• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٢ی ژولیەی ٢٠١٧ی زایینی - ٣١ی پوشپەڕی ١٣٩٦ی هەتاوی  

هەڵبژاردنی ئازاد و دێموکراتیک

زایینی: ١٦-٠٥-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٢/٢٦ - ١١:٣٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
هەڵبژاردنی ئازاد و دێموکراتیک
حوسێن نازدار

هه‌ڵبژاردن یه‌کێک له‌ بنه‌ما سه‌ره‌کییه‌کانی دێموکراسییه‌‌ و پێوه‌ندی ڕاسته‌وخۆ ‌و پته‌وی به‌ ئازادییه‌وه‌ هه‌یه، یان به‌ ده‌ربڕینێکی‌تر ده‌توانین بڵێین ئازادی، پێشمه‌رجی مانا په‌یدا کردنی هه‌ڵبژاردنه.

ئه‌گه‌ر هه‌ڵبژاردن بریتی بێت له‌ ده‌رخستنی ئیراده‌ی مرۆڤ سه‌باره‌ت به‌ بابه‌تێکی دیاریکراو، ئه‌وا به‌ بێ‌ هه‌بوونی ئازادی، ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌ مانای نابێت، چوونکه‌ ئیراده‌ی ڕاسته‌قینه‌ی مرۆڤ له‌ ئازادی‌ و ئازاد بوونی ئه‌و مرۆڤه‌دا ده‌رده‌که‌وێ ‌‌و ده‌توانێ‌ خۆی نیشان بدات.

مافی هه‌ڵبژاردن بریتییه‌ له‌ مافی سه‌ربه‌خۆیی له‌ بڕیاردان ‌و ئازادی له‌ جۆری بڕیاردانی مرۆڤ له‌ چاره‌نووسی خۆی‌ و کۆمه‌ڵگاکه‌ی. مافێکی سروشتی، مه‌ده‌نی‌ و سیاسی هه‌ر مرۆڤێکه‌ که‌ ئازادانه‌ بیر‌وباوه‌ڕ، دین، کار، هاوسه‌ر، شوێنی نیشته‌جێ‌ بوون‌ و حکوومه‌تی وڵاتی خوی هه‌ڵبژێرێ‌. هه‌ڵبژاردن گرینگترین ماف‌ و ئه‌رکی هاووڵاتییه‌ که‌ له‌سه‌ر بنه‌مای تاک پێکهاتووه، چوونکه‌ تاک ده‌کات به‌ خاوه‌نی بڕیاردان‌ و که‌سایه‌تی‌ و به‌رپرسایه‌تیی بۆ دروست ده‌کات ‌و ویست‌ و خواسته‌ هاوبه‌شه‌کانی تاکه‌کان یه‌ک‌ده‌خات ‌و ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ که‌ تاک له‌ به‌رانبه‌ر چاره‌نووسی داهاتووی کۆمه‌ڵگاکه‌ی هه‌ست به‌ به‌رپرسایه‌تی بکات.

له‌ هه‌ڵبژاردنی ئازاد ‌و دێموکراتیکدا، هاووڵاتییان له‌ بارودۆخ ‌و که‌شێکی له‌بار و گونجاودا به‌ شێوه‌یه‌کی ئازاد، نهێنی، ڕاسته‌وخۆ، گشتی، یه‌کسان ‌و دادپه‌روه‌رانه‌ بڕیار ‌و ده‌نگ ده‌ده‌ن. بۆ هه‌موو ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ به‌گوێره‌ی یاسا مافی ده‌نگدانیان هه‌یه‌ شانس‌ و ده‌ره‌تانی "وه‌ک یه‌ک" دابین‌ و ده‌سته‌به‌ر ده‌کرێ‌‌ و مافی هه‌ڵبژاردن‌ و خۆپاڵاوتن له‌ که‌س زه‌وت ناکرێ، هیچ که‌س‌ و گرووپ ‌و لایه‌نێک به‌ هۆی جیاوازیی بیر‌وباوه‌ڕ، ڕه‌گه‌ز، ئایین، قه‌وم ‌و نه‌ته‌وه‌وه‌ په‌راوێز ناخرێ ‌‌و هه‌ڵاواردنی له‌سه‌ر به‌ڕێوه‌ ناچێ. هه‌ر هاووڵاتییه‌ک ته‌نیا خاوه‌نی یه‌ک ده‌نگه‌ ‌و که‌س به‌هۆی بارودۆخی ئابووری‌ و کۆمه‌ڵایه‌تی مافی تایبه‌ت و جیاوازی له‌ که‌سانی دیکه‌ نییه.

