• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٢ی ژولیەی ٢٠١٧ی زایینی - ٣١ی پوشپەڕی ١٣٩٦ی هەتاوی  

ژن له‌ ڕاساندا یان ڕاسانی ژن

زایینی: ٢٠-٠١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١١/٠١ - ١١:١٦ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ژن له‌ ڕاساندا یان ڕاسانی ژن
ناهید حسێنی

به‌هاری ئه‌م ساڵ، به‌ چه‌كه‌ره‌ی ڕاسان ده‌ستی پێكرد. ڕاسانێك كه‌ كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان ساڵانێك بوو‌ چاوه‌ڕوانی بوون و به‌ حه‌سره‌ته‌وه‌ كاتژمێرییان بۆ ده‌كرد. به‌رنامه‌ی ڕاسان، ئامانجه‌كانی و شێوه‌ی خه‌بات له‌ چوارچێوه‌ی چه‌مكی ڕاساندا ته‌نیا له‌ لووله‌ی چه‌كی پێشمه‌رگه‌دا به‌رته‌سك ناكرێته‌وه و خه‌باتێكی فره‌ ڕه‌هه‌نده‌‌. خه‌باتی ژن، ژن له‌ ڕاساندا یان ڕاسانی ژن كۆڵه‌كه‌یه‌كی سه‌ره‌كیی ئه‌و ڕاسانه‌یه‌ كه‌ حیزبه‌كه‌مان له‌ سه‌ره‌تای ئه‌مساڵدا، مزگێنیی ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی دا و له‌ هاوینی ڕابردوودا به‌ به‌خشینی خوێنی ئاڵی بەجەرگترین ڕۆڵە قارەمانەکانی لە کادر و پێشمەرگە و سه‌ركرده‌خۆبه‌خشه‌كانی، وه‌كوو كاك كاوه‌ جه‌وانمه‌رد و هاوڕێیانی و بەگشتی شەهیدانی ڕاسان لە کێلەشین، قەرەسەقەل و کۆساڵان، ئاڵای به‌رده‌وامبوونی به‌رز كرده‌وه‌.

چه‌مكی ڕاسانی ژن یان به‌شداریی ژن له‌ ڕاساندا، وێڕای به‌شداریی چالاكانه‌ی ژن له‌ ڕیزه‌كانی پێشمه‌رگایه‌تی و خه‌باتی چه‌كدارانه له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا، ئه‌و ڕه‌هه‌ند و لایه‌نانه‌ی خه‌باتی ژنانیش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ به‌ شێوه‌ی ڕاسته‌وخۆ له‌ مه‌یدانه‌كانی دیكه‌ی تێكۆشانی سیاسی له‌ به‌رانبه‌ر ئایدیۆلۆژیی فه‌رمیی كۆماری ئیسلامی و پێوانه‌ سیاسی، كولتووری،‌ كۆمه‌ڵایه‌تی و ئه‌خڵاقیه‌كانی‌دا ڕاده‌وه‌ستێ. ئه‌و خه‌بات و خۆڕاگرییه‌ سنوور و قاڵب نه‌ناسه، له‌ ڕاپه‌ڕینی چالاكانه‌ له‌ دژی سیاسه‌ته‌ داپڵۆسێنه‌ره‌كانی ڕێژیم له‌ گوندێكی ته‌ریك كه‌وتووی سه‌رشاخانه‌وه‌‌ بگره‌‌ تا به‌شداری له‌ ڕێوڕه‌سمی ناشتنی دایكی شه‌هیدێك، وه‌ڕێخستنی كه‌مپێینێكی چالاكی مه‌ده‌نی، دانانی شه‌وی شێعر، مۆسیقا و گۆرانی بۆ ژنان یان پێشه‌نگایه‌تی بۆ گۆڕانی پێوانێكی دواكه‌وتوو له‌ كۆمه‌ڵگادا ده‌گرێته‌وه‌.

هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای بڕیاری حیزب بۆ پێكه‌وه‌ گرێدانی خه‌باتی شاخ و شار، ژنانی پێشمه‌رگه‌ی نێو ڕیزه‌كانی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران، به‌ ئاماده‌یی پته‌وه‌وه‌ هاتنه‌ گۆڕه‌پانی خه‌باته‌وه‌ و له‌ هه‌موو سه‌نگه‌ره‌كانی خه‌باتدا هه‌بوون و ئیراده‌ی خۆیان نیشان دا. له‌ پارێزگاری له‌ بنكه‌ و ناوه‌نده‌كانه‌وه‌ بگره‌ تا به‌شداریی مه‌یدانی له‌ به‌ره‌كانی خه‌باتی چه‌كدارانه‌دا، ژنان شان به‌ شانی لاوان و پیاوانی پێشمه‌رگه‌ هاتنه‌ پێشه‌وه‌ تا مزگێنی ڕاسانی نوێی ڕۆژهه‌ڵات بگه‌یه‌ننه‌ گوێی هه‌موو ویژدانه‌ وه‌خه‌به‌رهاتووه‌كانی كۆمه‌ڵگا. ئه‌و ئاماده‌ییه هه‌ڵمه‌تێكی چاوه‌ڕوان نه‌كراو نه‌بوو، چوونكه‌ ژنانی دێموكرات هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی خه‌باتی چه‌كدارانه‌ی حیزبی دێموكراته‌وه‌، پشكی خۆیان له‌ بزووتنه‌وه‌ی چه‌كدارانه‌ و له‌ دانی قوربانی له‌ پێناو ئازادیی گه‌ل و به‌خته‌وه‌ریی كۆمه‌ڵگادا بووه‌. هه‌بوونی شه‌هید، بریندار و كه‌مئه‌ندام له‌ ڕیزه‌كانی ژنانی پێشمه‌رگه‌دا، به‌ڵگه‌ی سه‌لمێنه‌ری ئه‌و ڕاستیه‌ن‌.

به‌ڵام به‌شداریی ژن له‌ گۆڕه‌پانی خه‌باتی چه‌كدارانه‌دا ته‌نیا، چالاكیی پێشمه‌رگانه‌ و به‌ ده‌سته‌وه‌گرتنی چه‌كی پێشمه‌رگایه‌تی ناگرێته‌وه‌. ڕاوه‌ستانی ژنان له‌ گۆڕه‌پانی پاراستنی ئه‌و داخوازی و ویسته‌ سیاسییانه‌ی كه‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ بۆی تێده‌كۆشێ زۆر جار به‌ ڕاده‌ی خه‌باتی چه‌كدارانه‌ كاریگه‌ر و شوێندانه‌ره‌. وره‌ی به‌رزی ژنانی ناوچه‌ی شنۆ و پشتیوانییان له‌ پێشمه‌رگه‌ و حیزبی دێموكرات له‌ كاتی خۆڕاگریی حه‌ماسیی پێشمه‌رگه‌ ڕچه‌شكێنه‌كانی حیزبی دێموكرات له‌ یه‌كه‌م هه‌نگاوی ڕاسانی ئه‌وساڵ له‌ ناوچه‌ی شنۆدا، سه‌لمێنه‌ری ئه‌و ڕاستییه‌یه‌ كه‌ خه‌باتی چه‌كدارانه‌ش ده‌توانێ فره‌ ڕه‌هه‌ند بێ. پشتیوانیی ڕاشكاوانه‌ی ئه‌و ژنانه‌ی كه‌ له‌ به‌رگی فه‌رمیی پێشمه‌رگایه‌تیدا نه‌بوون، به‌ڵام هاواری ڕاسانیان به‌رز كرده‌وه‌، مزگێنیده‌ری پێگه‌یاندنی به‌ره‌یه‌كی نوێی پێشمه‌رگه‌ بۆ به‌رده‌وام كردنی ڕێبازی ئه‌و شه‌هیده‌ سه‌ربه‌رزانه‌ بوو كه‌ له‌ خۆڕاگرییه‌كانی ئه‌وساڵدا گیانیان به‌خت كرد.

ڕۆڵی ژنان له‌ ڕاسانی ئه‌وساڵدا وه‌رچه‌رخانێكی مێژوویی دیكه‌شی به‌ خۆیه‌وه‌ بینی، چوونكه‌ ئه‌مساڵ ژنانی دێموكرات نیشانیان دا كه‌ بەڵێ! ئه‌وان بۆخۆیان ئه‌كته‌ری گۆڕه‌پانی چالاكیین و چیدیكه‌ ڕێگا ناده‌ن كه‌ ته‌نیا وه‌ك یه‌ده‌ك و پاڵپشت، به‌ شێوه‌ی لاوه‌كی له‌ پشت پیاوان و له‌ ڕیزی دووهه‌می خه‌باتدا جێگایان بۆ دیاری بكرێ. ئه‌گه‌رچی له‌ ڕۆژی دامه‌زرانی كۆماری كوردستانه‌وه‌، بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی كورد له‌ كوردستانی ڕۆژهه‌ڵات هه‌میشه‌ ده‌رفه‌ت و ده‌ره‌تانی خه‌باتی بۆ ژنان ڕه‌خساندووه‌ و جێگه‌ و پێگه‌ی ژنانی هاوشان له‌ گه‌ڵ پێگه‌ی پیاو له‌ ڕیزه‌كانی بزووتنه‌وه‌دا پێناسە و مسۆگه‌ر كردووه‌، به‌ڵام به‌ هۆی تێكهه‌ڵكێشێكی نێوان داب و نه‌ریته‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له‌ گه‌ڵ پاشماوه‌ سوننه‌تییەكانی پیاومه‌زنی له‌ ڕیزه‌كانی خه‌باتدا، ژنان، وێڕای فیداكاری و هه‌وڵی بێوچان، به‌ڵام به‌ ده‌گمه‌ن ده‌یانتوانی بگه‌نه‌ لووتكه‌. به‌ ڕاسانی ئه‌مساڵ ژنان سه‌لماندیان كه‌ جێگه‌ی ئه‌وان ده‌توانێ له‌ لووتكه‌ی سه‌روه‌ریدا بێ‌. به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ ئه‌و ئاسته‌نگه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیانه‌ی كه‌ به‌ كرده‌وه‌ ڕۆڵ و كاریگه‌ریی به‌شداریی ژنانیان له‌ تێكۆشانی نه‌ته‌وه‌ییدا كه‌مڕه‌نگ ده‌كرده‌وه‌، ده‌وریان كه‌متر بێ و به‌سته‌ڵه‌كه‌كانی ڕێگر له‌ سه‌ر ڕێی پێشكه‌وتنی ده‌وری ژنان له‌ شۆڕشدا بتوێنه‌وه‌.

