• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٨ی مارسی ٢٠١٧ی زایینی - ٠٨ی خاکەلێوەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

سەفەری ییلدریم بۆ باشووری کوردستان بۆ چ مەبەستێک؟

زایینی: ٢٠-٠١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١١/٠١ - ١١:٠٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
سەفەری ییلدریم بۆ باشووری کوردستان بۆ چ مەبەستێک؟
عەلی مونەززەمی

لە دەستپێکی ساڵی ٢٠١٧ی زایینی‌دا لە پێشدا فرانسوا ئولاند، سەرۆک کۆماری فەڕانسە و دواتر بینالی ییلدریم، سەرۆک وەزیرانی تورکیە، هەر کامیان بە سەرۆکایەتیی شاندێک سەرەدانی بەغدا و هەولێریان کرد. ئەم سەفەرانە لە لایەن هندێک کاربەدەستی هەرێمی کوردستانەوە وا لێکدرانەوە کە مەبەست و ئاکامی سەفەری ئەم دوو شاندە هاوتراز دەهاتە بەرچاو. بەڵام بۆ ئێمە کە تا ڕادەیەک شارەزای سیاسەتەکانی ئەم دوو وڵاتەین، جیاوازییەکان بە باشی هەست پێدەکەین. هەر وەک چۆن شێوازی حوکمڕانی لە هەر دوو وڵاتی ئاماژە پێکراودا جیاوازە، ئامانج و کردەوەکانی ئەوانیش لە ئاست سیاسەتەکانی دەرەوەشیاندا بە شێوازێکی سرووشتی لە یەک جیاواز دەبێ. سیاسەتەکانی دەرەوەی وڵاتێکی وەک فەڕانسە کە لە هەڵەکانی ڕابردوویان بە نیسبەت نەتەوەی کورد دەرسیان وەرگرتووە و زۆربەی ڕێبەرانیان خۆیان بە دۆستی گەلی کورد دەزانن و لە وڵاتەکەیاندا نرخەکانی دێموکراتیک تا ئاستێکی بەرز گەشەیان کردووە و پەیوەندییەکانیان لە گەڵ کوردستان دەتوانێ ببێتە هۆی گەشەکردن و پێشکەوتنی دێموکراسی لە کوردستانیشدا، ناتوانێ هاوتەراز بێ لە گەڵ سیاستەکانی وڵاتێکی سێمی- دێموکراتیک کە پرسی کورد لە وڵاتەکەیدا هێشتا بە چارەسەر نەکراوی ماوەتەوە. بۆ ئەوەی کە بتوانین لەو وتارە دا بابەتیانەتر لە سەر هاتنی وەها شاندێک بۆ کوردستان بدوێین، حەول دەدرێ بە کەڵک وەرگرتن لە هەندێک تئۆریی زانستی ڕامیاری لە سەر پەیوەندییەکانی دەرەوە و پەیوەندییە نێونەتەوەییەکانی ئەو مژارە بخەینە بەر باس و ڕاڤە.

