• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٢ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٣ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

ژن له‌ ڕاساندا یان ڕاسانی ژن

زایینی: ٢٠-٠١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١١/٠١ - ١١:١٦ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ژن له‌ ڕاساندا یان ڕاسانی ژن
ناهید حسێنی

به‌هاری ئه‌م ساڵ، به‌ چه‌كه‌ره‌ی ڕاسان ده‌ستی پێكرد. ڕاسانێك كه‌ كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان ساڵانێك بوو‌ چاوه‌ڕوانی بوون و به‌ حه‌سره‌ته‌وه‌ كاتژمێرییان بۆ ده‌كرد. به‌رنامه‌ی ڕاسان، ئامانجه‌كانی و شێوه‌ی خه‌بات له‌ چوارچێوه‌ی چه‌مكی ڕاساندا ته‌نیا له‌ لووله‌ی چه‌كی پێشمه‌رگه‌دا به‌رته‌سك ناكرێته‌وه و خه‌باتێكی فره‌ ڕه‌هه‌نده‌‌. خه‌باتی ژن، ژن له‌ ڕاساندا یان ڕاسانی ژن كۆڵه‌كه‌یه‌كی سه‌ره‌كیی ئه‌و ڕاسانه‌یه‌ كه‌ حیزبه‌كه‌مان له‌ سه‌ره‌تای ئه‌مساڵدا، مزگێنیی ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی دا و له‌ هاوینی ڕابردوودا به‌ به‌خشینی خوێنی ئاڵی بەجەرگترین ڕۆڵە قارەمانەکانی لە کادر و پێشمەرگە و سه‌ركرده‌خۆبه‌خشه‌كانی، وه‌كوو كاك كاوه‌ جه‌وانمه‌رد و هاوڕێیانی و بەگشتی شەهیدانی ڕاسان لە کێلەشین، قەرەسەقەل و کۆساڵان، ئاڵای به‌رده‌وامبوونی به‌رز كرده‌وه‌.

چه‌مكی ڕاسانی ژن یان به‌شداریی ژن له‌ ڕاساندا، وێڕای به‌شداریی چالاكانه‌ی ژن له‌ ڕیزه‌كانی پێشمه‌رگایه‌تی و خه‌باتی چه‌كدارانه له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا، ئه‌و ڕه‌هه‌ند و لایه‌نانه‌ی خه‌باتی ژنانیش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ به‌ شێوه‌ی ڕاسته‌وخۆ له‌ مه‌یدانه‌كانی دیكه‌ی تێكۆشانی سیاسی له‌ به‌رانبه‌ر ئایدیۆلۆژیی فه‌رمیی كۆماری ئیسلامی و پێوانه‌ سیاسی، كولتووری،‌ كۆمه‌ڵایه‌تی و ئه‌خڵاقیه‌كانی‌دا ڕاده‌وه‌ستێ. ئه‌و خه‌بات و خۆڕاگرییه‌ سنوور و قاڵب نه‌ناسه، له‌ ڕاپه‌ڕینی چالاكانه‌ له‌ دژی سیاسه‌ته‌ داپڵۆسێنه‌ره‌كانی ڕێژیم له‌ گوندێكی ته‌ریك كه‌وتووی سه‌رشاخانه‌وه‌‌ بگره‌‌ تا به‌شداری له‌ ڕێوڕه‌سمی ناشتنی دایكی شه‌هیدێك، وه‌ڕێخستنی كه‌مپێینێكی چالاكی مه‌ده‌نی، دانانی شه‌وی شێعر، مۆسیقا و گۆرانی بۆ ژنان یان پێشه‌نگایه‌تی بۆ گۆڕانی پێوانێكی دواكه‌وتوو له‌ كۆمه‌ڵگادا ده‌گرێته‌وه‌.

هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای بڕیاری حیزب بۆ پێكه‌وه‌ گرێدانی خه‌باتی شاخ و شار، ژنانی پێشمه‌رگه‌ی نێو ڕیزه‌كانی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران، به‌ ئاماده‌یی پته‌وه‌وه‌ هاتنه‌ گۆڕه‌پانی خه‌باته‌وه‌ و له‌ هه‌موو سه‌نگه‌ره‌كانی خه‌باتدا هه‌بوون و ئیراده‌ی خۆیان نیشان دا. له‌ پارێزگاری له‌ بنكه‌ و ناوه‌نده‌كانه‌وه‌ بگره‌ تا به‌شداریی مه‌یدانی له‌ به‌ره‌كانی خه‌باتی چه‌كدارانه‌دا، ژنان شان به‌ شانی لاوان و پیاوانی پێشمه‌رگه‌ هاتنه‌ پێشه‌وه‌ تا مزگێنی ڕاسانی نوێی ڕۆژهه‌ڵات بگه‌یه‌ننه‌ گوێی هه‌موو ویژدانه‌ وه‌خه‌به‌رهاتووه‌كانی كۆمه‌ڵگا. ئه‌و ئاماده‌ییه هه‌ڵمه‌تێكی چاوه‌ڕوان نه‌كراو نه‌بوو، چوونكه‌ ژنانی دێموكرات هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی خه‌باتی چه‌كدارانه‌ی حیزبی دێموكراته‌وه‌، پشكی خۆیان له‌ بزووتنه‌وه‌ی چه‌كدارانه‌ و له‌ دانی قوربانی له‌ پێناو ئازادیی گه‌ل و به‌خته‌وه‌ریی كۆمه‌ڵگادا بووه‌. هه‌بوونی شه‌هید، بریندار و كه‌مئه‌ندام له‌ ڕیزه‌كانی ژنانی پێشمه‌رگه‌دا، به‌ڵگه‌ی سه‌لمێنه‌ری ئه‌و ڕاستیه‌ن‌.

به‌ڵام به‌شداریی ژن له‌ گۆڕه‌پانی خه‌باتی چه‌كدارانه‌دا ته‌نیا، چالاكیی پێشمه‌رگانه‌ و به‌ ده‌سته‌وه‌گرتنی چه‌كی پێشمه‌رگایه‌تی ناگرێته‌وه‌. ڕاوه‌ستانی ژنان له‌ گۆڕه‌پانی پاراستنی ئه‌و داخوازی و ویسته‌ سیاسییانه‌ی كه‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ بۆی تێده‌كۆشێ زۆر جار به‌ ڕاده‌ی خه‌باتی چه‌كدارانه‌ كاریگه‌ر و شوێندانه‌ره‌. وره‌ی به‌رزی ژنانی ناوچه‌ی شنۆ و پشتیوانییان له‌ پێشمه‌رگه‌ و حیزبی دێموكرات له‌ كاتی خۆڕاگریی حه‌ماسیی پێشمه‌رگه‌ ڕچه‌شكێنه‌كانی حیزبی دێموكرات له‌ یه‌كه‌م هه‌نگاوی ڕاسانی ئه‌وساڵ له‌ ناوچه‌ی شنۆدا، سه‌لمێنه‌ری ئه‌و ڕاستییه‌یه‌ كه‌ خه‌باتی چه‌كدارانه‌ش ده‌توانێ فره‌ ڕه‌هه‌ند بێ. پشتیوانیی ڕاشكاوانه‌ی ئه‌و ژنانه‌ی كه‌ له‌ به‌رگی فه‌رمیی پێشمه‌رگایه‌تیدا نه‌بوون، به‌ڵام هاواری ڕاسانیان به‌رز كرده‌وه‌، مزگێنیده‌ری پێگه‌یاندنی به‌ره‌یه‌كی نوێی پێشمه‌رگه‌ بۆ به‌رده‌وام كردنی ڕێبازی ئه‌و شه‌هیده‌ سه‌ربه‌رزانه‌ بوو كه‌ له‌ خۆڕاگرییه‌كانی ئه‌وساڵدا گیانیان به‌خت كرد.

