• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٥ی سێپتامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٠٣ی رەزبەری ١٣٩٦ی هەتاوی  

مستەفا هیجری: هەڵاواردنی نەتەوە بندەستەکانی ئێران گەیشتووەتە ئاستێکی مەترسیدار

زایینی: ١١-٠٣-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١٢/٢١ - ١١:٢٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
مستەفا هیجری: هەڵاواردنی نەتەوە بندەستەکانی ئێران گەیشتووەتە ئاستێکی مەترسیدار
کوردستان میدیا: وتاری مستەفا هیجری سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات لە كۆبوونەوەیەكدا لە پارلەمانی سووییس لە پێوەندی لەگەڵ "نەتەوە ستەملێكراوەكان و كەمینەكانی ئێران".

دەقی وتارەکە:

ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی لە سەرەتای هاتنەسەر دەسەڵاتەوە، بە یاساییکردنی ئایینی فەرمیی (شیعەی ویلایەت فەقیهی) و زمانی فەرمیی (فارسی) سیاسەتی هەڵاواردن و پەراوێزخستنی ئەوانی دیکەی خستە بەرنامەی کارییەوە و تا ئێستا ڕۆژبەرۆژ زیاتر تێکۆشاوە ئەم سیاسەتە بە شێوەیەکی نەرم ئەفزاری و سەخت ئەفزاری بەرەوپێش بەرێ. ئەم سیاسەتە هەموو بوارەکانی ژیانی ڕۆژانەی ئەو نەتەوانەی گرتووەتەوە کە هەڵگری بیروباوەڕی ئایین و زمانی فەرمی و یاسایی وڵات نین، بە جۆرێک کە شوێندانەریی نەرێنیی ئەم سیاسەتە لەسەر ئەو نەتەوانە کە پێکهێنەری لانیکەم نیوەی حەشیمەتی ٨٠ میلیونیی ئێرانن، گەیشتووەتە ئاستێکی مەترسیدار.

تا ئێستا ئەوەی زۆرتر لەسەر ئەو نەتەوانە باس کراوە پێکهێنانی فەزای زۆر ئەمنییەتی لە ناوچەکانی نیشتەجێ بوونی ئەوان و هەڵکشانی ژمارەی لە سێدارەدان و زیندانی کردنی درێژخایەن لەسەر چالاکانی سیاسی و لاوەکانیان بووە و دنیا کەمتر شارەزایی لەسەر ئاسەواری سیاسەتی هەڵاواردنێک هەیە کە ڕێژیم دەرحەق بەو نەتەوانە پێڕەوی دەکا، کە بۆ خۆی ژینۆسایدێکی سپییە کە کۆماری ئیسلامی بە دوور لە چاوی دنیا بەڕێوەی دەبا.

پێشگرتن بە خوێندن بە زمانی دایک هەر ئەوە نیە کە منداڵێک لە جیاتی زمانی دایک زمانێکی دیکە(فارسی) فێر دەبێ، بەڵکوو مەبەستەکە زۆرتر پیلانێکە کە ڕێژیم بە هۆیەوە سیاسەتی یەکسانسازی بەڕێوە دەبا.

منداڵێکی کورد کاتێک لە خوێندن و نووسین بە زمانی خۆی بێبەش دەکرێ، مێژووی نەتەوەی خۆی تەنیا لەو سەرچاوە فارسییانەوە دەخوێنێتەوە کە ناوەند و نووسەرە ڕێگە پێدراوەکانی ڕێژیم بوی دەنووسنەوە، مێژوویەکی چەواشەکراو، و پڕ لە درۆ کە لە ڕاستی بە دوورە، بۆ ئەوەی لاوێک هەنگاو بە هانگاو بەرەو ئەو بۆچوونە بەرن کە لە مێژووی نەتەوەی خۆی بێزار بێ، لە باری کولتورەکەشی هەر بەم شێوەیە. لەگەڵ هەمووی ئەمانەشدا ئەم منداڵە زمانی فارسییەکەی تەواو نیە چوونکە بنچینەی شکڵگرتنی زمان بۆ ئەو، زمانی کوردییە، کە لە ڕۆژی لە دایکبوونیەوە تا دەنێردرێتە خوێندنگە لە بنەماڵەدا گوێی لێ بووە و پێی گەورە بووە. زمانی فارسی بۆ ئەو لە تەمەنی ٥ ـ ٦ ساڵییەوە دەست پێدەکات، بەڵام منداڵە فارسە هاوتەمەن و هاوپۆلەکەی کە لە باری فێربوونی زمانی فارسییەوە کە کاتی چوونی بۆ خوێندنگە ٥ ـ ٦ ساڵ لەو لە پێشترە، هەر ئەوەش دەبێتە هۆی ئەوەی ئەو منداڵە کوردە فارسییەکەی لەهجەی هەیە و توانایی دەربڕینی هەمیشە لە فارسەکە لاوازتر دەبێ، کە زۆرجار هەست بەکەمی دەکا لە کاتی قسەکردن بە زمانی فارسی، ئەو گرفتە زۆرجار بووەتە هۆی ئەوەی کە هێندێک بنەماڵە بۆ ئەوەی منداڵەکانیان لە کاتی گەورەبووندا ئەو هەستەیان لا دروست نەبێ، لە بنەماڵەدا دەست دەکەن بە فارسی قسەکردن، کە ئەوەش بۆ خۆی کارەساتێکی دیکەیە و سەرەتای توانەوە لە فارسدایە بە (ئاسمیلەبوون)، کە ئامانجی ڕێژیمە.

