• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٣٠ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی  

ئابووری چەکی دەستی بەربژێرەکان بۆ فریودانی خەڵک

زایینی: ٢٢-٠٥-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٣/٠١ - ٢٠:٠٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ئابووری چەکی دەستی بەربژێرەکان بۆ فریودانی خەڵک
شەماڵ تەرغیبی

شانۆگەریی هەڵبژاردنی ئەمساڵیش هاوشێوەی جارانی پێشووتر، وەک چاوەڕوان دەکرا بوو بە گۆڕەپانی کەڵکاژۆ وەرگرتن لە باری گوزەرانی خەڵکی بێ‌دەرەتان، و بەناو بەربژێرەکانی ئەم شانۆگەرییە ئابووریی و دۆخی ژیانی خەڵکیان کردە چەکێک بۆ هەڵخەڵەتاندنی خەڵک و ڕاکێشانیان بۆ سەر سندووقەکانی دەنگدان.

ڕۆژنامەی کەیهان لە ژمارەی چەند ڕۆژ پێشی خۆیدا ڕایگەیاند؛ کەسانێک لە گوند و شار و شارۆچکە بێبەش کراوەکانی ئێراندا، هەڕەشەیان لە خەڵکی بێ‌دەرەتان و کەم‌داهات و هەژار کردووە کە ئەگەر دەنگ بە ڕۆحانی نەدەن بوودجە و یارانەکانتان لێ دەبڕین.

لەلایەکی دیکەوە ڕۆژنامەی قانون لە ڕاپۆرتێکدا هەر لەمبارەوە ڕایگەیاندووە کە؛ بەربژێرەکان و لە نێویاندا "قاڵیباف" دەستی کردووە بە دانی وادە و بەڵێنی بێ‌بنەما و وتوویەتی: ئەگەر ببمە سەرکۆمار لە ماوەی ٤ ساڵدا داهاتی گشتی وڵات ٢ قات و نیو زیاتر دەکەم، بە چەشنێک کە وەپیش وڵاتانی فەڕانسە و بریتانیا و کانادا و ژاپۆن بکەوین.

ئەم بانگەشە بێ‌بنەمایەی قاڵیباف لە کاتێکدایە کە بەپێی زانستی ئابووری تەنیا مەرجی بردنەسەری ئاستی داهاتی گشتیی وڵات، زیادکردنی سەرمایەدانانە لە وڵاتدا. ئەگەر وەها گریمانە بکەین کە ناوبراو بتوانێ زۆربەی کۆمپانیا زەبەلاحە جیهانییەکانیش بۆ سەرمایەدانان پەلکێشی ئێران بکات، بەپێی زانستی ئابووری پێویستە ١٥% ڕێژەی سەرمایەدانان زیاد بکرێت تاکوو گەشەی ئابووریی یەک ڕەقەمی بێتە دی.
بەپێی دوایین ئاماری بانکی جیهانی بۆ ساڵی ٢٠١٥، داهاتی ناپاقژی نەتەوەیی ئێران ٥١١ میلیارد دۆلار بووە؛ ٢قات و نیو زیادکردنی ئەم داهاتە بەو واتایە دێت کە قالیباف دەبێ لە ماوەی ٤ ساڵ دەسەڵاتداری خۆیدا ئاستی داهاتی ناپاقژی نەتەوەیی بگەیێنێتە ١٢٧٧ میلیارد دۆلار!

بەم پێیە ئایا دەکرێ بڵێین قاڵیباف دەتوانێ ئێران وەپیش وڵاتانێکی وەک کانادا و فەڕانسە بخات؟

یان کەسێکی وەک "ئیبراهیم ڕەئیسی" بەربژێری بناژۆخوازی ڕێژیم بۆ پۆستی سەرکۆماری، کارتی چوونەژوورەوەی شاری یاری "باغلارباغ"ی تەورێزی بە بەلاش بڵاو کردۆتەوە و داوایان لەو کەسانەی کە کارتەکەیان وەرگرتووە کردووە کە دەنگ بە ڕەئیسی بدەن.