ڕۆڵی ژنان له‌ ڕاسانی ئه‌وساڵدا وه‌رچه‌رخانێكی مێژوویی دیكه‌شی به‌ خۆیه‌وه‌ بینی، چوونكه‌ ئه‌مساڵ ژنانی دێموكرات نیشانیان دا كه‌ بەڵێ! ئه‌وان بۆخۆیان ئه‌كته‌ری گۆڕه‌پانی چالاكیین و چیدیكه‌ ڕێگا ناده‌ن كه‌ ته‌نیا وه‌ك یه‌ده‌ك و پاڵپشت، به‌ شێوه‌ی لاوه‌كی له‌ پشت پیاوان و له‌ ڕیزی دووهه‌می خه‌باتدا جێگایان بۆ دیاری بكرێ. ئه‌گه‌رچی له‌ ڕۆژی دامه‌زرانی كۆماری كوردستانه‌وه‌، بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی كورد له‌ كوردستانی ڕۆژهه‌ڵات هه‌میشه‌ ده‌رفه‌ت و ده‌ره‌تانی خه‌باتی بۆ ژنان ڕه‌خساندووه‌ و جێگه‌ و پێگه‌ی ژنانی هاوشان له‌ گه‌ڵ پێگه‌ی پیاو له‌ ڕیزه‌كانی بزووتنه‌وه‌دا پێناسە و مسۆگه‌ر كردووه‌، به‌ڵام به‌ هۆی تێكهه‌ڵكێشێكی نێوان داب و نه‌ریته‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له‌ گه‌ڵ پاشماوه‌ سوننه‌تییەكانی پیاومه‌زنی له‌ ڕیزه‌كانی خه‌باتدا، ژنان، وێڕای فیداكاری و هه‌وڵی بێوچان، به‌ڵام به‌ ده‌گمه‌ن ده‌یانتوانی بگه‌نه‌ لووتكه‌. به‌ ڕاسانی ئه‌مساڵ ژنان سه‌لماندیان كه‌ جێگه‌ی ئه‌وان ده‌توانێ له‌ لووتكه‌ی سه‌روه‌ریدا بێ‌. به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ ئه‌و ئاسته‌نگه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیانه‌ی كه‌ به‌ كرده‌وه‌ ڕۆڵ و كاریگه‌ریی به‌شداریی ژنانیان له‌ تێكۆشانی نه‌ته‌وه‌ییدا كه‌مڕه‌نگ ده‌كرده‌وه‌، ده‌وریان كه‌متر بێ و به‌سته‌ڵه‌كه‌كانی ڕێگر له‌ سه‌ر ڕێی پێشكه‌وتنی ده‌وری ژنان له‌ شۆڕشدا بتوێنه‌وه‌.