فاکتەری گەشەی مرۆیی(Human Development Index) کە بریتییە لە سێ فاکتەری ژیانی درێژ وتەندروست، دەست ڕاگەیشتنی ئازاد بە زانست و مەعریفە و ئاستی ژیانی گونجاو، پێمان دەڵێ کە چوار پارێزگای کوردنشین گەشەی مرۆییەکەی لە چ ئاستێکدایە. دیارە ئاستی گەشەسەندوویی کوردستان و بەگشتی ئێران، لەگەڵ وڵاتانی پێشکەوتوو بەراورد ناکرێ، بۆیە ئەم بەراوردە لەگەڵ پارێزگاکانی دیکەی ئێران دەکەین:
ـ بە پێی ئامارە لێڵ و بڕواپێ‌نەکراوەکانی ناوەندی ئاماری ئێران، لە نێوان ساڵەکانی ١٩٩٦ تا ٢٠٠٦، ناوچە کوردنشینەکانی ئێران واتە چوار پارێزگای کرماشان و ئیلام و کوردستان و ورمێ (ئازەربایجانی ڕۆژئاوا) لە بواری بێکاری و ڕادەی داهاتی ساڵانە و بەشداربوون لە ئیدارەی باڵای وڵات لە نزمترین ئاست و لە پلەی خواری خشتەکەدان و، تەنیا لە پێش دوو پارێزگای بەلووجستان و کۆهکیلۆیەدان. دیارە ڕادەی زۆری بێکاری و کەمبوونی داهاتی ساڵانە و نەبوونی کورد لە بەڕێوەبەریی باڵای وڵاتدا، بووەتە هۆی ئەوەی کە ناوچە کوردنشینەکان لە سێ فاکتەری گەشەی مرۆیی بێبەش بن و لە نزمترین ئاسدا بن و پەراوێز بخرێن.

هەر بە پێی ئەو ئامارە، لە ماوەی ئەم دە ساڵەدا ڕادەی بێکاری، نەبوونی کورد لە بەشداریی لە ئیدارەی باڵای وڵات و هەروەها نزمیی داهاتی ساڵانەی، پیشاندەری ئەوەیە کە ناوچە کوردییەکان واتە چوارپارێزگای کوردنشین بە شێوەیەکی بڕیاردراو و سیستماتیک پەراوێز خراون و لە نزمترین ئاست واتە پلەی مەترسیدان و، ئەمە لە بنەڕەتدا ڕێگەخۆشکەرە بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتی و گواستنەوەی ناوەندی قەیران بۆ کوردستان و، بیانوو بۆ سەرکووت کردنی خەڵک و دانە پاڵی تۆمەتی جۆراوجۆر وەک بەستراوە بە ئیسرائیل، دوژمنانی ئێران، دژی شۆڕش و ...، بە مەبەستی سەپاندنی سزای قورس بەسەریاندا.

پارێزگای سنه‌ به‌پێی هه‌موو ئاماره ‌دیاریکراوه‌کانی داموده‌زگاکانی ڕێژیم و وتووێژه‌کانی به‌رپرسانی ئه‌م پارێزگایه‌، یه‌کێک له‌ دواکه‌وتووترین پارێزگاکانی ئێرانه‌ وله‌ بواری پێوه‌ره‌کانی گه‌شه‌ی مرۆیی یۆنسکۆ، له‌ کۆتایی خشته‌ی پارێزگاکانی ئێراندایه‌.

