• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٣٠ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی  

یەکیەتیی لاوان، وەک یەکەم ڕێکخراوی تایبەت بە توێژی لاوی کورد

زایینی: ١٨-٠٢-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١١/٣٠ - ١٩:٤٦ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
یەکیەتیی لاوان، وەک یەکەم ڕێکخراوی تایبەت بە توێژی لاوی کورد
جەلال ڕەوانگەرد

یه‌کیه‌تیی لاوان وه‌کوو، یەكەم ڕێکخراوی تایبەت بە توێژی لاو له‌ سه‌رده‌می یه‌که‌م کیان و ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی مۆدێڕنی کورد لە کۆماری کوردستاندا و بۆ كۆمەڵێك ئامانجی درێژخایەن، دامه‌زراوه‌ و تا ئێستا ڕێگایەكی بە درێژایی ٧١ ساڵی پڕ لە هەوراز و نشێوی بڕیوە و ئێستاش وه‌ک جاران قورس و قایم، لە گەڵ ئاڵوگۆڕە جیهانی و ناوچەییەكان بە هه‌وڵ و تێكۆشان بە مەبەستی گەیشتن بە ئامانجەكانی، درێژه‌ به‌ خه‌بات ده‌دا.

ئەمڕۆ لاوان چ لەبەر گرنگیی ڕێژەیان لە پێكهاتنی حەشیمەتدا، و چ بەو هۆیەوە كە لە ڕووی سروشتییەوە فیداكار و گۆڕانخوازن، گرنگترین هێزی مرۆیی ئێران به‌ئه‌ژمار دێن، دەبێ‌ لاوان زیاد لەوەی كە هەڵگری خواستێكی سێنفی و تایبەت بە توێژی خۆیان بن، هەڵگری بەرنامەیەكی پێكهاتەشكێنی دێموكراتیك بن. لەو ڕووەوە پاش دابینبوونی مافی نەتەوایەتی، بەستێن بۆ دابینبوونی مافی سێنفی ئەوانیش دێتە ئاراوە.

هەوڵدان بۆ ڕێكخستن و كۆكردنەوەی تواناكان لەم قۆناغە لە خەباتدا پێویستییەكی حاشاهەڵنەگرە. هەربۆیە کۆبوونەوە و یەکگرتوویی تاکەکانی کۆمەڵگا لە نێو ڕێکخراوێکی دێموکراتیکدا بزوێنەرێکی بەهێز دەبێت بۆ داکۆکی کردن لە ماف و ویستەکانیان و لە ڕێکخراوێکی دێموکراتیکدا هەل بۆ پەروەردە بوونی تاکەکان بەدی دێت و لە ئەنجامدا کۆمەڵێکی ئاگا و لێهاتوو لە چوارچێوەی ڕێکخراوێکی دێموکراتیکدا کۆ‌دەبنەوە. بۆیە ئێمە هەرچەندە لە ڕێكخستن و كۆكردنەوەی وزەكانماندا سەركەوتووتر بین، ئەوەندەش ئاسۆی بەرچاومان ڕوونتر و خەباتەكەشمان بە بەرهەمتر دەبێت.

هەر بە سەرنجدان بەم ڕاستییە حاشاهەڵنەگرەش بوو كە؛ یەكیەتیی لاوانی دێموكراتی كوردستانی ئێران له‌ یەكێك لە زێڕینترین قۆناغەكانی بزاڤی ڕزگاریخوازی نەتەوەی كورددا، دامەزرا.

مێژووی یەكیەتی لاوان بە سەر سێ‌ قۆناغدا دابەش دەبێ :

قۆناغی یەكەم :


لە سەرەتای دامەزرانی ئەو ڕێكخراوەیە لە ٣٠ی ڕێبەندانی ١٣٢٤ی هەتاوی لە سەردەمی كۆماری دێموكراتیكی كوردستان، تاكوو سەركەوتنی شۆڕشی گەلانی ئێران لە ساڵی ١٣٥٧ی هەتاوی، دەخایەنێت.