چاڵه‌ڕه‌شه‌كانی كۆماری ئیسلامی یه‌كێكی دیكه‌ له‌ گۆڕه‌پانه‌كانی تێكۆشانی سه‌ربه‌رزانه‌ی ژنانی كورد بۆ ئازادی بوون‌ كه‌ له‌ مانگه‌كانی ڕابردوودا، پایه‌كانی كۆشكی زۆرداریی هه‌ژاند و ده‌نگی ڕاسانیان به‌رز كرده‌وه‌. ناوبانگی خۆڕاگریی ژنانی كورد له‌ زیندانه‌كانی كۆماری ئیسلامی‌دا هه‌میشه‌ به‌رز و جێگای شانای بووه‌. به‌ڵام له‌و‌ مانگانەی دوایی‌دا، ئه‌و خۆڕاگرییه‌ هێز و ئیڕاده‌یه‌كی له‌ شكان نه‌هاتووتری به‌ خۆیه‌وه‌ بینی و به‌ ده‌نگێكی به‌رزتر و بوێرانه‌تر، له‌ به‌رانبه‌ر دیكتاتۆریی كۆماری ئیسلامی‌دا هاواری كرد. هه‌ڵوێست و بانگه‌وازه‌ په‌یتا په‌یتاكانی ژنانی خۆڕاگری نیشتمان له‌ گرتووخانه‌ سه‌ده‌ نێوه‌ڕاستییه‌كانی كۆماری ئیسلامی‌دا، ده‌ری خست كه‌ ئیڕاده‌ی ئازادیخوازانه‌ی ژنانی ڕاپه‌ڕیوی كوردستان، زۆر له‌ به‌ند و زنجیره‌كانی زۆرداری به‌هێزتر و كاریگه‌رتره‌. ژنه‌ شۆڕشگێڕه‌ به‌ندكراوەكان، له‌ نێو قه‌فه‌سی زیندانیشدا سه‌لماندیان كه‌ ئه‌وان ده‌توانن پێشه‌نگ بن و بێ‌منه‌ت بژین. ئه‌و ڕاسانه‌ی ژنانی ده‌ست به‌ سه‌ركراو، ئه‌گه‌ر بێ‌وێنه‌ش نه‌بێ، له‌و ده‌گمه‌ن وێنانه‌یه‌ كه‌ له‌ مێژووی ئازادیخوازیی گه‌لانی جیهاندا بینراون و ئێستا ژنانی كورد له‌ كوردستانی ڕۆژهه‌ڵات ئاڵای پێشه‌نگایه‌تییان به‌ده‌سته‌وه‌ گرتووه‌ تا به‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌ كۆنه‌په‌رسته‌كانی ئێران بسه‌لمێنن كه‌ ده‌توانن له‌ نێو قه‌فه‌سی زیندانیشه‌وه،‌ ببن به‌ مێعماری داهاتوویه‌كی گه‌شتر بۆ گه‌له‌كه‌یان.

به‌شداریی ڕاسته‌وخۆی ژنان له‌ خه‌باتی ئاشكرا له‌ دوو به‌ره‌ی خه‌باتی چه‌كدارانه‌ و خۆڕاگریی شۆڕشگێرانه‌ له‌ به‌ندیخانه‌دا، دوو بواری سه‌ره‌كیی خه‌باتی ژنان بوون كه‌ له‌ ڕاسانی ئه‌و جاره‌دا به‌ ڕوونی دیار بوون. به‌ڵام گۆڕه‌پانی ده‌ورگێڕانی ژنان له‌ شێوه‌كانی دیكه‌ی خه‌باتیشدا، وه‌كوو چالاكیی سیاسی، كۆمه‌ڵایه‌تی، كولتووری، وێژه‌ی نه‌ته‌وه‌یی، به‌ربه‌ره‌كانێ له‌گه‌ڵ نه‌ریته‌ دواكه‌وتووه‌كانی كۆمه‌ڵگا و خه‌بات بۆ یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تی، هه‌روه‌ها تێكۆشانیان بۆ ئاماده‌كردنی بەستێن‌ بۆ دیالۆگی نه‌ته‌وه‌یی له‌ نێوان ئه‌كته‌ره‌ سیاسییه‌ به‌شدارەكان له‌ دیمه‌نی سیاسیی كوردستانیشدا‌ ڕاسانێكی سه‌رنج ڕاكێشی به‌ خۆیه‌وه‌ بینی‌.

