• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٥ی سێپتامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٠٣ی رەزبەری ١٣٩٦ی هەتاوی  

سیاسەتی کۆمەڵایەتی لەپێناو خۆشبژێویدا

زایینی: ٠٥-٠٤-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠١/١٦ - ٢١:٢٣ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
سیاسەتی کۆمەڵایەتی لەپێناو خۆشبژێویدا
غالب حەبیبی

لەیەکەم بەرکەوت، چەمکی سیاسەتی کۆمەڵایەتی(Socialpolicy) لە سێ تایبەتمەندیی ئاکادێمیک، کردەوە و مێتۆدۆلۆژیکدا خۆی دەردەخات.

خوێندنی زانستگایی و ڕێبازی دەکارکردن لە ژیانی ڕۆژانە لەم بابەتەدا جێگای باس نین بەڵکوو مەبەست کار و کردەوەگەلێکە کە بۆ ژیانێکی بەختەوەرانە و پاڵپشتیدەرانە لە لایەن دەوڵەتەوە وەک ڕێکخراوێک کە نوێنەری خێروبێری گشتیی کۆمەڵگایە دەستنیشان و بەڕێوە دەبرێت. ئەو کار و کردەوانەش ڕاست ڕووی لە توێژە فەقیر و هەژارەکانی کۆمەڵگایە، هەرچەند دەبێ هەموو چین وتوێژێک کەم تا زۆر لەلایەن سیاسەتی کۆمەڵایەتییەوە پاڵپشتی و چاولێکراو بێت. باشتر ژیانکردن(بهزیستی)و خۆشبژێوی لە دوای شەڕی جیهانیی دووهەم بووەتە جێگای باس و خواستی لایەنە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان و لە چەمکێکی ڕۆژانەوە گۆڕدرا بە سیاسەتێکی فەرمی و گشتی کە لە چەمکی دەوڵەتی خۆشبژێو (Welfarestate) کۆ و ڕاڤە دەکرێت. زۆربوون و جیاوازیی کێشە کۆمەڵایەتییەکانی سەردەمی مۆدێڕنیتە لە هۆکارگەلی سەرهەڵدانی بیرۆکەی خۆشبژێوی و گەشە و لق‌وپۆپ کردنی بەشە جیاوازەکانییەتی.

تایبەتمەندیی پەڕانپەڕیی(محیطی) و کۆمەڵایەتی مرۆڤەکان هەلومەرجێکی بنیاد ناوە کە نەبوونی و هەژاری وێڕای سیمایەکی کۆمەڵایتی و ئابووریی، دیاردەیەکی سیاسیشە و ئەمەش دەبێتە هۆی هاتنەئارای بیرۆکەی خۆشبژێوی(رفاە) و هەوڵدان بۆ چارەسەرکردن یان کەمکردنەوەی ئەو کێشە و لەمپەڕانەی کە هەلومەرج بە بێ خواست و ویستی مرۆڤەکان خۆڵقاندوویەتی. واتە مرۆڤ بە ئاگاییەوە هەوڵ دەدات گۆڕانی کۆمەڵایەتی درووست بکات و لەو ڕێگایەشدا دەوڵەتی خۆشبژێوی ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت و لە بنەمادا ئەو دەڵەتە ئامانجی سیاسەتی کۆمەڵایەتییە. کەوابوو سیاسەتی کۆمەڵایەتی کۆمەڵێک بڕیار، یاسا و ئۆسووڵێکە کە بایەخە کۆمەڵایەتییەکان دەستنیشان و بەردەوام دابەشیان(بازتوزیع) دەکاتەوە بەسەر کۆمەڵگادا کە دواجار گەشە و پەرەپێدان ببێتە خۆدی سیاسەتی کۆمەڵایەتی.

