و بەرزییەکەی دوو هەزار و ٢٤٠ مەترە. نەکەرۆز لە سەقز – ئاربابا، لە بانە دوو هەزار و ١٧٠ مەتر. چلچەمە لە دیواندەرەی پارێزگای سنە، سێ هەزار و ١٣٧ مەترە. ئاویەر، لە سنە دوو هەزار و ٣٥٠ مەتر.

سوڵتان سەراجەدین لە سنە، دوو هەزار و ٨٣٦ مەترە. عەواڵان، (عەدوداڵان) لە باشووری سنە و نزیک کامیاران، دوو هەزار و ٩٥٠ مەترە.

شاهۆ، لە نێوان هەورامان و ڕوانسەر، سێ هەزار و ٩٩٠ مەترە. داڵاهۆ، لە کرماشان. بێستوون، لە کرماشان، پەڕاو، لە کرماشان سێ هەزار و ٤٠٥ مەترە. پشتکۆ، پێشکۆ، دینارکێو و مانێشت، لە ئیلام دوو هەزار و ٦٢٩ مەترە و دەیان کێو و شاخ و پێدەشتی دیکەی لەخۆ گرتووە.

ڕووبارەکانی زنجیرە چیای زاگرۆس:

کەڵوێ، زێی گەورە، چەم سەقز، جەغەتوو، قشڵاخ، سیروان، گاڕان، گاوەرۆ، سەیمەڕە، سیمینە، خوڕخوڕە، لەیلێ، قەرەسوو، گاماسیاو، کەرخە، دێز، میمە، چغار و گودارخۆش. سەیکان، ئاوزەنگوان، کەشکان، بەختیاری، خوڕەم‌ئاوا، ئەلیگوودەرز و زاڵ لە لوڕستانن.

ڕووەکەکانی زنجیرە چیاکانی زاگرۆس:

زاگرۆس، جیا لەوەی کە بە گەورە و چڕترین، لێڕەواری خۆڕسک دادەنرێ، هاوکات بە ڕووەکی جۆراوجۆری نایاب و بەکەڵک داپۆشراوە کە ناودارترینیان بریتین لە "ڕێواس، مەندۆک، کەما، کەنگر، شنگ، گیاخاو، گیلاخە، قازیاخە، کارگ (قارچک)، چنوور، بووژانە، هەڵاڵە برمە، وەرکەمەر، بەرزەڵنگ، پیاز، کەوەر، سیری شاخی، هەزبی، سوورە بنە، پیژۆک، نینۆر." شاخەکانی زاگرۆس جیا لە بەڕوو، قەزوان، مازوو و گۆیژ، چەندین داری دیکەی وەک "شڕۆ، کێکف، بادامی کێوی، تەنگز، گا گەون، بڵاڵووک، هەڵووژەی شاخی.

ئاژەڵ و باڵندەکانی زاگرۆس:

ئاژەڵی وەک "ورچ، ڕێوی، گورگ، بەراز، کەمتیار، چەقەڵ، بۆنکە، شێر، پڵنگ، ئاسک، کەروێشک، کەڵ، بزنەکێوی" و باڵندەکانی "کەو، قاژوو، قەل، داڵ، باز، هەڵۆ، واشە، شەهێن، کوڕکوڕ، سوێسکە و..." لە زنجیرە چیاکانی زاگرۆس دەژین کە لە ساڵانی ڕابردوودا بەهۆی ڕاوی نایاسایی و نەبوونی چاودێری و ڕەوتی سووتانی لێرەوار و دارستانەکانی زاگرۆس، بەشێک لەو ئاژەڵ و باڵندانە لەناو چوون و ژیانان لە مەترسیدایە.

زاگرۆس و بەڕوو، لە ئەدەب و کولتووری کورددا:

هەرچەند ناوچەی سروشتی و زنجیرە چیاکانی زاگرۆس جیا لە کوردستان، چەندین ناوچەی دیکەی ئێرانیش دەگرێتەوە، بەڵام دوو وشەی "زاگرۆس و بەڕوو" وەک دوو دیاردەی سروشتی، زیاتر بەکار دەهێنرێن و هەڵگری باکگراوەند و مانای قووڵی ژیان، پتەوی، قورس و قایم و هەرمان و نەمری وەک شاخ و کێون. زاگرۆس لە کولتووری کورددا مانای پەناگە، پاڵپشت، بەرزایی و هەڵکشان بۆ لووتکە و هەڵەمووت دەگەیەنێت.