شرۆڤەی سەردانی ییلدریم لە دوو تێڕوانینی جیاوازەوە

ئێمە دەتوانین بە کەڵک وەرگرتن لە تئۆریی ڕئال پۆلیتیک / سیاسەتی ڕاست باوەڕانە، لە زانستی پەیوەندیی نێونەتەوەیی‌دا ئاوڕێک لەو سەفەرەی ییلدریم بدەینەوە. هەر وەک کە دەزانین، لە ڕئال پۆلیتیکدا بە چاویلکەی هێزەوە سەیری هەڵ و مەرجی نێونەتەوەیی دەکرێ کە تێیدا وڵاتان لە خەتی پاراستنی بەرژەوەندییە نەتەوەییەکانیاندا تێدەکۆشن. ئەو یەکە لە بارەی پەیوەندییەکانی تورکیە و باشووری کوردستانیش ڕاستە. هەر جاریک کە تورکیە بەرژەوەندییە نەتەوەییەکانیان لە خەتەر کەوتبێ لە لایەن کوردەوە، پێشتر دەستیان دەدایە هەڕەشە لە باشووری کوردستان و بە زمانی چەکەوە قسەیان لە گەڵ باشوور دەکرد. لە بەر ئەوەی کە هەر جووڵەیەکی تورکیە لە پەیوەندییەکانی دەرەوەیاندا بە نیسبەت باشوور لە تێڕوانینێکی ڕئالیستیانەوە سەرچاوە دەگرێ و ئەو تێڕوانینەش بە نۆرەی خۆی وەها ڕێکارێک لە پێش تورکیە دادەنێ. هەرکاتێک کە تورکیە بیویستبا لە ڕێگای پەیوەندییەکانی لە باشووری وڵات کارێک بکا، لە پشت هەڵوێستە سیاسییەکانییەوە هەموو کاتێک پشتی بە هێزی زبری چەکداریی دەبەست. یانی ئەگەر گرینگیی ئامانجەکانیان لەبەرچاو بگرین، پەیوەندییەکانی تورکیە و هاتنی ییلدریم تاکتیکیە بۆ گەییشتن بە ئامانجە ستراتێژیکییەکانی تورکیە. ئەو ئامانجانە دەتوانین وەک ڕکابەری لە گەڵ ئێران لە نێو عێراق و باشووری کوردستاندا، پێش گرتن لە پ ک ک بۆئەوەی دەست بەسەر ڕۆژئاوای کوردستاندا بگرێت، کەڵک وەرگرتن لە سەرچاوەکانی نەوت و گازی کوردستان وەک ئاڵترناتیڤ لە بەرامبەر کەڵک وەرگرتنی تورکیە لە گاز و نەوتی ئێران و ڕووسیە و بەکارهێنانی باشووری کوردستان وەک بازاڕی شتومەکەکانی. لە بەرامبەر ئەو کارەدا شتێک کە نەسیبی باشووری کوردستان دەبێ ئەوەیە کە کێشی سیاسی و ستراتژیکی لە ئاستی ناوچە دەچێتە سەر و لە ڕکەبەریی ناوچەییدا قورسایی زیاتر دەبێ و هەروەها ڕێگای گەیشتن بە دنیای دەرەوەی بۆ ئاوەڵا دەبێ و لەو گەمارۆ وشکانیە ڕزگاری دەبێ کە جوغرافیا بۆی دروست کردووە. هەروەها ڕێگای هەناردە کردنی نەوتی کەرکووک لە ڕێگای بەندەری جێیهانەوە.

ئەگەر ئێمە بە چاویلکەی سیاسەتی ئیدیالیستی لەو پەیوەندییە بڕوانین کە دەوترێ ئەم جۆرە سیاسەتە بۆ خەملاندنە و لە نرخ و بەها مرۆڤییەکانەوە سەرچاوە دەگرێ، دەردەکەوێ کە هاتنی ییلدریم لە لایەک و ناردنی هێزی چەکدار بۆ باشوور ڕەنگە قازانجی دوولایەنەی تێدا بێ، کە تورکیە پشکی زۆرتری بەردەکەوێ.

ئەگەر ئەو هێمنایەتییەی کە سەرانی حکومەتی تورکیە داوای دەکەن و خوازیارین بخولقێنن، هێمنایەتی لە تێڕوانینێکی ئیدیالیستییەوە بێ، دەبێ وەها هێمنایەتییەک بۆ هەموو تاک و نەتەوەیەک بێ کە هەموو نەتەوەکان بە شێوازێکی یەکگرتوو بۆ گەییشتن بەو هێمنایەتیە و بۆ ئاشتی خەبات بکەن. ئەو کات ئەوان لە سەر بناغەی هێز، کە فاکتۆرێکی قابیلی گۆڕانە، بەڵکوو لە سەر بناغەی هەندێک نرخی دیکە، وەک پەرەپێدان بە دێموکراسی، بەرزکردنی ڕەوشی مافی مرۆڤ و زۆر نرخگەلێکی دیکە سەرەدانی باشووریان بکردایە.

ئارامیی و ئاسایش و پێکەوە ژیانی ئاشتیانە لە ناوچەدا، بە بێ دەستەبەرکردنی مافی هەموو کەمینەکان و بەتایبەت بە بێ ئامادەیی بەرچاوی کورد لە ڕۆژهەڵات و باکوور و باشوور و ڕۆژئاوای کوردستان لە هاوکێشە سیاسی و ئیداری و ستراتژیکەکاندا جێگیر نابێ.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٦٩٧ لەم ژمارەیەدا:

