• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٣٠ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی  

ئادەم گەوەری: گۆڕینی سیستەم بە قازانجی تاکڕەوی و دیکتاتۆرییەت، بە دوایین هەناسەی دێموکراسی تورکیە دەزانم

زایینی: ٢٠-٠١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١١/٠١ - ١١:٢٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ئادەم گەوەری: گۆڕینی سیستەم بە قازانجی تاکڕەوی و دیکتاتۆرییەت، بە دوایین هەناسەی دێموکراسی تورکیە دەزانم
لە پێوەندی لە گەل دۆخی باکووری کوردستان و شەپۆلی گرتنی هاوسەرۆک و ئەندامانی هەدەپە و هەوڵەکانی ئاکەپە بۆ گۆڕینی سیستەمی تورکیا، بەرێز ئادەم گەوەری، پارلێمانتێری هەدەپە وڵامی چەند پرسیارێکی رۆژنامەی کوردستانی داوەتەوە کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:

وتۆوێژ: سەلیم زەنجیری

سەرەتا بفەرموون کە ئیستا باکوری کوردستان لە چ دۆخ و رەوشێک دایە؟

لە دوای هەڵبژاردنی ٧ی حوزەیرانی تورکییە دا کە هەدەپە (پارتی دێمۆکراتیکی گەلان) وەکوو ئوپۆزیسیۆنێکی دێمۆکراتیک سەرکەوتنی بەدەست هێنا، هاوسەنگییەکانی ناو تورکیەش تێک چوون. چونکە حکومەتی تاکلایەنەی ئاکەپەش تێکچوو و زەمینەی چارەسەریی ئاشتییانەی پرسی کوردیش تێک چوو. بە داخەوە لەو کاتەوە تا ئێستا سێبەری شەڕ، خوێنڕشتن، ئالۆزی، دەربەدەری، گرتن و کوشتن لە لایەن دەولەتەوە بە سەر تورکیا و باکووری کوردستان دا بەردەوامە و کورد ئامادەیە بۆ گەیشتن بە مافەکانی، لەوە زیاتر باج بدا و خۆڕاگر بێت.

بە داخەوە کەس باوەری نەدەکرد کە دۆخی تورکییەش هاوشێوەی سوریە و ئێران و عێراقی لێ بێت، هەموو کەس هیوادار بوو کە بە گۆڕانە دێمۆکراتیکەکان، یاسا، ئاشتی، دێمۆکراسی و ماف سەردەست و مافی گەلی کوردیش مسۆگەر دەبێت، بەڵام بە داخەوە ئەو دۆخەی ئێستا و ئەو رووداوانەی کە لە تورکییە دا روو دەدەن، تەواوی ئەو دەسکەوتانەی کە بە ناوی دێمۆکراسی و مافی مرۆڤەوە بەدەست هاتبوون، لەناو برد و دیسان تورکیەی بۆ دەیان ساڵ پێش گەڕاندەوە. لە ئەنجامی ئەو شەڕ و تێکهەڵچوونانەی ئەم دواییانەی کوردستان وهەروەها هەوڵی کودەتا و دواتریش ڕاگەیاندنی رەوشی ئاوارتە و دەرخستنی یاسا دژە دێمۆکراتیکەکان دا، تورکیە وێران کراوە، زۆر کەس گیراوە، زۆر کەس لە سەرکار لادراون و زۆر کەس دەربەدەر و ناچار بە جێهشتنی ولات کران و ..هتد. بەڵام دوایین زەربە لە دێمۆکراسی تورکیا، لەم چەند رۆژانەی رابردوودا لە مەجلیسی تورکیە دا لێیدرا کە بڕیار درا سیستەمی وڵات بە قازانجی تاکڕەوی، دیکتاتۆرییەت و توتالیتارییەت بگۆڕدرێت، و ئەمە بە دوایین هەناسەی دێمۆکراسی دەزانم، تاکوو لەمەو بەدواوە ئیتر کەس نەتوانێت باسی دێمۆکراسی، سیاسەت و موخالیفەت لە تورکیا دا بکات، و بەداخەوە ڕەنگە لەمەوبەدا رەوشی تورکییە بە ئاراستەی توندوتێژی، شەڕ،تەقینەوە و ئالۆزی زیاتر دا بچێت.

