• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٦ی فێڤریەی ٢٠١٧ی زایینی - ٠٨ی رەشەمەی ١٣٩٥ی هەتاوی  

ژن له‌ ڕاساندا یان ڕاسانی ژن

زایینی: ٢٠-٠١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١١/٠١ - ١١:١٦ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ژن له‌ ڕاساندا یان ڕاسانی ژن
ناهید حسێنی

به‌هاری ئه‌م ساڵ، به‌ چه‌كه‌ره‌ی ڕاسان ده‌ستی پێكرد. ڕاسانێك كه‌ كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان ساڵانێك بوو‌ چاوه‌ڕوانی بوون و به‌ حه‌سره‌ته‌وه‌ كاتژمێرییان بۆ ده‌كرد. به‌رنامه‌ی ڕاسان، ئامانجه‌كانی و شێوه‌ی خه‌بات له‌ چوارچێوه‌ی چه‌مكی ڕاساندا ته‌نیا له‌ لووله‌ی چه‌كی پێشمه‌رگه‌دا به‌رته‌سك ناكرێته‌وه و خه‌باتێكی فره‌ ڕه‌هه‌نده‌‌. خه‌باتی ژن، ژن له‌ ڕاساندا یان ڕاسانی ژن كۆڵه‌كه‌یه‌كی سه‌ره‌كیی ئه‌و ڕاسانه‌یه‌ كه‌ حیزبه‌كه‌مان له‌ سه‌ره‌تای ئه‌مساڵدا، مزگێنیی ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی دا و له‌ هاوینی ڕابردوودا به‌ به‌خشینی خوێنی ئاڵی بەجەرگترین ڕۆڵە قارەمانەکانی لە کادر و پێشمەرگە و سه‌ركرده‌خۆبه‌خشه‌كانی، وه‌كوو كاك كاوه‌ جه‌وانمه‌رد و هاوڕێیانی و بەگشتی شەهیدانی ڕاسان لە کێلەشین، قەرەسەقەل و کۆساڵان، ئاڵای به‌رده‌وامبوونی به‌رز كرده‌وه‌.

چه‌مكی ڕاسانی ژن یان به‌شداریی ژن له‌ ڕاساندا، وێڕای به‌شداریی چالاكانه‌ی ژن له‌ ڕیزه‌كانی پێشمه‌رگایه‌تی و خه‌باتی چه‌كدارانه له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا، ئه‌و ڕه‌هه‌ند و لایه‌نانه‌ی خه‌باتی ژنانیش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ به‌ شێوه‌ی ڕاسته‌وخۆ له‌ مه‌یدانه‌كانی دیكه‌ی تێكۆشانی سیاسی له‌ به‌رانبه‌ر ئایدیۆلۆژیی فه‌رمیی كۆماری ئیسلامی و پێوانه‌ سیاسی، كولتووری،‌ كۆمه‌ڵایه‌تی و ئه‌خڵاقیه‌كانی‌دا ڕاده‌وه‌ستێ. ئه‌و خه‌بات و خۆڕاگرییه‌ سنوور و قاڵب نه‌ناسه، له‌ ڕاپه‌ڕینی چالاكانه‌ له‌ دژی سیاسه‌ته‌ داپڵۆسێنه‌ره‌كانی ڕێژیم له‌ گوندێكی ته‌ریك كه‌وتووی سه‌رشاخانه‌وه‌‌ بگره‌‌ تا به‌شداری له‌ ڕێوڕه‌سمی ناشتنی دایكی شه‌هیدێك، وه‌ڕێخستنی كه‌مپێینێكی چالاكی مه‌ده‌نی، دانانی شه‌وی شێعر، مۆسیقا و گۆرانی بۆ ژنان یان پێشه‌نگایه‌تی بۆ گۆڕانی پێوانێكی دواكه‌وتوو له‌ كۆمه‌ڵگادا ده‌گرێته‌وه‌.

هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای بڕیاری حیزب بۆ پێكه‌وه‌ گرێدانی خه‌باتی شاخ و شار، ژنانی پێشمه‌رگه‌ی نێو ڕیزه‌كانی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران، به‌ ئاماده‌یی پته‌وه‌وه‌ هاتنه‌ گۆڕه‌پانی خه‌باته‌وه‌ و له‌ هه‌موو سه‌نگه‌ره‌كانی خه‌باتدا هه‌بوون و ئیراده‌ی خۆیان نیشان دا. له‌ پارێزگاری له‌ بنكه‌ و ناوه‌نده‌كانه‌وه‌ بگره‌ تا به‌شداریی مه‌یدانی له‌ به‌ره‌كانی خه‌باتی چه‌كدارانه‌دا، ژنان شان به‌ شانی لاوان و پیاوانی پێشمه‌رگه‌ هاتنه‌ پێشه‌وه‌ تا مزگێنی ڕاسانی نوێی ڕۆژهه‌ڵات بگه‌یه‌ننه‌ گوێی هه‌موو ویژدانه‌ وه‌خه‌به‌رهاتووه‌كانی كۆمه‌ڵگا. ئه‌و ئاماده‌ییه هه‌ڵمه‌تێكی چاوه‌ڕوان نه‌كراو نه‌بوو، چوونكه‌ ژنانی دێموكرات هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی خه‌باتی چه‌كدارانه‌ی حیزبی دێموكراته‌وه‌، پشكی خۆیان له‌ بزووتنه‌وه‌ی چه‌كدارانه‌ و له‌ دانی قوربانی له‌ پێناو ئازادیی گه‌ل و به‌خته‌وه‌ریی كۆمه‌ڵگادا بووه‌. هه‌بوونی شه‌هید، بریندار و كه‌مئه‌ندام له‌ ڕیزه‌كانی ژنانی پێشمه‌رگه‌دا، به‌ڵگه‌ی سه‌لمێنه‌ری ئه‌و ڕاستیه‌ن‌.

به‌ڵام به‌شداریی ژن له‌ گۆڕه‌پانی خه‌باتی چه‌كدارانه‌دا ته‌نیا، چالاكیی پێشمه‌رگانه‌ و به‌ ده‌سته‌وه‌گرتنی چه‌كی پێشمه‌رگایه‌تی ناگرێته‌وه‌. ڕاوه‌ستانی ژنان له‌ گۆڕه‌پانی پاراستنی ئه‌و داخوازی و ویسته‌ سیاسییانه‌ی كه‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ بۆی تێده‌كۆشێ زۆر جار به‌ ڕاده‌ی خه‌باتی چه‌كدارانه‌ كاریگه‌ر و شوێندانه‌ره‌. وره‌ی به‌رزی ژنانی ناوچه‌ی شنۆ و پشتیوانییان له‌ پێشمه‌رگه‌ و حیزبی دێموكرات له‌ كاتی خۆڕاگریی حه‌ماسیی پێشمه‌رگه‌ ڕچه‌شكێنه‌كانی حیزبی دێموكرات له‌ یه‌كه‌م هه‌نگاوی ڕاسانی ئه‌وساڵ له‌ ناوچه‌ی شنۆدا، سه‌لمێنه‌ری ئه‌و ڕاستییه‌یه‌ كه‌ خه‌باتی چه‌كدارانه‌ش ده‌توانێ فره‌ ڕه‌هه‌ند بێ. پشتیوانیی ڕاشكاوانه‌ی ئه‌و ژنانه‌ی كه‌ له‌ به‌رگی فه‌رمیی پێشمه‌رگایه‌تیدا نه‌بوون، به‌ڵام هاواری ڕاسانیان به‌رز كرده‌وه‌، مزگێنیده‌ری پێگه‌یاندنی به‌ره‌یه‌كی نوێی پێشمه‌رگه‌ بۆ به‌رده‌وام كردنی ڕێبازی ئه‌و شه‌هیده‌ سه‌ربه‌رزانه‌ بوو كه‌ له‌ خۆڕاگرییه‌كانی ئه‌وساڵدا گیانیان به‌خت كرد.

ڕۆڵی ژنان له‌ ڕاسانی ئه‌وساڵدا وه‌رچه‌رخانێكی مێژوویی دیكه‌شی به‌ خۆیه‌وه‌ بینی، چوونكه‌ ئه‌مساڵ ژنانی دێموكرات نیشانیان دا كه‌ بەڵێ! ئه‌وان بۆخۆیان ئه‌كته‌ری گۆڕه‌پانی چالاكیین و چیدیكه‌ ڕێگا ناده‌ن كه‌ ته‌نیا وه‌ك یه‌ده‌ك و پاڵپشت، به‌ شێوه‌ی لاوه‌كی له‌ پشت پیاوان و له‌ ڕیزی دووهه‌می خه‌باتدا جێگایان بۆ دیاری بكرێ. ئه‌گه‌رچی له‌ ڕۆژی دامه‌زرانی كۆماری كوردستانه‌وه‌، بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی كورد له‌ كوردستانی ڕۆژهه‌ڵات هه‌میشه‌ ده‌رفه‌ت و ده‌ره‌تانی خه‌باتی بۆ ژنان ڕه‌خساندووه‌ و جێگه‌ و پێگه‌ی ژنانی هاوشان له‌ گه‌ڵ پێگه‌ی پیاو له‌ ڕیزه‌كانی بزووتنه‌وه‌دا پێناسە و مسۆگه‌ر كردووه‌، به‌ڵام به‌ هۆی تێكهه‌ڵكێشێكی نێوان داب و نه‌ریته‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له‌ گه‌ڵ پاشماوه‌ سوننه‌تییەكانی پیاومه‌زنی له‌ ڕیزه‌كانی خه‌باتدا، ژنان، وێڕای فیداكاری و هه‌وڵی بێوچان، به‌ڵام به‌ ده‌گمه‌ن ده‌یانتوانی بگه‌نه‌ لووتكه‌. به‌ ڕاسانی ئه‌مساڵ ژنان سه‌لماندیان كه‌ جێگه‌ی ئه‌وان ده‌توانێ له‌ لووتكه‌ی سه‌روه‌ریدا بێ‌. به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ ئه‌و ئاسته‌نگه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیانه‌ی كه‌ به‌ كرده‌وه‌ ڕۆڵ و كاریگه‌ریی به‌شداریی ژنانیان له‌ تێكۆشانی نه‌ته‌وه‌ییدا كه‌مڕه‌نگ ده‌كرده‌وه‌، ده‌وریان كه‌متر بێ و به‌سته‌ڵه‌كه‌كانی ڕێگر له‌ سه‌ر ڕێی پێشكه‌وتنی ده‌وری ژنان له‌ شۆڕشدا بتوێنه‌وه‌.