ــ پەیامی نەورۆزیی سکرتێری گشتیی حیزب
ــ بۆ ناتوانین خۆمان به خۆمان بناسێنین
ــ نەورۆز، ڕسکانەوە و ڕاسان
ــ پانۆرامای ڕاسان
  • داهاتووى کورد لە پەنجەرەى نەورۆزەوە داهاتووى کورد لە پەنجەرەى نەورۆزەوە
    مێتولۆژیش وەک میژوو لە هەگبەى بیرەورىی هەر نەتەوەیەکدا جێگەى تایبەتی خۆى هەیە، تەنانەت بەشێک لەوانە بوونەتە بەشێکى دانەبڕاو لە پێناسەى نەتەوەکان. وەک هەر دابێکى دیکە کە لە ژیانى ڕۆژانەدا دووبارە دەبنەوە و فەرامۆش ناکرێن و پەرەیان پێ دەدرێن.
  • شان به شانی یەک بەرەو داهاتوویەکی ڕوون شان به شانی یەک بەرەو داهاتوویەکی ڕوون
    باشووری زاگرۆس له درێژەی یەک ساڵی ڕابردوودا، بیست و چوارەمین ژمارەی خۆی خستووەتە بەر ڕاو بووچۆنی خوێنەرانی بەڕێز و بیست و پێنجەمین ژمارە‌ی خۆیشی پێشکەشی هەموو ئەو کەسانە دەکات کە تەنانەت بە یەک ڕستەش له جێبەجێ کردنی ئەرکی ئەم لاپەڕەیەدا هاوبەش و هاوکار بوونه. بێ‌شک به بێ یارمەتیی ئەو بەڕێزانه لاپەڕەی باشووری زاگرۆس قەت نەیدەتوانی پێ بنێتە دووهەمین ساڵی چالاکیی خۆی و درێژه به ئەرکه نەتەوەییه‌کەی خۆی بدات.
  • بۆ ناتوانین خۆمان به خۆمان بناسێنین بۆ ناتوانین خۆمان به خۆمان بناسێنین
    هەڵبەت دەبێ ئاماژه بکرێت که؛ ئەمه تەنیا کێشەی چالاکی کرماشانی نیه، بەڵکوو به‌داخەوه به هۆی نەبوونی مێژوویەکی نووسراو، خەڵکانی ئەو ناوچانەش لەو فکره‌دان که له کرماشان و ئیلام بزاڤی کوردیمان نەبووه و شۆڕش لەوێ ڕنگ و بۆنی نەبووه، ڕاستییەک که نیشاندەری نامۆیی کورد له کورد و مێژووی خۆیەتی، پرسێک که تاڵیەکەی ئەوەندەیه که بووەته هۆی گەشه‌نەسەندنی بزاڤی ڕزگاریخوازانەی کوردستان له بست به بستی وڵاتەکەمان.
  • پانۆرامای ڕاسان (٢) پانۆرامای ڕاسان (٢)
    ٣ی ڕەزبەر: یەكیەتیی خوێندكارانی دێموكراتی كوردستانی ئێران داوای لە خوێندكاران كرد پشتگیریی لە ڕاسان بكەن.
  • پانۆرامای ڕاسان (١) پانۆرامای ڕاسان (١)
    ٢٨ی ڕەشەمەی ١٣٩٤: لە ڕێوڕەسمێكی پڕشكۆی نەورۆزیدا لە سنوورەكانی كوردستانی ڕوژهەڵات، بە ئامادەبوونی ئەندامانی ڕێبەری، كادر، پێشمەرگە و ئەندامانی ئاشكرا و ژمارەیەك لە ئەندامانی نهێنیی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران و هەواڵنێرانی چەندین دەزگای میدیایی و تەلەڤیزیۆنی كوردی، بەڕێز مستەفا هیجری، سكرتێری گشتیی حیزبی دێموكرات دەستپێكی قۆناغێكی نوێی لە خەباتی خەڵكی كورد لە كوردستانی ڕوژهەڵات ڕاگەیاند كە دواتر بە "ڕاسان" ناوی دەركرد.
  • نەورۆز، ڕسکانەوە و ڕاسان نەورۆز، ڕسکانەوە و ڕاسان
    سروشت لە دیاردە دژبەر و پێکناکۆکەکاندا دەناسرێتەوە، ئەو کاتەی تاریکی و ڕووناکی، شین بوونەوە و وشکاندن، تینی هەتاو و سەهۆڵبەندان و سەرما، ڕەشەبا و شاخ، جووڵە و ڕاوەستان و .... لەبەرانبەر یەکدا ڕادەوەستن و پێکەوە و لە پێکهاتەیەکی پڕ لە داهێنان و نوێبوونەوەدا بە هەزاران سیماوە دەردەکەونەوە و ژیان دەنەخشێنن.