له‌ هه‌ڵبژاردنی ئازاد‌ و دێموکراتیکدا پاڵێوراو ‌و لیستی ڕه‌نگاوڕه‌نگ به‌ پرۆژه‌ و پلانی ڕوون و ئاشکرا له‌ ململانێی هه‌ڵبژاردندا به‌شداری ده‌که‌ن و ده‌رفه‌تیان پێده‌درێ‌ که‌ به‌گوێره‌ی یاسا بۆ ڕاگه‌یاندنی پڕۆژه‌‌ و به‌رنامه‌کانیان ده‌ستیان به‌ ئامرازه‌کانی ڕاگه‌یاندن ڕابگات‌ و که‌ڵکیان لێ‌ وه‌رگرن، ئامرازه‌کانی ڕاگه‌یاندنی گشتی له‌سه‌ر پاڵێوراوان‌ و پڕۆژه‌کانیان ‌و یاساکانی هه‌ڵبژاردن ‌و پێشێل کردنی یاساکانی پێوه‌ندیدار ‌و تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی شوێن‌ و شێوه‌ی ده‌نگدان، زانیاریی پێویست به‌ هاووڵاتیان ڕاده‌گه‌یه‌نن.

لەهەلبژاردنی دێموکراتیکدا،ده‌وڵه‌ت ئاسایش‌ و ته‌ناهی هه‌ڵبژاردنه‌که‌ دابین‌ و ده‌سته‌به‌ر ده‌کات‌ و هه‌ر چه‌شنه‌ گوشارێک له‌لایه‌ن حکوومه‌ت، یان هه‌ر گرووپ ‌و لایه‌نێک ڕه‌وایی‌ و یاسایی بوونی هه‌ڵبژاردنه‌که‌ ده‌خاته‌ مه‌ترسییه‌وه.

کۆمیسیۆنی هه‌ڵبژاردن که‌ دامه‌زراوه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆ‌ و جێی متمانه‌ی لایه‌نه‌ سیاسییه‌کان‌ و هاووڵاتییانه،‌ به‌ ماف‌ و ده‌سه‌ڵاتی ته‌واو هه‌ڵبژاردنه‌که‌ به‌ڕێوه‌ ده‌بات ‌و پاک ‌و بێگه‌رد بوونی پڕۆسه‌که‌ ده‌سه‌لمێنێ ‌‌و ڕایده‌گه‌یه‌نێ.

هه‌ڵبژاردنی ئازاد ‌و دێموکراتیک ڕه‌وتێکی مه‌ده‌نییانه ‌‌و ئاشتیخوازانه‌یه‌ که‌ ڕێگه‌چاره‌ی به‌ده‌ر له‌ توندوتیژی بۆ چاره‌سه‌ر کردن‌ و که‌م کردنه‌وه‌ی کێشه‌و گرفته‌ کۆمه‌ڵایه‌تی ‌و سیاسییه‌کان دابین ده‌کات‌ و ده‌رفه‌تێکی له‌بار بۆ هاووڵاتییان پێکدێنێ‌ که‌ نوێنه‌رانی جێی باوه‌ڕی خۆیان هه‌ڵبژێرن‌ و متمانه‌ به‌ ده‌سه‌ڵاتی سیاسی داهاتوویان بده‌ن‌ و به‌رپرسایه‌تی کاروباری وڵاتیان پێ‌ پسپێرن‌ و سێ‌ ده‌سه‌ڵاتی یاسادانان، جێبه‌جێ کردن ‌و دادوه‌ری نۆژه‌ن بکه‌نه‌وه‌ ‌و جێگۆڕکێ‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتدا بکه‌ن ‌و به‌م چه‌شنه‌ له‌ پێناوی ژیانێکی باشتر و خزمه‌ت‌گوزاری زۆرتر ‌و گه‌شه‌‌ و پێشکه‌وتنی نیشتمانه‌که‌یان، بڕیار له‌ چاره‌نووسی خۆیان‌ و کۆمه‌ڵگاکه‌یان ده‌ده‌ن.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠٥ لەم ژمارەیەدا:

ــ مستەفا هیجری: بێجگە لە ئێرانییەکان لــە مێــژووی مرۆڤایەتیــدا ...
ــ چاڵی لاوازی کۆماری ئیسلامی
ــ پێوەر و پرەنســیپە نەگۆڕەکانی قاسملوو لە سیاســەتدا بە نیسبەت کوردەکانــی پارچەکانی دیکە
ــ وتووێژی ڕۆژنامەی کوردستان لەگەڵ دوکتور ئیدریس ئەحمەدی
  • کاوە ئاهەنگەری لە وتووێژ لەگەڵ ڕۆژنامەی کوردستان: گۆڕانکاریــی به ڕێوه‌یه‌وه و کۆماری ئیســلامی ئه‌و هێزه نیه که بتوانێ پێشــی پێ بگرێ. کاوە ئاهەنگەری لە وتووێژ لەگەڵ ڕۆژنامەی کوردستان: گۆڕانکاریــی به ڕێوه‌یه‌وه و کۆماری ئیســلامی ئه‌و هێزه نیه که بتوانێ پێشــی پێ بگرێ.
    کاوە ئاهەنگەری لە وتووێژ لەگەڵ ڕۆژنامەی کوردستان: گۆڕانکاریــی به ڕێوه‌یه‌وه و کۆماری ئیســلامی ئه‌و هێزه نیه که بتوانێ پێشــی پێ بگرێ.
  • ٤٥ساڵ بەسەر کۆچی دوایی هونەرمەندی هەزار ئاوازە تێپەڕی ٤٥ساڵ بەسەر کۆچی دوایی هونەرمەندی هەزار ئاوازە تێپەڕی
    تا ئێستا چەند کتێب لە بارەی ژیان و بەرهەمەکانی هونەرمەندی نەمر حەسەن زیرەک چاپ و بڵاو کراونەتەوە کە بریتین لە: چریکه‌ی کوردستان، ژیان و هونه‌ری، گه‌وهه‌رێ، حه‌سه‌ن زیره‌ک و هێندێ له‌ به‌رسه‌رهاته‌کانی.
  • ڕۆژئاوای کوردستان ڕۆژئاوای کوردستان
    چەندە ئەمریکا سوود لە پەیوەندییەکانی لەگەڵ کورد دەبینێت، بێگومان هێندەش سوودی بۆ کورد دەبێت، هەر بۆیە نابێ کورد چاوەڕوان بێ کە تەنیا ئەو لەو دۆستایەتییە قازانج بکا یا خۆی بە قوربانی ببینێت.
  • زاڵبوونی حکوومەتی تێرۆر لە کوردستان   و تەبارناسینی مێژووی ئەم دیاردەیه زاڵبوونی حکوومەتی تێرۆر لە کوردستان و تەبارناسینی مێژووی ئەم دیاردەیه
    سەدەی ٢٠ که بۆ ئێمەی کورد لە لایەک وەبیرهێنەرەوەی ڕاپەڕینه جۆراوجۆرەکانی دژه ئستعمار و دژه داگیرکەرەکانی وڵاتمان بووە و لە لایەکی دیکەوە لێوانلێو بووە لە گۆڕانکاری ژئۆپۆلتیکی لە سەرانسەری جیهاندا و سەربەخۆیی زۆربەی نەتەوەکانی ژێر ژێرچەپۆکەی جیهان، شتێک بێجگە لە دووپات بوونەوەی مێژووی دیلیەتی نەتەوەکەمان نەبووە.
  • یاری کردن بە گیانی هاووڵاتییان یاری کردن بە گیانی هاووڵاتییان
    دوای بەدواداچوونی هۆكاری ئەو نەخۆش‌کەوتنە پزيشكان ڕایانگەیاند کە جووتیاران کەڵکیان له سەمی شيميايى وەرگرتووە و ئەو دەرمانانە هيچ كوالێتيیەكيان نەبووه و ماوه بەسەرچوو بوونه.
  • چاوخشاندنێک بەسەر کارنامەی نیزیک بە ٤٠ ساڵ شکستی ئابووری کۆماری ئیسلامی ئێران چاوخشاندنێک بەسەر کارنامەی نیزیک بە ٤٠ ساڵ شکستی ئابووری کۆماری ئیسلامی ئێران
    بە گشتی دەسەڵاتە ئیدئۆلۆژیک و دیکتاتۆرەکان بۆ هەڵخەڵەتاندنی رای گشتی هەموو کات لە پڕوپاگەندەکانی خۆیاندا، کاتی ئێستایان لەگەڵ کاتی هاتنە سەر دەسەڵاتیان بەراورد دەکەن ئەوەش کارێکی زۆر هەڵە و هەڵخەڵەتێنەرە چونکە، تەواویەتی دونیا لە حاڵی گەشە کردندایە و بۆ لێکدانەوەی ئەنجامی ئابووری هەر وڵاتێک باشتر وایە کاتی بەردەست لەگەل رکابەرەکانی ئەم وڵاتە و ئابووریی جیهانی بەراورد بکرێت.
  • بەرەی ڕێژیمی ئێران لە نێوخۆوە بەرەی ڕێژیمی ئێران لە نێوخۆوە