چاڵه‌ڕه‌شه‌كانی كۆماری ئیسلامی یه‌كێكی دیكه‌ له‌ گۆڕه‌پانه‌كانی تێكۆشانی سه‌ربه‌رزانه‌ی ژنانی كورد بۆ ئازادی بوون‌ كه‌ له‌ مانگه‌كانی ڕابردوودا، پایه‌كانی كۆشكی زۆرداریی هه‌ژاند و ده‌نگی ڕاسانیان به‌رز كرده‌وه‌. ناوبانگی خۆڕاگریی ژنانی كورد له‌ زیندانه‌كانی كۆماری ئیسلامی‌دا هه‌میشه‌ به‌رز و جێگای شانای بووه‌. به‌ڵام له‌و‌ مانگانەی دوایی‌دا، ئه‌و خۆڕاگرییه‌ هێز و ئیڕاده‌یه‌كی له‌ شكان نه‌هاتووتری به‌ خۆیه‌وه‌ بینی و به‌ ده‌نگێكی به‌رزتر و بوێرانه‌تر، له‌ به‌رانبه‌ر دیكتاتۆریی كۆماری ئیسلامی‌دا هاواری كرد. هه‌ڵوێست و بانگه‌وازه‌ په‌یتا په‌یتاكانی ژنانی خۆڕاگری نیشتمان له‌ گرتووخانه‌ سه‌ده‌ نێوه‌ڕاستییه‌كانی كۆماری ئیسلامی‌دا، ده‌ری خست كه‌ ئیڕاده‌ی ئازادیخوازانه‌ی ژنانی ڕاپه‌ڕیوی كوردستان، زۆر له‌ به‌ند و زنجیره‌كانی زۆرداری به‌هێزتر و كاریگه‌رتره‌. ژنه‌ شۆڕشگێڕه‌ به‌ندكراوەكان، له‌ نێو قه‌فه‌سی زیندانیشدا سه‌لماندیان كه‌ ئه‌وان ده‌توانن پێشه‌نگ بن و بێ‌منه‌ت بژین. ئه‌و ڕاسانه‌ی ژنانی ده‌ست به‌ سه‌ركراو، ئه‌گه‌ر بێ‌وێنه‌ش نه‌بێ، له‌و ده‌گمه‌ن وێنانه‌یه‌ كه‌ له‌ مێژووی ئازادیخوازیی گه‌لانی جیهاندا بینراون و ئێستا ژنانی كورد له‌ كوردستانی ڕۆژهه‌ڵات ئاڵای پێشه‌نگایه‌تییان به‌ده‌سته‌وه‌ گرتووه‌ تا به‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌ كۆنه‌په‌رسته‌كانی ئێران بسه‌لمێنن كه‌ ده‌توانن له‌ نێو قه‌فه‌سی زیندانیشه‌وه،‌ ببن به‌ مێعماری داهاتوویه‌كی گه‌شتر بۆ گه‌له‌كه‌یان.

به‌شداریی ڕاسته‌وخۆی ژنان له‌ خه‌باتی ئاشكرا له‌ دوو به‌ره‌ی خه‌باتی چه‌كدارانه‌ و خۆڕاگریی شۆڕشگێرانه‌ له‌ به‌ندیخانه‌دا، دوو بواری سه‌ره‌كیی خه‌باتی ژنان بوون كه‌ له‌ ڕاسانی ئه‌و جاره‌دا به‌ ڕوونی دیار بوون. به‌ڵام گۆڕه‌پانی ده‌ورگێڕانی ژنان له‌ شێوه‌كانی دیكه‌ی خه‌باتیشدا، وه‌كوو چالاكیی سیاسی، كۆمه‌ڵایه‌تی، كولتووری، وێژه‌ی نه‌ته‌وه‌یی، به‌ربه‌ره‌كانێ له‌گه‌ڵ نه‌ریته‌ دواكه‌وتووه‌كانی كۆمه‌ڵگا و خه‌بات بۆ یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تی، هه‌روه‌ها تێكۆشانیان بۆ ئاماده‌كردنی بەستێن‌ بۆ دیالۆگی نه‌ته‌وه‌یی له‌ نێوان ئه‌كته‌ره‌ سیاسییه‌ به‌شدارەكان له‌ دیمه‌نی سیاسیی كوردستانیشدا‌ ڕاسانێكی سه‌رنج ڕاكێشی به‌ خۆیه‌وه‌ بینی‌.

