• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٣٠ی مەیی ٢٠١٧ی زایینی - ٠٩ی جۆزەردانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

تەحریم لە پێناو سیاسەتکردن دا

زایینی: ١٦-٠٥-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٢/٢٦ - ١٤:١٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
تەحریم لە پێناو سیاسەتکردن دا
ئارەش ساڵح

یەکەم، کۆماری ئیسلامی بەهیچ شێوە لە کوردستاندا لە سەرەتای دامەزراندنیەوە هەتا ئێستا خاوەنی هیچ ڕەوایێک نەبووە و نیە، بەڵام! – لێرەدا بەڵامێک هەیە- ئەویش ئەوەیە کە؛ بەڵام هاندانی خەڵک بۆ بەشداری لە هەڵبژاردن و هیوادار کردنیان بە بەشێک لەو پێکهاتەیە ڕەوایی بۆ دەسەڵات سەرنیا (تەرمیم) دەکاتەوە. ڕەوایی بابەتێک نیە کە یەکجار ڕوو بدات و تەواو بێت، بەڵکوو ڕەوایی لە بەستێنی زەماندا تووشی قەیران دەبێت و قەیرانەکانی چارەسەر دەبن. بۆ وێنە کۆماری ئیسلامی لە دوای هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٨٨ تووشی گەورەترین قەیرانی ڕەوایی خۆی بوو، کەچی لە بەستێنی زەماندا لەو کاتەوە هەتا ئێستا سەرەتا بە سەرکوت و پاشان بە ڕاکێشانی خەڵک بۆ پای سندووقەکانی دەنگدان ئەو قەیرانەی تا ڕادەیێکی بەرچاو چارەسەر کردووە. بۆیە زۆر هەڵەیە ئەگەر تەنیا بڵێین کە کۆماری ئیسلامی ڕەوایی نیە و بەڵامەکەی نەبینین.

دووهەم؛ بابەتی هەڵبژاردن لە ئێران بەگشتی و لە کوردستان بەتایبەتی کۆمەڵگای تووشی بارێک کردووە کە دەتوانین ناوی بنێین "ڕەدکردنەوەی سیاسەت کردن". لەم بارودۆخەدا بابەتی سیاسەت بەهۆی بابەتی هەڵبژاردنەوە دەکەوێتە پەراوێزەوە. واتە چالاکان و ئەوانەی کە بابەتی سیاسەت بۆیان خاوەنی گرینگییە بە بەشداری لە هەڵبژاردن هەست بەوە دەکەن کە خەریکی سیاسەت کردنن، بۆیە هاوکات لەگەڵ ئەو گوشارەی کە پێکهاتە دەیخاتە سەریان، خۆ لە بابەتی سیاسەت دەپارێزن.

واتە چالاک یان شارۆمەند بە سەرقال بوون بە سێبەری سیاسەت لەسەر دیواری ئەشکەوت - بە تەعبیرە ئەفلاتوونیەکەی- ناتوانێت بیر لە خودی سیاسەت بکەنەوە هاوکاتیش کۆت و زنجیری پێکهاتەش بە ڕادەیێک تووند ئەوانی بەستۆتەوە کە توانای هەڵگەڕانەوە و چاو خشاندن بۆ شوێنێکی دیکەیان نیە.

سێهەم، لە پەراوێز کەوتنی بابەتی سیاسەت بە هۆی بابەتی هەڵبژاردن یان خۆپاراستن لە سیاسەت کردن خۆی لە بزاڤە کۆمەڵایتیەکانیشدا پیشان داوە. بزاڤە جۆربەجۆرەکان و کۆمەڵگای مەدەنی ئەمڕۆ لە کوردستان و لە ئێراندا کەوتوونەتە ژێر ڕکێفی بابەتی هەڵبژاردنەوە و یان بەهۆی ئەو بابەتەوە دوو پارچە و چەند پارچە بوون، یان ئیتر باسێکیان پێ نیە یان چالاکیێکیان نیە مەگەر بابەتی هەڵبژاردن نەبێت.