ئەمانە تەنیا چەند نموونەیەکی بچووکن لەو درۆ و دەلەسانەی کە بەربژێرەکانی سەرکۆماری ڕێژیم بۆ هەڵخەڵەتاندنی خەڵک و گەرم کردنی تەنووری هەڵبژاردن بەڕێوەی دەبەن، غافڵ لەوەیکە ئەم خەنە چیدیکە ڕەنگی نەماوە.

ئەم بارودۆخە ئەو کاتە زیاتر جێگەی داخ و کەسەر دەبێ کە بەناو بەرەی "ئیسڵاحخواز"ی ڕێژیم بانگەشە بۆ چاکسازی و ڕیفۆرم لە بیاڤی ئابووریدا دەکەن و چەمکەکانی وەک "عەداڵەت"، "یەکسانی"، "دادپەروەری" و " نەهێشتنی گەندەڵی" دەکەنە چەکی هەڵخەڵەتاندنی خەڵک و بردنەوەی ئەم کایە سیاسییەی نێوان خۆیان و باڵی بناژۆخواز. بانگەشەیەک کە سەر لەبەری درۆ و دەلەسە و ناڕاستە.

بەپێی هەندێک بەڵگە و فایلی نوێ، حەسەن ڕۆحانیش هاوشێوەی هاوپیاڵەکانی تری دەستێکی باڵای هەبووە لە هەڵلووشینی سامان و داراییەکانی خەڵک و یەکێکە لە گەندەڵکارە کەڵانەکانی نێو ڕێژیم.

ماڵپەڕی "خبرنامە گویا" بە بڵاوکردنەوەی کۆمەڵێک بەڵگە باس لە گەندەڵییەکانی حەسەن ڕۆحانی و باندەکەی دەکات کە زیاتر لە شێوازی ڕانت و داگیرکاریی زەوی و مڵکدا خۆی دەبینێتەوە.

بۆ وێنە لە یەکێک لە بەڵگەنامەکاندا ڕۆحانی لە ساڵی ١٣٦٨دا، پارچە زەوییەکی لە "شهرک غرب تهران" بە پانتایی ٧٩٠ میتری چوارگۆشە بە بڕی ٢ میلیۆن تمەن لە ڕێکخراوی نۆژەن و ئاوەدان کردنەوەی زەوییەکانی ڕۆژئاوای تاران کڕیوە؛ لە حاڵێکدا کە نرخی ئەم پارچە زەوییە لەو کاتەدا لانیکەم ١٤٠ میلیۆن تمەن بووە. واتە نرخی ڕاستەقینەی ئەو پارچە زەوییە ٧٠ قاتی ئەو بڕە پارەیە کە لە سەرۆک کۆماری ئیسڵاحخواز وەرگیراوە.

لە بەڵگەنامەیەکی دیکەدا سەرکۆمارە ئیسڵاحاتخوازەکەی ڕێژیم ڕێگەی بە باوکی زاواکەی داوە کە لە بانکێکی دۆبەی وامی کەڵان بە سوودی سیفر لە سەد وەربگرێت و بە سوودی ٢٤ لە سەد، لە بانکەکانی ئێراندا خەواندوویەتی و سوودە بەلاشەکەی دەخوات.

یان لە بەڵگەیەکی دیکەدا کە هەواڵدەریی فارس بڵاوی کردۆتەوە، فەرەیدوون ڕۆحانی برای حەسەن ڕۆحانی لە ڕەشەمەی ساڵی ٥٨دا و تەنیا پاش ١٠ مانگ لە دامەزراندنی بونیادی مەسکەن، زەوییەکی بە پانتایی ١٨٨ میتر لە "تاهبازی" تاران بە بەلاش وەرگرتووە، کە هەنووکە بە یەکێک لە گرانترین ناوچەکانی ئێران دەژمێردرێ.