له‌ مه‌رجه‌ سه‌خته‌كانی خه‌بات و خۆڕاگری له‌ نێوخۆی كوردستانه‌وه‌ بگره‌ تا چالاكییه‌ سیاسییه‌ سه‌ربه‌سته‌كانی ڕه‌وه‌ندی كورد له‌ ده‌ره‌وه‌ی و‌ڵات، له‌و مانگانه‌ی دواییدا، ژنانی كورد چالاكانه‌تر له‌ هه‌موو كاتێك ده‌وریان بووه‌ و ئیڕاده‌یان له‌ خۆیان نواندووه‌. به‌شێكی زۆری ئه‌و چالاكییه‌ سیاسییانه‌ی كه‌ بۆ پشتیوانی و به‌هێزكردنی ڕاسانی ئه‌وجاره‌ی ڕۆژهه‌ڵات ئه‌نجام دراون، به‌ به‌شداری و هێندێكیان به‌ پێشه‌نگایه‌تیی ڕاسته‌وخۆی ژنان ئه‌نجام دران. ژنان هه‌ر وه‌ها له‌ گۆڕه‌پانه‌كانی خه‌باتی مه‌ده‌نی، پێوه‌ندییه‌ سیاسی و نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كان، نووسین و ڕاده‌ربڕین له‌ ماڵپه‌ره‌ ئینتێرنێتی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و... هتد، چالاكانه‌ به‌شدار بوون و سه‌لماندیان كه‌ ئیدی ده‌توانن به‌ شێوه‌ی سه‌ربه‌خۆ، به‌ ویست و ئیڕاده‌ی خۆیان له‌ هه‌بوون و داخوازییه‌ سیاسی و نه‌ته‌وه‌ییه‌كانایان پشتیوانی بكه‌ن و هاوشانی پیاوان له‌ هه‌موو بواره‌كاندا چالاكانه‌ ده‌ور بگێڕن.

هه‌ر ئه‌و شێوه‌ چالاكیانه‌ی كه‌ باس كران، ڕێخۆشكه‌ری وه‌رچه‌رخانێك بوون له‌ شێوه‌ی تێڕوانین و هه‌ڵسوكه‌وتی كۆمه‌ڵگا له‌ گه‌ڵ ژنانی چالاك و چالاكیی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تیی ژنان. چوونكه‌ پێشه‌نگایه‌تیی كار و چالاكییه‌ سیاسییه‌كان، ڕاده‌ربڕین و به‌كارهێنانی چالاكانه‌ی ڕایه‌ڵكه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ ئینتێرنێتییەكان و دامه‌زراندنی پێوه‌ندییه‌كی به‌ربڵاوتر و سنووربه‌زێنی كۆمه‌ڵایه‌تی، بوو به‌ یارمه‌تیده‌ر تا ژنان ده‌رگا به‌ره‌و ڕووی شێوه‌یه‌كی نوێی ئازادی و ئازادیخوازیدا بكه‌نه‌وه‌ كه‌ تا ئه‌و دواییانه‌ش وه‌كوو تەلیسم یان تابوو چاوی لێ ده‌كرا. ئه‌و شێوه‌ خه‌باته‌ ده‌توانێ ببێ به‌ به‌ردی بناغه‌ و کۆڵەکەیەکی قورس و قایمی به‌ره‌و پێش بردن و به‌ئه‌نجام گه‌یاندنی ڕاسان.

له‌ بواری چالاكییه‌ كولتوورییه‌كانیشه‌وه‌، ئێستا ژنانی ڕۆژهه‌ڵات خه‌ریكی ڕاسانێكی مێژوویین. ڕچه‌شكێنی ئه‌و ڕه‌هه‌نده،‌ كچان و ژنانی هونه‌رمه‌ند له‌ بواره‌ جیاوازه‌كانی كولتووریدان كه‌ خه‌ریكن قاڵبی نەریتە‌ كۆنه‌كانی كۆمه‌ڵگا ده‌شكێنن و هه‌ست و هه‌بوون و جوانیه‌كانی نێو دڵ و ده‌روونی كۆمه‌ڵگای ڕه‌سه‌نی كورده‌واری له‌ قاڵبێكی ئه‌مڕۆیی و هاوچه‌رخدا داده‌ڕێژنه‌وه‌. پێشكه‌وتنی ژنانی كورد له‌ بواری هونه‌ر و كولتووره‌وه‌، خه‌ریكه‌ گه‌شانه‌وه‌یه‌كی بێ‌وێنه‌ به‌ خۆیه‌وه‌ ده‌بینێ و ئه‌وه‌ش، حه‌ز و هیوای به‌ره‌ی نوێ و داهاتوو بۆ ڕه‌سه‌نیی و به‌رزیی كولتووری كورده‌واری، كه‌ به‌ردی بناغه‌‌ی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌ییه‌ به‌هێزتر ده‌كا.