چاڵه‌ڕه‌شه‌كانی كۆماری ئیسلامی یه‌كێكی دیكه‌ له‌ گۆڕه‌پانه‌كانی تێكۆشانی سه‌ربه‌رزانه‌ی ژنانی كورد بۆ ئازادی بوون‌ كه‌ له‌ مانگه‌كانی ڕابردوودا، پایه‌كانی كۆشكی زۆرداریی هه‌ژاند و ده‌نگی ڕاسانیان به‌رز كرده‌وه‌. ناوبانگی خۆڕاگریی ژنانی كورد له‌ زیندانه‌كانی كۆماری ئیسلامی‌دا هه‌میشه‌ به‌رز و جێگای شانای بووه‌. به‌ڵام له‌و‌ مانگانەی دوایی‌دا، ئه‌و خۆڕاگرییه‌ هێز و ئیڕاده‌یه‌كی له‌ شكان نه‌هاتووتری به‌ خۆیه‌وه‌ بینی و به‌ ده‌نگێكی به‌رزتر و بوێرانه‌تر، له‌ به‌رانبه‌ر دیكتاتۆریی كۆماری ئیسلامی‌دا هاواری كرد. هه‌ڵوێست و بانگه‌وازه‌ په‌یتا په‌یتاكانی ژنانی خۆڕاگری نیشتمان له‌ گرتووخانه‌ سه‌ده‌ نێوه‌ڕاستییه‌كانی كۆماری ئیسلامی‌دا، ده‌ری خست كه‌ ئیڕاده‌ی ئازادیخوازانه‌ی ژنانی ڕاپه‌ڕیوی كوردستان، زۆر له‌ به‌ند و زنجیره‌كانی زۆرداری به‌هێزتر و كاریگه‌رتره‌. ژنه‌ شۆڕشگێڕه‌ به‌ندكراوەكان، له‌ نێو قه‌فه‌سی زیندانیشدا سه‌لماندیان كه‌ ئه‌وان ده‌توانن پێشه‌نگ بن و بێ‌منه‌ت بژین. ئه‌و ڕاسانه‌ی ژنانی ده‌ست به‌ سه‌ركراو، ئه‌گه‌ر بێ‌وێنه‌ش نه‌بێ، له‌و ده‌گمه‌ن وێنانه‌یه‌ كه‌ له‌ مێژووی ئازادیخوازیی گه‌لانی جیهاندا بینراون و ئێستا ژنانی كورد له‌ كوردستانی ڕۆژهه‌ڵات ئاڵای پێشه‌نگایه‌تییان به‌ده‌سته‌وه‌ گرتووه‌ تا به‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌ كۆنه‌په‌رسته‌كانی ئێران بسه‌لمێنن كه‌ ده‌توانن له‌ نێو قه‌فه‌سی زیندانیشه‌وه،‌ ببن به‌ مێعماری داهاتوویه‌كی گه‌شتر بۆ گه‌له‌كه‌یان.