چوارەم، بەشداری لە هەڵبژاردن یەکەم هەنگاوە بۆ بەردەوام کردنی دۆخی هەنووکەیی. یەکێک لە مەترسیدارترین ئاکامەکانی ڕەد کردنەوەی سیاسەتکردن لەبیر کردنی ڕەخنە لە دۆخی هەنووکەیی و نەمانی خواست بۆ گۆڕانکارییە. ئەوانەی کە هەرجار باس لە بەشداری لە هەڵبژاردن دەکەن گەورەترین هۆکار بۆ بەشداری بەوە دادەنێن کە لەئەگەری بەشداری نەکردن دۆخەکە خراپتر دەبێت. واتە بەشداری لە هەڵبژاردن بۆ هێشتنەوەی باری هەنووکەیی کەڵکی لێ وەردەگێردرێت.

پێنجەم؛ ترس ئامرازی فاشیسمە. فاشیسمیش هاوڕێی دەست لەناو دەستی لە تەنگەبەر کەوتنی سیاسەت کردنە. ترس لە کۆچبەر، ترس لە ئامریکا، ترس لە ڕەئیسی و ترس لە ئەحمەدی نەژاد. خۆ بەدەستی ئەو ترسەوە دان لە نێو کۆمەڵگادا یەکەم هەنگاوە بۆ کرانەوەی درگا بەرەوە فاشیسم. لە ساڵی ٨٤ەوە هەتا ئێستا ئیسڵاحتەڵەبەکان ڕۆژ لە دوای ڕۆژ وەکوو ئێستراتێژی موهەندێسی کۆمەڵایەتی خۆیان، زیاتر لە هەرکات پەنا بۆ ترس دەبەن. ئەوەی لە دوو دەورەی ڕابردوو و بە هاتنی ڕۆحانی و زیاد بوونی بەنەوشەکان بە سەوزەکان زیادی کردووە پۆپۆلیسمە.

ئەگەر ئەحمەدی نەژاد سیمبۆلی پۆپۆلیسمی ڕاست لە ئێراندا بوو، ئەوا ڕۆحانی سیمبۆلی پۆپۆلیسمی چەپە. پۆپۆلیسم ئامرازێکی تری فاشیسمە، بۆیە ئێستا لەبەر نەبوونی هەستیاریی کۆمەڵایەتی بە نیسبەت نیشانانەکانی فاشیسم، زیاتر لە هەرکات ئەو قسەیە دەتوانین بکەین کە "دەنگی پێی فاشیسم دێت".

شەشەم؛ دەسپێکی ڕاسان و نوێ بوونەوەی خەباتێک کە خاوەنی خواستی گۆڕانکارییە هەڵگری بەرنامەیێک و ئاڵتێرناتیڤێکە کە لە بەهێز بوونی ڕۆڵی کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات و "بوون بە هێز" کورت دەکرێتەوە. تەحریمی هەڵبژاردن بۆ هێزە کوردستانیەکان کە هێزی پێشمەرگەیان هێناوەتە سەر سنوور و لەو پێوەندییەدا خەریکی دەسپێکردنەوەی خەباتێکی نوێن جووڵەیێکی تاکتیکیە. ئەو جووڵە تاکتیکیە بۆ ئەوە دەکرێت کە یەکەم؛ بەستێنی پێویست بۆ پەرەسەندنی زیاتری ئەو ئاڵتێرانتیڤە لەنێو کۆمەڵگادا بەهێز بکرێت و دووهەم؛ پۆتانسیێلی هێزی مرۆیی و وزەی کۆمەڵایەتی بۆ بەهێزتر کردنی بەڕێوەبەرانی ئەو ئاڵتێرناتیڤە زیاتر بێت.