نەزەر و کردەوە

چەمکی سیاسەتی کۆمەڵایەتیش وەکوو هەموو چەمکەکانی دیکەی بیاڤی زانستە کۆمەڵایەتی و مرۆییەکان تووشی ڕاڤە و لێکدانەوەی جۆراوجۆری چەپڕەو و ڕاستڕەوەکان بووەتەوە و کۆمەڵێک دژبەری و ناکۆکی لە چەمکە پێوەندیدارەکان هەبووە و هەیە. "بەرابەری" و "ئازادی" ئەو دوو چەمکە سیاسییەن کە لە تیۆریی دەوڵەتی خۆشبژێو سەرلەنوێ دێنەوە نێو باس و ڕوانگەی جیاواز بۆ بنەما و پێوەندیی ئەو دوو بیاڤەی ژیانی مرۆڤ دەکەن. بەرابەری (زیاتر مەبەست بەرابەریی کۆمەڵایەتییە) وێڕای پێناسە فەلسەفییەکەی، لە سەردەمی مۆدێڕندا بووەتە چەمکێکی سیاسیش و لە کۆڵەکەکانی ڕێکخستنی کۆمەڵگای ئەم سەردەمە دێتە هەژمار کە ڕەها و جێگیر نییە و تەنیا هەوڵ بۆ بەرابەرکردنی(برابرسازی) مرۆڤەکانی ناو کۆمەڵگاکان دەدرێت. سەبارەت بە بەرابەریی کۆمەڵایەتی و هۆکاری ئەو پاڵپشتییە، بەڵگەی ئەوە دێننەوە کە پنەوازی(نیاز) بنەمای هاوبەشی مرۆڤەکانە و لە نێوان هەموو کۆمەڵ و یەکەیەکی مرۆییدا هاوبەشە و هەر وەک چۆن ئەو نیازانە هاوبەشن، ئەوا کەرەستەی دابین کردن و ڕەزامەندییش دەبێت گشتی و گشتگیر بێ. بۆ نموونە لەشساغی نیازێکی گشتی و بنەڕەتییە، بۆیە چارەسەرکردن و چاودێریی پزیشکی پێویستە و دەبێ گشتییش بێت. بەڵام کێشەی بەرابەری هەر وا بە سانایی و ڕواڵەتی چارەسەر نابێ و ئەو ململانێیەش تەنانەت لە نێو لایەنگرانی دەوڵەتی خۆشبژێودا زۆر زۆرە. لایەنەکان لەسەر چەمک و ئیستراتێژی "بەرابەری لە دەرفەتەکان"، " بەرابەری لە دەرنجامەکان" و" بەرابەری لە سەرچاوەکان" ڕوانگەی جیاوازیان هەیە. بە گشتی دەوڵەتی خۆشبژێو لەسەر پێکهێنانی دەرفەتی بەرابەر و بەرپرسایەتی کۆمەڵایەتی لەهەمبەر توێژە لاوازەکانی کۆمەڵگا هەوڵ دەدات و ئەم ئیستراتێژیەش بە تێکەڵکردنی خزمەتگوزاری گشتگیر و بژاردەگەرایی لە هەمبەر خزمەتگوازرییەکانی خانووبەرە، تەندرووستی، خۆراک، ژینگەی پاک، داهاتی خانەنشینی، فێرکاریی، دابینکردنی کۆمەڵایەتی و ... ساخ دەبێتەوە.

ئازادی هەم وەک چەمک و هەم وەک بنەواشەیەکی مرۆیی و ئەخلاقی، هاوزادی بەرابەرییە و لە گوزارەی "سازان لە نێوان ئازادی تاکەکەس و ئازادی کۆ، چۆن دەبێت"؟ خۆی دەردەخات. ئەمیش وەک بەرابەری لەنێو بەرداشتی چەپ و ڕاستەکان دەخولێتەوە، بە واتایەکی دیکە؛ ئازادی لە سەردەمی مۆدێڕنیتەدا پێوەندیدارە بە بازاری ئازادەوە و بوونی دەستی نەبینراو(دست نامرئی) لە ڕێکوپێک کردنی بەرژەوەندیی تاکەکان لەنێو بەرژەوەندیی کۆییدا. ئینجا لێرەدا ڕاستڕەوەکانی وەک ڕابێرت نووزیک و فرێدریش فۆن هایک (بیرمەندانی ئامریکایی و ئاڵمانی لەبیاڤی دادپەروەریدا) کە بەتەواوی لیبڕاڵن، باوەڕیان بە پاراستنی ئازادی لە چوارچێوەیەکدا هەیە. واتە هێشتا ئەو دوو بیرمەندە لەسەر ئەوەن کە دەکرێت و دەبێت ئازادی و بەرابەری پێکەوە بسازێن و ئەمەش لە دەوڵەتی خۆشبژێودا دێتە دی. سرووشتییە کە ئازادی و بەرابەری لە تاکی هاووڵاتییدا (فرد شهروند) خۆیان دەبیننەوە و بە بێ بوونی هاووڵاتیی و دیاریکردنی ماف و ئەرکی، هاتنەدی و هاوسەنگیی نێوان ئازادی و بەرابەری ئەستەمە و تەنانەت بە بێ بوونی هاووڵاتی، خۆشبژێوی و ئامانجی دەوڵەتی خۆشبژێوی بێمانا دەبێت.