پێشەوا قازی محەممەد بیرمەند و ڕووناكبیری نەتەوەكەمان باش دەیزانی و هەستی بەوە كردبوو كە توێژی لاو توێژی بزوێنەری کۆمەڵگان و بایەخدان بە توێژی لاو، بایەخدانە بە پێشكەوتنی كۆمەڵگا و داهاتووی گه‌ش بۆ گەلی كورد. هەر لەسەر ئەو بنەمایەش بوو كە پاش دامەزرانی كۆماری كوردستان، به‌ مه‌به‌ستی زیاتر ئاشناکردنی لاوان بە ماف و ئەركەكانیان و کۆکردنەوەیان لە چوارچێوەی ڕێکخراوێکی دێموکراتیک و بەشدارییان لە خه‌بات و گرینگیدان به‌ ڕۆڵ‌گێڕانی توێژی لاو له‌ بڕیاردان و چارەنووسی خۆیاندا، هه‌ر دوای چەند ڕۆژ لە دامەزراندنی كۆمار، واتە لە ٣٠ی ڕێبەندانی ١٣٢٤ی هەتاوی و لە سەر پێشنیاری پێشەوا قازی محەممەد، بڕیاری دامەزرانی "یەكیەتیی لاوان" بۆ ڕاپەراندن و بەجێگەیاندنی ئەركەكانی لە ناوچەكانی ژێردەسەڵاتی كۆماری كوردستان، دەدرێت.

لەو سەردەمەدا، یەكیەتیی لاوان چەند ئەركێكی لە سەرشان بوو، کە بریتین لە:

• كۆكردنەوەی لاو لە دەوری ڕێكخراو، به‌ مه‌به‌ستی ڕاپەڕاندنی ئەركە نەتەوەیی- نیشتمانی و سێنفییەكانیان.

• بەشداری كردنی لاوان لە بنیادنانی كۆمەڵگایەكی پێشكەوتوو.

• ئاشنا كردنی زیاتری توێژی لاو بە ئه‌رک و مافه‌کانیان لە نێو كۆمەڵگادا و بەرزكردنەوەی هەستی نەتەوایەتییان.

• ئاشناكردنی لاوان بە خوێندن و نووسینی زمانی كوردی و ڕاهێنان و پەروەردەكردنی لاوان لە بوارە جۆراوجۆرەكاندا. هەر لەو پێوەندییەشدا "٦٠" كەس لە لاوان بە مەبەستی درێژه‌دان به‌ خوێندنی باڵا، ڕەوانەی "باكۆ" دەكرێن که‌ له‌ داهاتوودا بگه‌ڕێنه‌وه‌ و خزمه‌تی زیاتری کۆمه‌ڵگاکه‌یان بکه‌ن.

یەكیەتی لاوانی دێموكراتی كوردستانی ئێران پاش دامەزراندن و بەفەرمی دەست بە كاربوونی، گۆڤارێك بە نێوی "هاواری نیشتمان" که‌ بڵاڤۆکێکی "ئەدەبی و سیاسی و كۆمەڵایەتی" بووە و لە لایەن نه‌مر "سدیق ئەنجیری‌ئازه‌ر" سەرپەرەستی كراوە، وەك زمانحاڵی ئەو ڕێكخراوەیە چاپ و بڵاو دەکاتەوە کە یەكەم ژمارەی له‌ ڕۆژی ١ی خاكەلێوەی ١٣٢٥ی هەتاوی، دەرچووه‌.

بەدوای هەرەس پێ‌‌هێنانی "كۆماری كوردستان" لە مانگی سەرماوەزی ١٣٢٥ی هەتاوی و لەسێدارەدرانی ڕێبەرانی كۆمار و داگیركردنی ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی كۆمار، دەرەتان بۆ خەبات و تێكۆشانی "یەكیەتیی لاوان" ئەستەم دەبێت و بۆ ماوەیەك ئه‌و ڕێکخراوه‌یه‌ لە تێكۆشان دەكەوێت.