بۆیە بە تەحریمی هەڵبژاردن ئێمە تەنیا بە دوای ئەوەوە نین کە بڵێین کۆماری ئیسلامی مەشرووعیەتی نیە، بەڵکوو بە دوای ئەوەوەین کە یەکەم؛ پێش بە پرۆسەی سەرنیا کردنەوەی مەشرووعیەتی سیستەم بگرین و دووهەم؛ بەستێنی کۆمەڵایەتی بۆ بیر لە ئاڵتێرانتیڤ کردن، بیر لە ڕەخنەی باری هەنووکەیی و لە یەک وشەدا بیر لە سیاسەت کردنەوە هەموار بکەین.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠١ لەم ژمارەیەدا:

ــ کورتە وەڵامێک بۆ ئەو کەسە ئاکادمییانەی بەلارێ‌دا چوون
ــ لە دیکتاتۆری‌دا پەروەردە کەرەستەیەکە بۆ ژێردەستەیی
ــ ئابووری چەکی دەستی بەربژێرەکان بۆ فریودانی خەڵک
ــ ژێستی سیاسی و خەباتکاری
  • هەڵبژاردن لە ڕێژیمی كۆماری ئیسلامی، ئەزموونێكی ئەزموون كراو هەڵبژاردن لە ڕێژیمی كۆماری ئیسلامی، ئەزموونێكی ئەزموون كراو
    یەكەم: ئەوەی كە كۆڵەكە ڕووخاوەكانی ئابووری و سیاسی نۆژن كەنەوە تا شانۆگەریی هەڵبژاردنێكی هێمن و بێ‌كێشە وە پشت سەر بنێن.
  • کورد فاکتەرى یەکلاکەرەوە لە ئاڵۆزییەکانى ڕۆژهەڵاتى نێوەڕاست کورد فاکتەرى یەکلاکەرەوە لە ئاڵۆزییەکانى ڕۆژهەڵاتى نێوەڕاست
    لەبەرچاوگرتنى ئەو هەنگاوانە بۆ دەستەبەرکردنى مافى کورد پێویستە و زۆر ڕوونە ئەگەر خۆمان پێشقەدەم نەبین لە کار کردن لە ئاراستەى ئەو ستراتیژییە، سەرکەوتنى کاتى یا بانگەشەى ڕاگەیاندن ناتوانن داهاتوویەکى ڕوون بۆ کورد دابین بکەن.
  • پەرویز ڕەحیم قادر: ڕاسان، پێویستی به‌ هاتنه‌ئارای عه‌قڵیه‌تێكی فره‌ڕه‌هه‌ند و نوێ و مۆدێڕنه‌ پەرویز ڕەحیم قادر: ڕاسان، پێویستی به‌ هاتنه‌ئارای عه‌قڵیه‌تێكی فره‌ڕه‌هه‌ند و نوێ و مۆدێڕنه‌
    یه‌كێك له‌ كێشه‌كانی كورد نه‌بوونی یه‌كگرتووییه‌كی عه‌ینی له‌ چوارچێوه‌ی ده‌سه‌ڵات، دامه‌زراوه‌ یاخود ڕێكخراوێكی سه‌راسه‌ری بووه‌. له‌ ڕاستیدا ئه‌مه‌ش بۆ نه‌بوونی ڕه‌گه‌زه‌ مۆدێڕنه‌ ناسنامه‌ییه‌كان(مادی و نامادی) ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا كه‌ درێژكراوه‌ی میژووی سیاسی-كولتووری و كۆمه‌ڵایه‌تی بارودۆخی كورد/كوردستان بووه‌ له‌ هه‌موو به‌شه‌كاندا، به‌تایبه‌ت له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان.
  • سەرۆک کۆمارێکی کۆیلە یان تەداروکاتچی؟ بە چ نرخێک؟ سەرۆک کۆمارێکی کۆیلە یان تەداروکاتچی؟ بە چ نرخێک؟