له‌ مه‌رجه‌ سه‌خته‌كانی خه‌بات و خۆڕاگری له‌ نێوخۆی كوردستانه‌وه‌ بگره‌ تا چالاكییه‌ سیاسییه‌ سه‌ربه‌سته‌كانی ڕه‌وه‌ندی كورد له‌ ده‌ره‌وه‌ی و‌ڵات، له‌و مانگانه‌ی دواییدا، ژنانی كورد چالاكانه‌تر له‌ هه‌موو كاتێك ده‌وریان بووه‌ و ئیڕاده‌یان له‌ خۆیان نواندووه‌. به‌شێكی زۆری ئه‌و چالاكییه‌ سیاسییانه‌ی كه‌ بۆ پشتیوانی و به‌هێزكردنی ڕاسانی ئه‌وجاره‌ی ڕۆژهه‌ڵات ئه‌نجام دراون، به‌ به‌شداری و هێندێكیان به‌ پێشه‌نگایه‌تیی ڕاسته‌وخۆی ژنان ئه‌نجام دران. ژنان هه‌ر وه‌ها له‌ گۆڕه‌پانه‌كانی خه‌باتی مه‌ده‌نی، پێوه‌ندییه‌ سیاسی و نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كان، نووسین و ڕاده‌ربڕین له‌ ماڵپه‌ره‌ ئینتێرنێتی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و... هتد، چالاكانه‌ به‌شدار بوون و سه‌لماندیان كه‌ ئیدی ده‌توانن به‌ شێوه‌ی سه‌ربه‌خۆ، به‌ ویست و ئیڕاده‌ی خۆیان له‌ هه‌بوون و داخوازییه‌ سیاسی و نه‌ته‌وه‌ییه‌كانایان پشتیوانی بكه‌ن و هاوشانی پیاوان له‌ هه‌موو بواره‌كاندا چالاكانه‌ ده‌ور بگێڕن.

هه‌ر ئه‌و شێوه‌ چالاكیانه‌ی كه‌ باس كران، ڕێخۆشكه‌ری وه‌رچه‌رخانێك بوون له‌ شێوه‌ی تێڕوانین و هه‌ڵسوكه‌وتی كۆمه‌ڵگا له‌ گه‌ڵ ژنانی چالاك و چالاكیی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تیی ژنان. چوونكه‌ پێشه‌نگایه‌تیی كار و چالاكییه‌ سیاسییه‌كان، ڕاده‌ربڕین و به‌كارهێنانی چالاكانه‌ی ڕایه‌ڵكه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ ئینتێرنێتییەكان و دامه‌زراندنی پێوه‌ندییه‌كی به‌ربڵاوتر و سنووربه‌زێنی كۆمه‌ڵایه‌تی، بوو به‌ یارمه‌تیده‌ر تا ژنان ده‌رگا به‌ره‌و ڕووی شێوه‌یه‌كی نوێی ئازادی و ئازادیخوازیدا بكه‌نه‌وه‌ كه‌ تا ئه‌و دواییانه‌ش وه‌كوو تەلیسم یان تابوو چاوی لێ ده‌كرا. ئه‌و شێوه‌ خه‌باته‌ ده‌توانێ ببێ به‌ به‌ردی بناغه‌ و کۆڵەکەیەکی قورس و قایمی به‌ره‌و پێش بردن و به‌ئه‌نجام گه‌یاندنی ڕاسان.

له‌ بواری چالاكییه‌ كولتوورییه‌كانیشه‌وه‌، ئێستا ژنانی ڕۆژهه‌ڵات خه‌ریكی ڕاسانێكی مێژوویین. ڕچه‌شكێنی ئه‌و ڕه‌هه‌نده،‌ كچان و ژنانی هونه‌رمه‌ند له‌ بواره‌ جیاوازه‌كانی كولتووریدان كه‌ خه‌ریكن قاڵبی نەریتە‌ كۆنه‌كانی كۆمه‌ڵگا ده‌شكێنن و هه‌ست و هه‌بوون و جوانیه‌كانی نێو دڵ و ده‌روونی كۆمه‌ڵگای ڕه‌سه‌نی كورده‌واری له‌ قاڵبێكی ئه‌مڕۆیی و هاوچه‌رخدا داده‌ڕێژنه‌وه‌. پێشكه‌وتنی ژنانی كورد له‌ بواری هونه‌ر و كولتووره‌وه‌، خه‌ریكه‌ گه‌شانه‌وه‌یه‌كی بێ‌وێنه‌ به‌ خۆیه‌وه‌ ده‌بینێ و ئه‌وه‌ش، حه‌ز و هیوای به‌ره‌ی نوێ و داهاتوو بۆ ڕه‌سه‌نیی و به‌رزیی كولتووری كورده‌واری، كه‌ به‌ردی بناغه‌‌ی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌ییه‌ به‌هێزتر ده‌كا.