ڕێبەری ناودار و که‌موێنه‌ی نەتەوكەمان د. قاسملووی نەمر، تێكۆشانی سیاسیی خۆی لە یەكیەتیی لاوانی دێموكراتی كوردستانی ئێرانەوە دەست پێكرد و بە هەول و تێكۆشانی بێوچانی خۆی لە یەكیەتیی لاوان و پاشان لە حیزبی دێموكراتدا، سیاسەت و ئیستراتیژییەكی نوێی بۆ ئەم بزاڤە داڕشت، که‌ لە ساڵی ١٣٣٢ی هەتاوی که‌ جارێكیتر دەرەتان بۆ بووژانەوە و چالاکیی ڕێكخراوه‌کان دەڕەخسێت، ئەو هەلە دەقۆزێتەوە و لە شاری ورمێ‌ كۆمیتەی "یەكیەتی لاوان" دادەمەزرێنێ‌ و دەست بە كار و تێكۆشان و ڕێكخستنی لاوانی ئەو ناوچەیە لە ڕیزەكانی ئەو ڕێكخراوەیەدا، دەكات.

هه‌روه‌ها تێکۆشه‌رانی یه‌کیه‌تیی لاوان له‌ سه‌رده‌می خه‌باتی چه‌کداریی ٤٦-٤٧دا ڕۆڵی به‌رچاویان هه‌بووه‌ و له‌ تێکۆشه‌رانی دیار و به‌رچاوی یه‌کیه‌تیی لاوان له‌و قۆناغه‌دا، ده‌توانین ئاماژه‌ به‌ شه‌هید "سمایل شه‌ریفزاده"‌ بکه‌ین.

قۆناغی دووهەم:

لە مانگی بەفرانباری ١٣٥٧ی هەتاویدا، بە بەشداریی ٣٢كەس لە تێکۆشه‌رانی یه‌کیه‌تیی لاوان و ٣ كەس لە نوێنه‌رانی حیزبی دێموكرات، لە مزگەوتی "شا‌دەروێش"ی شاری مەهاباد، كۆبوونەوەیەك پێكدێت. ئەو كۆبوونەوەیە وەك سه‌ر له‌ نوێ بووژاندنه‌وه‌ی قۆناغی دووهه‌می چالاكییه‌کانی یه‌کیه‌تیی لاوان پاش خەباتی سەخت و نهێنی لە مێژووی ئه‌و ڕێکخراوه‌یه‌ له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێ و دەبێتە هەوێنی دووبارە ڕێكخستنەوەی ئەندام و لایەنگرانی و یه‌کیه‌تیی لاوانیش پاش ئەو ڕێكخستنەوەیە بە گڕوتینێكی پتر دەستیان بە خەبات و تێكۆشان كردەوە.

لە دەیه‌کانی ٦٠ و ٧٠ی هه‌تاویدا، ئەركی یەكیەتیی لاوان قورستر بوو، ئەویش بەهۆی هاتنی ئەو لاوە كەم تەمەنانەی كە بۆ پەیوەست بوون بە ڕیزی پێشمەرگەکانی حیزبی دێموكراتەوە ڕوویان لەو حیزبە دەکرد، ڕێبەریی ئەو حیزبە و لە سەرووی هەموویانەوە "دوكتور قاسملوو"ی نه‌مر، هەستی بەوە كرد كە دەبێ چارەیەك بۆ ئەو لاوە كەم تەمەنانەی كە ڕێبازی خزمەت بە نەتەوەكەیان هەڵدەبژێرن و دێنە ڕیزی پێشمەرگەكانەوە بدۆزێتەوە.