    ڕۆمییەکان لە نیوان کۆیلەکان و بەکرێگیراواندا جیاوازی دادەنێن و بە گوێرەی بیر و باوەڕی ئەوان، کۆیلە کە کەرەستەیەکە، لە نووسینی وەسیەتنامە بێ‌بەشە و ناتوانێ وەک شاهێد لە دۆسیەیەکدا شاهێدی بدات یان سکاڵا تۆمار بکات، بەڵام ئەگەر سەرپێچییەک بکات یان یاسایەک بخاتە ژێ پێ، دەبێ سزا بدرێ.
  • ئابووری چەکی دەستی بەربژێرەکان بۆ فریودانی خەڵک ئابووری چەکی دەستی بەربژێرەکان بۆ فریودانی خەڵک
    ڕۆژنامەی کەیهان لە ژمارەی چەند ڕۆژ پێشی خۆیدا ڕایگەیاند؛ کەسانێک لە گوند و شار و شارۆچکە بێبەش کراوەکانی ئێراندا، هەڕەشەیان لە خەڵکی بێ‌دەرەتان و کەم‌داهات و هەژار کردووە کە ئەگەر دەنگ بە ڕۆحانی نەدەن بوودجە و یارانەکانتان لێ دەبڕین.
  • کۆماری ئیسلامی – حەتمیەتی لە ناوچوون کۆماری ئیسلامی – حەتمیەتی لە ناوچوون
    ستراتیژی ئیدارەدانی نێوخۆییان بۆ جڵەوگیرکردنی کۆمەڵگا لەسەر دوو بنەمای سەرەکی خۆی دەبینێتەوە، یەکەم : سیاسەتی زەبر و زەنگ و تێرۆری دەوڵەتی. دووەم : کارکردن لەسەر ستراتیژێکی پەروەردەیی زەمینەساز بۆ بێ‌ئاگاکردن و جڵەوگیرکردن و دەستەمۆکردنی کۆمەڵگا لەڕێگای خستنەگەڕی فاکتەرە فەرهەنگی و ئابوورییەکان.
  • لە دیکتاتۆری‌دا پەروەردە کەرەستەیەکە بۆ ژێردەستەیی لە دیکتاتۆری‌دا پەروەردە کەرەستەیەکە بۆ ژێردەستەیی
    لە کۆماری ئیسلامی‌دا بەناو "پەروەردەی ئیسلامی"یان بەرز کردوەتەوە، هەموو شتێکیان بەستووەتەوە بەو تەوەرە لە بەر ئەوەی تەنیا بە خەڵکی بسەلمێن کە "وەلی فەقیهـ"، نوێنەری خودایە لە سەر زەوی.
  • کورتە وەڵامێک بۆ ئەو کەسە ئاکادمییانە کە بە لارێ‌دا چوون کورتە وەڵامێک بۆ ئەو کەسە ئاکادمییانە کە بە لارێ‌دا چوون
    ڕەنگە بەئەنجام گەیشتنی ئەم پڕۆسە ماوەیەکی زەمەنیی زۆری پێویست بێت کە بە ئاکام گەیشتنی زۆر ئەستەم دەبێت، بەڵام لە ئاکامدا بیر و هزری داگیرکەر تووشی ڕەپاڵدان (فرافکنی) دەبێت کە تەنانەت خۆیشی لە تەنیایی خۆیدا ناتوانێت کارە ناڕەواکەی ڕۆژی یەکەمی خۆی بە ناڕەوا بزانێت!!!
  • ژێستی سیاسی و خەباتکاری ژێستی سیاسی و خەباتکاری
    ئەم جۆرە سیمایانە کە ڕەنگە لێرە و لەوێ نموونەیان پەیدا ببێ، دەیانەوێ هەم لە ئاسوودەیی کایەکردن لە چوارچێوەی ڕێژیم بەشدار بن و هەم سیمای خەباتکارییان هەبێ، کە لە ڕاستیدا بوونەوەرێکن کە سیمای خەباتیان پێ ناشیرین دەکرێ و لە کاتی هەڵهاتنی هەتاوی ئازادی‌دا دۆڕاوییان زیاتر دەردەکەوێ.
  • ‌ئامانجی ئێمە ‌ئامانجی ئێمە
