• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢١ی ئاوریلی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی بانەمەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی  

بۆ ناتوانین خۆمان به خۆمان بناسێنین

زایینی: ٢٢-٠٣-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠١/٠٢ - ١١:٥٢ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
بۆ ناتوانین خۆمان به خۆمان بناسێنین
شەهرام میرزایی

بۆ یەکەم جار کاتێک که بوومه پێشمەرگه، نێوی "تەنگیسەر"م بیست و لەگەڵ قارمانیەتی، خۆڕاگری، نیشتمانپەروەری و شوڕشگێڕیی خەڵکی ئەو ناوچەیه ئاشنا بووم. وەکوو تاکێک هەتا له کرماشان بووم هەر نەمدەزانی ئاوا گوندێک بوونی هەیه، یان ڕۆڵی له خەباتی ڕزگاریخوازانەی گەلەکەماندا بووه و هەیه. به‌داخەوه ئێمەی ڕۆژهەلاتی ئەوەنده که ئاوڕ له بەشەکانی دیکەی کوردستان دەدەینەوە کەمترین ئاشناییمان لەگەڵ زاگرۆس و خەباتەکەی هەیه و به باشی ڕۆژهەڵاتی خۆمان ناناسین و لەوه خراپتر چالاکانی سیاسی‌-‌کۆمەڵایەتی و هەروەها حیزبەکان و لایەنگرانیان کەمترین هەوڵیان له ناساندنی مێژووی خەباتی ئەم گەله داوه. بۆ وێنه، کەمترین دەق، وتار و فیلم سەبارەت به شۆڕش و بزووتنەوەی میللی- دێموکراتیکی کورد نووسراوه یان ئەگەر نووسراوه به دەگمەن دەگاته دەستی خوێنەری نێوخۆ.

جێگای سەیره که بۆ ئەوەنده چالاکی سیاسیی ئێمه لەم بوارەدا کەمتەرخەمە و گرینگیەکی ئەوتو بەم بابەته پربایەخه نادات؟؟!! با به باشی بزانین که ئەگەر چالاکێکی کرماشانی به جوانی لەگەڵ خۆڕاگری و شۆڕشگێڕیی خەڵکی سنه، نیەر، نروێ، تەنگیسەر، مەریوان و گوندە لێ‌قەوماوەکانی دەوروبەری که له بواری جوغرافیایی زۆر بەو ناوچه نزیکن ئاشنا ببێ و بزانێ که لەگەڵ ئەو هەموو کوشت و کوشتاره و ئەو هەموو ماڵوێرانییه هێشتا و هێشتا خەڵکی ئەو ناوچانه مناڵی نێو بێشکەیان به جۆرێک پەروەرده دەکەن که درێژەدەری بزووتنەوەی ڕزگاریخوازانەی گەلەکەمان بن، بێ‌شک هەڵسوکەوتەکان و چالاکیی نێو کرماشان و ئیلام و لوڕستان زۆر زووتر له نێو بزاڤی میللی-‌دێموکراتیکماندا جێگا دەگرێت و ڕەنگ و بۆنی ڕۆژهەلاتی به خۆیەوه دەگرێ.

هەڵبەت دەبێ ئاماژه بکرێت که؛ ئەمه تەنیا کێشەی چالاکی کرماشانی نیه، بەڵکوو به‌داخەوه به هۆی نەبوونی مێژوویەکی نووسراو، خەڵکانی ئەو ناوچانەش لەو فکره‌دان که له کرماشان و ئیلام بزاڤی کوردیمان نەبووه و شۆڕش لەوێ ڕنگ و بۆنی نەبووه، ڕاستییەک که نیشاندەری نامۆیی کورد له کورد و مێژووی خۆیەتی، پرسێک که تاڵیەکەی ئەوەندەیه که بووەته هۆی گەشه‌نەسەندنی بزاڤی ڕزگاریخوازانەی کوردستان له بست به بستی وڵاتەکەمان.