هەڵوێستی ئێوە وەکوو هەدەپە لە بەرانبەر ئەو گٶڕانە یاساییانەی دەستوور لە مەجلیسی تورکییەدا چییە؟

ئێمە وەکوو هەدەپە چ لە پارلەمان و چ لە دەرەوەی پارلەمانیش دا لە دژی ئەو گۆڕانە یاساییانەین کە ئاکەپە بە هاوکاری مەهەپە دەیکات و بە ڕای ئێمە نادێمۆکراتیکن و دەبێتە هۆی لەناوچوونی دێمۆکراسی تورکیە و مومکین نیە کە بتواندرێت لەو سیستەمە دا کێشەی کورد و کەمەنەتەوەکان بە ئاشتییانە چارەسەر بکرێت. موخالیفەتی جەهەپە (پارتی کۆماری گەل)ش تەنیا لە پێناو پاراستنی ئەو دەسکەوتانە دایە کە تا ئێستا بە ناوی کەمالیزمەوە بەدەستی هێناون، ئەوان لە دژی گۆڕینی سیستەم نین، بەڵکوو لە دژی دەسکەوتەکانی ئاکەپە و ئەردۆغانن. ئێستا سەرەڕای موخالیفەتی ئێمە و جەهەپەش، ئاکەپە ئەو گۆڕانکارییانەی دەستووری لە مەجلیس دا پەسەند دەکات و دواتر دەخرێتە بەر راێ گشتی بۆ دەنگدان. لێرەدا تەنیا گەل دەتوانێت لە ریفراندۆم دا پێشی پێ بگرێت و "نا"ی پێ بلێت.

پێت وایە وێرای ئەو هەموو ئالۆزییانە و هەروەها نارەزایەتیانەی خەلکی تورکیە و تەنانەت لە ناو ئاکەپەشدا، ئەم سیستەم و دەستوورە لە ریفراندۆم دا دەنگ بهێنێت؟

ئێستا لە تورکیە زەمینەی گۆڕینی دەستوور لەبار نیە، لەبەر ئەوەیکە شەڕ، تێکهەڵچوون و رەوشی ئاوارتە هەیە و دوای کودەتا، دەوڵەت هەموو هەولەکانی خۆی بۆ سنووردارکردنی ئازادی، ماف و بەها مرۆییەکان دا خستووەتە گەڕ و ئێمە ناتوانین بە پێی ئەو دۆخەی ئێستا لە ناو گەل و ڕای گشتیدا موناقشەی ئەو یاسا و دەستوورە بکەین و بە باشی هەڵیسەنگێنین و نرخاندنی لە سەر بکەین. بۆیە ئەگەر ریفراندومیش بکرێت، لە سەر ئەساس و بناغەیەکی دێمۆکراتیک نیە، چونکە گەل ناتوانێ بە ئازادی ڕای خۆی لە سەر دەرببڕێت، لەبەر ئەوەیکە میدیا چەوسێندراوەتەوە، زۆر لایەنی مەدەنی بێدەنگ کراون، زۆرێک لە رێکخراوە مەدەنیەکان داخراون، ئاکادێمیسیەنەکان گیراون و لە سەرلادراون، گوشار لە سەر سیاسییەکان دروست کراوە و زۆرێک لەوان دەستبەسەر کراون و ...هتد، لە دۆخ و فەزایەکی وەها دا ئاکەپە دەیەوێت بە ترس و خۆف ئەم سیستەمە لە سەر گەل فەرز بکات، گەلیش ناچارە بێدەنگ بێت، یان بە ترس ئەو یاسایە لە سەر سندۆقەکان ئەرێ بکات و ئاکەپە بگاتە ئامانجەکانی.