به‌شداریی ڕاسته‌وخۆی ژنان له‌ خه‌باتی ئاشكرا له‌ دوو به‌ره‌ی خه‌باتی چه‌كدارانه‌ و خۆڕاگریی شۆڕشگێرانه‌ له‌ به‌ندیخانه‌دا، دوو بواری سه‌ره‌كیی خه‌باتی ژنان بوون كه‌ له‌ ڕاسانی ئه‌و جاره‌دا به‌ ڕوونی دیار بوون. به‌ڵام گۆڕه‌پانی ده‌ورگێڕانی ژنان له‌ شێوه‌كانی دیكه‌ی خه‌باتیشدا، وه‌كوو چالاكیی سیاسی، كۆمه‌ڵایه‌تی، كولتووری، وێژه‌ی نه‌ته‌وه‌یی، به‌ربه‌ره‌كانێ له‌گه‌ڵ نه‌ریته‌ دواكه‌وتووه‌كانی كۆمه‌ڵگا و خه‌بات بۆ یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تی، هه‌روه‌ها تێكۆشانیان بۆ ئاماده‌كردنی بەستێن‌ بۆ دیالۆگی نه‌ته‌وه‌یی له‌ نێوان ئه‌كته‌ره‌ سیاسییه‌ به‌شدارەكان له‌ دیمه‌نی سیاسیی كوردستانیشدا‌ ڕاسانێكی سه‌رنج ڕاكێشی به‌ خۆیه‌وه‌ بینی‌.

له‌ مه‌رجه‌ سه‌خته‌كانی خه‌بات و خۆڕاگری له‌ نێوخۆی كوردستانه‌وه‌ بگره‌ تا چالاكییه‌ سیاسییه‌ سه‌ربه‌سته‌كانی ڕه‌وه‌ندی كورد له‌ ده‌ره‌وه‌ی و‌ڵات، له‌و مانگانه‌ی دواییدا، ژنانی كورد چالاكانه‌تر له‌ هه‌موو كاتێك ده‌وریان بووه‌ و ئیڕاده‌یان له‌ خۆیان نواندووه‌. به‌شێكی زۆری ئه‌و چالاكییه‌ سیاسییانه‌ی كه‌ بۆ پشتیوانی و به‌هێزكردنی ڕاسانی ئه‌وجاره‌ی ڕۆژهه‌ڵات ئه‌نجام دراون، به‌ به‌شداری و هێندێكیان به‌ پێشه‌نگایه‌تیی ڕاسته‌وخۆی ژنان ئه‌نجام دران. ژنان هه‌ر وه‌ها له‌ گۆڕه‌پانه‌كانی خه‌باتی مه‌ده‌نی، پێوه‌ندییه‌ سیاسی و نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كان، نووسین و ڕاده‌ربڕین له‌ ماڵپه‌ره‌ ئینتێرنێتی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و... هتد، چالاكانه‌ به‌شدار بوون و سه‌لماندیان كه‌ ئیدی ده‌توانن به‌ شێوه‌ی سه‌ربه‌خۆ، به‌ ویست و ئیڕاده‌ی خۆیان له‌ هه‌بوون و داخوازییه‌ سیاسی و نه‌ته‌وه‌ییه‌كانایان پشتیوانی بكه‌ن و هاوشانی پیاوان له‌ هه‌موو بواره‌كاندا چالاكانه‌ ده‌ور بگێڕن.

هه‌ر ئه‌و شێوه‌ چالاكیانه‌ی كه‌ باس كران، ڕێخۆشكه‌ری وه‌رچه‌رخانێك بوون له‌ شێوه‌ی تێڕوانین و هه‌ڵسوكه‌وتی كۆمه‌ڵگا له‌ گه‌ڵ ژنانی چالاك و چالاكیی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تیی ژنان. چوونكه‌ پێشه‌نگایه‌تیی كار و چالاكییه‌ سیاسییه‌كان، ڕاده‌ربڕین و به‌كارهێنانی چالاكانه‌ی ڕایه‌ڵكه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ ئینتێرنێتییەكان و دامه‌زراندنی پێوه‌ندییه‌كی به‌ربڵاوتر و سنووربه‌زێنی كۆمه‌ڵایه‌تی، بوو به‌ یارمه‌تیده‌ر تا ژنان ده‌رگا به‌ره‌و ڕووی شێوه‌یه‌كی نوێی ئازادی و ئازادیخوازیدا بكه‌نه‌وه‌ كه‌ تا ئه‌و دواییانه‌ش وه‌كوو تەلیسم یان تابوو چاوی لێ ده‌كرا. ئه‌و شێوه‌ خه‌باته‌ ده‌توانێ ببێ به‌ به‌ردی بناغه‌ و کۆڵەکەیەکی قورس و قایمی به‌ره‌و پێش بردن و به‌ئه‌نجام گه‌یاندنی ڕاسان.