گه‌شه‌ پێدانی وێژه‌ی نه‌ته‌وه‌یی، یه‌كێكی دیكه‌ له‌ بواره‌كانی تێكۆشانی ژنان بۆ به‌هێز كردن و گه‌شه‌پێدانی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی بوو كه‌ له‌و گۆڕه‌پانه‌ش دا، ڕاسانی وێژه‌ی نه‌ته‌وه‌یی له‌ به‌رهه‌م و ده‌وری ژنانی كورد بێبه‌ش نه‌بووه‌. ته‌نانه‌ت له‌ زۆر بواردا، شوێن په‌نجه‌ و قه‌ڵه‌می ژنانی نووسه‌ر و داهێنه‌ری كورد زیاتر و قووڵتر خۆی نواندوه‌ و كاریگه‌ریی به‌هێزتری داناوه‌. ده‌وری چالاكییه‌ هونەری، ڕۆشنبیری و ڕۆشنگه‌رییه‌كانی ژنان له‌ وشیاركردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگا و هارووژاندنی باس و خواسی پێوه‌ندیدار به‌ چاره‌نووس و مافی تاكه‌وه‌، بۆته‌ هۆكار كه‌ خه‌بات بۆ دادخوازی، یه‌كسانی و داواكردنی مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان به‌ شێوه‌كی به‌ ڕێكخراوتر و له‌ قاڵبێكی ئه‌وڕۆییدا بكه‌وێته‌ ڕۆژه‌ڤی كۆمه‌ڵگایه‌وه‌. ئه‌و هه‌نگاوه‌ش ده‌وری ڕاسته‌وخۆی له‌ سه‌ر به‌ربه‌ركانێ له‌گه‌ڵ نه‌ریته‌ كۆنه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و له‌و ڕێگایه‌شه‌وه‌ ئاماده‌ كردنی بەستێن‌ بۆ دێموكراتیزه‌ كردنی كۆمه‌ڵگا ده‌گێڕێ.

به‌شداریی چالاكانه‌تری ژنان له‌ هه‌موو بواره‌كانی خه‌باتدا، مه‌رجێكی سه‌ره‌كی بۆ به‌هێز كردنی ڕوانگه‌ی یه‌كسانیخوازی و قبووڵی چه‌مكی یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌. به‌ كرده‌وه‌ش ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ هه‌ر ئایدیۆلۆژی و ڕێبازێکی سیاسی كه‌ خۆی به‌ پارێزه‌ر و به‌ره‌وپێشبه‌ری یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تی ناساندووه‌، به‌ كرده‌وه‌ نه‌یتوانیوه‌ هه‌نگاوێك له‌و ئامانجه‌ نزیك بێته‌وه، به‌ بێ ئه‌وه‌ی كه‌‌ ڕێگای دابێ ژنان له‌ ئاسته‌كانی بڕیاردان و به‌ڕێوه‌به‌ری‌دا خاوه‌ن ده‌وری كاریگه‌ر بن. به‌شداریی چالاكانه‌ی ژنان له‌ ڕاساندا له‌و بواره‌شه‌وه‌ گرینگه‌ كه‌ ژن له‌و ڕێگایه‌وه‌، به‌ هێز و ئیڕاده‌ی خۆی بوار و بەستێنی‌ بۆ به‌شداری كردن له‌ بڕیاردان و به‌ڕێوه‌به‌ریی‌دا خۆش بكات و به‌ كرده‌وه‌ یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تی جێگیر بكات.