دەوڵەتی خۆشبژێوی

لێکۆڵەران لەبارەی سەرهەڵدان و درووستبوونی ئەم دەوڵەتە ڕوانگەی جیاوازیان هەیە و ڕەگەکانی دەبنەوە بۆ نێوەڕاستی سەدەی نۆزدە کە لە هەندێ وڵاتی وەک بریتانیا و نیوزیلەند بۆ خانەنشینکراوان و بێکاران پارە بڕاوەتەوە، بەڵام لەڕاستیدا دەوڵەتی خۆشبژێو کە هەوڵ بۆ دابینکردنی لانیکەمی ژیان و بەرابەری بۆ مرۆڤەکان دەدات، هی سەردەمێکە کە جیهان لەبواری پیشەیی و گەشەی ئابووری گەیشتبووە ئاستێک کە مەودای چین و توێژەکان ڕۆژ لە دوای ڕۆژ زیاتر دەبوو و خاڵی وەرچەرخان لەم بەستێنەشدا دەگەڕێتەوە بۆ قەیرانی ئابووریی ساڵی ١٩٣٠ی زایینی و هەژانی سیستمی سەرمایەداری. سیستمێک کە بڕوای بە بازاری ئازاد و ڕێکخستنی کۆمەڵگا لەسەر بنەمای دان و ستانی (بدە و بستان) تاکەکان هەبوو. بەڵام لەو ساڵەدا و لە سەروبەندی قەیرانەکەدا بوو کە بیرمەندان، سیاسەتمەداران و کۆمەڵناسان هاتنە سەر ئەو بڕوایەی کە خۆشبژێوی خەڵکی (وەک تەناهی، بەرابەری و بیمەی کۆمەڵایەتی) زۆر لەوە گرینگترین کە بە میکانیزمی بازار و دەستی نەبینراو بسپێردرێت.

کەسانێک کە ئەو بیرۆکەیان گەشە پێدا، مارکسیست بوون و بڕوایان وابوو کە دەبێ پێداچوونەوەیەک (تجدیدنظر طلبی) بە مارکسیستدا بکرێت و زیاتر گرینگی بە لایەنی ئازادیی تاک و خاوەنداریەتی تایبەتی بدات کە لایەنگرانی سۆسیال دێموکراسی ئەو بانگەشەیان دەکرد. لێڕوانینێکی دیکە بەپێچەوانە بڕوای وایە کە دەوڵەتی خۆشبژێوی لەبنەڕەتدا دژبەرانی مارکسیزم بۆ هەڵگەڕاندنەوەی خەڵک لە شۆڕش و پێوەندی گرتن بە بزاڤە سۆسیالیزمەکان هاتووەتە ئاراوە.کەوابوو دەوڵەتی خۆشبژێو لە چوار تەیبەتمەندیی پێکدێت و دەناسرێتەوە؛ ١) باشتربوونی تەندرووستی ٢) تەناهیی ئابووریی ٣) پەڕپێدانی بارهێنان ٤) خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی.

بەگشتی کەسانێک هەبوون و هەن کە بنەما و ئامانجی دەوڵەتی خۆشبژێو دەدەنە بەر ڕەخنە، کارڵ پووپێر باسی لە کار و چالاکیی دەوڵەت دەکا و گومانی لە دەستپڕاگەیشتنی دەوڵەتی خۆشبژێو بە ئامانجەکانی دەکات. ئەم بیرمەندە ئۆتریشییە لە چوارچێوەی تێزی زانستیی خۆیدا کە بە توانەی پووچەل بوونەوە "ابطال‌پذیری" ناسراوە، چەمکی "ئەندازیاریی کۆمەڵایەتی بەرەبەرە" دێنێتە پێش و پێشنیار دەکات لە جیاتی هەوڵ و پلاندانان بۆ جێگیرکردنی خۆشبژیوی، سەرەتا کێشە و کەموکوڕییەکان دەستنیشان و پاشان هەوڵ بۆ کەمکردنەوەی ئازار و مەینەتی کۆمەڵگا بدرێت.