له‌ بواری چالاكییه‌ كولتوورییه‌كانیشه‌وه‌، ئێستا ژنانی ڕۆژهه‌ڵات خه‌ریكی ڕاسانێكی مێژوویین. ڕچه‌شكێنی ئه‌و ڕه‌هه‌نده،‌ كچان و ژنانی هونه‌رمه‌ند له‌ بواره‌ جیاوازه‌كانی كولتووریدان كه‌ خه‌ریكن قاڵبی نەریتە‌ كۆنه‌كانی كۆمه‌ڵگا ده‌شكێنن و هه‌ست و هه‌بوون و جوانیه‌كانی نێو دڵ و ده‌روونی كۆمه‌ڵگای ڕه‌سه‌نی كورده‌واری له‌ قاڵبێكی ئه‌مڕۆیی و هاوچه‌رخدا داده‌ڕێژنه‌وه‌. پێشكه‌وتنی ژنانی كورد له‌ بواری هونه‌ر و كولتووره‌وه‌، خه‌ریكه‌ گه‌شانه‌وه‌یه‌كی بێ‌وێنه‌ به‌ خۆیه‌وه‌ ده‌بینێ و ئه‌وه‌ش، حه‌ز و هیوای به‌ره‌ی نوێ و داهاتوو بۆ ڕه‌سه‌نیی و به‌رزیی كولتووری كورده‌واری، كه‌ به‌ردی بناغه‌‌ی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌ییه‌ به‌هێزتر ده‌كا.

گه‌شه‌ پێدانی وێژه‌ی نه‌ته‌وه‌یی، یه‌كێكی دیكه‌ له‌ بواره‌كانی تێكۆشانی ژنان بۆ به‌هێز كردن و گه‌شه‌پێدانی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی بوو كه‌ له‌و گۆڕه‌پانه‌ش دا، ڕاسانی وێژه‌ی نه‌ته‌وه‌یی له‌ به‌رهه‌م و ده‌وری ژنانی كورد بێبه‌ش نه‌بووه‌. ته‌نانه‌ت له‌ زۆر بواردا، شوێن په‌نجه‌ و قه‌ڵه‌می ژنانی نووسه‌ر و داهێنه‌ری كورد زیاتر و قووڵتر خۆی نواندوه‌ و كاریگه‌ریی به‌هێزتری داناوه‌. ده‌وری چالاكییه‌ هونەری، ڕۆشنبیری و ڕۆشنگه‌رییه‌كانی ژنان له‌ وشیاركردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگا و هارووژاندنی باس و خواسی پێوه‌ندیدار به‌ چاره‌نووس و مافی تاكه‌وه‌، بۆته‌ هۆكار كه‌ خه‌بات بۆ دادخوازی، یه‌كسانی و داواكردنی مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان به‌ شێوه‌كی به‌ ڕێكخراوتر و له‌ قاڵبێكی ئه‌وڕۆییدا بكه‌وێته‌ ڕۆژه‌ڤی كۆمه‌ڵگایه‌وه‌. ئه‌و هه‌نگاوه‌ش ده‌وری ڕاسته‌وخۆی له‌ سه‌ر به‌ربه‌ركانێ له‌گه‌ڵ نه‌ریته‌ كۆنه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و له‌و ڕێگایه‌شه‌وه‌ ئاماده‌ كردنی بەستێن‌ بۆ دێموكراتیزه‌ كردنی كۆمه‌ڵگا ده‌گێڕێ.

به‌شداریی چالاكانه‌تری ژنان له‌ هه‌موو بواره‌كانی خه‌باتدا، مه‌رجێكی سه‌ره‌كی بۆ به‌هێز كردنی ڕوانگه‌ی یه‌كسانیخوازی و قبووڵی چه‌مكی یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌. به‌ كرده‌وه‌ش ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ هه‌ر ئایدیۆلۆژی و ڕێبازێکی سیاسی كه‌ خۆی به‌ پارێزه‌ر و به‌ره‌وپێشبه‌ری یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تی ناساندووه‌، به‌ كرده‌وه‌ نه‌یتوانیوه‌ هه‌نگاوێك له‌و ئامانجه‌ نزیك بێته‌وه، به‌ بێ ئه‌وه‌ی كه‌‌ ڕێگای دابێ ژنان له‌ ئاسته‌كانی بڕیاردان و به‌ڕێوه‌به‌ری‌دا خاوه‌ن ده‌وری كاریگه‌ر بن. به‌شداریی چالاكانه‌ی ژنان له‌ ڕاساندا له‌و بواره‌شه‌وه‌ گرینگه‌ كه‌ ژن له‌و ڕێگایه‌وه‌، به‌ هێز و ئیڕاده‌ی خۆی بوار و بەستێنی‌ بۆ به‌شداری كردن له‌ بڕیاردان و به‌ڕێوه‌به‌ریی‌دا خۆش بكات و به‌ كرده‌وه‌ یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تی جێگیر بكات.