گه‌شه‌ پێدانی وێژه‌ی نه‌ته‌وه‌یی، یه‌كێكی دیكه‌ له‌ بواره‌كانی تێكۆشانی ژنان بۆ به‌هێز كردن و گه‌شه‌پێدانی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی بوو كه‌ له‌و گۆڕه‌پانه‌ش دا، ڕاسانی وێژه‌ی نه‌ته‌وه‌یی له‌ به‌رهه‌م و ده‌وری ژنانی كورد بێبه‌ش نه‌بووه‌. ته‌نانه‌ت له‌ زۆر بواردا، شوێن په‌نجه‌ و قه‌ڵه‌می ژنانی نووسه‌ر و داهێنه‌ری كورد زیاتر و قووڵتر خۆی نواندوه‌ و كاریگه‌ریی به‌هێزتری داناوه‌. ده‌وری چالاكییه‌ هونەری، ڕۆشنبیری و ڕۆشنگه‌رییه‌كانی ژنان له‌ وشیاركردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگا و هارووژاندنی باس و خواسی پێوه‌ندیدار به‌ چاره‌نووس و مافی تاكه‌وه‌، بۆته‌ هۆكار كه‌ خه‌بات بۆ دادخوازی، یه‌كسانی و داواكردنی مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان به‌ شێوه‌كی به‌ ڕێكخراوتر و له‌ قاڵبێكی ئه‌وڕۆییدا بكه‌وێته‌ ڕۆژه‌ڤی كۆمه‌ڵگایه‌وه‌. ئه‌و هه‌نگاوه‌ش ده‌وری ڕاسته‌وخۆی له‌ سه‌ر به‌ربه‌ركانێ له‌گه‌ڵ نه‌ریته‌ كۆنه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و له‌و ڕێگایه‌شه‌وه‌ ئاماده‌ كردنی بەستێن‌ بۆ دێموكراتیزه‌ كردنی كۆمه‌ڵگا ده‌گێڕێ.

به‌شداریی چالاكانه‌تری ژنان له‌ هه‌موو بواره‌كانی خه‌باتدا، مه‌رجێكی سه‌ره‌كی بۆ به‌هێز كردنی ڕوانگه‌ی یه‌كسانیخوازی و قبووڵی چه‌مكی یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌. به‌ كرده‌وه‌ش ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ هه‌ر ئایدیۆلۆژی و ڕێبازێکی سیاسی كه‌ خۆی به‌ پارێزه‌ر و به‌ره‌وپێشبه‌ری یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تی ناساندووه‌، به‌ كرده‌وه‌ نه‌یتوانیوه‌ هه‌نگاوێك له‌و ئامانجه‌ نزیك بێته‌وه، به‌ بێ ئه‌وه‌ی كه‌‌ ڕێگای دابێ ژنان له‌ ئاسته‌كانی بڕیاردان و به‌ڕێوه‌به‌ری‌دا خاوه‌ن ده‌وری كاریگه‌ر بن. به‌شداریی چالاكانه‌ی ژنان له‌ ڕاساندا له‌و بواره‌شه‌وه‌ گرینگه‌ كه‌ ژن له‌و ڕێگایه‌وه‌، به‌ هێز و ئیڕاده‌ی خۆی بوار و بەستێنی‌ بۆ به‌شداری كردن له‌ بڕیاردان و به‌ڕێوه‌به‌ریی‌دا خۆش بكات و به‌ كرده‌وه‌ یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تی جێگیر بكات.