    بەرهەمی ئەم کارە، ڕاستەوخۆ دەچێتە خەزانەی حیزبی دەسەڵاتدار. بەڵام کورە لەبەر یارمەتیی دراوسێکەی، واتە چین، توانیویەتی زۆرێک لە پەنابەران لە سەر سنوور یان تەنانەت لە بەردەم باڵوێزانی وڵاتان لە پێکەن بگەڕێنێتەوە و سزای بدات.
  • کاوە سەرکەوت کاوە سەرکەوت
    رۆژی ١٥ی پووشپەڕ، لە شەڕی دەستەویەخەی شۆڕشگێڕی و تاوانباریدا، دوو نوێنەری ئازا و ئازاد و چاو پڕلە برووسکەی کۆڵنەدان و بەرخۆدان، مێژوویان پەلکێشی کۆساڵان و بۆڕیەر کرد و دووبارە دوژمنیان مایەپووچ کردەوە و لەو شەڕە بەتەواوی نابەرابەرەدا، دووئیرادەی بەرز و نارنجۆکێک بەسەر سەدان پاسداری تیرۆریست و جبەخانەی تاریکپەرستیدا سەرکەوتن، تاکوو دووبارە بسەلمێندرێتەوە کە ئیرادەی شۆڕشگێڕی و بەرزی مرۆیی زۆر بەهێزتر و بەرزترە لە چەکوچۆڵی دوژمنان.
  • \ "ئاسمیلاسیون فەرهەنگی" پڕۆسەیەک بۆ له نێوبردنی کورد
    رستەکانی ئەو پێش‌نووسه پیشان دەدەن که لە ڕوانگەی داڕێژەرانی ئەو پێش نووسەوە، " ئاسمیلاسیۆنی فەرهەنگی" وەکوو بەشێک لە "ژینۆسایدی فەرهەنگی" پێناسە کراوه و لەو پێشنووسەدا جێی گرتووە.
  • د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی
    بەرپرسانی هەرێمی کوردستان یەکەم مانگی وەرزی پاییزی ئەمساڵ ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان ئەنجام دەدەن و ئەوەش وەک هەمیشە کاردانەوەی دوو دەوڵەتی ئێران و تورکیەی لێکەوتەوە و بەتایبەتی ڕێژیمی ئێران بە توندی دژایەتی خۆی لەگەڵ ئەو پرسە دەربڕیوە.
  • بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ
    جیرانەکانی تورکیەش لە هێندێک شوێن سنووری وڵاتەکانیان لەگەڵ تورکیە بە نەردە و تێلدوور بەستووە. سنووری تورکیە- یوونان لەلایەن یوونانەوە لە ساڵی ٢٠١٢ ڕا بە حەسارێک لە تۆپەکانی سیمی خاردار قاییم کراوە. حکوومەتی بولغارستانیش بە دروستکردنی دیوارێک لە سیمی خاردار بە درێژایی ٣٠ کیلۆمێتر سنووری خۆیان لە گەڵ تورکیە قایمم کردووە.
  • شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک
    لەم پرسەی ئەمڕۆی ئێمەشدا تۆڕێک لە دەسەڵات بوونی هەیە کە زیاتر لە یەک سەدەیە کە پێوەندی کوردەکان و فارسەکان لە ئێران یان باشتر وایە بڵیێن (نواندنەوەکانی دیکەیان) لە رۆژهەلاتی ناڤیندا رێک و چوارچێوەیان بۆ دیاری کردووە.
  • هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە
    ڕووداوی تاران پێچەوانەی زۆرینەی لێکدانەوەکان نەک لەجێ ڕوویدا و نە نەخوازراو بوو، نە بەو واتایە یەکلاکەرەوە کە بڵێین سێناریۆی پەتی بوو، بەڵکوو لەو ڕووەوە کە حاکمییەت ساڵانێکی زۆرە بەشێوازی داڕشتنی سیاسەتی سیستماتیک بەستێنی بۆ ڕووداوی ئەوتۆ خۆش کردووە.
  • منداڵ فرۆشی، دیاردەیەک لە وڵاتی چەوسێنەری ئێران منداڵ فرۆشی، دیاردەیەک لە وڵاتی چەوسێنەری ئێران
    ئێران وڵاتێکی چەوسێنەر و گیرۆدە بە نەخۆشییە، برین لەسەر برین لە جەستەی کز و لاوازیی وەک دیکتاتۆری، شەڕ، کوشتار، هەژاری، منداڵفرۆشی و ... سەرهەڵ ئەداو هەموویان لە وڵاتێکی ژێر حوکمی کۆماری ئیسلامی ئێراندا پێکەوە دەژین.