  • زانکۆ، یەکلاکەرەوی رەوتی سیاسی له کرماشان زانکۆ، یەکلاکەرەوی رەوتی سیاسی له کرماشان
    به بێ ناسینی سایکۆلۆژیای سیاسی‌-کۆمەڵایەتیی هەر کۆمەڵگایەک نه دەتوانین پلان و بەرنامەمان بۆی هەبێ، نه هیچ پلانێکی داڕێژراویش لەوێ سەردەکەوێ، ئەمه ئەسلێکی موتلەقه. ئێمەیش دەبێ ئەو ئەسله بۆ بەڕێوە بردنی چالاکییەکانمان و گەیشتن به ئامانجی دیاریکراومان لەبەرچاو بگرین و ڕەچاوی بکەین.
  • نیزامی پیاوسالار و پرسی ژن نیزامی پیاوسالار و پرسی ژن
    ئەوەی لە نووسراوە مێژووییەكاندا لەهەمبەر بابەتی فیمینیستیەوە بەرچاو دەكەوێ ‌‌و هەروەهاش لە قسە ‌و باسە فیمینیزمییەكاندا هەموو كاتێك بە شێوەیەكی جیدی ئاوڕی لێدەدرێتەوە، پێویستیی فێركردن ‌و بارهێنانی بوارە جۆراوجۆرەكان بۆ ژنان ‌و كچانە. مافی خوێندنیش گرینگترین مژار بووە ‌و ئیستاكەش هەر بەردەوامە.
  • مستەفا هیجری: با بیر بكه‌ینه‌وه‌ بۆ داهاتوومان مستەفا هیجری: با بیر بكه‌ینه‌وه‌ بۆ داهاتوومان
    دیاره‌ ئه‌وانه‌ باسێكی دوور و درێژن و ده‌كرێ كتێبیان له‌سه‌ر بنووسرێ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر به‌ كورتی باسی بكه‌ین، ڕێكخستنی نوێ، به‌و واتایه‌ی كه‌ ئه‌و خه‌ڵكه‌ وه‌كوو هێزی تاك، تاكی ڕۆژهه‌ڵات، بتوانین كۆیان بكه‌ینه‌وه‌ و بیانكه‌ین به‌ هێزی شوێندانه‌ر. ئه‌وه‌ به‌ ڕێكخستن، ئه‌رك پێ ئه‌سپاردن، لێپرسینه‌وه‌ و زانیاری پێدانی ڕۆژ به‌ ڕۆژ ده‌چێته‌ پێشێ. ئه‌وه‌ ئه‌ركی بنه‌ڕه‌تیی حیزبی ئێمه‌ ده‌بێ.
  • ڕاسان، مۆتەكەی كۆماری ئیسلامیی ئێران! ڕاسان، مۆتەكەی كۆماری ئیسلامیی ئێران!
    واتە ئەگەر ئاژاوەنانەوەی ڕێژیم لە دەرەوە بۆ پاراستن و مانەوە و ئەمنییەتی ڕێژیم "تێز" بێت، ئەوە ڕاسان "ئانتی تێز"ە! لە پێكدادانی نێوان ئەم دوانەدا "سەنتێز" دێتە ئاراوە كە هەمان ڕزگاریی نەتەوەییە!
  • نیشانەناسیی ڕاسان وەک شەڕی نوێ نیشانەناسیی ڕاسان وەک شەڕی نوێ
    زمان وەک شتێکی دۆزراوە هەمان ئەمری بابەتێکی کۆمەڵایەتییە و زمانناسیی ڕاسان لە شەڕ "ساختارزدایی" (Deconstruit) لە خۆی دەکات و ئەو "ساختارزدایی"ە زمان ناسییە کە ئێمە بە نۆبەی خۆمان ئەوە وەک نیشانەشناسیی هەستانەوە دەزانین.
  • خورافە، ڕێگاخۆشکەرێک بۆ دواکەوتوویی کۆمەڵگا خورافە، ڕێگاخۆشکەرێک بۆ دواکەوتوویی کۆمەڵگا
    منداڵە ساواکەت لەسەر تاق دامەنێ شوومە و باش نییە! شەوان چاو لە ئاوێنە مەکە، تەمەنت لە غەریبی دەبەیتە سەر! شەوان بنێشت مەجاوە، شوومە و باش نییە! و....هتد.
  • ئەرکی تاکی کورد لە دژی خیانەت و جاشایەتی ئەرکی تاکی کورد لە دژی خیانەت و جاشایەتی
    خیانەت بە وڵات یانی خیانەت لە سەبەخۆیی و پاراستنی وڵات. خیانەت لە کاتی شەڕدا، یانی هاوکاری و بەشداری کردن لە گەڵ دوژمن لە کاتی شەڕدا.
  • مەرگی براکوژی مەرگی براکوژی
    بەڵام لەم سەردەمە نوێیەدا دۆخ و هەلومەرجی سیاسی و تێگەیشتنی کۆمەڵگا گەیشتۆتە ئاستێک کە چیدیکە ئەو جۆرە کردەوانە قبووڵ ناکا و هەرجۆرە پەنابردنە بەر شەڕێکی خۆکوژی مەحکووم دەکا.