"عه‌بدۆلمۆحه‌ممه‌دی زاهێدی" پارێزگاری سنه‌ له‌ کۆبوونه‌وه‌ی به‌خشدارانی ئه‌م پارێزگایه‌ له‌ سەرەتای ٢٠١٦دا به‌ ڕاشکاوی ده‌ڵێ: "له‌م ساڵانه‌ی ڕابردوودا به‌ هۆکارگه‌لی جۆڕاجۆر ڕه‌وتی گه‌شه‌ی پارێزگای سنه‌ زۆر به‌ کزی پێشڤه‌چوونی به‌ خۆیه‌وه‌ دیوه‌ و، له‌ بواری ئابووری به‌ربه‌ستێکی زۆر له‌به‌رده‌م گه‌شه‌کردنی ئه‌م پارێزگایه‌دا پێکدێ، خه‌ڵکی پارێزگای سنه‌ توانای ئابوورییان زۆر لاوازه‌ و له‌ دابینکردنی بژیوی ژیان تووشی گه‌لێک سه‌خڵه‌تی ده‌بنه‌وه‌(١).

له‌ بواری ڕێگه‌وبانه‌وه‌ به‌ وته‌ی "عه‌‌لی‌ڕه‌زا ئاشناگه‌ر"، جێگری سیاسی و ئه‌منیه‌تیی پارێزگاری سنه‌، "بارودۆخی ڕیگه‌وبان له‌ پاڕیزگای سنه‌ لەچاو شوێنه‌کانی دیکەی ئێران،‌ شایانی باس کردن نیه‌ و، بۆ گه‌شه‌ی ئه‌م پارێزگایه‌ ده‌بێ هه‌وڵی جیدی بدرێت". ئه‌م به‌رپرسه‌ی ڕێژیم له‌ به‌شێکی دیکەی وته‌کانیدا ئاماژه ‌به‌م ڕاستییه‌ ده‌کات که؛‌ "پارێزگای سنه‌ له‌ بواری گه‌وره‌ڕێ، ئۆتووبان، ڕێگه‌ی ئاسن و فڕۆکه‌خانه‌ (بێجگه‌ له‌ شاری سنه)‌ بێبه‌شه"‌(٢).

به‌پێی هه‌ڵسه‌نگاندنێک له‌ نێوان پارێزگای سنه‌ (وەک نموونەیەک لە ٤ پارێزگای کوردستان)، ‌و هێندێکی دیکە لە پارێزگاکانی ئێران، دۆخی ناله‌باری پارێزگای سنه‌ سه‌ره‌ڕای گه‌وره‌یی قه‌باره‌ی، وەک نیشانەیەک لە سیاسەتی هەڵاواردنی کوردستان لە لایەن ڕێژیمی کۆماری ئیسلامییەوە نیشان دەدا.

له‌ ساڵی ٢٠١٥ی هه‌تاوی بوودجه‌ی ئاوه‌دانکردنه‌وه‌ی پارێزگای سنه‌ به‌ به‌راورد له‌ گه‌ڵ نێو‌نجی ئەو بوودجەیە کە لە ئیران ١٦له‌ سه‌ده‌، ٤/١٣ بووه‌.

به‌پێی ئاماره‌کان، پارێزگای سنه‌ له‌ بواری ڕێگاوبانه‌وه‌ له‌ ئاستی دوایی خشتەی پارێزگاکانه‌ و له‌ ڕووی کوالێتییه‌وه‌ پلەی ٢٧ی هه‌یه‌.

به‌پێی ئاماری پێوه‌ره‌کانی گه‌شه‌ی مرۆیی ئێران (امارتوسعه‌ی انسانی ایران) بۆ ساڵی ٢٠١١ی هه‌تاوی، له‌ بواری پێوه‌ری هیوا به‌ ژیان(امید به‌ زندگی)، پارێزگای سنه‌ له‌ نێوان هه‌موو پارێزگاکانی ئیراندا له‌ ئاستی٢٧ دایه‌. له‌ بواری پێوه‌ری په‌روه‌رده‌ له‌ ئاستی٢٩ و، له‌ بواری داهات و هیزی کڕین له‌ ئاستی٢٨ دایه‌. به‌ له‌به‌رچاوگرتنی هه‌ر سێ پێوه‌ره‌که‌، ئاستی گه‌شه‌ی مرۆیی(توسعه‌ی انسانی) به‌ کۆی گشتی پارێزگای سنه‌ له‌ ئاستی٢٩ دایه(٣).