هزری ڕاسان له‌ خه‌باتی ژناندا له‌ بواری یه‌كیه‌تیی نه‌ته‌وه‌ییشدا خاوه‌ن ده‌ور و پڕۆژه‌ بوو‌. ڕه‌نگه‌ دیارترین چالاكی بۆ نیشاندانی ده‌وری ژنان له‌ به‌هێز كردنی بەستێن‌ بۆ دیالۆگی نه‌ته‌وه‌یی، ئه‌و كۆڕ و كۆبوونه‌وه‌‌ سه‌ربه‌خۆیانه‌ی ژنان بووبێ كه‌ سنووری حیزبی، ناوچه‌یی و ئایدیۆلۆژیی تێپه‌ڕ كرد و ڕیزه‌ كۆبوونه‌وه‌ و چالاكیه‌كی بۆ ژنانی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان وه‌ڕێ خست. هاوته‌ریب له‌ گه‌ڵ ئه‌و تێكۆشانه‌، ژنان ده‌ورێكی چالاكیان بۆ گۆڕینی زێهنیه‌تی پیاوناوه‌ندی و پیاوسالاری له‌ نێو ڕیزه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی كوردستاندا گێڕا‌. ڕه‌نگه‌ له‌ قۆناغێكدا كاریگه‌ریی ئه‌و چالاكییانه‌ هێندێك هانده‌رانه‌ و كه‌م بێ، به‌ڵام له‌ ڕه‌وتی خه‌بات بۆ چاره‌سه‌ركردنی برینه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا، ده‌وری ئه‌و شێوه‌ چالاكییانه‌ هه‌میشه‌ ئه‌رێنی و چاك‌كه‌ره‌وه‌یه‌. ئه‌و شێوه‌ ده‌ورگێڕانه‌، ئیڕاده‌یه‌كی نوێی پته‌و و خاوه‌ن كاریگه‌ری له‌ ژنان پێشان ده‌دا كه‌ ڕێگا بۆ گۆڕانكارییه‌كی جه‌وهه‌ری له‌ كۆمه‌ڵگا و خه‌باتی نه‌ته‌وایه‌تیی كوردستاندا خۆش ده‌كات.

به‌ كورتی ڕاسانی ژنان له‌ هه‌موو بواره‌كانی خه‌باتدا، كاریگه‌ریی به‌رچاوی له‌‌ سه‌ر چالاكتر كردنی هه‌موو پۆتانسیه‌له‌كانی كۆمه‌ڵگا له‌ خه‌بات بۆ وه‌ده‌ست هێنانی مافه‌ نه‌ته‌وایه‌تی و سیاسییه‌كاندا هه‌یه‌. وه‌گه‌ڕ خستنی ئه‌و پۆتانسیه‌لانه‌، به‌ بێ ڕاسانی ژنان یا به‌شداریی چالاكانه‌ی ژنان له‌ ڕاساندا ده‌سته‌به‌ر نه‌ده‌بوو. هه‌مووی ئه‌و چالاكییانه‌ ده‌كه‌ونه‌ به‌ره‌ی دژی پێوانه‌ داسه‌پێندراوه‌كانی كۆماری ئیسلامی له‌ بواره‌كانی سیاسی، كۆمه‌ڵایه‌تی، كولتووری، ئه‌خلاقی و ئایدیۆلۆژییه‌وه‌. كۆمه‌ڵێك پێوان و ڕێچكه‌ و ڕێباز كه‌ ئه‌گه‌ر له‌ بنه‌ڕه‌ت ڕا ڕیشه‌ كێش نه‌كرێن، ته‌نانه‌ت به‌ ڕووخاندنی ڕێژیمش، ده‌رگای گۆڕانكاری، دێموكراسی و یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تی ناكرێته‌وه‌. بۆیه‌ ڕاسانی ژنان مزگێنیده‌ری داهاتوویه‌كی گه‌شتر بۆ نه‌ته‌وه‌كه‌مان و گه‌لانی ناوچه‌یه‌. ژن له‌ "ڕاسان"دا یان ڕاسانی ژن، ڕێخۆشكه‌ری ڕاسانی هه‌موو كۆمه‌ڵگا و وه‌ده‌ست هێنانی ئازادی و یه‌كسانییه‌.‌
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠٥ لەم ژمارەیەدا:

ــ مستەفا هیجری: بێجگە لە ئێرانییەکان لــە مێــژووی مرۆڤایەتیــدا ...
ــ چاڵی لاوازی کۆماری ئیسلامی
ــ پێوەر و پرەنســیپە نەگۆڕەکانی قاسملوو لە سیاســەتدا بە نیسبەت کوردەکانــی پارچەکانی دیکە
ــ وتووێژی ڕۆژنامەی کوردستان لەگەڵ دوکتور ئیدریس ئەحمەدی
  • مستەفا هیجری: بێجگە لە ئێرانییەکان لە مێژووی مرۆڤایەتیدا بە دەگمەن دەبینین کە دوو لایەن لە مێزی وتووێژ کەڵک وەربگرن تاکوو لایەنێک لایەنەکەی دیکە لە نێو بەرێ مستەفا هیجری: بێجگە لە ئێرانییەکان لە مێژووی مرۆڤایەتیدا بە دەگمەن دەبینین کە دوو لایەن لە مێزی وتووێژ کەڵک وەربگرن تاکوو لایەنێک لایەنەکەی دیکە لە نێو بەرێ
    ئاخرین جار کە چووم و چاوم پێی کەوت بۆ پێشوازی من هاتبووە بەر دەرکی ساڵۆنەکە؛ هاتە پێش و بە پێکەنینەوە گووتی: "ئێستاش هەر بیر لە ڕێژیم چەینج دەکەیتەوە؟" یانی دەتەوێ حکومەتی ئێران بگۆڕی گووتم: "بەڵێ ئێستاش دەمهەوێ حکومەتی ئێران بگۆڕم، ئەنگۆش ڕۆژێک دێنە سەر ئەو باوەڕەی بەڵام ئەو ڕۆژە زۆر درەنگ دەبێ و هەردووک لامان هەزینەی زۆری بۆ دەدەین."
  • چاڵی لاوازی کۆماری ئیسلامی چاڵی لاوازی کۆماری ئیسلامی
    ئەم سیاسەتە پیلان داڕێژراوەی رێژیم یەک لاوازیی گرنگ و ئەساسیی هەیە کە ڕێژیم بیری لێ نەکردبووەو لە راستیدا نەک خاڵی لاواز، بەڵکوو چاڵی لاوازی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێرانە.
  • کاوە ئاهەنگەری لە وتووێژ لەگەڵ ڕۆژنامەی کوردستان: گۆڕانکاریــی به ڕێوه‌یه‌وه و کۆماری ئیســلامی ئه‌و هێزه نیه که بتوانێ پێشــی پێ بگرێ. کاوە ئاهەنگەری لە وتووێژ لەگەڵ ڕۆژنامەی کوردستان: گۆڕانکاریــی به ڕێوه‌یه‌وه و کۆماری ئیســلامی ئه‌و هێزه نیه که بتوانێ پێشــی پێ بگرێ.
    کاوە ئاهەنگەری لە وتووێژ لەگەڵ ڕۆژنامەی کوردستان: گۆڕانکاریــی به ڕێوه‌یه‌وه و کۆماری ئیســلامی ئه‌و هێزه نیه که بتوانێ پێشــی پێ بگرێ.
  • ٤٥ساڵ بەسەر کۆچی دوایی هونەرمەندی هەزار ئاوازە تێپەڕی ٤٥ساڵ بەسەر کۆچی دوایی هونەرمەندی هەزار ئاوازە تێپەڕی
    تا ئێستا چەند کتێب لە بارەی ژیان و بەرهەمەکانی هونەرمەندی نەمر حەسەن زیرەک چاپ و بڵاو کراونەتەوە کە بریتین لە: چریکه‌ی کوردستان، ژیان و هونه‌ری، گه‌وهه‌رێ، حه‌سه‌ن زیره‌ک و هێندێ له‌ به‌رسه‌رهاته‌کانی.
  • ڕۆژئاوای کوردستان ڕۆژئاوای کوردستان
    چەندە ئەمریکا سوود لە پەیوەندییەکانی لەگەڵ کورد دەبینێت، بێگومان هێندەش سوودی بۆ کورد دەبێت، هەر بۆیە نابێ کورد چاوەڕوان بێ کە تەنیا ئەو لەو دۆستایەتییە قازانج بکا یا خۆی بە قوربانی ببینێت.
  • زاڵبوونی حکوومەتی تێرۆر لە کوردستان   و تەبارناسینی مێژووی ئەم دیاردەیه زاڵبوونی حکوومەتی تێرۆر لە کوردستان و تەبارناسینی مێژووی ئەم دیاردەیه
    سەدەی ٢٠ که بۆ ئێمەی کورد لە لایەک وەبیرهێنەرەوەی ڕاپەڕینه جۆراوجۆرەکانی دژه ئستعمار و دژه داگیرکەرەکانی وڵاتمان بووە و لە لایەکی دیکەوە لێوانلێو بووە لە گۆڕانکاری ژئۆپۆلتیکی لە سەرانسەری جیهاندا و سەربەخۆیی زۆربەی نەتەوەکانی ژێر ژێرچەپۆکەی جیهان، شتێک بێجگە لە دووپات بوونەوەی مێژووی دیلیەتی نەتەوەکەمان نەبووە.
  • یاری کردن بە گیانی هاووڵاتییان یاری کردن بە گیانی هاووڵاتییان