ئێستا مقۆمقۆی هەڵبژاردنی پێشوەختە هەیە، ئێوە وەکوو هەدەپە چۆنی لێ دەڕوانن و ئایا ئیمکانی هەیە؟

بەڵێ راستە. ئێمە وەکوو هەدەپە بە چاوی پڕنسیپەوە تەماشای ئەو مەسەلەی دەکەین. باوەڕییەکی قوولمان بە دەنگ و ئیرادەی خەلک هەیە و دەتوانین لە هەر کات و سات دا خۆمان بخەینە بەر لێپرسینەوە و ویژدانی گەل. بەڵام جەهەپە و مەهەپە و ئاکەپە ئەو مەسەلەیە وەکوو هەڕەشە و کارت لە بەرانبەر یەکتر دا بەکار دێنن و لە لایەک خەلکی پێ چاوترسێن دەکەن و لە لایەکی تریشەوە بەرژەوەندییەکانی خۆیان پێ دابین و دەپارێزن، دەنا هیچ یەک لەوان لەو بوارەدا بە سەمیمی و نیەتپاک نابینم.

بە نەزەری من واقعییەت شتێکی دیکەیە و دۆخی ئێستای تورکییە لە بواری سیاسی، ئابووری و جڤاکی دا توانایی و ئامادەیی ئەوەی تێدا نیە کە بتوانێت هەڵبژاردنی پێشوەختە بەڕێوە ببات، هەر بۆیە من ئەو هەولەی ئەوان وەکوو چەواشەکاری دەبینم. بەڵام ئەگەر ئەو دەستورەی کە ئاکەپە ئێستا دەیەوێت بە زۆر بسەپێنێت، لە ریفراندۆم دا دەنگ نەهێنێت، ئاکەپە و ئەردۆغان بۆ زیادکردنی ڕێژەی پارلەمانتێرانی خۆی لە پێناو گەیشتن بە خەونی دا، حەتمەن هەڵبژاردنی پێش وەخت دەیهێنێتە رۆژەڤەوە.

دەکرێت ئامارێکی راست و دروست لە سەر گیراوانی هەدەپە پێمان بدەیت؟

ئێستا ١١ پارلەمانتاری ئێمە گیراون، سێ پارلەمانتاری تری هەدەپەش لە دەرەوەن کە حوکمی گرتنیان لە سەرە، هەروەها ١٠ پارلەمانتاری دیکەمان دەستبەسەر و دواتر ئازاد کران. بۆ زانیاریتان لە دژی ٥٥ پارلەمانتاری هەدەپە دۆز کراوەتەوە کە منیش یەک لەوانم. هەروەها زیاتر لە ٦٠ سەرۆک شارەوانیمان گیراون، بە شێوەیەکی گشتی لە ماوەیەدا ٤٧٠٠ کەس لە سیاسەتمەدار، هاوسەرۆک، پارلەمانتێر، سەرۆک شارەداری و نوێنەرانی ئێمە گیراون و لە زینداندان و چاودێری و چاوسۆریش لە ئێمە و ئەندامانمان هەر بەردەوامە.

جیا لە سیاسەتی سەرکوت و زولم و زۆردارییانەی دەولەتی تورکیە وەکوو لایەنێکی کێشەکە، ئێوە وەکوو کوردێک و پارلەمانتارێکی هەدەپە، هەڵەکانی لایەنی کوردی بە تایبەتی هەدەپە لە چیدا دەبینن لەو ماوەیەدا، پێتان وایە کە دەکرا چیتان بکردبایە کە بتوانن پێش لەو ئالۆزییانە بگرن بەڵام نەتانکردووە؟