هەر بەو مەبەستە بنكە و بارەگاكانی یەكیەتیی لاوان، که‌ ئه‌و کات له‌ ژێر ناوی لاوانی حیزبی دێموکراتدا چالاکییان ده‌نواند، چالاك کرده‌وه‌ و ڕێکخراوی لاوان بوو بە پێگەیەك بۆ پەروەردە كردنی لاوانی كوردی کوردستانی ڕۆژهه‌ڵات.

له‌و کاته‌دا لاوان به‌ گڕوتینێکی تایبه‌تیی چ وه‌ک پێشمه‌رگه‌ و چ وه‌ک پشتیوانانی هێزی پێشمه‌رگه‌ و پارێزه‌رانی وڵات، ئه‌رکه‌ نیشتمانییه‌کانی خۆیان به‌جێ گه‌یاندوه‌.

جێگه‌ی ئاماژه‌یه‌ له‌م قۆناغه‌دا بڵاوکراوه‌ی فه‌رمیی ئه‌و ڕێکخراوه‌یه‌ به‌ ناوی گۆڤاری "لاوان" له‌ ده‌وری دووهه‌مدا ٥٦ ژماره‌ی لێ بڵاو کراوه‌ته‌وه‌.

قۆناغی سێهەم :

به‌ دوای ساڵی ١٣٧١ی هەتاوی دۆخێکی تایبەت و هەلومەرجی سیاسیی ناوچە، دەبێتە هۆی گواستنەوەی بارەگاكانی ئەو ڕێكخراوەیە لە سنوورەكان بۆ باشووری كوردستان، بۆ ماوەیەكی كورت تێكۆشانی یەكیەتیی لاوان بەرەو لاوازی دەڕوات، بەڵام دوای چه‌ند ساڵ و لە مانگی گەلاوێژی ١٣٧٨ به‌ درووشمی "لە دەوری یەكیەتیی لاوان كۆ ببنەوە" ئه‌م ڕێکخراوه‌یه‌ تێكۆشانی خۆی گڕوتین پێده‌دا و بۆ جارێكی تر ڕێکخستنی ئەندامانی ده‌ست‌پێده‌کاته‌وه‌.

بەڵام ئەمجارە ڕێکخراوی یه‌کیه‌تیی لاوان، بە تاكتیك و ئیستراتیژی تایبەت بە سەردەم درێژە بە تێكۆشان دەدات و لە وەرزی پاییزی ١٣٧٩دا، كۆمیتەكانی یەكیەتیی لاوان كۆنفڕانسەكانی خۆیان دەگرن و لە ڕۆژی ٤ی بەفرانباری ١٣٧٩ی هەتاوی یەكەم كۆنگرەی خۆی دەبەستێت.

‌ هه‌ر لەو کاته‌ به‌ دواوه‌ و وەك بڕیارێك، هەر دووساڵ جارێك ئەو ڕێكخراوەیە كۆنگرەی خۆی دەبەستێت و تا ساڵی ١٣٩٥ی هه‌تاوی "هه‌شت" كۆنگرەی به‌ستووه‌.

جێگه‌ی ئاماژه‌یه‌ ڕێکخراوی یه‌کیه‌تیی لاوان له‌ سه‌رجه‌م قۆناغه‌کانی کار و تێکۆشانی، به‌ سه‌دان تێکۆشه‌ری نیشتمانپه‌روه‌ری پێشکه‌ش به‌ باره‌گای ئازادی کردووه‌ و ناویان له‌ کاروانی شه‌هیدانی کوردستاندا دره‌وشاوه‌یه‌ و یه‌کیه‌تیی لاوانیش شانازی به‌ درێژه‌ پێدانی ڕێبازه‌کەیانه‌وه‌ ده‌کات.