    دوای بەدواداچوونی هۆكاری ئەو نەخۆش‌کەوتنە پزيشكان ڕایانگەیاند کە جووتیاران کەڵکیان له سەمی شيميايى وەرگرتووە و ئەو دەرمانانە هيچ كوالێتيیەكيان نەبووه و ماوه بەسەرچوو بوونه.
  • چاوخشاندنێک بەسەر کارنامەی نیزیک بە ٤٠ ساڵ شکستی ئابووری کۆماری ئیسلامی ئێران چاوخشاندنێک بەسەر کارنامەی نیزیک بە ٤٠ ساڵ شکستی ئابووری کۆماری ئیسلامی ئێران
    بە گشتی دەسەڵاتە ئیدئۆلۆژیک و دیکتاتۆرەکان بۆ هەڵخەڵەتاندنی رای گشتی هەموو کات لە پڕوپاگەندەکانی خۆیاندا، کاتی ئێستایان لەگەڵ کاتی هاتنە سەر دەسەڵاتیان بەراورد دەکەن ئەوەش کارێکی زۆر هەڵە و هەڵخەڵەتێنەرە چونکە، تەواویەتی دونیا لە حاڵی گەشە کردندایە و بۆ لێکدانەوەی ئەنجامی ئابووری هەر وڵاتێک باشتر وایە کاتی بەردەست لەگەل رکابەرەکانی ئەم وڵاتە و ئابووریی جیهانی بەراورد بکرێت.
  • بەرەی ڕێژیمی ئێران لە نێوخۆوە بەرەی ڕێژیمی ئێران لە نێوخۆوە
    بەرهەمی ئەم کارە، ڕاستەوخۆ دەچێتە خەزانەی حیزبی دەسەڵاتدار. بەڵام کورە لەبەر یارمەتیی دراوسێکەی، واتە چین، توانیویەتی زۆرێک لە پەنابەران لە سەر سنوور یان تەنانەت لە بەردەم باڵوێزانی وڵاتان لە پێکەن بگەڕێنێتەوە و سزای بدات.
  • کاوە سەرکەوت کاوە سەرکەوت
    رۆژی ١٥ی پووشپەڕ، لە شەڕی دەستەویەخەی شۆڕشگێڕی و تاوانباریدا، دوو نوێنەری ئازا و ئازاد و چاو پڕلە برووسکەی کۆڵنەدان و بەرخۆدان، مێژوویان پەلکێشی کۆساڵان و بۆڕیەر کرد و دووبارە دوژمنیان مایەپووچ کردەوە و لەو شەڕە بەتەواوی نابەرابەرەدا، دووئیرادەی بەرز و نارنجۆکێک بەسەر سەدان پاسداری تیرۆریست و جبەخانەی تاریکپەرستیدا سەرکەوتن، تاکوو دووبارە بسەلمێندرێتەوە کە ئیرادەی شۆڕشگێڕی و بەرزی مرۆیی زۆر بەهێزتر و بەرزترە لە چەکوچۆڵی دوژمنان.
  • \ "ئاسمیلاسیون فەرهەنگی" پڕۆسەیەک بۆ له نێوبردنی کورد
    رستەکانی ئەو پێش‌نووسه پیشان دەدەن که لە ڕوانگەی داڕێژەرانی ئەو پێش نووسەوە، " ئاسمیلاسیۆنی فەرهەنگی" وەکوو بەشێک لە "ژینۆسایدی فەرهەنگی" پێناسە کراوه و لەو پێشنووسەدا جێی گرتووە.
  • د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی
    بەرپرسانی هەرێمی کوردستان یەکەم مانگی وەرزی پاییزی ئەمساڵ ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان ئەنجام دەدەن و ئەوەش وەک هەمیشە کاردانەوەی دوو دەوڵەتی ئێران و تورکیەی لێکەوتەوە و بەتایبەتی ڕێژیمی ئێران بە توندی دژایەتی خۆی لەگەڵ ئەو پرسە دەربڕیوە.
  • بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ
    جیرانەکانی تورکیەش لە هێندێک شوێن سنووری وڵاتەکانیان لەگەڵ تورکیە بە نەردە و تێلدوور بەستووە. سنووری تورکیە- یوونان لەلایەن یوونانەوە لە ساڵی ٢٠١٢ ڕا بە حەسارێک لە تۆپەکانی سیمی خاردار قاییم کراوە. حکوومەتی بولغارستانیش بە دروستکردنی دیوارێک لە سیمی خاردار بە درێژایی ٣٠ کیلۆمێتر سنووری خۆیان لە گەڵ تورکیە قایمم کردووە.
  • شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک
    لەم پرسەی ئەمڕۆی ئێمەشدا تۆڕێک لە دەسەڵات بوونی هەیە کە زیاتر لە یەک سەدەیە کە پێوەندی کوردەکان و فارسەکان لە ئێران یان باشتر وایە بڵیێن (نواندنەوەکانی دیکەیان) لە رۆژهەلاتی ناڤیندا رێک و چوارچێوەیان بۆ دیاری کردووە.