لە لایەکی دیکەشەوە "ئیسحاق جەهانگیری" جێگری یەکەمی دەوڵەتی یازدەهەم، ساڵی ١٣٧٨ی هەتاوی زەوییەکی بە ڕووبەری ٣٨٥ میتری لە گەڕەکی "وەنەک"ی تاران بە نرخی میتری ١٤٠ هەزار تمەن لە دەوڵەتی ئیسڵاحات وەرگرتووە کە لە ئێستادا بایی پازدە میلیارد تمەنە.

هەواڵدەریی "تەسنیم" ئەوەش ئاشکرا دەکات کە؛ ئیسحاق جەهانگیری ساڵی ١٣٨٩ بەهۆی گەندەڵیی ماڵییەوە لەسەر کار لادراوە.

بەڵگەنامەکان باس لەوە دەکەن کە؛ ئیسحاق جەهانگیری و عەباس ئاخووندی وێڕای ئەندامەتی لە کۆمپانیای "سەدرا"، پاداشتی سەرسووڕهێنەریان وەرگرتووە.

ئەو بەڵگەنامانە و زۆر بەڵگەنامەی ئاشکراکراوی دیکەش هەموو ئاماژە بۆ گەندەڵیی سیستماتیک و هەمەگیری بەرپرسە یەک لەدوای یەکەکانی ڕێژیم دەکەن و هەمان ئەو بەرپرسانەش بەوپەڕی ڕووهەڵماڵراوییەوە بانگەشەی چاکسازی دەکەن و خەڵک بە پڕوپاگەندە و بانگەشەی بێ‌بنەما ڕاکێشی سەر سنووقەکانی دەنگدان دەکەن.

پرسیاری بنەڕەتی لێرەدا بەلەبەرچاوگرتنی ئەم کەتوارانە ئەوەیە کە گەلۆ چاکسازی و ئیسڵاح و ڕێفۆرم هیچ مانایەکیان دەبێت؟
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٦ لەم ژمارەیەدا:

ــ دەنگی راسانی گەلان نابیستن
ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
ــ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".
  • خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
    لەو قۆناغەدا کە هێزەکانی رێژیم باوەڕیان بە خۆیان نەماوە و ترسی رووخان هێزی سەرکووتکەری بێ هیوا کردووە، راسانی شارەکانی کوردستان دەتوانێ زۆرترین دەسکەوت و کاریگەریی هەبێ. ئەوە دەرفەتێکە کە گەلی کورد دەتوانێ بۆ پێشخستن و نزیک بوونەوە لە ئامانجەکانی، کەڵکی شیاوی لێ وەربگرێ؛ بە تایبەتی کە لە قۆناغی نوێی خەباتدا، هۆشیاری نەتەوەیی و بەرینایی خەبات لە جاران بەرزتر و بەربڵاوترە.
  • پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا
    لەم نێوانەدا، بەسیج، وەکوو ئامرازی سیخوڕیی حکومەت بەکار براون. بەسیج لە هەموو فەرمانگەیەکی حکومەتی و ناحکومەتی و لە واتایەکی بەربڵاوتر: لە هەموو شوێنێکدا وەکوو ڤایرۆسێک بڵاوبووەتەوە. قوتابخانەکان و زانکۆکانیش لە فیلترینی ئەم شوێنانەن. بەسیجی کوردیش، یان خۆماڵیتر بڵێم: جاشە کوردەکان، وەک باقی بەسیجییەکانی ئێران، ئەرکی تایبەتیان پێ ڕادەسپێردرێت کە بەرچاوترینیان، فرۆشتنی نیشتمان و هاوزمانەکانیانە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    زلهێزەکان هاتن و بێ لەبەرچاوگرتنی مافی گەلان، نەخشەی ناوچەکەیان گۆڕی؛ لە ئاکامی ئەم داڕشتنە نوێیە یەکلایەنە و نادادپەروەرانەشدا، هەندێک لە نەتەوەکان لە مافی دامەزرانی دەوڵەتی خۆیان بێبەش کران کە بەرچاوترینیان نەتەوەی کورد بوو. کورد بوو بە یەکەم قوربانی ڕەوتی نوێی نادادپەروەرانەی مێژوو، تەنیا لەبەر ئەوەیکە دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی لەگەڵ بەرژەوەندی ئەم زلهێزانە یەکی نەدەگرتەوە.
  • دەنگی راسانی گەلان نابیستن دەنگی راسانی گەلان نابیستن
    لە رۆژی ٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی و لە دوایین رۆژەکانی ساڵی ٢٠١٧ی زانییندا، بزاڤی مافخوازیی نەتەوەکان و خەڵکانی ئێران دوای چەندین و چەند کۆبوونەوەی ناڕەزایی دەربڕین، وەکوو ڕووبارێکی بەلرفە، بەنداوی کۆت و بەندی هەمەڕەنگی ڕێژیمی رووخاند و لافاوێکی سەرتاسەریی لە ئێراندا وەڕی خست.
  • لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی
    زلهێزەکانی جیهان، بە تایبەت ڕوسیە و ئامریکا دەیانهەوێ پارسەنگێکی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوین پێکبهێنن کە سەقامگیر بێ و تێیدا بەرژەوەندی و نفوزی خۆیان پارێزراو بێ. رۆڵی ئامریکا و روسیە چارەنووسساز دەبێ بۆ بارودۆخی داهاتووی ناوچەکە، ئەگەر یەک یان هەردوو لەم وڵاتانە گەرەنتی سەقامگیری و پارسەنگی هێز بدەن بە هاوپەیمان و دۆستەکانی خۆیان لە ناوچەکە ئەو کات ئیمکانی هەیە شێوەیەک لە سەقامگیری دروست بێ.
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    بنەمای گەشەی ئێران لە ڕووی جوغرافییەوە، لەسەر دوو پاژی ناوەندی _فارس و قەراغی _نافارس داندراوە، چون دەوڵەتی مۆدێڕن پێی وابوو تەنیا رێگەی مانەوەی، خوڵقاندنی یەک نەتەوەیە و لە پێناو ئەو ئامانجەش جوغرافیای پاشکەوتوو و پێشکەوتووی خوڵقاند.
  • کرماشان له پەنای بێپەناییدا کرماشان له پەنای بێپەناییدا
    ئەم دۆخە نالەبارە لەپاش زیاتر لە یەک مانگ، هاوکاتە لەگەڵ دەسپێکی سەرما و سۆڵە و بارینی بەفر؛ لەمبارەوە "ئەکبەر سەنجابی" فەرمانداری سەرپێڵی زەهاو باسی لە دۆخی نەشیاوی ژیانی هاووڵاتییان لە نێو خێوەتەکاندا کردووە و وتوویەتی: بەرپرسان دەبێ درک بە بارودۆخی لێقەوماوان بکەن؛ خەڵک بە دژوارییەوە لە ژێر خێوەتی ١٠ میتریدا دەژین!
  • دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا
    ئەو تایبەتمەندییەی هزری سیاسی کە لە بۆڵەبۆڵ و تەنانەت خواستی سیاسیش جیای دەکاتەوە ئەوەیە کە سیستمێکی واتادارمان پێ دەبەخشێت کە کێشەی کورد لە پێوەندی لەگەڵ کێشەکانی دنیای مودێڕن و لە چوارچێوەی چەمک و دەستەواژەکانی تایبەت بەو دنیایە دووبارە پێناسە دەکاتەوە.
  • داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا
    ئەگەر ئەرکی سپای قودس بە دەرکەوتنەکانی قاسم سلێمانی لە ناوچەدا هەژمار بکەین ڕوون و ئاشکرایە کە لە هەر کوێ شەڕ و نائارامی هەبێت، ناوبراویش لەوێیە؛ واتە سامانی وڵاتێکی وەک ئێران و کوردستان بۆ شەڕئەنگێزی و تیرۆر کەڵکی لێوەردەگیرێت و ئەوەش بەئاشکرا و بەیاسا دەیکەن.