ئێستا كە سەردەمی بەجێهانی بوون و پەرەسەندنی تێكنۆلۆژییە، لەم قۆناغەدا یەكیەتیی لاوان زیاتر لە هەركات لە ڕاستای ناساندنی كێشەی نەتەوەیی و سەرجەم كێشەكانی لاوان لە كوردستان خۆی بە ئەركدار دەزانێت، بۆ ئەم مەبەستەش توانیویەتی کۆڕ و کۆمه‌ڵ و ناوه‌نده‌کانی تایبه‌ت به‌ لاوان به‌ خواست و ویسته‌کانی توێژی لاوی کورد ئاشنا بکات. لەو ڕاستایەشدا لە زۆربەی وڵاتانی ئورووپایی و ئامریکایی كۆمیتەی دامەزراندووه‌، لەگەڵ زۆر له‌ NGO و ڕێكخراوەكانی پارێزەری مافی مرۆڤ لە پێوەندیدایه و له‌ چه‌ند ڕێکخراوه‌یه‌کی جیهانیشدا وه‌کوو نوێنه‌ری لاوانی کورد ئه‌ندامه‌ ‌ و لەو ڕێگایەوە هەوڵی ناساندنی [دۆزی ڕه‌وای کورد و ڕەواییدان به‌ خه‌باته‌ ڕه‌واکه‌ی] له‌ کوردستانی ڕۆژهه‌ڵات، بە ڕێكخراوە جیهانییەكان دەدات و ئه‌و تێکۆشانه‌ش به‌ ئه‌رکێکی ڕێکخراوه‌یی خۆی ده‌زانێت.

یه‌کیه‌تیی لاوان له‌ ڕێکه‌وتی ١ی گەلاوێژی ١٣٩٤ی هەتاوی، كۆنگرەی هەشته‌می خۆی لە ژێر ناوی "کۆنگرەی ٧٠ ساڵە" به‌ درووشمی "ئەمڕۆ خەبات دەکەین بۆ ئەوەی سبەی بە ئازاد بژین" بەست و بۆ جارێكی تر و بە بەرنامەیەكی سەردەمیانە درێژە بە خەبات و تێکۆشان ده‌دات.

كۆنگرەی هەشته‌می یەكیەتیی لاوان به‌ خوێندنه‌وه‌یه‌کی نوێ له‌ هه‌مبه‌ر ئەو ئاڵوگۆڕانەی لە ناوچه‌ و جیهاندا ڕووده‌ده‌ن و کاریگه‌ریی ده‌بێ له‌سەر لاوی كورد، به‌رنامه‌ و پلانی بۆ داڕشتووه‌ و درێژه‌ به‌ تێکۆشانی ڕێکخراوه‌یی ده‌دات.

هه‌ستکردن به‌ پێویستیی یەكڕیزیی زیاتری لاوانی كورد و به‌رپرسیاره‌تی به‌رانبه‌ر ئه‌و خاڵه‌ گرینگه‌، وێڕای ڕێزگرتن له‌ بیر‌ و ئه‌ندێشه‌ جیاوازه‌کان، بۆ له‌ده‌وری‌ یه‌ک کۆکردنه‌وه‌ی ڕێکخراوه‌کانی لاوان له‌ ئاستی هه‌رچوارپارچه‌ی کوردستان و به ‌تایبه‌تی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان، به‌رده‌وام له‌پلاندایه‌ و خاڵه‌ هاوبه‌شه‌کان ده‌کاته‌ بنه‌مایه‌ک بۆ لێک نزیک بوونه‌وه ‌و لێک تێگه‌یشتن، و بیر له‌ کار و تێکۆشانی هاوبه‌ش ده‌کاته‌وه‌.

یه‌کیه‌تیی لاوان شانازی به‌وه‌وه‌ ده‌کات که؛‌ له‌ هه‌رکام له‌ قۆناغه‌کان و به‌پێی شه‌رایه‌ت و هه‌لومه‌رج له‌ شێوه‌ جۆراوجۆره‌کانی خه‌بات، له‌وانه‌ خه‌باتی ته‌شکیلاتی و دیپلۆماسی و... هتد، که‌ڵکی وه‌رگرتوه‌ و تێکۆشانی هه‌بووه‌ و له‌ قۆناغی ئێستای چالاکییه‌کانیدا له‌ بواره‌کانی ته‌شکیلاتی و ڕاگه‌یاندن و پێوه‌ندی و دیپلۆماسی و په‌روه‌رده‌ کردنی لاوان، خەباتی پێشمەرگانە و ڕۆڵگێڕان لە گرێدانی خەباتی شار و شاخ و... هتد، له‌ تێکۆشان به‌رده‌وامه‌.

