• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٩ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٣٠ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

تەحریم لە پێناو سیاسەتکردن دا

زایینی: ١٦-٠٥-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٢/٢٦ - ١٤:١٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
تەحریم لە پێناو سیاسەتکردن دا
ئارەش ساڵح

یەکەم، کۆماری ئیسلامی بەهیچ شێوە لە کوردستاندا لە سەرەتای دامەزراندنیەوە هەتا ئێستا خاوەنی هیچ ڕەوایێک نەبووە و نیە، بەڵام! – لێرەدا بەڵامێک هەیە- ئەویش ئەوەیە کە؛ بەڵام هاندانی خەڵک بۆ بەشداری لە هەڵبژاردن و هیوادار کردنیان بە بەشێک لەو پێکهاتەیە ڕەوایی بۆ دەسەڵات سەرنیا (تەرمیم) دەکاتەوە. ڕەوایی بابەتێک نیە کە یەکجار ڕوو بدات و تەواو بێت، بەڵکوو ڕەوایی لە بەستێنی زەماندا تووشی قەیران دەبێت و قەیرانەکانی چارەسەر دەبن. بۆ وێنە کۆماری ئیسلامی لە دوای هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٨٨ تووشی گەورەترین قەیرانی ڕەوایی خۆی بوو، کەچی لە بەستێنی زەماندا لەو کاتەوە هەتا ئێستا سەرەتا بە سەرکوت و پاشان بە ڕاکێشانی خەڵک بۆ پای سندووقەکانی دەنگدان ئەو قەیرانەی تا ڕادەیێکی بەرچاو چارەسەر کردووە. بۆیە زۆر هەڵەیە ئەگەر تەنیا بڵێین کە کۆماری ئیسلامی ڕەوایی نیە و بەڵامەکەی نەبینین.

دووهەم؛ بابەتی هەڵبژاردن لە ئێران بەگشتی و لە کوردستان بەتایبەتی کۆمەڵگای تووشی بارێک کردووە کە دەتوانین ناوی بنێین "ڕەدکردنەوەی سیاسەت کردن". لەم بارودۆخەدا بابەتی سیاسەت بەهۆی بابەتی هەڵبژاردنەوە دەکەوێتە پەراوێزەوە. واتە چالاکان و ئەوانەی کە بابەتی سیاسەت بۆیان خاوەنی گرینگییە بە بەشداری لە هەڵبژاردن هەست بەوە دەکەن کە خەریکی سیاسەت کردنن، بۆیە هاوکات لەگەڵ ئەو گوشارەی کە پێکهاتە دەیخاتە سەریان، خۆ لە بابەتی سیاسەت دەپارێزن.

واتە چالاک یان شارۆمەند بە سەرقال بوون بە سێبەری سیاسەت لەسەر دیواری ئەشکەوت - بە تەعبیرە ئەفلاتوونیەکەی- ناتوانێت بیر لە خودی سیاسەت بکەنەوە هاوکاتیش کۆت و زنجیری پێکهاتەش بە ڕادەیێک تووند ئەوانی بەستۆتەوە کە توانای هەڵگەڕانەوە و چاو خشاندن بۆ شوێنێکی دیکەیان نیە.

سێهەم، لە پەراوێز کەوتنی بابەتی سیاسەت بە هۆی بابەتی هەڵبژاردن یان خۆپاراستن لە سیاسەت کردن خۆی لە بزاڤە کۆمەڵایتیەکانیشدا پیشان داوە. بزاڤە جۆربەجۆرەکان و کۆمەڵگای مەدەنی ئەمڕۆ لە کوردستان و لە ئێراندا کەوتوونەتە ژێر ڕکێفی بابەتی هەڵبژاردنەوە و یان بەهۆی ئەو بابەتەوە دوو پارچە و چەند پارچە بوون، یان ئیتر باسێکیان پێ نیە یان چالاکیێکیان نیە مەگەر بابەتی هەڵبژاردن نەبێت.