کاتێک ئاوڕێکی بچووک لە ڕابردووی خەباتی دژ به داگیرکەر له باشووری کوردستان دەدەینەوە، به ڕوونی دەبینین که له ماوەی ٢٠٠ ساڵی ڕابردووەوە هەتا ئێستا کرماشان، ئیلام و لوڕستان دەیان شۆڕشی مەزنی دژ به داگیرکەری هەبووه و تەنانەت کومیتەی کرماشان و ئیلام و لوڕستان و خانەقین و کورده فەیلیەکانی بەغداد لە سەردەمی کۆمەڵەی (ژ.ک)ەوە به هۆی چالاکییەکانیانەوه یەکێک له شانازییەکانی مێژووی خەباتی ئەو ناوچانەیه که بەداخەوه مێژوونووسی کورد نەیتوانیوه ئەو شۆڕشانه له چوارچێوەی بزاڤی ڕزگاریخوازانەی کوردستاندا تێئۆریزه بکات تا ببێته دەستمایەیەک بۆ ئەکتی سیاسی. نائاشنایی له مێژووی خۆڕاگری و شۆڕشگێڕانەی بەشه جۆراوجۆرەکانی ڕۆژهەڵاتەکەمان تەنیا تایبەت به خەڵکی نێوخۆ یان خەڵکانی ئاسایی نیه، بەڵکوو ئەو کێشەیه بەڕوکی زۆرینەی چالاکانی کوردی گرتووه‌تەوە، بۆ وێنه هەر ئاماژه به سەردەمی چالاکیی کۆمەڵەی ژ.ک له ١٣٢١ هەتا ١٣٢٣ دەکەم که کەمتەر کەسێک‌–‌تەنانەت ئەندامی حیزبی‌- ئاگای له چالاک بوونی کۆمیتەکانی کرماشان و ئیلام و لوڕستان و خانقین و کورده فەیلیەکانی بەغداد لەو کاته‌دا هەیه، ڕێکخراوگەلێک که ئەندامەکانی له کۆماری کوردستان به هۆی زاڵ بوونی فەزای عەشیرەتی، پەراوێز دەخرێن و ئەوه دەبێته گەورەترین زەربه له بەدەنه‌ی بزووتنەوەکەمان که مەخابن ئاکامە تاڵەکانی ئەو زەربەیه هەتا ئێستاش ماوەتەوه.

نائاشنابوونی چالاکانی ئێمه له نێوخۆ به تایبەت له شارەکانی کرماشان و ئیلام لەگەڵ مێژووی شوڕشگێڕانەی گەلەکەمان یەکێک له سەرەکیترین بۆشاییەکانی بزاڤی ئێمەیه که له فەرهەنگی نادروستی سیاسیمان سەرچاوه دەگرێ، بۆ وێنه ئەو قارمانیەتیه که خەڵکی کورد له شەڕی ٢٧ ڕۆژه و هەروەها له شەڕی سێ مانگەی سنه له خۆی نیشانی داوه، و ئەو دڕەندەییه که کۆماری سێدارەی ئیسلامی بەرانبەر بەو خەڵکهی کردووه، یان قارمانیەتی هێزی بێستوونی حیزبی دێموکرات و ئەو ٥٩ عەمەلیاته که له شۆڕشی چەکدارانەی کوردستاندا بێ‌وێنەیه، بۆ دەشێ له پەراوێزی مێژوو بخرێت که تەنیا دەبێ کرماشانیەک ببێته ئەندام یان پێشمەرگەی حیزبێک تا لەگەڵ ئەو بابەته ئاشنا ببێت و هەستی پێ‌بکات.

بۆیه‌ له یەکەم هەنگاودا بەشی تەبلیغات و ڕاگەیاندن و تەشکیلاتی حیزب به گشتی و دواتر کادر و پێشمەرگه قەڵەم بەدەستەکانی حیزب به تایبەتی له بواری ناساندنی مێژووی خەبات و شۆڕشی گەلەکەمان به خەڵکی نێوخۆ و ئاشنا کردنیان بەو مێژووە پڕ لە شانازییه ئەرکدار و بەرپرسن و دەبێ بۆ پڕ کردنەوەی ئەو بۆشاییه، هەوڵی چڕ و پڕ بدەن.