لە سەر هەموو سیاسی و پارلەمانتارێک فەرزە کە حیسابی کار و سیاسەت و پراتیکی بە گەلی خۆی بدات، بۆیە کەیفخۆشین لەو رەخنانەی کە گەل لە ئێمە دەگرێت، بەڵام کێشەی کورد و سەپاندنی شەڕ و ئالۆزی لە باکوور، ناگەرێتەوە سەر کەم و کۆڕی یان هەڵەکانی ئێمە، بەڵکوو لە ئەساس دا دەگەرێتەوە سەر هشمەندی دەوڵەت. چونکە دەوڵەتی تورکیش وەکوو هەموو دەوڵەتانی داگیرکەر، لە بەرانبەر گەلی کورددا سیاسەتی ئینکار بەرێوە دەبات و نایەوێت گەلی کورد بە ماف و ئازادییەکانی بگات و لە سەر خاکی خۆی ببێتە خاوەن ستاتوو و ناسنامەیەک. بە داخەوە ئێستا کورد لە بواری سیاسی، چاندی، ئابووری و کۆمەلایەتییەوە لە باردۆخێکی زۆر خراب دایە، لە رەوشێکی وەها دا ئێمەش ناتوانین سیاسەتێکی ئازاد و دێمۆکراتیک پێش بخەین و وڵامدەربین، بۆیە لە زۆر لاوە ئێمەش وەکوو هەدەپە دەکەوینە نیو کێشە و تەنگاسییەوە و ناتوانین وڵامدەری ئەو هەموو کێشە و ئالۆزییانە بین.

ناخۆشتر لەمەش ناتوانین گەلەکەمان لە بەرانبەر ئەو هەموو زولم و زۆردارییانە دا بپارێزین و بەرگرییان لێ بکەین. بۆیە رەخنەمان لە سەرە و گازەندەشمان لێ کراوە و ئاگاشمان لێ هەیە، بەڵام بۆ ئەوەی بتوانین سیاسەتێکی باش پەیرەو بکەین، دەبێت سەرەتا هەوڵ بۆ رزگاری گەلەکەمان لەو بندەستییە بدەین و ئازاد بکەین و چارەسەری ئاشتییانە بدۆزینەوە. دواتر بە پەیرەوکردنی سیاسەتێکی فرەڕەنگی و فرە دەنگی بە یەکەوە بتوانین ولامدەری ئەو هەموو کەمو کۆڕی و ئالۆزییانە بین.

ئەگەر هەدەپە بەشداری لە حکوومەتی ئاکەپەی دا کردبا، پێت وایە دەگەیشتە ئەو دۆخە نالەبارەی ئێستا؟

بەلێ، هەر دەگەیشتە ئەو دۆخە. چونکە مومکین نەبوو هەدەپە توانیبوایە لەو حکوومەتەی هاوبەشەی ئاکەپەدا جێ بگرێت و دەوام بێنێت، بۆ ئاگاداریتان ئاکەپەش ئەوەی نەدەویست و لە دڵەوە نەیدەویست هاوپەیمانێتی لە گەل کورد دا هەبێت. بەڵام خۆزگە هەدەپەش پێشنیاری بەشداریکردن لە حکومەت دا رەت نەکردبا، منیش وەکوو ئێوە ئەو هەڵوێستەی پارتەکەی خۆم رەخنە دەکەم. بە باوەڕی من، مومکین نەبوو کە ئاکەپە ئەو هاوپەیمانییەتەی لە گەل ئیرادەی گەلی کورددا پێک بێنێت، تەنانەت ئەگەر هەدەپە قبوولیشی کردبوایە، چەند رۆژ و مانگێک زیاتر دەوامی نەدەهێنا و ئاکەپە هاوپەیمانێتییەکەی تێکی دەدا. چونکە ئەردۆغان پێویستی بەوە هەبوو کە تاکلایەنە ببێتە دەسەلاتدار، بۆ گەیشتن بەم ئامانجەش شەڕ و ئالۆزی هێنایە ئاراوە و هێرشی کردە سەر گەلی کورد و ناوچەکانی.

بەڵام لە لایەکی تریشەوە، ئەو ئیمکانە هەبوو کە حەرەکەتی گەلی کورد وڵامی ئەو شەڕە نەداتەوە و بە ئیرادەی خۆی پێش بەم سیاسەت و کونسێپتی ئەردۆغانی بگرتبوایە و ئەوکات هەدەپەش نەدەکەوتە ناو وەها دۆخ و تەنگاسییەک دا و ئێمەش دەمانتوانی لە هەڵبژاردنی پێشوەختە کە لە ١ی مژدار دا بەرێوە چوو، زیاتر لە دەنگەکانی خۆمان بە دەست ‌بهێنین و وڵامێکی باش بەو کونسێپتە شەڕەی ئاکەپە و ئەردۆغان بدەینەوە، بەڵام سەد حەیف و مخابن نەمانتوانی پێش بەو شەڕە بگرین و ئەوەش جێی رەخنەیە. چونکە ئەگەر بمانتوانیبا پێش بە شەڕ بگرین، ئیمکانی تێکدانی ئەو پیلانەی ئاکەپە و ئەردۆغانمان دەبوو.