هزری ڕاسان له‌ خه‌باتی ژناندا له‌ بواری یه‌كیه‌تیی نه‌ته‌وه‌ییشدا خاوه‌ن ده‌ور و پڕۆژه‌ بوو‌. ڕه‌نگه‌ دیارترین چالاكی بۆ نیشاندانی ده‌وری ژنان له‌ به‌هێز كردنی بەستێن‌ بۆ دیالۆگی نه‌ته‌وه‌یی، ئه‌و كۆڕ و كۆبوونه‌وه‌‌ سه‌ربه‌خۆیانه‌ی ژنان بووبێ كه‌ سنووری حیزبی، ناوچه‌یی و ئایدیۆلۆژیی تێپه‌ڕ كرد و ڕیزه‌ كۆبوونه‌وه‌ و چالاكیه‌كی بۆ ژنانی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان وه‌ڕێ خست. هاوته‌ریب له‌ گه‌ڵ ئه‌و تێكۆشانه‌، ژنان ده‌ورێكی چالاكیان بۆ گۆڕینی زێهنیه‌تی پیاوناوه‌ندی و پیاوسالاری له‌ نێو ڕیزه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی كوردستاندا گێڕا‌. ڕه‌نگه‌ له‌ قۆناغێكدا كاریگه‌ریی ئه‌و چالاكییانه‌ هێندێك هانده‌رانه‌ و كه‌م بێ، به‌ڵام له‌ ڕه‌وتی خه‌بات بۆ چاره‌سه‌ركردنی برینه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا، ده‌وری ئه‌و شێوه‌ چالاكییانه‌ هه‌میشه‌ ئه‌رێنی و چاك‌كه‌ره‌وه‌یه‌. ئه‌و شێوه‌ ده‌ورگێڕانه‌، ئیڕاده‌یه‌كی نوێی پته‌و و خاوه‌ن كاریگه‌ری له‌ ژنان پێشان ده‌دا كه‌ ڕێگا بۆ گۆڕانكارییه‌كی جه‌وهه‌ری له‌ كۆمه‌ڵگا و خه‌باتی نه‌ته‌وایه‌تیی كوردستاندا خۆش ده‌كات.

به‌ كورتی ڕاسانی ژنان له‌ هه‌موو بواره‌كانی خه‌باتدا، كاریگه‌ریی به‌رچاوی له‌‌ سه‌ر چالاكتر كردنی هه‌موو پۆتانسیه‌له‌كانی كۆمه‌ڵگا له‌ خه‌بات بۆ وه‌ده‌ست هێنانی مافه‌ نه‌ته‌وایه‌تی و سیاسییه‌كاندا هه‌یه‌. وه‌گه‌ڕ خستنی ئه‌و پۆتانسیه‌لانه‌، به‌ بێ ڕاسانی ژنان یا به‌شداریی چالاكانه‌ی ژنان له‌ ڕاساندا ده‌سته‌به‌ر نه‌ده‌بوو. هه‌مووی ئه‌و چالاكییانه‌ ده‌كه‌ونه‌ به‌ره‌ی دژی پێوانه‌ داسه‌پێندراوه‌كانی كۆماری ئیسلامی له‌ بواره‌كانی سیاسی، كۆمه‌ڵایه‌تی، كولتووری، ئه‌خلاقی و ئایدیۆلۆژییه‌وه‌. كۆمه‌ڵێك پێوان و ڕێچكه‌ و ڕێباز كه‌ ئه‌گه‌ر له‌ بنه‌ڕه‌ت ڕا ڕیشه‌ كێش نه‌كرێن، ته‌نانه‌ت به‌ ڕووخاندنی ڕێژیمش، ده‌رگای گۆڕانكاری، دێموكراسی و یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تی ناكرێته‌وه‌. بۆیه‌ ڕاسانی ژنان مزگێنیده‌ری داهاتوویه‌كی گه‌شتر بۆ نه‌ته‌وه‌كه‌مان و گه‌لانی ناوچه‌یه‌. ژن له‌ "ڕاسان"دا یان ڕاسانی ژن، ڕێخۆشكه‌ری ڕاسانی هه‌موو كۆمه‌ڵگا و وه‌ده‌ست هێنانی ئازادی و یه‌كسانییه‌.‌
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.