هزری ڕاسان له‌ خه‌باتی ژناندا له‌ بواری یه‌كیه‌تیی نه‌ته‌وه‌ییشدا خاوه‌ن ده‌ور و پڕۆژه‌ بوو‌. ڕه‌نگه‌ دیارترین چالاكی بۆ نیشاندانی ده‌وری ژنان له‌ به‌هێز كردنی بەستێن‌ بۆ دیالۆگی نه‌ته‌وه‌یی، ئه‌و كۆڕ و كۆبوونه‌وه‌‌ سه‌ربه‌خۆیانه‌ی ژنان بووبێ كه‌ سنووری حیزبی، ناوچه‌یی و ئایدیۆلۆژیی تێپه‌ڕ كرد و ڕیزه‌ كۆبوونه‌وه‌ و چالاكیه‌كی بۆ ژنانی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان وه‌ڕێ خست. هاوته‌ریب له‌ گه‌ڵ ئه‌و تێكۆشانه‌، ژنان ده‌ورێكی چالاكیان بۆ گۆڕینی زێهنیه‌تی پیاوناوه‌ندی و پیاوسالاری له‌ نێو ڕیزه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی كوردستاندا گێڕا‌. ڕه‌نگه‌ له‌ قۆناغێكدا كاریگه‌ریی ئه‌و چالاكییانه‌ هێندێك هانده‌رانه‌ و كه‌م بێ، به‌ڵام له‌ ڕه‌وتی خه‌بات بۆ چاره‌سه‌ركردنی برینه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا، ده‌وری ئه‌و شێوه‌ چالاكییانه‌ هه‌میشه‌ ئه‌رێنی و چاك‌كه‌ره‌وه‌یه‌. ئه‌و شێوه‌ ده‌ورگێڕانه‌، ئیڕاده‌یه‌كی نوێی پته‌و و خاوه‌ن كاریگه‌ری له‌ ژنان پێشان ده‌دا كه‌ ڕێگا بۆ گۆڕانكارییه‌كی جه‌وهه‌ری له‌ كۆمه‌ڵگا و خه‌باتی نه‌ته‌وایه‌تیی كوردستاندا خۆش ده‌كات.

به‌ كورتی ڕاسانی ژنان له‌ هه‌موو بواره‌كانی خه‌باتدا، كاریگه‌ریی به‌رچاوی له‌‌ سه‌ر چالاكتر كردنی هه‌موو پۆتانسیه‌له‌كانی كۆمه‌ڵگا له‌ خه‌بات بۆ وه‌ده‌ست هێنانی مافه‌ نه‌ته‌وایه‌تی و سیاسییه‌كاندا هه‌یه‌. وه‌گه‌ڕ خستنی ئه‌و پۆتانسیه‌لانه‌، به‌ بێ ڕاسانی ژنان یا به‌شداریی چالاكانه‌ی ژنان له‌ ڕاساندا ده‌سته‌به‌ر نه‌ده‌بوو. هه‌مووی ئه‌و چالاكییانه‌ ده‌كه‌ونه‌ به‌ره‌ی دژی پێوانه‌ داسه‌پێندراوه‌كانی كۆماری ئیسلامی له‌ بواره‌كانی سیاسی، كۆمه‌ڵایه‌تی، كولتووری، ئه‌خلاقی و ئایدیۆلۆژییه‌وه‌. كۆمه‌ڵێك پێوان و ڕێچكه‌ و ڕێباز كه‌ ئه‌گه‌ر له‌ بنه‌ڕه‌ت ڕا ڕیشه‌ كێش نه‌كرێن، ته‌نانه‌ت به‌ ڕووخاندنی ڕێژیمش، ده‌رگای گۆڕانكاری، دێموكراسی و یه‌كسانیی كۆمه‌ڵایه‌تی ناكرێته‌وه‌. بۆیه‌ ڕاسانی ژنان مزگێنیده‌ری داهاتوویه‌كی گه‌شتر بۆ نه‌ته‌وه‌كه‌مان و گه‌لانی ناوچه‌یه‌. ژن له‌ "ڕاسان"دا یان ڕاسانی ژن، ڕێخۆشكه‌ری ڕاسانی هه‌موو كۆمه‌ڵگا و وه‌ده‌ست هێنانی ئازادی و یه‌كسانییه‌.‌
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٦٩٥ لەم ژمارەیەدا:

ــ نیشانەناسیی ڕاسان وەک شەڕی نوێ
ــ فرۆشتنی منداڵان، فرۆشتنی بەشێك لە ژیان
ــ ئاستەنگەکانی بەردەم سەربەخۆیی باشووری کوردستان
ــ ڕاسان و خەباتی مەدەنی
  • مستەفا هیجری: ئه‌وڕۆ له‌ هاوكێشه‌كانی جیهاندا حسێب له‌سه‌ر هێز ‌ده‌كرێ مستەفا هیجری: ئه‌وڕۆ له‌ هاوكێشه‌كانی جیهاندا حسێب له‌سه‌ر هێز ‌ده‌كرێ
    ئایا ئه‌وه‌ی كه‌ كوردستانی ئێران له‌ ڕۆژەڤی ناوچه‌ و جیهاندا نییه‌، كێشه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر بارودۆخی دونیا، یان خۆمان وه‌ك كوردی ڕۆژهه‌ڵات یا هۆكاری دیكه‌؟
  • ئاستەنگەکانی بەردەم سەربەخۆیی باشووری کوردستان ئاستەنگەکانی بەردەم سەربەخۆیی باشووری کوردستان
    ئەگەر بێت و کورد لەو قوناغە هەستیارەدا بە دەرس وەرگرتن لە مێژوو و هەبوونی تێڕوانینێکی ڕوون بۆ داهاتوو نەجووڵێتەوە، ئەوە ئەگەری دووبارە ڕوودانی هەموو نەهامەتییەکانی سەد ساڵی ڕابردوو لە ئارادا هەیە، و بە پێچەوانەش دەتوانێ سەد ساڵی داهاتوو بە شێوەیەک بۆ کورد درووست بکات کە، بەر لە هەمووشتێک کەرامەت و ئازادی بۆ خۆی بگەڕێنێتەوە، و پاشانیش لە جێگای شەڕ و گیانفیداکردن بۆ نیشتمان، بیاڤەکانی وەکوو پێشکەوتنی ئابووری و کۆمەڵایەتی بکاتە ئەرکە سەرەکییەکانی خۆی.
  • ڕۆشنبیر؛ ویژدانی كۆمه‌ڵگا ڕۆشنبیر؛ ویژدانی كۆمه‌ڵگا
    له ڕاستیدا، له ڕۆژهه‌ڵاتی ‌نێوه‌ڕاست به تایبه‌ت له ئێراندا، ئه‌م كێشه‌یه فراوانتر و ئه‌م پرسیارگه‌له به‌رچاوترن، ئه‌ویش له بارودۆخێكی نائاسایی كه ڕۆشنبیری ئه‌م ناوچه‌یه تووشی ده‌بێت و به شێوه‌گه‌لێك ناكۆكی له كردار و گوتاریان ده‌بینرێت كه ڕه‌نگه له كه‌متر شۆێنك له‌م دنیایه ببیندرێت و ئه‌مه دەرخەری ئەوەیە كه كاراكتری ڕۆشنبیری فیدای بارودۆخێكی ڕامیاری – كۆمه‌ڵایه‌تی بووه .
  • فرۆشتنی منداڵان، فرۆشتنی بەشێك لە ژیان فرۆشتنی منداڵان، فرۆشتنی بەشێك لە ژیان
    چیرۆكی منداڵانی تازە لەدایكبوو كە پێ دەنێنە نێو دنیایەكی پڕ لە ژان و خەفەت و هەر لە سەرەتای هاتنیانەوە بۆ ئەم دنیا، بە جێگای باوەشی گەرمی بنەماڵەكانیان میوانی باوەشی سارد و پڕ لە مەینەتی شەقامەكان دەبن، چیرۆكێكی دڵتەزێنە كە بە مامەڵە كردن لەسەر ئەوان گیرفانی دەستە و گرووپە مافیاكانی لێ پڕ دەبێت و لە كۆتاییشدا كەس وەڵامدەری داهاتووی پڕ لە خەفەت و تاریكیی ئەوان نابێت.
  • یەکیەتیی لاوان، وەک یەکەم ڕێکخراوی تایبەت بە توێژی لاوی کورد یەکیەتیی لاوان، وەک یەکەم ڕێکخراوی تایبەت بە توێژی لاوی کورد
    هەر بە سەرنجدان بەم ڕاستییە حاشاهەڵنەگرەش بوو كە؛ یەكیەتیی لاوانی دێموكراتی كوردستانی ئێران له‌ یەكێك لە زێڕینترین قۆناغەكانی بزاڤی ڕزگاریخوازی نەتەوەی كورددا، دامەزرا.
  • ئەزموونێكی تاڵ كە لە باشووری كوردستان دووپات كرایەوە! ئەزموونێكی تاڵ كە لە باشووری كوردستان دووپات كرایەوە!
    بە دامەزرانی سپای پاسداران، جموجووڵی خەڵكی ئێران كە تازە لە ژێر ستەمی پاشایەتی ڕزگاریان ببوو، جارێكیتر كەوتەوە ژێر چاوەدێری و دەسەڵاتی ڕێژیمی تازە و تووشی زەبر و زەنگ و سەركوت بووەوە.
  • نیشانەناسیی ڕاسان وەک شەڕی نوێ نیشانەناسیی ڕاسان وەک شەڕی نوێ
    قسەکانم بە ڕوونی چاودێری لە بەرپرسیایەتێکە کە لە شێوازی بەیانی ئەدەبی خۆی دەردەخات. هەڵسەنگاندنی بەرپرسیارەتی، لە چوارچێوەی ئیدئۆلۆژیک، هەڵەیەکی گەورەیە لە حیزبەکانی دیکەی کوردستانی ڕۆژهەڵات، لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا تووشی بوونە.