زاگرۆس ماوەی دوو دەیە زیاترە بووەتە ناوی کچ و کوڕانی کورد، ناوی گۆڤار، نامیلکە، ڕۆژنامە، تەلەفزیۆن، دەزگای میدیایی و ماڵپەڕ.

بەڕوو بە درێژایی مێژوو لەلای کورد، زۆر کارایی هەبووە، وەک سەرچاوەی بژیوی ژیان و وەکوو سووتەمەنی بەکار هێنراوە، بەڕوو کە لەنێو دڵێ زنجیرە چیای زاگرۆسدا ڕواوە، دارێکی سەخت، پتەو و قایم و لەشکان نەهاتووە. کورد بەڕووی کردووەتە هێمای کۆڵنەدان، قایمی و ئەستووری و هەرمان و بەڕووی هاوشانی خۆی لەقەڵەم داوە و کردوویەتە هێمایەک بۆ بەردەوامی، ڕسکان و ڕاسانی نەتەوە و شۆڕشەکانی کورد. بۆیە لە شیعر و ئەدەبی زارەکی و نووسراوی کورددا شاعیر و هۆنەرانی کورد بەردەوام زاگرۆس و بەڕوو کە دوانەیەکی لێک دانەڕاون، وەک هێما بەکاریان هێناوە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٦٩٥ لەم ژمارەیەدا:

ــ نیشانەناسیی ڕاسان وەک شەڕی نوێ
ــ فرۆشتنی منداڵان، فرۆشتنی بەشێك لە ژیان
ــ ئاستەنگەکانی بەردەم سەربەخۆیی باشووری کوردستان
ــ ڕاسان و خەباتی مەدەنی
  • مستەفا هیجری: ئه‌وڕۆ له‌ هاوكێشه‌كانی جیهاندا حسێب له‌سه‌ر هێز ‌ده‌كرێ مستەفا هیجری: ئه‌وڕۆ له‌ هاوكێشه‌كانی جیهاندا حسێب له‌سه‌ر هێز ‌ده‌كرێ
    ئایا ئه‌وه‌ی كه‌ كوردستانی ئێران له‌ ڕۆژەڤی ناوچه‌ و جیهاندا نییه‌، كێشه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر بارودۆخی دونیا، یان خۆمان وه‌ك كوردی ڕۆژهه‌ڵات یا هۆكاری دیكه‌؟
  • ئاستەنگەکانی بەردەم سەربەخۆیی باشووری کوردستان ئاستەنگەکانی بەردەم سەربەخۆیی باشووری کوردستان
    ئەگەر بێت و کورد لەو قوناغە هەستیارەدا بە دەرس وەرگرتن لە مێژوو و هەبوونی تێڕوانینێکی ڕوون بۆ داهاتوو نەجووڵێتەوە، ئەوە ئەگەری دووبارە ڕوودانی هەموو نەهامەتییەکانی سەد ساڵی ڕابردوو لە ئارادا هەیە، و بە پێچەوانەش دەتوانێ سەد ساڵی داهاتوو بە شێوەیەک بۆ کورد درووست بکات کە، بەر لە هەمووشتێک کەرامەت و ئازادی بۆ خۆی بگەڕێنێتەوە، و پاشانیش لە جێگای شەڕ و گیانفیداکردن بۆ نیشتمان، بیاڤەکانی وەکوو پێشکەوتنی ئابووری و کۆمەڵایەتی بکاتە ئەرکە سەرەکییەکانی خۆی.
  • ڕۆشنبیر؛ ویژدانی كۆمه‌ڵگا ڕۆشنبیر؛ ویژدانی كۆمه‌ڵگا
    له ڕاستیدا، له ڕۆژهه‌ڵاتی ‌نێوه‌ڕاست به تایبه‌ت له ئێراندا، ئه‌م كێشه‌یه فراوانتر و ئه‌م پرسیارگه‌له به‌رچاوترن، ئه‌ویش له بارودۆخێكی نائاسایی كه ڕۆشنبیری ئه‌م ناوچه‌یه تووشی ده‌بێت و به شێوه‌گه‌لێك ناكۆكی له كردار و گوتاریان ده‌بینرێت كه ڕه‌نگه له كه‌متر شۆێنك له‌م دنیایه ببیندرێت و ئه‌مه دەرخەری ئەوەیە كه كاراكتری ڕۆشنبیری فیدای بارودۆخێكی ڕامیاری – كۆمه‌ڵایه‌تی بووه .
  • فرۆشتنی منداڵان، فرۆشتنی بەشێك لە ژیان فرۆشتنی منداڵان، فرۆشتنی بەشێك لە ژیان
    چیرۆكی منداڵانی تازە لەدایكبوو كە پێ دەنێنە نێو دنیایەكی پڕ لە ژان و خەفەت و هەر لە سەرەتای هاتنیانەوە بۆ ئەم دنیا، بە جێگای باوەشی گەرمی بنەماڵەكانیان میوانی باوەشی سارد و پڕ لە مەینەتی شەقامەكان دەبن، چیرۆكێكی دڵتەزێنە كە بە مامەڵە كردن لەسەر ئەوان گیرفانی دەستە و گرووپە مافیاكانی لێ پڕ دەبێت و لە كۆتاییشدا كەس وەڵامدەری داهاتووی پڕ لە خەفەت و تاریكیی ئەوان نابێت.
  • یەکیەتیی لاوان، وەک یەکەم ڕێکخراوی تایبەت بە توێژی لاوی کورد یەکیەتیی لاوان، وەک یەکەم ڕێکخراوی تایبەت بە توێژی لاوی کورد
    هەر بە سەرنجدان بەم ڕاستییە حاشاهەڵنەگرەش بوو كە؛ یەكیەتیی لاوانی دێموكراتی كوردستانی ئێران له‌ یەكێك لە زێڕینترین قۆناغەكانی بزاڤی ڕزگاریخوازی نەتەوەی كورددا، دامەزرا.
  • ئەزموونێكی تاڵ كە لە باشووری كوردستان دووپات كرایەوە! ئەزموونێكی تاڵ كە لە باشووری كوردستان دووپات كرایەوە!
    بە دامەزرانی سپای پاسداران، جموجووڵی خەڵكی ئێران كە تازە لە ژێر ستەمی پاشایەتی ڕزگاریان ببوو، جارێكیتر كەوتەوە ژێر چاوەدێری و دەسەڵاتی ڕێژیمی تازە و تووشی زەبر و زەنگ و سەركوت بووەوە.
  • نیشانەناسیی ڕاسان وەک شەڕی نوێ نیشانەناسیی ڕاسان وەک شەڕی نوێ
    قسەکانم بە ڕوونی چاودێری لە بەرپرسیایەتێکە کە لە شێوازی بەیانی ئەدەبی خۆی دەردەخات. هەڵسەنگاندنی بەرپرسیارەتی، لە چوارچێوەی ئیدئۆلۆژیک، هەڵەیەکی گەورەیە لە حیزبەکانی دیکەی کوردستانی ڕۆژهەڵات، لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا تووشی بوونە.
  • ڕاسان و خەباتی مەدەنی ڕاسان و خەباتی مەدەنی
    ڕاسانی ڕۆژهەڵات بەبێ خەباتی شار و کەڵک وەرگرتن لە هێزی خەڵک مانایەکی نابێ و خەباتی شار یەکێک لە کۆڵەکەکانی ڕاسانە و ئامانجی ڕاسانیش بریتیە لە ڕێکخستنی خەڵک لە خەباتێکی جیددی و واقیعیدا، دژ بە سیستمی زاڵ، بۆ ئەوەی داهاتوویەکی باشتر بونیات بنرێ نەک ئەم سیستمە بە دەمامکی ڕەنگاڵەوە بمێنێتەوە.
  • سیاسەتی دوور هاوێتنی پرسی كورد بۆ ئەو دیوی سنوورەكانی ئێران سیاسەتی دوور هاوێتنی پرسی كورد بۆ ئەو دیوی سنوورەكانی ئێران
    لە سیستمە داخراوەكاندا زۆربەی پێوەندی و پلانەكان، بە تایبەتی سیاسەت و پلانە ئەمنیەتیەكانیان، بە شێوەی نهێنی دادەڕێژرێت. بۆ ناسینی هیندێك لە سیاسەتەكانی سیستمە داخراوەكان لە زانستی سیاسەتدا چاو لە ڕەفتار و هەڵسوكەوتی ئەو سیستمانە لە هەمبەر ئەو دیاردانەدا دەكرێت كە بە حوكمی سیستمی داخراو، وەك كێشەی ئەمنیەتی دەناسرێن.
  • ئارەش ساڵح: حیزبی دێموکرات نەبزی کۆمەڵگای کوردستانی ڕۆژهەڵاتە و کوردستانی ڕۆژهەڵاتیش لەو ئەگەرەدا ڕۆڵێ ڕێبەرایەتی گۆڕانکارییەکان لە نێو نەتەوە بندەستەکان‌دا دەگێڕێت ئارەش ساڵح: حیزبی دێموکرات نەبزی کۆمەڵگای کوردستانی ڕۆژهەڵاتە و کوردستانی ڕۆژهەڵاتیش لەو ئەگەرەدا ڕۆڵێ ڕێبەرایەتی گۆڕانکارییەکان لە نێو نەتەوە بندەستەکان‌دا دەگێڕێت
    ئارەش ساڵح: حیزبی دێموکرات نەبزی کۆمەڵگای کوردستانی ڕۆژهەڵاتە و کوردستانی ڕۆژهەڵاتیش لەو ئەگەرەدا ڕۆڵێ ڕێبەرایەتی گۆڕانکارییەکان لە نێو نەتەوە بندەستەکان‌دا دەگێڕێت
  • دەقی پەیامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بۆ یادی کۆماری کوردستان لە ئامەد دەقی پەیامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بۆ یادی کۆماری کوردستان لە ئامەد
    لە گۆڕەپانی مەزنی چوارچرای مەهاباددا بە دەست و بە فكر و بە هێزی ئەندێشەی مرۆڤێكی تێكۆشەر، گەورە ڕێبەرێكی مێژووی كوردستان ئەو كۆمارە ڕادەگەیەندرێت، بە دەستی پێشەوای نەمر قازی محەممەد وەكوو ڕێبەرێكی كارامە و لێوەشاوە و شارەزا.
  • کەریم پەرویزی: تا ڕۆڵەیەکی کورد بمێنێت، خەباتی کورد زیندووە کەریم پەرویزی: تا ڕۆڵەیەکی کورد بمێنێت، خەباتی کورد زیندووە
    ئێمە لێرەین، لەم ڕۆژەدا بە بۆنەی دووی ڕێبەندان، بە بۆنەی ڕۆژێکەوە کە لەودا کۆماری کوردستان، لە شارە جوان و شۆڕشگێڕەکەی مەهاباددا، بە دەستی پێشەوای بلیمەتی گەل، بە زمانی پێشەوای بلیمەتی گەل، بە فکر و کرداری پێشەوای بلیمەتی گەڵ ڕادەگەیەندڕیت، لێرە کۆبووینەتەوە بۆ ڕێز گرتن لەو کۆمارە مەزنە.
  • ڕاسان و لایەنە سیاسیەکان ڕاسان و لایەنە سیاسیەکان
    ئێستا کە وەرزێکی دیکەی خەبات لە کوردستانی ڕۆژهەڵات دەست پێدەکاتەوە و فەسڵێکی دیکەی مێژوو دەنووسرێتەوە، پێویستە کە حیزبی بوون و پێوەندیی نێوان حیزب و لایەنە سیاسییەکان پێ بنێتە قۆناغێکی دیکەوە.
  • تەگەرەکانی سەر ڕێگای پێشکەوتنی شێوەزار لە کرماشان ! تەگەرەکانی سەر ڕێگای پێشکەوتنی شێوەزار لە کرماشان !
    دیارە زمانی کوردی بە شێوەزارەکانی خۆیەوە دەوڵەمەندە و بەرفەراوانی وشە و دەستەواژەی پڕ مانا و هەروەها گرانیی باری ئەدەبی لە نووسین، خوێندنەوە، هۆنەر و لایەنە جیاوازەکانی زمانی، بە نرخی و جوانییەک بەم زمانە دەدات کە دەڤەر بە دەڤەر و شێوەزار بە شێوەزاری ئەم زمانە، تایبەتمەندی جیاواز و بەرهەمی جیاوازی پر بەهای لێ دەکەوێتەوە.