سۆسیال دێموکراسی

سەبارەت بە ڕەچاوکردنی سیاسەتی کۆمەڵایەتی و دواجار ساغبوونەوە لە چوارچێوەی دەوڵەتێکیدا، ئایدیۆلۆژیی سۆسیال دێموکراسی بە خاوەنی سەرەکیی دەوڵەتی خۆشبژێوی ناودەبەن، هەرچەند سۆسیال دێموکراتەکان خوازیاری مانەوەی خاوەنداریەتی تایبەت(مالکیت خصوصی) لە کۆمەڵگادان. لە ڕوانگەی کەسانێک وەکوو تۆنی فیتز پاتریک، خۆشبژێوی تەنیا هەستپێکراو و پێوانەکراو نییە، بەڵکوو پەیبردنی ئێمە (درک ما) بە مانا و واتای هۆکارگەلی خۆشبژێوی، کاریگەرییان لەسەر تێگەیشتن لە بێهزیستی هەیە، بێهزیستییەک کە بێجگە پنەوازییەکان(نیازها) دەبێ حەزەکان(علایق) و و خواستی خەڵکی لەبەرچاو و ڕەچاوبکرێت. ناوبراو لە درێژەدا سەبارەت بە سۆسیال دێموکراسییەک کە لەبەرگرەوەی سیاستی ڕفاهی بێ، دەبێژێت؛ تێکەڵەیەک لە لیبراڵیزمی کۆمەڵایەتی و سۆسیالیزمی دێموکراتیک دەبێتە دەوڵەتی خۆشبژێوی و ئاوێتەبوونیان بە کردەوە لە داڕشتنی سیاسەتی ئابووری و کۆمەڵایەتیدا دەلوێت. لیبراڵیزمی کۆمەڵایەتی بەو واتایەی کە لە نێوان بەرابەریی سیاسی و بەرابەرکردنی ئابووری پێوەندییەک درووست بکەین و بەرابەری لە دەرفەت نەک بەرابەری لە دەرنجام دەستبەر بکات و مافی کۆمەڵایەتی لە بازنەی ئابووریی بازاردا جێ بگرێت. لە ئایدیۆلۆژیی سۆسیالیزمی دێمۆکراتیکدا بە گشتی ڕەخنە و ناڕەزایەتی لە هەمبەر نادادپەروەرانەبوونی سیستمی سەرمایەداری هەبووە و هەیە و خوازیاری نەمانی نابەرابەریی کۆمەڵایەتییە و هەروەها هاوکاری نەک ململانێ لەنێو کۆمەڵگادا پەسند دەکات.

سیاسەتی کۆمەڵایەتی لە ئێران

وڵاتان لە کۆنەوە سەرقاڵی دابینکردنی چەشنێک خۆشبژێوی کۆمەڵایەتی بۆ هاووڵاتیان بوونە، بەڵام کێشە لە ناوەرۆکی و چۆنیەتی بەڕێوەبردنی سیاسەتی کۆمەڵایەتییە. ئێران لە سەردەمی ئەمیرکەبیردا دەستی کردووە بە جێبەجێ کردنی کۆمەڵێک کار و کردەوە کە دەچێتە چوارچێوەی سیاسەتی کۆمەڵایەتییەوە، بەڵام لە ساڵی ١٣٢٠ بوو کە تەندرووستی و فێرکاریی گشتی گرینگییان پێدرا و دواجاریش دەوڵەت لەپاش شۆڕشی ١٣٥٧ بە فەرمی و لە بڕگەکانی ئەسڵی ٢٩ و ٤٣ی یاسای بنەرەتی کراوەتە لێپرسراوی داڕشتنی سیاسەتی کۆمەڵایەتیی گشتی و هەمەگیر.