دەگەڕێمەوه سەر ناوچەی ژاورۆ و مەریوان و سنه، ناوچەیەک که دوای نزیک به ٣٩ ساڵ بەردەوامییان لە خەبات، و دوای چەندین و چەند جار ماڵوێرانی و سووتانی ژیانیان، چەنده عاشقانه و به شەرەف ڕێگای خەباتیان درێژه داوه و دەیدەن و لەم ڕێگایهدا چەندەها قارمانیەتی و دلاوەرییان له خۆ نیشان داوه. بۆیه ئەرکی ئەو خەڵکە زۆر سەنگینه - چ خەڵکی نێوخۆ، یان دەرەوه یا ئەندام و پێشمەرگەکانی ئەو ناوچەیه- له لایەک دەبێ ئەو مێژووە بپارێزن و له لایەکی دیکەشەوه دەبێ ڕۆژ به ڕۆژ به لاپەڕەکانی شانازییان له ڕێگای سەربەخۆیی نیشتمانمان زیاد بکەن و نەهێڵن ئەو کتێبه پڕ له شانازییه خەوشدار بێت. لێره یەکێک له ئەرکە گرینگەکانی ئەو ناوچەیه به هۆی دراوسێیەتی لەگەڵ باشووری زاگرۆس و کوردستان، پەیوەندی گرتن لەگەڵ کرماشان و ئیلام و لوڕستانه. چینی خوێندەوار، چالاکی فەرهەنگی-سیاسی و کۆمەڵایەتیی ئەو ناوچانه و تەنانەت خەڵکی ئاسایی دەتوانن لەگەڵ پەیوەندی "ڕاستەوخۆ" و "ناڕاستەوخۆ" لەگەل چینی "بژاردە" و "ئاسایی"ی ئەو پارێزگایانه و ئاشنا کردنیان لەگەڵ بزاڤی میللی-دێموکراتیکی کوردستان یاریدەری پێشڤەچوونی خەباتەکەمان بن. ڕێگای ساز کردنی ئەو پەیوەندییانه لەم سەردەمه‌دا زۆر و سانایە و شێوەی چالاکییەکانیش به پێی "زەمەن و شوێن" دابین دەکرێ، که بێ‌شک به هۆی ئەزموونی ٤ دەیەی خەباتی ئەو خەڵکانە، به باشی دەزانن که چ شێوه چالاکییەک بۆ ساز کردنی پەیوەندییەکان بگرنەبەر.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٢٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
ــ تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
ــ کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
ــ د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
  • ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات
    مێژووی سەرهەڵدانی ئەدەبی جیهانی لەلایەن پاسکال کازانۆڤا لە کتێبی کۆماری جیهانیی ئەدەبیات(ز١٣٩٢) سێ رەوتی فۆرم، گەشەسەندن و رەوتی کێبڕکێی نێودەوڵەتی لەخۆ گرتووە و هەر رەوتێکی لەگەڵ گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە سەرهەڵدان و پەرەسەندنی زمانە رەسەنەکانی ئەورووپا لێکداوەتەوە و مانای کردۆتەوە.
  • د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
    مەسەلەی عەفرین جودایە لەگەڵ ئەو مەسەلەیە؛ ئەجێندای سیاسیی گەورە لە پشت ئەو هێرشە هەبوو، بۆیە ئەورووپا ئامادە بوو هێرش بکات، بەڵام بۆ عەفرین نا.
  • کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
    ئەوەیکە لە گۆشە و کەناری وڵاتدا هێندێک خەمخۆری لەلایەن خەڵک یان خەڵکانێکدا دەبیندرێ یان هێندێک پێشکەوتن لە چەند بواری جیاجیادا دێتە ئاراوە، ئەوە هیممەت و بەرخۆدانی خەڵکە لە بەرامبەر کۆنەپەرەستی رێژیم و بە هیچ شێوەیەک پەیوەندی بە رێژیمەوە نییە .
  • \ "هوزمانەوەن" نمونەی بەرچاوی له نێوبردنی سروشتی کوردستان
    کاتێک ئێمه دەڵێین حکوومەته داگیرکەرەکانی کوردستان به بەرنامەیەکی داڕێژراو، سەرەکیترین سەرچاوەی ژیانی نەتەوەی کوردیان کردووەتە ئامانجی هێرشەکەیان، تەنیا له ڕووی هەستی خۆشەویستی خاک و کوردبوونەوە نییه، بەڵکوو لەم ڕاستایه‌دا بەڵگه ئەوەنده زۆره که تەنیا لێکوڵینەوەیەکی کورت دەتوانێ زۆر شت ڕوون بکاتەوە، بەڵام بەداخەوه لەم بوارەشدا ئێمەی کورد کەمکارییەکی ئێجگار زۆرمان کردووه.
  • دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە
    ئەگەر ئاوڕێک لە مێژووی فەلسەفە و زۆربەی زانستە فیکرییەکان بدرێتەوە، هێندێ خاڵ بەرچاو دەکەوێت، کە وڵامی زۆربەی قەیرانە هزرییەکان دەدرێتەوە. ئەگەر لە بابەتێکدا دوو لایەن و هێڵی فیکری جیاواز دەکەونە ململانێیەوە، ئاکامەکەی یان دەبێتە هۆی بەزینی یەکیان، یان دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی فکرێکی سێهەم کە ڕەنگە دڵخوازی هیچ لایەکیان نەبێت، بەڵام کۆتاییهێنەری ململانێیەکانە.
  • تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
    بنەماییترین تایبەتمەندییەکانی فاشیزم بریتییە لە پیرۆزمەندیی پەتی و سەرۆکێکی بێ هەڵە. لەلای فاشیستەکان ئەوەی هەمیشە وەک داردەست ئاپۆرەی پێ کۆنترۆڵ دەکرێ، تارماییەکی تۆقێنەرە کە بەپێی هەڵکەوتەیەکی تایبەت ئەم تارماییە لە شێوازی دوژمن، لایەن یان ئەگەرێک خۆی دەردەخات.
  • نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
    مرۆڤێك كه له هەژاریدا ڕاگیراوه، مرۆڤێك كه نكۆڵی له ناسنامه ئێتنیكی، ئایینی یان نەتەوەییەكەی دەكرێ یان دەكەوێته بەر تەوژمی سیاسەتی تواندنەوه و سووكایەتی پێكردن یان لەژێر ستەمی جنسیدا دەژی، مرۆڤێكه كه كەرامەتی لێ زەوت كراوه.
  • شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن
    گۆڕانکارییەکانی ناو کابینەی ترامپ و کاریگەرییان لە سەر سیاسەت و رووداوەکانی ناوچە، تەوەری گفتوگۆی ئەم ژمارەیەی رۆژنامەی کوردستانە لەگەڵ شەریف هەژاری، مامۆستای مێژوو لە زانکۆی سلێمانی، کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    لە دوو بابەتی پێشوودا، "شەڕی ئێران و ئیسرائیل"و بەشی یەکەمی "پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران"، هێڵی بەهێزی ڕێژیمی تاران (دەرەوەی سنوورەکان و کەڵک وەرگرتن لە ملیشیا و لایەنگرە شێعەکانی لە وڵاتانی ناوچە) و خاڵی لاوازی ئەو ڕێژیمە (خەڵکی ناڕازی و وەزاڵەهاتووی نێو شارەکانی ئێران) خرایە بەر باس و لێک درایەوە.
  • بێستوون، شوێنی خودای خوداکان بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
    شاری بێستوون، یەکێک له شارەکانی کرماشانه که له باکووری رۆژهەڵاتی ئەو گەورەشاره جێگای خۆش کردووه و له سەر رێگای کرماشان - هەمەدان که سەردەمانێک پێتەختی ئیمپراتوری کوردان بوو، هەڵکەوتووه.
  • مانیفێستی ڕزگاری مانیفێستی ڕزگاری
    هەتا لاپەڕەکانی مێژووی کورد زیاتر هەڵدەدەینەوە، تابلۆی تراژێدیای کورد زیاتر دەردەکەوێت. لە پەنای ئەم تابلۆیە سەربوردەی قارەمانیەتی، فیداکاری، کاریگەری بلیمەت و ڕێبەرەکانمان لەسەر زیندوو مانەوەی کورد وەکوو نەتەوە زۆر ڕوونە. لە لایەک پرسیاری بۆچی تا ئێستا سەرنەکەوتووین دەبێتە خۆرەی مێشک، لە لایەک جێ داخە بۆچی ئەم ڕێبەرە زانا و لێهاتووانە بە ڕادەی پێویست لە لایەن تاکی کورد بەرجەستە نەکراون.
  • پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان
    ئەوان کۆتاییان بە کۆمار هێنا، بەڵام نەیانزانی ئامانجەکانی کۆمار و گیانفیدایی ڕێبەرەکانی، چ بەهایەکی مەزنن و چۆن بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازرێنەوە، دوای حەفتاو یەک ساڵ لەو ڕووداوە، داستانی مەرگی سەربەرزانەی پێشەوا، هێشتا خاوەنی بەهێزترین وانەی خۆنەویستی، خەڵکویستی، ئازادیخوازی و سەرفرازییە و ئەوینێکی بەهێزیشە بۆ بە چۆکداهێنانی هەموو مەترسی و ناخۆشییەکان.
  • سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
    لە وڵاتێکدا کە چەند کەلتوور و نەتەوە و ئایینی جیاواز دەژین، حکوومەتی دەسەڵاتدار لەگەڵ هەڕەشە و دەرفەتی جۆربەجۆر بەرەوڕوویە؛ لەو جۆرە وڵاتانەدا، بەهۆی چەندنەتەوەیی و چەندکولتووری و پێکهاتەی ئاڵۆزی کۆمەڵگاوە، ژیانی کۆمەڵایەتی - سیاسی و هەروەها ئیدارەکردنی حکوومەت و دابەشکردنی دەسەڵات و سامان و ئیمتیازەکان لە نێو خەڵکدا ئەرکێکی ئاڵۆز و پڕمەترسییە، کە هەرجۆرە هەنگاو و کردارێک کە نیشان لە هەڵاواردن و بێبەشکردنی کەس و کەسانێک و پێکهاتەیەک بدا، دەبێتە هۆکارێک بۆ رووخانی ئێعتمادی خەڵک بەرامبەر بە دەسەڵاتدار و حکوومەت.
  • پانۆڕامای ساڵ پانۆڕامای ساڵ
    خوێنەرانی خۆشەویست، ڕۆژنامەی کوردستان وەک نەریتی ساڵانە لە دوایین ژمارەی ساڵدا پوختەیەک لە ڕووداو و هەواڵە گرینگە حیزبییەکانی ساڵ دەخاتە بەر دیدی ئێوەی ئازیز؛ لێرەدا بەشێک لەم هەواڵ و ڕووداوانە دەخەینە بەر چاوی ئێوەی هێژا: