• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٥ی مەیی ٢٠١٧ی زایینی - ٠٤ی جۆزەردانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

هێرشی مووشەکیی سنووردار و پەیامێکی بێ‌سنوور

زایینی: ٢٠-٠٤-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠١/٣١ - ٢٠:٥١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
هێرشی مووشەکیی سنووردار و پەیامێکی بێ‌سنوور
ئەلبۆرز ڕووئین تەن

دواى ئەوەى هێرشێکى فڕۆکەکانى سەر بە ڕێژیمى ئەسەد لە شارى ئیدلبى سووریەی ژێر دەستى ئۆپۆزیسیۆنى سووریە بووە هۆى ئەوەى بە چەکى کیمیایى زیاتر لە ١٠٠ کەس گیان لەدەست بدەن و بە سەدان کەسیش بریندار بن، دونیا جاریکى دیكه ‌هێرشێکى لەو شێوەی بینی کە لە لایەن ڕێژیمێکى دیکتاتۆره‌وه ‌خەڵکەکەى بکاتە ئامانجى چەکى قەدەغەکراوى کیمیایى.

ئەو هێرشە دەنگدانەوەیەکى زۆرى لە دونیا داهەبوو، تەنانەت نەتەوە یەکگرتووەکان دانیشتنى بەپه‌له‌ى له‌سەر پێکهێنا، هەرچەند دەوڵەتى ئەسەد ئینکارى بەکارهێنانى چەکى کیمیایی دەکات، بەڵام دونیا و خۆرئاوا گوێگرى ئەو گوتانه ‌نەبوون و ڕێژیمى ئەسەدیان بە تاوانبار زانى و تەنانەت کۆمارى ئیسلامیى ئێرانیشیان کردە ئامانجى ڕەخنە کە پشتیوانى لە ئەسەد دەکات.

دواى ئەو هێرشە ئەمریکا هەر زوو هەم لە نەتەوە یەکگرتووەکان و هەم لە زارى ترامپه‌وه ‌ئیدانەى توندى ئەو هێرشەیان کرد و بە کردەوەش ٥٩ مووشەکى "تامهاوک"یان ئاراستەى فڕۆکەخانەى "ئەلشەعیرات" کرد کە به‌ بۆچوونی ئه‌مریكییه‌كان له‌وێوه‌ هێرشه‌ كیمیاییه‌كه‌ به‌ڕێوه‌ براوه‌.

ئەو هێرشە لە کاتێکدا ڕوویدا کە سەرکۆمارى چین لە فلۆریدا میوانى ترامپ بوو، کە ئەوەش واتای خۆى هەبوو. هەروەها دواى هێرشەکە دونیا چاوى بڕییە ڕووسیە کە یەکێکى دیكه ‌لە زلهێزەکانە، چوونکە ئەو هێرشە لە هەمانکاتدا وەڵامێک بوو بۆ ڕووسیە کە پشتیوانیى له ‌ئەسەد دەکات، بەتایبەت کە دەنگۆى هەبوونى هێزی ڕووسیە لەو فرۆکەخانەیەدا هەبوو.

هەر لە یەکەم ساتی سەرکەوتنی ترامپ و نیگەرانی یا خۆشحاڵیی وڵاتانی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست بۆ ئەو سەرکەوتنە، دەرخەری ئەو ڕاستییه ‌بوو کە شایەدی گۆڕانکاری لە سیاسەتی زلهێزێکی وەکوو ئەمریکا لە ناوچەدا دەبین.

چوونکە سیاسه‌تی هەشت ساڵی ئۆباما دەستی ئێرانی بۆ دەستێوەردان لە وڵاتانی ناوچە زیاتر ئاوەڵا کردبوو، تەنانەت کۆماری ئیسلامی لە ڕێگەی ئەو دەستێوەردانانەوە ئیمتیازی پێویستیان لە کاتى دانووستاندن لەگەڵ خۆرئاوا بەدەست ده‌هێنا.

هەربۆیەش وەک ئەوەى هەموو دونیا چاوەڕوانى کردەوەیەکى وا بن سەیرى ئەو هێرشەیان کرد. ئەو هێرشە مووشەکییە سنووردارە چەندین پەیام لەخۆ دەگرێت کە تەنیا بۆ دیکتاتۆرىی سووریە و سنوورەکانى سووریە نیە، بەڵکوو زۆر وڵاتى دیكه ‌دەگرێتەوە. بۆیە هەر چەند شرۆڤەى هاتنى ترامپ و سیاسەتى نوێی ناوچە گرینگ بوو، پێده‌چێ شرۆڤەى ئەو پەیامە دواى ئەو هێرشە گرنگیى خۆى هەیە .

یەکەم پەیام بۆ ڕێژیمى ئەسەد بوو کە ساڵى ٢٠٠٣ و کاتى هێرشی ئەمریکاى بۆ سەر وڵاتى عێراق وەبیر ئەسەد هێنایەوە، چوونکە ئەوکاتیش بە بیانووى هەبوونى چەکى کیمیایى هێرش کرایە سەرعێراق و دیکتاتۆرى بەناوبانگ سەدام. هەروەها نیشانى دا کە دەوڵەتى ترامپ بە کردەوە سیاسەتێکى نوێ ڕەچاو دەکات، تەنانەت ئەگەر پێویست بکات هێرشى لەشکرى یا مووشەکى دەکات کە ئەوەش سنوورێکە کە بۆ کردەوەکانى ڕێژیمی دادەنێت.

پەیامى دووەم بۆ کۆمارى ئیسلامیى ئێران بوو، چوونکە جیا لە ئۆتۆریتەى ئێران لە سەر ئەسەد و سووریە، ئۆتۆریتەى تایبەتى ئێران لە سەر هێزى ئاسمانیى ڕێژیمی سووریە و بەکارهێنانى فڕۆکەوانە ئێرانییەکان لە لایەن هێزى هەوایی ئەسەدەوە هەیە کە ئەو چەندە بۆ زۆر کەس ڕوون نییە، هەربۆیە بەشیکى زۆرى بەردەوامیى شەڕ و مانەوەى ئەسەد درووستکردنى ناکۆکیى نێوان ڕووسیە و تورکیە و هەروەها سووریە و تورکیە لە ڕێگەى ئەو هێزە ئاسمانییه‌وه، ‌ببوە هۆى ئەوەى ئێران تاکە ئەکتەرى کاریگەرى ئەو شەڕە لە سووریە بێت کە بە تەواویى پلانەکانى جێبەجێ دەبوون، بەڵام ئەو هێرشە نیشانى دا ئیتر بەرەبەرە کۆتایى دێت بەو کاریگەرییە، چوونکە ئەمریکاى سەردەمى ترامپ تەنیا سەیرى ڕووداوەکان ناکات، بەڵکوو هەڵوێست و دژکردەوەى دەبێت. بەتایبەتى هێرش بۆ سەر فڕۆکەخانە و فڕۆکەکان دەبێت ئەو واتایەى هەبێت.

پەیامى سێیەم بۆ ڕووسیە بوو، چوونکە ڕووسیەش بە پیلانى ئێران تا ڕادەیەک بەرەو زه‌لكاوی سووریە ڕاکێشراوە، ئەو هێرشە بە بێ هاوئاهەنگیى ڕووسیە و تەنیا لە ڕێگەى ئاگادارکردنەوەى چرکەساتى کۆتایی، پەیامێکى ڕوون بوو بۆ ڕووسیە کە دەبێت دەست لە پشتیوانیى ئەسەد هەڵگرن و لە هاوکێشەى ئێران بێنەدەر، ئەگەرنا ئەمریکاى نوێ بەرەنگارى دەبیتەوە، تەنانەت ئەگەر ئەو هاوکێشەکە ئەکتەرێکى وەک ڕووسیەى تێدا بیت. هەروەها ئەو هێرشە جارێکى دیكه ‌سەلماندى کە وێڕاى کاریگەریى، ڕووسیە ناتوانێت زلهێزێکى وەکوو ئەمریکا هەمیشەیی بێت، بەڵکوو دەتوانرێ پشتگوێ بخرێت، و لەوانەشە ببێتە هۆى ئەوەى بەخۆیدا بچێتەوە لەو هاوکێشەیەی کە تەنیا ئێران قازانجی لێ دەبات و مرۆڤایەتى بەردەوام ئازارى پێدەگات، بێتەدەر.