لە ئێران چەندین دامەزراوەی دەوڵەتی خۆیان بە سەرپەرستی داڕشتن و بەڕێوەبەری سیاسەتی کۆمەڵایەتی دەزانن، بەڵام هەر ئەو فرەییە و بێ‌سەروبەرییە (تێکەڵکردنی وەزارەتی خۆشبژێوی لەگەڵ وەزارەتی ئابووری) بووەتە هۆی ئەوەی کە پێکهاتەیەک بۆ ڕەچاوکردنی سیاسەتی کۆمەڵایەتی نەبێ کە ئەمەش زاڵبوونی گەڵاڵەی ئاوەدانی و پلاندانان (لایەنی ماددی) بەسەر ڕوانگەی کۆمەڵایەتی و مرۆیی(لایەنی مەعنەوی) لێکەوتووەتەوە کە بە خۆشبژێوی نەریتی (رفاە سنتی) ناوزەد دەکرێت.

لەپاش نزیک بە ٤ دەیە، بە هۆکارگەلی جیاجیا، دەوڵەتی ئێران نەک لە جێبەجێ کردنی ئەو ئەرک و سیاسەتانە سەرکەوتوو نەبووە، بەڵکوو ڕاست کێشە کۆمەڵایەتییەکان لەو توێژانە زۆر و بەربڵاوە کە سیاسەتی کۆمەڵایەتی دەبێ ڕەچاو و چاوەدێرییان بکات. توێژگەلی خوارەوەی کۆمەڵگا و ئەوانەی کە داهاتیان زۆر لە خوارێیە. سەبارەت بە هۆکارەکان دەتوانین ئاماژە بە سێ لایەن بکەین کە ڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر تێکشکانی ئەو سیاسەتانە لە دەوڵەتی ئێران هەبووە، یەکەم سیستمی گەندەڵی بەڕێوەبەریی ئابووری و سەرچاوەکانی داهات کە ئێرانی کردووەتە ناشەفافترین وڵاتی جیهان لەبواری گەندەڵی، دووهەم گرێدراویی ئابووریی بە نەوت کە زۆر بە وەرچەرخانە سیاسییەکانی نێوخۆ و دەرەوە کاریگەرە کە دۆخی لەو چەشنەش بە پێچەوانەی وڵاتانی خۆشبژێوە کە کۆڵەکەی ماڵییەکەی لە وەرگرتنی باج و سەرانە دابین و بەڕێوە دەبرێت، سێهەم کە هۆکارێکی نوێیە و بۆ بڕینی یارانەی شتومەکی خەڵکی و سووتەمەنی کەسانێک لە کۆمەڵگا دەگەڕێتەوە کە کەمترین پشکیان لە دابەشکردنەوەی سەرمایە و داهاتی گشتیی وڵات هەیە. لە بارودۆخی ئێستای ئێراندا، کێشەی ئابووری گەورەترین لەمپەڕی گەشە و پەرەسەندنی کۆمەڵگایە و خەسارەکانی ئەو هەلومەرجە لە بیاڤەکانی کۆمەڵایەتی وەک بێکاری، گرانی، هەژاری و گەندەڵیی ماڵی بە ڕوونی و ئاشکرایی دەرکەوتوون و سیاسەت داڕێژانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێرانی تووشی دەستەوەستانی کردووە و داهاتووی زیاتر لە ٤٠ میلیۆن کەس کەوتووەتە لێواری هەڵوەشانەوە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ شەرەفکەندی و ڕاسان
ــ دەوڵەتی کوردستان، کیانێک بۆ ژیانی سەربەست
ــ مستەفا هیجری: ئیرادەی خەڵکی کورد لە باشوور وەک بەشەکانی دیکە بۆ ئێمە جێگای ڕێزە
ــ شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟
  • ئەحمەد شێربەگی: دوكتور سه‌عید پێی وابوو كه‌ هه‌ر به‌شێكی كوردستان ڕزگاری بێ، كارتێكه‌ری خۆی له‌سه‌ر به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستان ده‌بێ ئەحمەد شێربەگی: دوكتور سه‌عید پێی وابوو كه‌ هه‌ر به‌شێكی كوردستان ڕزگاری بێ، كارتێكه‌ری خۆی له‌سه‌ر به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستان ده‌بێ