له‌ بواری کۆمه‌ڵایه‌تی بارۆدۆخی پارێزگای سنه‌ له‌ دۆخێکی نه‌باش دایه‌.

به‌داخه‌وه‌ به‌ هۆی سیاسه‌تی هه‌ڵاواردنی ڕێژیم له‌ کوردستان، ئاستی مامناوه‌ندیی خه‌ڵک له‌ بواری ده‌سڕاگه‌یشتن به‌ ژیانێکی ئابڕوومه‌ندانه‌ ڕوو له‌ دا‌به‌زینه‌‌ و، به‌ شێوه‌یه‌کی ڕوون ئه‌م پارێزگایه‌ له‌ نێوان ڕێژه‌یه‌کی زۆرینه‌ی که‌مده‌رتان و، ڕێژه‌یه‌کی که‌مینه‌ی ده‌سڕۆیشتوو دابه‌ش کراوه‌. به‌پێی ئاماره‌کانی کاروباری کۆمه‌ڵایه‌تیی پارێزگای سنه‌، ڕێژه‌ی ته‌ڵاق له‌ ئه‌م پارێزگایه‌ نرخێکی مه‌ترسیداره‌.

به‌رپرسی ده‌فته‌ری کاروباری کۆمه‌ڵایه‌تی و فه‌رهه‌نگیی پارێزگای سنه‌ له‌ وتووێژێکدا ده‌ڵێ: "بێکاری و تووشبوون به‌ ماده‌سڕکه‌ره‌کان له‌ گرینگترین هۆکاره‌گه‌لی جیابوونه‌وه‌ و ته‌ڵاق له‌ نێو بنه‌ماڵه‌کانی پارێزگای سنه‌یه‌".

به‌رپرسی گشتیی تۆمار کردنی باری کەسێتی (سه‌بتی ئه‌حواڵ) پارێزگای سنه‌ له‌ وتووێژێک له‌گه‌ڵ‌ هه‌واڵنێری ئیلنا ئاشکرای ده‌کات که؛‌ ڕێژی ته‌ڵاق له‌م پارێزگایه‌ بۆ٢/٦٤ له‌ سه‌د به‌رزبووه‌ته‌وه‌ وڕێژی هاوسه‌رگیری بۆ ٩/٩ له‌ سه‌د، دابه‌زیوه‌.

ئەمە کورتەیەک بوو لە دۆخی کوردستانی ئێران کە بە جیددی لە ژێر مەترسیی ئاسمیلاسیۆنی ڕێژیمدایە و دنیا لێی بێدەنگە.

سەرچاوەکان:

١ـ زاهێدی،١٣٩٤وێبسایتی ڕێکخراوی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پارێزگای سنه‌
٢ـ ئاشناگه‌ر،١٣٩٥، هه‌واڵی ناوه‌ندی کوردستان
٣ـ ‌ناوه‌ندی ئاماری ئێران بۆ ساڵی ٢٠١١
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ شەرەفکەندی و ڕاسان
ــ دەوڵەتی کوردستان، کیانێک بۆ ژیانی سەربەست
ــ مستەفا هیجری: ئیرادەی خەڵکی کورد لە باشوور وەک بەشەکانی دیکە بۆ ئێمە جێگای ڕێزە
ــ شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟
  • ئەحمەد شێربەگی: دوكتور سه‌عید پێی وابوو كه‌ هه‌ر به‌شێكی كوردستان ڕزگاری بێ، كارتێكه‌ری خۆی له‌سه‌ر به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستان ده‌بێ ئەحمەد شێربەگی: دوكتور سه‌عید پێی وابوو كه‌ هه‌ر به‌شێكی كوردستان ڕزگاری بێ، كارتێكه‌ری خۆی له‌سه‌ر به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستان ده‌بێ
    بە بۆنەی ٢٥ـەمین ساڵڕۆژی شەهیدانی بێرلین لە لایەن دیپلۆمات تێرۆریستانی نێردراوی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران ڕۆژنامەی کوردستان ئۆرگانی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران وتووێژێکی لەگەڵ "ئەحمەد شێربەگی" بێژەری بەناوبانگی ڕادیۆ دەنگی کوردستانی ئیران پێک هێناوە کە دەقی ئەم وتووێژە بەم چەشنەیە:
  • شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟ شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟
    لە ڕاستیدا خودی وشەی "شۆڕش" (انقلاب) واتە گۆڕانێکی بنەڕەتی لە ناوەڕۆکدا؛ ئەوەش پێویستی بە هەندێک هۆکاری تایبەتی و گشتی هەیە کە هۆکارە تایبەتییەکە ئەوەیە سەرتاسەری شۆڕشەکانی مێژوو بە دەست کەسانی نوخبه و زانای کۆمەڵگای نێوخۆی خۆیان کراوە جا ئەم کەسانە لە هەر چین و توێژێکی کۆمەڵگا بن و بە هەر جۆرە بیرۆکەیەک.
  • کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
    لە ساڵانی ١٣٣٠ی (١٩٥٢ی زایینی) هەتاوی بەئەملا لەسەر دەستی كەسانێكی تر و نەوەیەكی تر شەپۆل و رەهەندێكی دیكە لە نووسین و داهێنانی ئەدەبی و بەتایبەت ژانری شیعر لە كرماشان و ئیلام سەر هەڵدەدەن و دەبنە ئاوێنەی باڵانوێنی كۆمەڵ و لەباری فەرهەنگییەوە پێشەنگایەتیی ئەو قۆناغە دەگرنە ئەستۆ.
  • شەرەفکەندی و ڕاسان شەرەفکەندی و ڕاسان
    ڕاسان هەڵقووڵاوی بیر و ڕێبازی قاسملوو و شەرەفکەندییە. ئەمساڵ کە یادی دوکتۆر شەرەفکەندی دەکەینەوە، لە جێگای خۆیدایە بە خوێندنەوەی دەقەکانی سەردەمی شاخ لە کتێبی "‌هەڵبژاردەیەک لە وتارەکانی سادق شەرەفکەندی (١٣٦٨-١٣٦٢)" بنەما فکری و سیاسییەکانی ڕاسان بخەینە ڕوو.
  • مستەفا هیجری: ئیرادەی خەڵکی کورد لە باشوور وەک بەشەکانی دیکە بۆ ئێمە جێگای ڕێزە مستەفا هیجری: ئیرادەی خەڵکی کورد لە باشوور وەک بەشەکانی دیکە بۆ ئێمە جێگای ڕێزە
    بەختەوەرین لە دەرفەتێکی مێژوویی، لە خەباتی سەد ساڵەی کورد لە هەموو بەشەکاندا، جارێکی دیکە دەرفەتێک هاتووەتە پێش بۆ بەشێک لە کوردستان، دانیشتوانی باشوور کە دەتوانن لە چەند رۆژی داهاتوودا دەنگ بدەن بۆ دیاریکردنی مافی چارەنووسی خۆیان.
  • دەقی قسەکانی \ دەقی قسەکانی "مستەفا هیجری" سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ڕێوڕەسمی ٢٦ی خەرمانانی ١٣٩٦ی هەتاوی
    ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی لەڕێگای دەوڵەتی ئەوکاتەی ئاڵمان و تەنانەت هەڕەشەکردن لە قازی دادگا هەموو هەوڵی خۆیدا کە لانیکەم ڕێژیم بە تاوانبار نەزانرێت، بەڵام قازییەکانی دادگا بە هیچ جۆرێک نەچوونە ژێرباری هەڕەشەکان و زۆر بەجورئەتەوە، دوای چوارساڵ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوە، حوکمی دادگایان ڕاگەیاند، حوکمێک کە نە کۆماری ئیسلامی و نە دنیا چاوەڕوانی نەدەکرد.
  • دەوڵەتی کوردستان، کیانێک بۆ ژیانی سەربەست دەوڵەتی کوردستان، کیانێک بۆ ژیانی سەربەست
    بەواتایەکی تر گەر نەتزانی هەنگاوەکانت چەندە گرینگن، بە رووخساری دوژمنانتدا بزانە کە چەندەی لێ نیگەرانن!
  • کاوە بەهرامی: ڕاسان هێمای خەباتی ڕۆژهەڵاتە و رێژیم بە گەورەترین مەترسی بۆ سەر مانەوەی خۆی دەزانێ کاوە بەهرامی: ڕاسان هێمای خەباتی ڕۆژهەڵاتە و رێژیم بە گەورەترین مەترسی بۆ سەر مانەوەی خۆی دەزانێ
    چالاکانی سیاسی لەو باوەڕەدان، ناوەندە ئەمنییەکان و سوپای پاسداران لە ماوەی چەندین ساڵی رابردوودا بە بەڕێوەبردنی مانۆڕ و میلیتاریزە کردنی ناوچە کوردنشینەکانی ئێران، ویستوویانە سیمایەکی نائەمن لە ناوچە کوردنشینەکان نیشان بدەن و بەو هۆیەشەوە هەتا ئێستا بە شێوەی پلان بۆداڕێژراو پیشیان بە گەشە سەندنی ئابووری ناوچە کوردنشینەکان گرتووە.
  • ڕەساڵەتی تەنز له شێعری \ ڕەساڵەتی تەنز له شێعری "مەلا مارف کۆکەیی"دا
    ته‌نز یه‌کێک له شێوازە کاریگه‌رەکانی ئاخاوتنی ئه‌دەبی و هونه‌رییه. ئه‌م شێوازه ئاخاوتنه یه‌کێک له لقەکانی ئه‌دەبیاتی ڕەخنه‌گرانه و کۆمەڵایه‌تییانه‌ به ئه‌ژمار دێت.
  • خاکی سووتاو وەک تاکتیک یان ستراتێژی؟ خاکی سووتاو وەک تاکتیک یان ستراتێژی؟
    تێکدانی سرووشتی کوردستان بەمەبەستی تێکدانی ژیانی خەڵک و دەربەدەرکردنیان دەکرێ؛ بۆیە دەبێ ئەو سیاسەتە چەپەڵ و گەماڕەی داگیرکەران هەرچی زیاتر لەقاو بدرێ و پێش بەو وێرانکارییە بگیردرێ. ئەو سیاسەت و پیلانانەی دوژمن لە پێش هەموو شتێکدا دژی زاگۆن و کونوانسیۆنەکانی نەتەوەیەکگرتووەکان و بەتایبەتی کونوانسیۆنی مافی مرۆڤە.
  • کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
    لە سەدەی سێیەمی کۆچیدا کرماشان لە چوارچێوەی دەسەڵاتی "سەفارییەکان"دا بووە، بەڵام گرووپێک لە شیعە کوردەکانی کرماشان بەناوی "حەسەنویە" (حکوومەتی ئالی حەسەنویە)یان دامەزراندووە کە نزیکەی نیو سەدە لەوێ دەسەڵاتیان هەبووە.
  • سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان
    ئەگەر ڕێگای ئەوەشمان پێ بدرێت كە بتوانین وەك گریمانەیەك سیاسەت لە دەرەوەی پانتایی كۆمەڵایەتی دابنین بۆ ئەوەی بتوانین پەیوەندی نێوان ئەم دووانە لە ئاستی ئانۆمیدا شی بكەینەوە، پێویستە بڵێین دوای هەر گۆڕانێكی بناغەیی لە كۆمەڵگا نۆڕم و بەها كۆمەڵایەتییەكان بە شێوەیەكی بنچینەیی دەگۆڕێن و نۆڕم و بەهای كۆمەڵایەتی نوێ جێگایان دەگرنەوە.
  • سەرنجێک لە بایەخ و دیاردە مودێڕنەکان لە ئێراندا سەرنجێک لە بایەخ و دیاردە مودێڕنەکان لە ئێراندا
    ئەوە حاشاهەڵنەگرە کە کۆمەڵگەی مەدەنیش وەک زۆرینەی بەها ئەوڕۆییەکان چەمکێکە کە لەسەر دیاردەیەکی بەرهەست و عەینی لە نێودڵی کۆمەڵگەی رۆژئاوایی هاتووەتە دەر.
  • توتالیتاریزم وكۆمەڵگا توتالیتاریزم وكۆمەڵگا
    هەربۆیە ئیدی ڕێبەر دەبێتە ئەفسانە و بەقەولی "ئینیا تسیۆسیلۆنێ" كە لە كتێبی مەكتەبی دیكتاتۆرەكان‌دا دەڵێ: «ڕێبەر دەبێتە ئەفسانەی تاكی خۆبە زلزان .» جارێك دەبێتە "سێبەری خودا" و جارێك دەبێتە "نوێنەرو جێبەجێكاری فەرمانی خودا".