چوارەم، بەشداری لە هەڵبژاردن یەکەم هەنگاوە بۆ بەردەوام کردنی دۆخی هەنووکەیی. یەکێک لە مەترسیدارترین ئاکامەکانی ڕەد کردنەوەی سیاسەتکردن لەبیر کردنی ڕەخنە لە دۆخی هەنووکەیی و نەمانی خواست بۆ گۆڕانکارییە. ئەوانەی کە هەرجار باس لە بەشداری لە هەڵبژاردن دەکەن گەورەترین هۆکار بۆ بەشداری بەوە دادەنێن کە لەئەگەری بەشداری نەکردن دۆخەکە خراپتر دەبێت. واتە بەشداری لە هەڵبژاردن بۆ هێشتنەوەی باری هەنووکەیی کەڵکی لێ وەردەگێردرێت.

پێنجەم؛ ترس ئامرازی فاشیسمە. فاشیسمیش هاوڕێی دەست لەناو دەستی لە تەنگەبەر کەوتنی سیاسەت کردنە. ترس لە کۆچبەر، ترس لە ئامریکا، ترس لە ڕەئیسی و ترس لە ئەحمەدی نەژاد. خۆ بەدەستی ئەو ترسەوە دان لە نێو کۆمەڵگادا یەکەم هەنگاوە بۆ کرانەوەی درگا بەرەوە فاشیسم. لە ساڵی ٨٤ەوە هەتا ئێستا ئیسڵاحتەڵەبەکان ڕۆژ لە دوای ڕۆژ وەکوو ئێستراتێژی موهەندێسی کۆمەڵایەتی خۆیان، زیاتر لە هەرکات پەنا بۆ ترس دەبەن. ئەوەی لە دوو دەورەی ڕابردوو و بە هاتنی ڕۆحانی و زیاد بوونی بەنەوشەکان بە سەوزەکان زیادی کردووە پۆپۆلیسمە.

ئەگەر ئەحمەدی نەژاد سیمبۆلی پۆپۆلیسمی ڕاست لە ئێراندا بوو، ئەوا ڕۆحانی سیمبۆلی پۆپۆلیسمی چەپە. پۆپۆلیسم ئامرازێکی تری فاشیسمە، بۆیە ئێستا لەبەر نەبوونی هەستیاریی کۆمەڵایەتی بە نیسبەت نیشانانەکانی فاشیسم، زیاتر لە هەرکات ئەو قسەیە دەتوانین بکەین کە "دەنگی پێی فاشیسم دێت".

شەشەم؛ دەسپێکی ڕاسان و نوێ بوونەوەی خەباتێک کە خاوەنی خواستی گۆڕانکارییە هەڵگری بەرنامەیێک و ئاڵتێرناتیڤێکە کە لە بەهێز بوونی ڕۆڵی کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات و "بوون بە هێز" کورت دەکرێتەوە. تەحریمی هەڵبژاردن بۆ هێزە کوردستانیەکان کە هێزی پێشمەرگەیان هێناوەتە سەر سنوور و لەو پێوەندییەدا خەریکی دەسپێکردنەوەی خەباتێکی نوێن جووڵەیێکی تاکتیکیە. ئەو جووڵە تاکتیکیە بۆ ئەوە دەکرێت کە یەکەم؛ بەستێنی پێویست بۆ پەرەسەندنی زیاتری ئەو ئاڵتێرانتیڤە لەنێو کۆمەڵگادا بەهێز بکرێت و دووهەم؛ پۆتانسیێلی هێزی مرۆیی و وزەی کۆمەڵایەتی بۆ بەهێزتر کردنی بەڕێوەبەرانی ئەو ئاڵتێرناتیڤە زیاتر بێت.

بۆیە بە تەحریمی هەڵبژاردن ئێمە تەنیا بە دوای ئەوەوە نین کە بڵێین کۆماری ئیسلامی مەشرووعیەتی نیە، بەڵکوو بە دوای ئەوەوەین کە یەکەم؛ پێش بە پرۆسەی سەرنیا کردنەوەی مەشرووعیەتی سیستەم بگرین و دووهەم؛ بەستێنی کۆمەڵایەتی بۆ بیر لە ئاڵتێرانتیڤ کردن، بیر لە ڕەخنەی باری هەنووکەیی و لە یەک وشەدا بیر لە سیاسەت کردنەوە هەموار بکەین.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٨ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و پێشمەرگە
ــ ژن و سیاسـەت
ــ گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگریی نەتەوەیەکه
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.