  • ڕاسان و خەباتی مەدەنی ڕاسان و خەباتی مەدەنی
    ڕاسانی ڕۆژهەڵات بەبێ خەباتی شار و کەڵک وەرگرتن لە هێزی خەڵک مانایەکی نابێ و خەباتی شار یەکێک لە کۆڵەکەکانی ڕاسانە و ئامانجی ڕاسانیش بریتیە لە ڕێکخستنی خەڵک لە خەباتێکی جیددی و واقیعیدا، دژ بە سیستمی زاڵ، بۆ ئەوەی داهاتوویەکی باشتر بونیات بنرێ نەک ئەم سیستمە بە دەمامکی ڕەنگاڵەوە بمێنێتەوە.
  • سیاسەتی دوور هاوێتنی پرسی كورد بۆ ئەو دیوی سنوورەكانی ئێران سیاسەتی دوور هاوێتنی پرسی كورد بۆ ئەو دیوی سنوورەكانی ئێران
    لە سیستمە داخراوەكاندا زۆربەی پێوەندی و پلانەكان، بە تایبەتی سیاسەت و پلانە ئەمنیەتیەكانیان، بە شێوەی نهێنی دادەڕێژرێت. بۆ ناسینی هیندێك لە سیاسەتەكانی سیستمە داخراوەكان لە زانستی سیاسەتدا چاو لە ڕەفتار و هەڵسوكەوتی ئەو سیستمانە لە هەمبەر ئەو دیاردانەدا دەكرێت كە بە حوكمی سیستمی داخراو، وەك كێشەی ئەمنیەتی دەناسرێن.
  • ئارەش ساڵح: حیزبی دێموکرات نەبزی کۆمەڵگای کوردستانی ڕۆژهەڵاتە و کوردستانی ڕۆژهەڵاتیش لەو ئەگەرەدا ڕۆڵێ ڕێبەرایەتی گۆڕانکارییەکان لە نێو نەتەوە بندەستەکان‌دا دەگێڕێت ئارەش ساڵح: حیزبی دێموکرات نەبزی کۆمەڵگای کوردستانی ڕۆژهەڵاتە و کوردستانی ڕۆژهەڵاتیش لەو ئەگەرەدا ڕۆڵێ ڕێبەرایەتی گۆڕانکارییەکان لە نێو نەتەوە بندەستەکان‌دا دەگێڕێت
    ئارەش ساڵح: حیزبی دێموکرات نەبزی کۆمەڵگای کوردستانی ڕۆژهەڵاتە و کوردستانی ڕۆژهەڵاتیش لەو ئەگەرەدا ڕۆڵێ ڕێبەرایەتی گۆڕانکارییەکان لە نێو نەتەوە بندەستەکان‌دا دەگێڕێت
  • دەقی پەیامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بۆ یادی کۆماری کوردستان لە ئامەد دەقی پەیامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بۆ یادی کۆماری کوردستان لە ئامەد
    لە گۆڕەپانی مەزنی چوارچرای مەهاباددا بە دەست و بە فكر و بە هێزی ئەندێشەی مرۆڤێكی تێكۆشەر، گەورە ڕێبەرێكی مێژووی كوردستان ئەو كۆمارە ڕادەگەیەندرێت، بە دەستی پێشەوای نەمر قازی محەممەد وەكوو ڕێبەرێكی كارامە و لێوەشاوە و شارەزا.
  • کەریم پەرویزی: تا ڕۆڵەیەکی کورد بمێنێت، خەباتی کورد زیندووە کەریم پەرویزی: تا ڕۆڵەیەکی کورد بمێنێت، خەباتی کورد زیندووە
    ئێمە لێرەین، لەم ڕۆژەدا بە بۆنەی دووی ڕێبەندان، بە بۆنەی ڕۆژێکەوە کە لەودا کۆماری کوردستان، لە شارە جوان و شۆڕشگێڕەکەی مەهاباددا، بە دەستی پێشەوای بلیمەتی گەل، بە زمانی پێشەوای بلیمەتی گەل، بە فکر و کرداری پێشەوای بلیمەتی گەڵ ڕادەگەیەندڕیت، لێرە کۆبووینەتەوە بۆ ڕێز گرتن لەو کۆمارە مەزنە.
  • ڕاسان و لایەنە سیاسیەکان ڕاسان و لایەنە سیاسیەکان
    ئێستا کە وەرزێکی دیکەی خەبات لە کوردستانی ڕۆژهەڵات دەست پێدەکاتەوە و فەسڵێکی دیکەی مێژوو دەنووسرێتەوە، پێویستە کە حیزبی بوون و پێوەندیی نێوان حیزب و لایەنە سیاسییەکان پێ بنێتە قۆناغێکی دیکەوە.
  • تەگەرەکانی سەر ڕێگای پێشکەوتنی شێوەزار لە کرماشان ! تەگەرەکانی سەر ڕێگای پێشکەوتنی شێوەزار لە کرماشان !
    دیارە زمانی کوردی بە شێوەزارەکانی خۆیەوە دەوڵەمەندە و بەرفەراوانی وشە و دەستەواژەی پڕ مانا و هەروەها گرانیی باری ئەدەبی لە نووسین، خوێندنەوە، هۆنەر و لایەنە جیاوازەکانی زمانی، بە نرخی و جوانییەک بەم زمانە دەدات کە دەڤەر بە دەڤەر و شێوەزار بە شێوەزاری ئەم زمانە، تایبەتمەندی جیاواز و بەرهەمی جیاوازی پر بەهای لێ دەکەوێتەوە.