هەروەها نابێت پشتیوانانى ئەو هێرشە له‌بیر بکرێت کە جاریکى دیكه ‌هێڵى هاوکێشەکانى خۆیان تۆخ کردەوە، کە عەرەبستان و تورکیە و ئیسرائیل بە پشتیوانى فەرمیی خۆیان، پەیامى کاریگەریى ئەو بەرەیان لە داهاتوودا بە گوێی هەموو لایەک بەتایبەت ئێراندا گەیاند.

بێگومان شەڕ و ئاڵۆزیی ناوچەى ڕۆژهەڵاتى نێوەڕاستى زۆر نالەبار کردووە بۆ مرۆڤه‌كان، بۆیە لایەنگرى شەڕبوون باش نییە، بەڵام ڕاستیى سیاسەتى ناوچە و دەستێوەردانەکانى ئێران کە بەشێکى بەرچاوى ئەو شەڕ و ناکۆکییانەن، ئەگەر لە ڕێگەى گوشارى ڕاستەوخۆ و تەنانەت هێرشی لەم چەشنە نەبێت، ئەوە ناتوانرێ سنوورێک بۆ خوێنڕێژى و دڕەندەیی ئەو دیکتاتۆرانە دابنرێت، هەر بۆیەش ئەو هێرشە بۆ ئەوەى ڕێگرى بکات لە خوێنڕێژیى زیاتر و کاولکاریى زیاتر، بە پێویست دەزانرێ.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠١ لەم ژمارەیەدا:

ــ کورتە وەڵامێک بۆ ئەو کەسە ئاکادمییانەی بەلارێ‌دا چوون
ــ لە دیکتاتۆری‌دا پەروەردە کەرەستەیەکە بۆ ژێردەستەیی
ــ ئابووری چەکی دەستی بەربژێرەکان بۆ فریودانی خەڵک
ــ ژێستی سیاسی و خەباتکاری
  • هەڵبژاردن لە ڕێژیمی كۆماری ئیسلامی، ئەزموونێكی ئەزموون كراو هەڵبژاردن لە ڕێژیمی كۆماری ئیسلامی، ئەزموونێكی ئەزموون كراو
    یەكەم: ئەوەی كە كۆڵەكە ڕووخاوەكانی ئابووری و سیاسی نۆژن كەنەوە تا شانۆگەریی هەڵبژاردنێكی هێمن و بێ‌كێشە وە پشت سەر بنێن.
  • کورد فاکتەرى یەکلاکەرەوە لە ئاڵۆزییەکانى ڕۆژهەڵاتى نێوەڕاست کورد فاکتەرى یەکلاکەرەوە لە ئاڵۆزییەکانى ڕۆژهەڵاتى نێوەڕاست
    لەبەرچاوگرتنى ئەو هەنگاوانە بۆ دەستەبەرکردنى مافى کورد پێویستە و زۆر ڕوونە ئەگەر خۆمان پێشقەدەم نەبین لە کار کردن لە ئاراستەى ئەو ستراتیژییە، سەرکەوتنى کاتى یا بانگەشەى ڕاگەیاندن ناتوانن داهاتوویەکى ڕوون بۆ کورد دابین بکەن.
  • پەرویز ڕەحیم قادر: ڕاسان، پێویستی به‌ هاتنه‌ئارای عه‌قڵیه‌تێكی فره‌ڕه‌هه‌ند و نوێ و مۆدێڕنه‌ پەرویز ڕەحیم قادر: ڕاسان، پێویستی به‌ هاتنه‌ئارای عه‌قڵیه‌تێكی فره‌ڕه‌هه‌ند و نوێ و مۆدێڕنه‌
    یه‌كێك له‌ كێشه‌كانی كورد نه‌بوونی یه‌كگرتووییه‌كی عه‌ینی له‌ چوارچێوه‌ی ده‌سه‌ڵات، دامه‌زراوه‌ یاخود ڕێكخراوێكی سه‌راسه‌ری بووه‌. له‌ ڕاستیدا ئه‌مه‌ش بۆ نه‌بوونی ڕه‌گه‌زه‌ مۆدێڕنه‌ ناسنامه‌ییه‌كان(مادی و نامادی) ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا كه‌ درێژكراوه‌ی میژووی سیاسی-كولتووری و كۆمه‌ڵایه‌تی بارودۆخی كورد/كوردستان بووه‌ له‌ هه‌موو به‌شه‌كاندا، به‌تایبه‌ت له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان.
  • سەرۆک کۆمارێکی کۆیلە یان تەداروکاتچی؟ بە چ نرخێک؟ سەرۆک کۆمارێکی کۆیلە یان تەداروکاتچی؟ بە چ نرخێک؟
    ڕۆمییەکان لە نیوان کۆیلەکان و بەکرێگیراواندا جیاوازی دادەنێن و بە گوێرەی بیر و باوەڕی ئەوان، کۆیلە کە کەرەستەیەکە، لە نووسینی وەسیەتنامە بێ‌بەشە و ناتوانێ وەک شاهێد لە دۆسیەیەکدا شاهێدی بدات یان سکاڵا تۆمار بکات، بەڵام ئەگەر سەرپێچییەک بکات یان یاسایەک بخاتە ژێ پێ، دەبێ سزا بدرێ.
  • ئابووری چەکی دەستی بەربژێرەکان بۆ فریودانی خەڵک ئابووری چەکی دەستی بەربژێرەکان بۆ فریودانی خەڵک
    ڕۆژنامەی کەیهان لە ژمارەی چەند ڕۆژ پێشی خۆیدا ڕایگەیاند؛ کەسانێک لە گوند و شار و شارۆچکە بێبەش کراوەکانی ئێراندا، هەڕەشەیان لە خەڵکی بێ‌دەرەتان و کەم‌داهات و هەژار کردووە کە ئەگەر دەنگ بە ڕۆحانی نەدەن بوودجە و یارانەکانتان لێ دەبڕین.
  • کۆماری ئیسلامی – حەتمیەتی لە ناوچوون کۆماری ئیسلامی – حەتمیەتی لە ناوچوون
    ستراتیژی ئیدارەدانی نێوخۆییان بۆ جڵەوگیرکردنی کۆمەڵگا لەسەر دوو بنەمای سەرەکی خۆی دەبینێتەوە، یەکەم : سیاسەتی زەبر و زەنگ و تێرۆری دەوڵەتی. دووەم : کارکردن لەسەر ستراتیژێکی پەروەردەیی زەمینەساز بۆ بێ‌ئاگاکردن و جڵەوگیرکردن و دەستەمۆکردنی کۆمەڵگا لەڕێگای خستنەگەڕی فاکتەرە فەرهەنگی و ئابوورییەکان.
  • لە دیکتاتۆری‌دا پەروەردە کەرەستەیەکە بۆ ژێردەستەیی لە دیکتاتۆری‌دا پەروەردە کەرەستەیەکە بۆ ژێردەستەیی
    لە کۆماری ئیسلامی‌دا بەناو "پەروەردەی ئیسلامی"یان بەرز کردوەتەوە، هەموو شتێکیان بەستووەتەوە بەو تەوەرە لە بەر ئەوەی تەنیا بە خەڵکی بسەلمێن کە "وەلی فەقیهـ"، نوێنەری خودایە لە سەر زەوی.
  • کورتە وەڵامێک بۆ ئەو کەسە ئاکادمییانە کە بە لارێ‌دا چوون کورتە وەڵامێک بۆ ئەو کەسە ئاکادمییانە کە بە لارێ‌دا چوون
    ڕەنگە بەئەنجام گەیشتنی ئەم پڕۆسە ماوەیەکی زەمەنیی زۆری پێویست بێت کە بە ئاکام گەیشتنی زۆر ئەستەم دەبێت، بەڵام لە ئاکامدا بیر و هزری داگیرکەر تووشی ڕەپاڵدان (فرافکنی) دەبێت کە تەنانەت خۆیشی لە تەنیایی خۆیدا ناتوانێت کارە ناڕەواکەی ڕۆژی یەکەمی خۆی بە ناڕەوا بزانێت!!!
  • ژێستی سیاسی و خەباتکاری ژێستی سیاسی و خەباتکاری
    ئەم جۆرە سیمایانە کە ڕەنگە لێرە و لەوێ نموونەیان پەیدا ببێ، دەیانەوێ هەم لە ئاسوودەیی کایەکردن لە چوارچێوەی ڕێژیم بەشدار بن و هەم سیمای خەباتکارییان هەبێ، کە لە ڕاستیدا بوونەوەرێکن کە سیمای خەباتیان پێ ناشیرین دەکرێ و لە کاتی هەڵهاتنی هەتاوی ئازادی‌دا دۆڕاوییان زیاتر دەردەکەوێ.
  • ‌ئامانجی ئێمە ‌ئامانجی ئێمە
    ئەم قەڵایە کە حیزبی دێموکراتی کوردستان دایمەزراند و بناغەی دانا، ٧٠ ساڵە کە بەپێوەیە و نەک مەترسیی ڕووخانی لەسەر نیە، بەڵکوو لەگەڵ تێپەڕینی ڕۆژ و مانگ و ساڵدا، پتەوتر و قایمتر لە جاران، دەبێ بە قەڵای بەرخۆدانی ڕووناکبیری و هزری و چاوی وشیار و تیژی کۆمەڵگای کوردستان.
  • ئەمریکای ترامپ و دیکتاتۆرەکانی سەردەم ئەمریکای ترامپ و دیکتاتۆرەکانی سەردەم
    سەرەڕای تێپه‌ڕبوونی ماوەیەکى کورت لە ده‌سه‌ڵاتداریی ترامپ، پەیوەندیی نێوان ئەمریکا و دیکتاتۆرەکانی سەردەم زۆر ئاڵۆز بووە و تەنانەت زۆر لایەن كاتژمێری سفری ده‌ستپێكی شەڕی جیهانی کە لایەکی ئەمریکا بێت، ڕادەگەینن. ئەو جیاوازییەکی زۆری لەگەڵ حکوومەتی پێشووی ئۆباما هەیە کە خه‌ڵاتی نۆبێلی ئاشتیی وه‌رگرتبوو، بەڵام زۆر کێشەی چارەسه‌ر نەکراوی لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا بەجێهشت.
  • تاوتوێ کردنی هەڵبژاردن لە چەند پرسیاردا تاوتوێ کردنی هەڵبژاردن لە چەند پرسیاردا
    بابەتی هەڵبژاردن وەک چەمکێک کە لە دەسەڵاتێکی دێموکراتیکەوە، چۆتە نێو کۆماری ئیسلامی و هەر وەها بوونی دوو باڵی جیاواز لە پێكهاتەی سیاسی ڕێژیمدا، وای کردووە، کە لە ئێراندا هەم کۆمەڵگا و هەم لایەنە سیاسییەکانی دەرەوەی پێکهاتەی ڕێژیم لە هەڵوێست گرتن، لەسەر هەڵبژاردن تووشی جۆرێک دڕدۆنگی و ڕاڕایی بێن، و دەرئەنجامی ئەو ڕاڕا بوونەش، دەبێتە ئاوێک و دەچێتە ئاشێ کۆماری ئیسلامییەوە.
  • ڕۆستەم جەهانگیری: کورد بە بێ پارێزگاکانی ورمێ، کرماشان و ئیلام جەستەیەکی كه‌مئه‌ندامه‌ ڕۆستەم جەهانگیری: کورد بە بێ پارێزگاکانی ورمێ، کرماشان و ئیلام جەستەیەکی كه‌مئه‌ندامه‌
    کاتێک ئێمه باسی "ستەمی نەتەوەیی" دەکەین، ئاماژه به مێژوویەکی زۆرتر له ٢٥٠٠ساڵ لێوانلێو له داگیرکاری، ژینۆساید، ئاسمیلاسیۆن، داگیرکەر،چەوساندنەوه، هەڵداشتن، زیندان و له‌نێوبردنی ژینگەی نه‌ته‌وه‌یه‌ك دەکەین که وێڕای ئەو هەموو جینایەته، مێژوویه‌کی لێوانلێو له بەرخۆدان و شۆڕشی بۆ مانەوە و به‌دەستهێنانی ژیانێکی ئینسانی و سەروەریی سیاسی له بازنەی جوگرافیای خۆیدا تۆمار کردووه.
  • دەنگ‌دان بۆ بەردەوامیی ڕاووڕووت و جینایەت؟ دەنگ‌دان بۆ بەردەوامیی ڕاووڕووت و جینایەت؟
    بۆ شی کردنەوەی وەڵامی ئەو دوو پرسیارە سەرەکییە، پێویستە کە لە پێشدا بە کورتی لە سەر مانای هەندێک کۆنسێپتی سەرەکی کە لەو وتارەدا بە کار دەبردرێن، ڕاوەستین؛ بۆ نموونە: دێموکراسی، هەڵبژاردن، بەشداری کردن، سیستمی تەواویەتخواز، تێۆلۆژی.