هاوسەرۆک و زۆرێک لە پارلەمانتێرانی هەدەپە گیراون و چاودێرییەکی توند خراوەتە سەر ئێوە، پلان و پرۆژەی ئێوە بۆ لەمەوبەدوا چی دەبێت؟

بەردەوامی بەو سیاسەتەی خۆمان دەدەین کە لە سەر بناغەی سیاسەتێکی سڤیل و دێمۆکراتیک دامەزراوە و یەک میلیمێتریش لە سەر خواست و داخوازییەکانمان پاشەکشە ناکەین. چەند لە ئیمە بگرن و زیندانی بکەن، لە هێزی ئێمە کەم نابێتەوە و هەر سەردەکەوین. هەلبەت ئەوە هونەری هەدەپە نیە، بەڵکوو ئیرادەی گەلی کوردە کە وشیار بووەتەوە و خاوەندارێتی لە ماف و ئازادییەکانی دەکات و ئەگەر پێویست بکات، گیانی خۆیشی لە سەر دادەنێت تاکوو بوونی خۆی بسەلمێنێت. من دڵنیام کە سەردەکەوین، بەڵام پێم وایە رەوشەکە هێشتا دژوارتر دەبێت و ئیتر تورکیە گەیەنراوەتە نوقتەیەک کە دەرفەتی سیاسەت و خەباتی سڤیل - دێمۆکراتیک لە ژێر حوکمی ئاکەپە و ئەردۆغان نەماوە و هیوادارم کە ناچار نەبین کە رێی دیکە بگرینە بەر بۆ خەبات.

مەسەلەن چ رێیەکی دیکە دەگرنە بەر؟

رێگای ئاشتییانە و سڤیل زۆرن، بەڵام رەنگە ئەنجامەکەی گرتن و زیندانی کردن بێت هاوشێوەی هاوسەرۆک و ئەندامانی ئێمە. ڕەنگە ناچار بکرێین بە شێوەی ژێرزەمینی و شاراوە خەباتی خۆمان درێژە پێ بدەین، بەڵام رێی دیکەش هەیە کە نامەوێت بە راحەتی ناوی بێنم و دەزانین کە بە دەیان ساڵە لە کوردستان و لە سەر چیاکانی کوردستان شەڕ و بەرخۆدانێکی چەکداری هەیە و ئەگەر سیستەمێکی دیکتاتۆری هاتە ئاراوە، گەلی کورد بێ ئالتەرناتیڤ نیە و نابێت و بۆ ئەوەی کە بوونی خۆی و ئیرادەی خۆی بە قەبوولکردن بدات و مافەکانیشی دەستبەڕ بکات، ئامادەیە گیانی خۆیشی بەخت بکات.

بەم سیاسەتە ئاکەپە دەتوانێ تورکیا بگەیەنێتە کەنارێک ئارام؟

نەخێر. من پێشداوەری ناکەم، بەڵام ئەگەر شەیتان و نەیاریش ببێتە سەبەبی خێر و خۆشی و ئارامی و چارەسەری بۆ تورکیە، ئێمە وەکوو کورد قەبوولی دەکەین، و ئەگەر ئاکەپەش بتوانێ ببێتە هۆکاری ئاشتی و ئازدی و چارەسەری، یەکەم جارمن پشتیوانی خۆمی لێ دەکەم و ئەوکات داوای لێبوردنیش دەکەم، بەڵام زیهنییەت و مێنتالیتەی ئاکەپە و ئەردۆغانی تەکڕەو و پاوانخواز و ئینکارکەر، هەڵگری ئەوە نیە کە بتوانێ سیستەمێکی دێمۆکراتیک بەرهەم بێنێت و تورکیا بگەیەنێتە کەناری ئارام.

وەکوو دوایین پرسیار،هەر یەک لە پارچەکانی کوردستان بە شێوەیەک لە خەبات و تێکۆشان دان بۆ ماف و ئازادییەکانیان، لە رۆژهەلاتی کوردستانیش لاپەڕەیەکی نوێ لە خەبات بە نێوی ڕاسان هەڵدراوەتەوە. پێم خۆشە بزانم ئێوە لە باکوور چۆن تەماشای ئەو خەباتە دەکەن؟

بەلێ ئێمە ئاگاداری خەبات و بەربەرەکانێی هەموو پارچەکانی کوردستانین لە پێناو وەدەست هێنانی ماف و ئازادییەکانیان دا و بە چاوی رێز و حورمەتەوە تەماشیان دەکەین، بەڵام بە دروستی نازانم کە لە جیاتی ئەوان بڕیار بدەم کە چ شێوە لە خەبات لە پێش بگرن. بە تایبەتی لە رۆژهەڵات لەمدواییاندا هەواڵی شەڕ و شەهیدبوونمان بیست، لێرەوە سەری رێز بۆ شەهیدەکان دادەنوێنم و شەهیدبوونیان لێ پیرۆز دەکەم.

بەڵام ئەگەر ئیمکان هەبێت کە رۆژهەلات بە شێوەی ئاشتییانە بتوانێت مافەکانی دەستەبەڕ بکات زۆر باشترە لەو شەڕەی کە ئێستا لە باکوور دەگوزەرێت، هەر چەندە کە ئەوە داگیرکەرانن بە زیهنییەتی دیکتاتۆری و پاوانخوازی خۆیانەوە شێوەی خەبات و بەرخۆدان بە سەر ئێمە دا تەحمیل دەکەن، ئێرانیش ئامادە نیە کە کێشەی کورد چارەسەر بکات، بۆیە من رێز لە خەبات و تێکۆشانی رۆژهەڵات و پارچەکانی دیکە دەگرم و هیوای سەرکەوتنیان بۆ بە ئاوات دەخوازم و پێیان دەلێم کە دڵمان لە گەلتانە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٦ لەم ژمارەیەدا:

ــ دەنگی راسانی گەلان نابیستن
ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
ــ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".
  • خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
    لەو قۆناغەدا کە هێزەکانی رێژیم باوەڕیان بە خۆیان نەماوە و ترسی رووخان هێزی سەرکووتکەری بێ هیوا کردووە، راسانی شارەکانی کوردستان دەتوانێ زۆرترین دەسکەوت و کاریگەریی هەبێ. ئەوە دەرفەتێکە کە گەلی کورد دەتوانێ بۆ پێشخستن و نزیک بوونەوە لە ئامانجەکانی، کەڵکی شیاوی لێ وەربگرێ؛ بە تایبەتی کە لە قۆناغی نوێی خەباتدا، هۆشیاری نەتەوەیی و بەرینایی خەبات لە جاران بەرزتر و بەربڵاوترە.
  • پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا
    لەم نێوانەدا، بەسیج، وەکوو ئامرازی سیخوڕیی حکومەت بەکار براون. بەسیج لە هەموو فەرمانگەیەکی حکومەتی و ناحکومەتی و لە واتایەکی بەربڵاوتر: لە هەموو شوێنێکدا وەکوو ڤایرۆسێک بڵاوبووەتەوە. قوتابخانەکان و زانکۆکانیش لە فیلترینی ئەم شوێنانەن. بەسیجی کوردیش، یان خۆماڵیتر بڵێم: جاشە کوردەکان، وەک باقی بەسیجییەکانی ئێران، ئەرکی تایبەتیان پێ ڕادەسپێردرێت کە بەرچاوترینیان، فرۆشتنی نیشتمان و هاوزمانەکانیانە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    زلهێزەکان هاتن و بێ لەبەرچاوگرتنی مافی گەلان، نەخشەی ناوچەکەیان گۆڕی؛ لە ئاکامی ئەم داڕشتنە نوێیە یەکلایەنە و نادادپەروەرانەشدا، هەندێک لە نەتەوەکان لە مافی دامەزرانی دەوڵەتی خۆیان بێبەش کران کە بەرچاوترینیان نەتەوەی کورد بوو. کورد بوو بە یەکەم قوربانی ڕەوتی نوێی نادادپەروەرانەی مێژوو، تەنیا لەبەر ئەوەیکە دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی لەگەڵ بەرژەوەندی ئەم زلهێزانە یەکی نەدەگرتەوە.
  • دەنگی راسانی گەلان نابیستن دەنگی راسانی گەلان نابیستن
    لە رۆژی ٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی و لە دوایین رۆژەکانی ساڵی ٢٠١٧ی زانییندا، بزاڤی مافخوازیی نەتەوەکان و خەڵکانی ئێران دوای چەندین و چەند کۆبوونەوەی ناڕەزایی دەربڕین، وەکوو ڕووبارێکی بەلرفە، بەنداوی کۆت و بەندی هەمەڕەنگی ڕێژیمی رووخاند و لافاوێکی سەرتاسەریی لە ئێراندا وەڕی خست.
  • لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی
    زلهێزەکانی جیهان، بە تایبەت ڕوسیە و ئامریکا دەیانهەوێ پارسەنگێکی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوین پێکبهێنن کە سەقامگیر بێ و تێیدا بەرژەوەندی و نفوزی خۆیان پارێزراو بێ. رۆڵی ئامریکا و روسیە چارەنووسساز دەبێ بۆ بارودۆخی داهاتووی ناوچەکە، ئەگەر یەک یان هەردوو لەم وڵاتانە گەرەنتی سەقامگیری و پارسەنگی هێز بدەن بە هاوپەیمان و دۆستەکانی خۆیان لە ناوچەکە ئەو کات ئیمکانی هەیە شێوەیەک لە سەقامگیری دروست بێ.
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    بنەمای گەشەی ئێران لە ڕووی جوغرافییەوە، لەسەر دوو پاژی ناوەندی _فارس و قەراغی _نافارس داندراوە، چون دەوڵەتی مۆدێڕن پێی وابوو تەنیا رێگەی مانەوەی، خوڵقاندنی یەک نەتەوەیە و لە پێناو ئەو ئامانجەش جوغرافیای پاشکەوتوو و پێشکەوتووی خوڵقاند.
  • کرماشان له پەنای بێپەناییدا کرماشان له پەنای بێپەناییدا
    ئەم دۆخە نالەبارە لەپاش زیاتر لە یەک مانگ، هاوکاتە لەگەڵ دەسپێکی سەرما و سۆڵە و بارینی بەفر؛ لەمبارەوە "ئەکبەر سەنجابی" فەرمانداری سەرپێڵی زەهاو باسی لە دۆخی نەشیاوی ژیانی هاووڵاتییان لە نێو خێوەتەکاندا کردووە و وتوویەتی: بەرپرسان دەبێ درک بە بارودۆخی لێقەوماوان بکەن؛ خەڵک بە دژوارییەوە لە ژێر خێوەتی ١٠ میتریدا دەژین!
  • دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا
    ئەو تایبەتمەندییەی هزری سیاسی کە لە بۆڵەبۆڵ و تەنانەت خواستی سیاسیش جیای دەکاتەوە ئەوەیە کە سیستمێکی واتادارمان پێ دەبەخشێت کە کێشەی کورد لە پێوەندی لەگەڵ کێشەکانی دنیای مودێڕن و لە چوارچێوەی چەمک و دەستەواژەکانی تایبەت بەو دنیایە دووبارە پێناسە دەکاتەوە.
  • داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا
    ئەگەر ئەرکی سپای قودس بە دەرکەوتنەکانی قاسم سلێمانی لە ناوچەدا هەژمار بکەین ڕوون و ئاشکرایە کە لە هەر کوێ شەڕ و نائارامی هەبێت، ناوبراویش لەوێیە؛ واتە سامانی وڵاتێکی وەک ئێران و کوردستان بۆ شەڕئەنگێزی و تیرۆر کەڵکی لێوەردەگیرێت و ئەوەش بەئاشکرا و بەیاسا دەیکەن.