هەوڵه‌کانی یەكیەتیی لاوان لە دەرەوەی وڵات، زیاتر بۆ ناساندنی كێشەی كورد و بردنه‌ نێو كۆمەڵگای جیهانییه‌ و له‌و ڕاستایه‌دا خۆی بە دەروەست دەزانێ‌ و بەئەندام بوونیشی لە ڕێکخراوی نێونەتەوەیی لاوانی سۆسیالیست و ڕێكخراوە و ناوەندە جیهانییەکانی تایبەت بە لاوان، بە ڕێگایەكی باش و كارامە دادەنێ‌، لە هەمبەر دەستەبەركردنی ئەم ئامانجەدا.

ئەمڕۆ لاوان چ لە ئێران بە گشتی، و چ لە كوردستان بە تایبەتی، لە هەلومەرجێكی دژواردان و هەر ڕۆژەو زیاتر لە لایەن دیكتاتۆرانی حاكم بە سەر ئەو وڵاتە، هەوڵی لەنێوبردن و بێڕێزی و سووكایەتییان پێ‌ دەكرێ‌. ئەمەش دەرخەری ئەوەیە كە خەباتی لاوان و چالاكییەكانییان، دەتوانن مەترسییەكی گەورە بن بۆ نەمانی كۆنەپەرستی و دیكتاتۆرییەت.

كۆماری ئیسلامی ئەمڕِۆ زیاتر لە هەر كاتێكی‌ دیکە لە بیرۆکه‌ی ئازادیخوازی و چوونەسەری ئاستی وشیاریی نەتەوەیی لاوان دەترسێ‌.

لاوی ئەمڕۆ، لاوێكی بەهەست و ئارمانجخوازە، هەر بۆیە لە گەڵ گەشەكردنی كۆمەڵگا و پەرەسەندنی تێكنۆلۆژی، چاوەڕوان دەكرێ‌ بیری نوێخوازیی لاوان بەسەر بەستەڵەكی كۆنەپەرەستیدا زاڵ بێت.

ڕێکخراوی یه‌کیه‌تیی لاوان بە پێداگری لەسەر بنەما فیکرییەکانی، توانیویەتی پێگەیەکی بەهێز چ لە ئاستی جیهانی و چ لە ئاستی ناوچە و کوردستاندا بە دەست بێنێت و تەشکیلاتێکی بەرین و چالاک کە سنوورە جوغرافیاییەکانی بەزاندووە و لەنێو كوردەكانی ده‌ره‌وه‌ی وڵات، ئەندام و کۆمیتەی هەیە و پێوەندییە نێوخۆیی و جیهانییەکانی فراوان بوونێکی بەرچاوی بەخۆوە بینیوە، یه‌کیه‌تیی لاوان لە خزمەت کردن بە توێژی لاوی کورد ڕۆڵێکی بەرچاوی گێڕاوە. لەم ڕاستایەدا بڵاو کردنەوەی وشیاری و ئاگایی نەتەوەیی و گەیاندنی زانیاری لە بوارەکانی کۆمەڵایەتی، کولتووری، سیاسی و ڕۆشنبیری و... هتد، بەتایبەتی لە نێو توێژی لاوی کورد و بە گشتی لە کۆمەڵگای کوردستاندا، کردووە بە ئامانجی خۆی و هەوڵ دەدات تاکی وشیار و پێگەیشتوو و مافخواز بۆ کۆمەڵگایەکی ئازاد و دێموکراتیک و دادپه‌روه‌ر، پەروەردە بکات.