    ئەم قەڵایە کە حیزبی دێموکراتی کوردستان دایمەزراند و بناغەی دانا، ٧٠ ساڵە کە بەپێوەیە و نەک مەترسیی ڕووخانی لەسەر نیە، بەڵکوو لەگەڵ تێپەڕینی ڕۆژ و مانگ و ساڵدا، پتەوتر و قایمتر لە جاران، دەبێ بە قەڵای بەرخۆدانی ڕووناکبیری و هزری و چاوی وشیار و تیژی کۆمەڵگای کوردستان.
  • ئەمریکای ترامپ و دیکتاتۆرەکانی سەردەم ئەمریکای ترامپ و دیکتاتۆرەکانی سەردەم
    سەرەڕای تێپه‌ڕبوونی ماوەیەکى کورت لە ده‌سه‌ڵاتداریی ترامپ، پەیوەندیی نێوان ئەمریکا و دیکتاتۆرەکانی سەردەم زۆر ئاڵۆز بووە و تەنانەت زۆر لایەن كاتژمێری سفری ده‌ستپێكی شەڕی جیهانی کە لایەکی ئەمریکا بێت، ڕادەگەینن. ئەو جیاوازییەکی زۆری لەگەڵ حکوومەتی پێشووی ئۆباما هەیە کە خه‌ڵاتی نۆبێلی ئاشتیی وه‌رگرتبوو، بەڵام زۆر کێشەی چارەسه‌ر نەکراوی لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا بەجێهشت.
  • تاوتوێ کردنی هەڵبژاردن لە چەند پرسیاردا تاوتوێ کردنی هەڵبژاردن لە چەند پرسیاردا
    بابەتی هەڵبژاردن وەک چەمکێک کە لە دەسەڵاتێکی دێموکراتیکەوە، چۆتە نێو کۆماری ئیسلامی و هەر وەها بوونی دوو باڵی جیاواز لە پێكهاتەی سیاسی ڕێژیمدا، وای کردووە، کە لە ئێراندا هەم کۆمەڵگا و هەم لایەنە سیاسییەکانی دەرەوەی پێکهاتەی ڕێژیم لە هەڵوێست گرتن، لەسەر هەڵبژاردن تووشی جۆرێک دڕدۆنگی و ڕاڕایی بێن، و دەرئەنجامی ئەو ڕاڕا بوونەش، دەبێتە ئاوێک و دەچێتە ئاشێ کۆماری ئیسلامییەوە.
  • ڕۆستەم جەهانگیری: کورد بە بێ پارێزگاکانی ورمێ، کرماشان و ئیلام جەستەیەکی كه‌مئه‌ندامه‌ ڕۆستەم جەهانگیری: کورد بە بێ پارێزگاکانی ورمێ، کرماشان و ئیلام جەستەیەکی كه‌مئه‌ندامه‌
    کاتێک ئێمه باسی "ستەمی نەتەوەیی" دەکەین، ئاماژه به مێژوویەکی زۆرتر له ٢٥٠٠ساڵ لێوانلێو له داگیرکاری، ژینۆساید، ئاسمیلاسیۆن، داگیرکەر،چەوساندنەوه، هەڵداشتن، زیندان و له‌نێوبردنی ژینگەی نه‌ته‌وه‌یه‌ك دەکەین که وێڕای ئەو هەموو جینایەته، مێژوویه‌کی لێوانلێو له بەرخۆدان و شۆڕشی بۆ مانەوە و به‌دەستهێنانی ژیانێکی ئینسانی و سەروەریی سیاسی له بازنەی جوگرافیای خۆیدا تۆمار کردووه.
  • دەنگ‌دان بۆ بەردەوامیی ڕاووڕووت و جینایەت؟ دەنگ‌دان بۆ بەردەوامیی ڕاووڕووت و جینایەت؟
    بۆ شی کردنەوەی وەڵامی ئەو دوو پرسیارە سەرەکییە، پێویستە کە لە پێشدا بە کورتی لە سەر مانای هەندێک کۆنسێپتی سەرەکی کە لەو وتارەدا بە کار دەبردرێن، ڕاوەستین؛ بۆ نموونە: دێموکراسی، هەڵبژاردن، بەشداری کردن، سیستمی تەواویەتخواز، تێۆلۆژی.