    بە بۆنەی ٢٥ـەمین ساڵڕۆژی شەهیدانی بێرلین لە لایەن دیپلۆمات تێرۆریستانی نێردراوی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران ڕۆژنامەی کوردستان ئۆرگانی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران وتووێژێکی لەگەڵ "ئەحمەد شێربەگی" بێژەری بەناوبانگی ڕادیۆ دەنگی کوردستانی ئیران پێک هێناوە کە دەقی ئەم وتووێژە بەم چەشنەیە:
  • شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟ شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟
    لە ڕاستیدا خودی وشەی "شۆڕش" (انقلاب) واتە گۆڕانێکی بنەڕەتی لە ناوەڕۆکدا؛ ئەوەش پێویستی بە هەندێک هۆکاری تایبەتی و گشتی هەیە کە هۆکارە تایبەتییەکە ئەوەیە سەرتاسەری شۆڕشەکانی مێژوو بە دەست کەسانی نوخبه و زانای کۆمەڵگای نێوخۆی خۆیان کراوە جا ئەم کەسانە لە هەر چین و توێژێکی کۆمەڵگا بن و بە هەر جۆرە بیرۆکەیەک.
  • کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
    لە ساڵانی ١٣٣٠ی (١٩٥٢ی زایینی) هەتاوی بەئەملا لەسەر دەستی كەسانێكی تر و نەوەیەكی تر شەپۆل و رەهەندێكی دیكە لە نووسین و داهێنانی ئەدەبی و بەتایبەت ژانری شیعر لە كرماشان و ئیلام سەر هەڵدەدەن و دەبنە ئاوێنەی باڵانوێنی كۆمەڵ و لەباری فەرهەنگییەوە پێشەنگایەتیی ئەو قۆناغە دەگرنە ئەستۆ.
  • شەرەفکەندی و ڕاسان شەرەفکەندی و ڕاسان
    ڕاسان هەڵقووڵاوی بیر و ڕێبازی قاسملوو و شەرەفکەندییە. ئەمساڵ کە یادی دوکتۆر شەرەفکەندی دەکەینەوە، لە جێگای خۆیدایە بە خوێندنەوەی دەقەکانی سەردەمی شاخ لە کتێبی "‌هەڵبژاردەیەک لە وتارەکانی سادق شەرەفکەندی (١٣٦٨-١٣٦٢)" بنەما فکری و سیاسییەکانی ڕاسان بخەینە ڕوو.
  • مستەفا هیجری: ئیرادەی خەڵکی کورد لە باشوور وەک بەشەکانی دیکە بۆ ئێمە جێگای ڕێزە مستەفا هیجری: ئیرادەی خەڵکی کورد لە باشوور وەک بەشەکانی دیکە بۆ ئێمە جێگای ڕێزە
    بەختەوەرین لە دەرفەتێکی مێژوویی، لە خەباتی سەد ساڵەی کورد لە هەموو بەشەکاندا، جارێکی دیکە دەرفەتێک هاتووەتە پێش بۆ بەشێک لە کوردستان، دانیشتوانی باشوور کە دەتوانن لە چەند رۆژی داهاتوودا دەنگ بدەن بۆ دیاریکردنی مافی چارەنووسی خۆیان.
  • دەقی قسەکانی \ دەقی قسەکانی "مستەفا هیجری" سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ڕێوڕەسمی ٢٦ی خەرمانانی ١٣٩٦ی هەتاوی
    ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی لەڕێگای دەوڵەتی ئەوکاتەی ئاڵمان و تەنانەت هەڕەشەکردن لە قازی دادگا هەموو هەوڵی خۆیدا کە لانیکەم ڕێژیم بە تاوانبار نەزانرێت، بەڵام قازییەکانی دادگا بە هیچ جۆرێک نەچوونە ژێرباری هەڕەشەکان و زۆر بەجورئەتەوە، دوای چوارساڵ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوە، حوکمی دادگایان ڕاگەیاند، حوکمێک کە نە کۆماری ئیسلامی و نە دنیا چاوەڕوانی نەدەکرد.
  • دەوڵەتی کوردستان، کیانێک بۆ ژیانی سەربەست دەوڵەتی کوردستان، کیانێک بۆ ژیانی سەربەست
    بەواتایەکی تر گەر نەتزانی هەنگاوەکانت چەندە گرینگن، بە رووخساری دوژمنانتدا بزانە کە چەندەی لێ نیگەرانن!
  • کاوە بەهرامی: ڕاسان هێمای خەباتی ڕۆژهەڵاتە و رێژیم بە گەورەترین مەترسی بۆ سەر مانەوەی خۆی دەزانێ کاوە بەهرامی: ڕاسان هێمای خەباتی ڕۆژهەڵاتە و رێژیم بە گەورەترین مەترسی بۆ سەر مانەوەی خۆی دەزانێ
    چالاکانی سیاسی لەو باوەڕەدان، ناوەندە ئەمنییەکان و سوپای پاسداران لە ماوەی چەندین ساڵی رابردوودا بە بەڕێوەبردنی مانۆڕ و میلیتاریزە کردنی ناوچە کوردنشینەکانی ئێران، ویستوویانە سیمایەکی نائەمن لە ناوچە کوردنشینەکان نیشان بدەن و بەو هۆیەشەوە هەتا ئێستا بە شێوەی پلان بۆداڕێژراو پیشیان بە گەشە سەندنی ئابووری ناوچە کوردنشینەکان گرتووە.
  • ڕەساڵەتی تەنز له شێعری \ ڕەساڵەتی تەنز له شێعری "مەلا مارف کۆکەیی"دا
    ته‌نز یه‌کێک له شێوازە کاریگه‌رەکانی ئاخاوتنی ئه‌دەبی و هونه‌رییه. ئه‌م شێوازه ئاخاوتنه یه‌کێک له لقەکانی ئه‌دەبیاتی ڕەخنه‌گرانه و کۆمەڵایه‌تییانه‌ به ئه‌ژمار دێت.
  • خاکی سووتاو وەک تاکتیک یان ستراتێژی؟ خاکی سووتاو وەک تاکتیک یان ستراتێژی؟
    تێکدانی سرووشتی کوردستان بەمەبەستی تێکدانی ژیانی خەڵک و دەربەدەرکردنیان دەکرێ؛ بۆیە دەبێ ئەو سیاسەتە چەپەڵ و گەماڕەی داگیرکەران هەرچی زیاتر لەقاو بدرێ و پێش بەو وێرانکارییە بگیردرێ. ئەو سیاسەت و پیلانانەی دوژمن لە پێش هەموو شتێکدا دژی زاگۆن و کونوانسیۆنەکانی نەتەوەیەکگرتووەکان و بەتایبەتی کونوانسیۆنی مافی مرۆڤە.
  • کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
    لە سەدەی سێیەمی کۆچیدا کرماشان لە چوارچێوەی دەسەڵاتی "سەفارییەکان"دا بووە، بەڵام گرووپێک لە شیعە کوردەکانی کرماشان بەناوی "حەسەنویە" (حکوومەتی ئالی حەسەنویە)یان دامەزراندووە کە نزیکەی نیو سەدە لەوێ دەسەڵاتیان هەبووە.
  • سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان
    ئەگەر ڕێگای ئەوەشمان پێ بدرێت كە بتوانین وەك گریمانەیەك سیاسەت لە دەرەوەی پانتایی كۆمەڵایەتی دابنین بۆ ئەوەی بتوانین پەیوەندی نێوان ئەم دووانە لە ئاستی ئانۆمیدا شی بكەینەوە، پێویستە بڵێین دوای هەر گۆڕانێكی بناغەیی لە كۆمەڵگا نۆڕم و بەها كۆمەڵایەتییەكان بە شێوەیەكی بنچینەیی دەگۆڕێن و نۆڕم و بەهای كۆمەڵایەتی نوێ جێگایان دەگرنەوە.
  • سەرنجێک لە بایەخ و دیاردە مودێڕنەکان لە ئێراندا سەرنجێک لە بایەخ و دیاردە مودێڕنەکان لە ئێراندا
    ئەوە حاشاهەڵنەگرە کە کۆمەڵگەی مەدەنیش وەک زۆرینەی بەها ئەوڕۆییەکان چەمکێکە کە لەسەر دیاردەیەکی بەرهەست و عەینی لە نێودڵی کۆمەڵگەی رۆژئاوایی هاتووەتە دەر.
  • توتالیتاریزم وكۆمەڵگا توتالیتاریزم وكۆمەڵگا
    هەربۆیە ئیدی ڕێبەر دەبێتە ئەفسانە و بەقەولی "ئینیا تسیۆسیلۆنێ" كە لە كتێبی مەكتەبی دیكتاتۆرەكان‌دا دەڵێ: «ڕێبەر دەبێتە ئەفسانەی تاكی خۆبە زلزان .» جارێك دەبێتە "سێبەری خودا" و جارێك دەبێتە "نوێنەرو جێبەجێكاری فەرمانی خودا".