یه‌کیه‌تیی لاوان هەوڵ ده‌دات، لاوانی کورد لە ژێر چەتری ڕێکخراوه‌یی لاواندا، کۆ بکاتەوە و لە ئاسته‌ سەرتاسەرییه‌کاندا، چ لە کوردستان و ئێران و ناوچە و جیهان بە یەک دەنگ و گوتارەوە، دەربکەون و لە ئەزموونی کاری ڕێکخراوەیی یه‌کیه‌تیی لاوان بۆ بەئۆرگانیزە کردنی خواستەکانی توێژی لاو و گەشەکردنی کاری ڕێکخراوەیی لە نێو سەرجەم لاوانی کورددا هەنگاو هەڵبگرێت و هاندەر و پشتیوانی ڕێکخراوەکانی دیکەش بێت.

هەروەها یه‌کیه‌تیی لاوان له‌ هه‌وڵی ڕۆڵگێڕان و نزیک بوونەوە و گرینگی دان به‌ پێوەندی لە گەڵ لاوانی سەر بە نەتەوەکانی دیکەی ئێران‌، لە ڕاستای بەرەو پێش چوونی خەباتی ئەو گەلانەش لە دژی سیستمە دواکەوتووەکان بە تایبەتی کۆماری ئیسلامی ئێران، هەنگاوی جیدی هەڵده‌گرێت.

هیوا به‌ داهاتوو، به‌رده‌وامی‌ و نه‌دۆڕانی ئیراده‌، ژیاندۆستی‌ و مرۆڤدۆستی له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌ به‌رزه‌کانی نه‌وه‌ی نوێی کوردن
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٦ لەم ژمارەیەدا:

ــ دەنگی راسانی گەلان نابیستن
ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
ــ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".
  • خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
    لەو قۆناغەدا کە هێزەکانی رێژیم باوەڕیان بە خۆیان نەماوە و ترسی رووخان هێزی سەرکووتکەری بێ هیوا کردووە، راسانی شارەکانی کوردستان دەتوانێ زۆرترین دەسکەوت و کاریگەریی هەبێ. ئەوە دەرفەتێکە کە گەلی کورد دەتوانێ بۆ پێشخستن و نزیک بوونەوە لە ئامانجەکانی، کەڵکی شیاوی لێ وەربگرێ؛ بە تایبەتی کە لە قۆناغی نوێی خەباتدا، هۆشیاری نەتەوەیی و بەرینایی خەبات لە جاران بەرزتر و بەربڵاوترە.
  • پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا
    لەم نێوانەدا، بەسیج، وەکوو ئامرازی سیخوڕیی حکومەت بەکار براون. بەسیج لە هەموو فەرمانگەیەکی حکومەتی و ناحکومەتی و لە واتایەکی بەربڵاوتر: لە هەموو شوێنێکدا وەکوو ڤایرۆسێک بڵاوبووەتەوە. قوتابخانەکان و زانکۆکانیش لە فیلترینی ئەم شوێنانەن. بەسیجی کوردیش، یان خۆماڵیتر بڵێم: جاشە کوردەکان، وەک باقی بەسیجییەکانی ئێران، ئەرکی تایبەتیان پێ ڕادەسپێردرێت کە بەرچاوترینیان، فرۆشتنی نیشتمان و هاوزمانەکانیانە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    زلهێزەکان هاتن و بێ لەبەرچاوگرتنی مافی گەلان، نەخشەی ناوچەکەیان گۆڕی؛ لە ئاکامی ئەم داڕشتنە نوێیە یەکلایەنە و نادادپەروەرانەشدا، هەندێک لە نەتەوەکان لە مافی دامەزرانی دەوڵەتی خۆیان بێبەش کران کە بەرچاوترینیان نەتەوەی کورد بوو. کورد بوو بە یەکەم قوربانی ڕەوتی نوێی نادادپەروەرانەی مێژوو، تەنیا لەبەر ئەوەیکە دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی لەگەڵ بەرژەوەندی ئەم زلهێزانە یەکی نەدەگرتەوە.
  • دەنگی راسانی گەلان نابیستن دەنگی راسانی گەلان نابیستن
    لە رۆژی ٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی و لە دوایین رۆژەکانی ساڵی ٢٠١٧ی زانییندا، بزاڤی مافخوازیی نەتەوەکان و خەڵکانی ئێران دوای چەندین و چەند کۆبوونەوەی ناڕەزایی دەربڕین، وەکوو ڕووبارێکی بەلرفە، بەنداوی کۆت و بەندی هەمەڕەنگی ڕێژیمی رووخاند و لافاوێکی سەرتاسەریی لە ئێراندا وەڕی خست.
  • لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی
    زلهێزەکانی جیهان، بە تایبەت ڕوسیە و ئامریکا دەیانهەوێ پارسەنگێکی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوین پێکبهێنن کە سەقامگیر بێ و تێیدا بەرژەوەندی و نفوزی خۆیان پارێزراو بێ. رۆڵی ئامریکا و روسیە چارەنووسساز دەبێ بۆ بارودۆخی داهاتووی ناوچەکە، ئەگەر یەک یان هەردوو لەم وڵاتانە گەرەنتی سەقامگیری و پارسەنگی هێز بدەن بە هاوپەیمان و دۆستەکانی خۆیان لە ناوچەکە ئەو کات ئیمکانی هەیە شێوەیەک لە سەقامگیری دروست بێ.
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    بنەمای گەشەی ئێران لە ڕووی جوغرافییەوە، لەسەر دوو پاژی ناوەندی _فارس و قەراغی _نافارس داندراوە، چون دەوڵەتی مۆدێڕن پێی وابوو تەنیا رێگەی مانەوەی، خوڵقاندنی یەک نەتەوەیە و لە پێناو ئەو ئامانجەش جوغرافیای پاشکەوتوو و پێشکەوتووی خوڵقاند.
  • کرماشان له پەنای بێپەناییدا کرماشان له پەنای بێپەناییدا
    ئەم دۆخە نالەبارە لەپاش زیاتر لە یەک مانگ، هاوکاتە لەگەڵ دەسپێکی سەرما و سۆڵە و بارینی بەفر؛ لەمبارەوە "ئەکبەر سەنجابی" فەرمانداری سەرپێڵی زەهاو باسی لە دۆخی نەشیاوی ژیانی هاووڵاتییان لە نێو خێوەتەکاندا کردووە و وتوویەتی: بەرپرسان دەبێ درک بە بارودۆخی لێقەوماوان بکەن؛ خەڵک بە دژوارییەوە لە ژێر خێوەتی ١٠ میتریدا دەژین!
  • دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا
    ئەو تایبەتمەندییەی هزری سیاسی کە لە بۆڵەبۆڵ و تەنانەت خواستی سیاسیش جیای دەکاتەوە ئەوەیە کە سیستمێکی واتادارمان پێ دەبەخشێت کە کێشەی کورد لە پێوەندی لەگەڵ کێشەکانی دنیای مودێڕن و لە چوارچێوەی چەمک و دەستەواژەکانی تایبەت بەو دنیایە دووبارە پێناسە دەکاتەوە.
  • داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا
    ئەگەر ئەرکی سپای قودس بە دەرکەوتنەکانی قاسم سلێمانی لە ناوچەدا هەژمار بکەین ڕوون و ئاشکرایە کە لە هەر کوێ شەڕ و نائارامی هەبێت، ناوبراویش لەوێیە؛ واتە سامانی وڵاتێکی وەک ئێران و کوردستان بۆ شەڕئەنگێزی و تیرۆر کەڵکی لێوەردەگیرێت و ئەوەش بەئاشکرا و بەیاسا دەیکەن.