• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٣ی ژوئەنی ٢٠١٧ی زایینی - ٠٢ی پوشپەڕی ١٣٩٦ی هەتاوی  

دیالۆگی دێموکراتیک وڵامی پرۆژه‌ی شه‌ڕی نه‌رمی رژیم

زایینی: ٢٥-٠٥-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٣/٠٤ - ١١:١٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
دیالۆگی دێموکراتیک وڵامی پرۆژه‌ی شه‌ڕی نه‌رمی رژیم
کاوه ئاهه‌نگه‌ری

به دوای شۆڕشی گه‌لانی ئێران به تایبه‌تی له سه‌ره‌تای ساڵی ١٣٦٠ را تا ئێستا، کۆماری ئیسلامی له رێگای ته‌فره‌قه و کێشه‌ نانه‌وه له نێوان هێزه‌کانی دژه‌به‌ری خۆی( ناوه‌ندگه‌راکان) پیلانه‌کانی خۆی باشتر بردۆته پێش. به تایبه‌ت له کاتی هه‌ڵبژاردنه‌کان که له لایه‌ن کۆماری ئیسلامی‌یه‌وه به‌رێوه‌ده‌چێ له هه‌ڵبژرادن وه‌ک مکانیزمێکی چه‌ند مه‌به‌سته(چند منظوره) که‌ڵک وه‌رده‌گرێ.

هه‌ڵبژاردن له‌ لایه‌که‌وه وه‌‌ک ئه‌بزارێک بۆ ئیده‌عای مه‌شرووعیه‌ت له ئاستی نێوده‌وڵه‌تیدا به کار دێنن، ئه‌مه‌ش شتێکی شاراوه نیه، له عه‌لی خامنه‌یی رێبه‌ری ئێران را بگره تا محمد جواد زه‌ریف وه‌زیری کاروباری ده‌ره‌وه‌ی کۆماری ئیسلامی به راشکاوی باسی ئه‌م مه‌به‌سته ده‌که‌ن، هه‌ربۆیه‌ش هه‌میشه له ''رێژه‌ی به‌شداریکردن''ی خه‌ڵک بۆ ئه‌وان وه‌ک '' مه‌به‌ست''، نه‌ک ئه‌وه‌ی کێ ده‌بێته سه‌رۆک کۆمار چوونکه هه‌موویان له سافی شورای نیگابان ده‌گووزه‌رێن ( نظارت استصوابی) و جێی نیگه‌رانی نیه نێوی کێ له سندووق دێته‌ ده‌ر، له نێو کۆڕ و کۆمه‌ڵه‌ نێوده‌وڵیه‌تییه‌کان که‌‌ڵکی ئه‌بزاری لێوه‌رده‌گرن. به‌ڵام به‌پێچه‌وانه نه‌تیجه‌ی هه‌ڵبژاردن واته رێژه‌ی زۆری به‌شداری‌که‌ران له نێو خۆ بۆ سه‌رکووت و زه‌بر و زه‌ختی زیاتر که‌ڵکی لێ وه‌رده‌گیردرێت نه‌ک دێموکراسی و ته‌مکین به ده‌نگ و داوای خه‌ڵک.

ئه‌گه‌ر ئاورێک له مێژووی هه‌ڵبژاردن له ئێران بده‌ینه‌وه. ده‌بینین که له کاتی هه‌ڵبژاردنه‌کانی سه‌رکۆماری و بگره مه‌جلیسی شورای ئیسلامی، دمه‌قاڵه و جیاوازی بۆچوون، گۆشه‌ نیگا و هه‌ڵوێست له نێوان هێزه‌ سیاسییه‌کاندا دێته ئاراوه. بۆ وێنه حیزبی تووده و به‌شێک له فدائیان (زۆرینه) زۆر جار و هه‌ر له سه‌ره‌تاوه زیاتر مه‌یله‌و سیاسه‌تی ره‌سمی حاکمیه‌ت ده‌چن و ده‌بنه هۆی پێک هاتنی جیایی و جودایی بۆچوون و هه‌ڵوێست له نێوان هێزه‌ سیاسییه‌کانی ئێرانیدا. پێک هێنانی ئه‌م ته‌فره‌قه و جودابیرییه به‌شێکه له پرۆژه‌ی شه‌ڕی نه‌رمی کۆماری ئیسلامی به دژی دژه‌به‌رانیی چ له ناوخۆ وچ له ده‌ره‌وه‌ی وڵات. تێک دانی به‌ره‌ی چه‌پی ئێرانی له‌م پیلانه بێ به‌ری نه‌بووه و ده‌بینین که پرۆژه‌ی وه‌سه‌ر یه‌کخستنه‌وه‌ی چه‌پی ئێران(اتحاد چپ بزرگ ایران) دوای چه‌ند سال سه‌ری نه‌گرتووه و به‌ره‌ی چه‌پ چل تیکه‌یه. ده‌زگاکانی ئه‌منیه‌تی رژیم هه‌ر له سه‌ره‌تاوه به هیوای پیاده‌کردنی هه‌مان پرۆژه له نێو حیزبه‌کانی رۆژهه‌ڵات بوون به‌ڵام سه‌رکه‌وتنێکی ئه‌وتۆیان ده‌ست نه‌که‌وت و پیلانه‌کانی خۆیان زیاتر به شێوه‌ی سه‌خت‌ئامێری، وه‌ک شه‌ڕ، تیڕۆر و سیخوری بردۆته‌ سه‌ر. له‌م ساڵانه‌ی دواییدا به تایبه‌ت له ٢٠٠٦ به‌ولاوه فازێکی نوێی شه‌ڕی نه‌رم به دژی حیزبه‌‌کانی رۆژهه‌ڵات ده‌ست پێکردوه و دابڕانه‌کانیش باشترین به‌ستێن و ده‌رفه‌تی بۆکۆماری ئیسلامی خوڵقاندوه که ژاری خۆی باشتر بڕژێنێته نێو جه‌سته‌ی حیزبی دێموکڕات و کۆمه‌ڵه‌.

به دوای جوودابوونه‌وه‌کان یه‌کێک له‌ هۆکاره‌کانی زێده‌بوونی قه‌ڵه‌ش (فاصله) نێوان حیزبه‌کانی رۆژهه‌ڵات ئیده‌عای جیاوازبوونی به‌شی جیابۆوه له‌گه‌ڵ به‌شه‌که‌ی دیکه بوو. ئه‌وانه‌ی جودا ببوونه‌وه ده‌بوو جیاوازی خۆیان به خه‌ڵک و حیزب و لایه‌نه سیاسییه‌کانی دیکه بسه‌لمێنن ئه‌وه‌ش زیاتر بۆ وه‌رگرتن یان به ده‌ست هێنانه‌وه‌ی جێگه و پێگه‌ی گه‌لیی و مه‌شرووعیه‌تی '' انشعاب''بوو.

له‌م ساڵانه‌ی دواییدا رژیم که‌وته لابیگه‌ری( به مێتۆدێکی نوێ) به مه‌به‌ستی تێک‌شکاندنی سه‌فی سیاسی حیزبه‌کانی رۆژهه‌ڵات. ئه‌گه‌ر پێشتر سه‌فی ته‌شکیلاتی درزی تێده‌که‌وت و تووشی دووپارچه و چه‌ند پارچه‌بوون ده‌بوون، به‌ڵام ئه‌مجاره دوو شه‌ق کردنی سه‌ف و بۆچوونی سیاسی‌ به‌رامبه‌ر به رژیمیش ده‌بێته پڕۆژه‌یه‌کی جیددی له لایه‌ن رژیم به گشتی و وه‌زاره‌تی ئیتلاعات و ئیتلاعاتی سپای پاسداران به تایبه‌تی. سه‌ره‌تا هه‌وڵ ده‌دات دانیشتیان له‌گه‌ڵ بکات و له‌م پێوه‌ندییه‌شدا هه‌ندێک مۆره‌ی پله‌ نزمی ئه‌منیه‌تی خۆی ده‌نێرێته دیداری به‌رپرسانی باڵای حیزبه‌کانی کوردستانی رۆژهه‌ڵات که من وه‌ک خۆم که‌م و زۆر ئاگاداری ئه‌نجامی به‌شێکی ئه‌و دیدارانه له‌گه‌ڵ دوو حیزبی رۆژهه‌ڵاتیم، که به داخه‌وه به تایبه‌تی له‌گه‌ڵ یه‌کێک له حیزبه‌کان دیداره‌کان ده‌بنه سریال و چه‌ندین جار دووپات ده‌بنه‌وه و ئه‌م زنجیره دیدارانه نه‌ به مه‌بستی چاره‌سه‌ری پرسی کورد به‌ڵکوو به وته‌ی خالید عه‌زیزی که له تیڤی رووداو به راشکاوی باسی کرد، بۆ ئاگادار بوون له ویست و داوای حیزبه‌کانی رۆژهه‌ڵات پێک ده‌هاتن!. به زمانێکی دیکه مۆره‌کانی ئه‌منیه‌تی رژیم بۆ خاڵی کردنی زانیاری و ئاگاداری له دۆخی به‌رپرسانی حیزبی ئه‌م دیدارانه‌یان پێک ده‌هێنا نه شتێکی‌تر.

رژیم به‌وه‌نده‌ش رانه‌وه‌ستاوه و هاوکات له رێگای هه‌ندێک بژارده‌ی خۆی (کورد) له نێوخۆی وڵاته‌وه پێوه‌ندییه‌کی چڕ و پڕ له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژێراوانی خۆی له نێو حیزبه‌ کوردییه‌کان داده‌مه‌زرێنێ و ئه‌م پێوه‌ندی و چاوپێکه‌وتانه تا ئێستاش به‌رده‌وامن. به‌ڵام ئه‌مه هه‌مووی باسه‌که‌ نیه.

رژیم هاوکات له‌گه‌ڵ به‌رێوه‌بردنی شه‌ڕێکی سه‌خت ئامێری (هه‌وڵ بۆ دوو له‌ت و چه‌ند له‌ت کردنی حیزبه‌کان)، شه‌ڕێکی نه‌رم ئامێری‌ دیکه‌شی به دژی حیزبه‌کان به ده‌سته‌وه‌یه و بگره – ئێستاکه‌- به‌گوڕتر له هه‌میشه بۆ به‌رێوه‌بردنی ئه‌م پیلانه کار ده‌کات و ئه‌م پرۆژه‌یه‌ له دوو ره‌هه‌نده‌وه ده‌باته‌ پێش. یه‌که‌م: لابیگه‌ری له نێو ته‌شکیلاتی حیزبه‌کانی رۆژهه‌ڵات و هاوڕا کردنی هه‌ندێک که‌سی به‌رپرس یان قه‌ڵه‌م به ده‌ست، دووهه‌م له رێگای ئه‌تۆمیزه کردن و ورد کردنی داوا و به‌ها مێژوویی و سیاسییه‌کانی حیزبه‌کانی کوردستان که له راستیدا ون‌کردن یان چاڵکردنی مافه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌کانی گه‌لێ کورده.. واته رێک ئه‌و کاره‌ی که به سه‌ر گوتاری به‌ره‌ی چه‌پی ئێرانی هێنا، چه‌ند ساڵێکه ده‌یهه‌وێ به سه‌ر حیزبه‌کانی کوردستانی رۆژهه‌ڵاتیشی بێنێ.

نامهه‌وێ له‌وه زیاتر بچمه ناو ورده‌کارییه‌کانی ئه‌‌م باسه و له ده‌رفه‌تێکی گوونجاودا زیاتر ئه‌م باسه شه‌ن وکه‌و ده‌که‌م. به‌ڵام له کۆتاییدا پێویسته ئاماژه به هه‌ندێک نیشانه‌ و ئاماژه‌ له‌و پێوه‌ندییه‌دا بکه‌م که له به‌ناو هه‌ڵبژاردنی خوولی یازده‌ی سه‌رکۆماریدا هاتنه ئاراوه:

– ته‌ئکید له سه‌ر بوونی جیاوازی بۆچوونی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ حیزبه‌کان به تایبه‌ت نامۆیی نێوان به‌ره‌ی نوێی نێوخۆی وڵات له‌گه‌ڵ حیزبه‌کانی رۆژهه‌ڵات.

– گۆڕینی قه‌باره و جۆری داوا و مافه‌کان.

– وردکردن و بچووک کردنه‌وه‌ی داواکان له ژێر ناوی حه‌ره‌که‌تی هه‌نگاو به هه‌نگاو و رێفۆرمیستی.

– بردنه‌ سه‌رێی نرخی چالاکی سیاسی به مه به‌ستی ترساندن و دوورخستنه‌وه‌ی خه‌ڵک به گشتی و نه‌وه‌ی نوێی نێوخۆی وڵات به تایبه‌تی له کاری سیاسی.

– هه‌وڵ بۆ چاوپۆشی یان پێشێلکردنی مافه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌کانی خه‌ڵک له ژێر نێوی خۆماڵی و خۆجێیی کردنی به‌ها و پێوه‌ره نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان به زمانێکی دیکه چاوپۆشی له به‌ها و پێوه‌ره نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان به بیانووی جیاوازی کولتوور.

– دانی مه‌جال و به‌های زیاتر به بۆچوونی جیاواز له یان دژ به حیزبه‌ کوردییه‌کان له رۆژهه‌ڵاتی کوردستان.

ئه‌وانه‌ی سه‌ره‌وه و زۆر شتی‌تر به‌شێکن له پڕۆژه‌ی شه‌ڕی نه‌رمی رژیم به دژی حیزبه‌کانی کوردستانی رۆژهه‌ڵات. هه‌ر بۆیه جێی خۆیه‌تی چالاکان و بیرمه‌ندانی رۆژهه‌ڵاتی به گشتی و رێبه‌ریی حیزبه‌کان به تایبه‌تی بیرێکی جیدی له چه‌ند و چۆنی رووبه‌ڕوو‌بوونه‌وه له‌گه‌ڵ شه‌ڕی دژه گوتاری (ضد گفتمان) ده‌زگاکانی ئه‌منیه‌تی رژیم به دژی گوتاری میلی‌- دێموکراتیکی کورد له ئێران بکه‌نه‌وه.

بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش پتر له هه‌موو شتێک پێویسته دیالۆگێکی راشکاوانه و دێموکراتیک له نێوان سێ گۆشه‌ی حیزب، بژارده و خه‌ڵک له رێگای میدیا و کۆڕ و کۆبوونه‌وه رێک بخرێ به‌ڵکوو سه‌ره‌ئه‌نجامی ئه‌م دیالۆگه نۆژه‌ن کردنه‌وه و ئیجماعێکی گشتی له‌سه‌ر گوتاری رۆژهه‌ڵات بێ.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان
ــ سیاسەتی شەرخوازیی ڕێژیمی ئێران
ــ هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە
ــ ترس لە تەرەقە
  • \ "ئاسمیلاسیون فەرهەنگی" پڕۆسەیەک بۆ له نێوبردنی کورد
    رستەکانی ئەو پێش‌نووسه پیشان دەدەن که لە ڕوانگەی داڕێژەرانی ئەو پێش نووسەوە، " ئاسمیلاسیۆنی فەرهەنگی" وەکوو بەشێک لە "ژینۆسایدی فەرهەنگی" پێناسە کراوه و لەو پێشنووسەدا جێی گرتووە.
  • د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی
    بەرپرسانی هەرێمی کوردستان یەکەم مانگی وەرزی پاییزی ئەمساڵ ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان ئەنجام دەدەن و ئەوەش وەک هەمیشە کاردانەوەی دوو دەوڵەتی ئێران و تورکیەی لێکەوتەوە و بەتایبەتی ڕێژیمی ئێران بە توندی دژایەتی خۆی لەگەڵ ئەو پرسە دەربڕیوە.
  • بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ
    جیرانەکانی تورکیەش لە هێندێک شوێن سنووری وڵاتەکانیان لەگەڵ تورکیە بە نەردە و تێلدوور بەستووە. سنووری تورکیە- یوونان لەلایەن یوونانەوە لە ساڵی ٢٠١٢ ڕا بە حەسارێک لە تۆپەکانی سیمی خاردار قاییم کراوە. حکوومەتی بولغارستانیش بە دروستکردنی دیوارێک لە سیمی خاردار بە درێژایی ٣٠ کیلۆمێتر سنووری خۆیان لە گەڵ تورکیە قایمم کردووە.
  • شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک
    لەم پرسەی ئەمڕۆی ئێمەشدا تۆڕێک لە دەسەڵات بوونی هەیە کە زیاتر لە یەک سەدەیە کە پێوەندی کوردەکان و فارسەکان لە ئێران یان باشتر وایە بڵیێن (نواندنەوەکانی دیکەیان) لە رۆژهەلاتی ناڤیندا رێک و چوارچێوەیان بۆ دیاری کردووە.
  • هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە
    ڕووداوی تاران پێچەوانەی زۆرینەی لێکدانەوەکان نەک لەجێ ڕوویدا و نە نەخوازراو بوو، نە بەو واتایە یەکلاکەرەوە کە بڵێین سێناریۆی پەتی بوو، بەڵکوو لەو ڕووەوە کە حاکمییەت ساڵانێکی زۆرە بەشێوازی داڕشتنی سیاسەتی سیستماتیک بەستێنی بۆ ڕووداوی ئەوتۆ خۆش کردووە.
  • منداڵ فرۆشی، دیاردەیەک لە وڵاتی چەوسێنەری ئێران منداڵ فرۆشی، دیاردەیەک لە وڵاتی چەوسێنەری ئێران
    ئێران وڵاتێکی چەوسێنەر و گیرۆدە بە نەخۆشییە، برین لەسەر برین لە جەستەی کز و لاوازیی وەک دیکتاتۆری، شەڕ، کوشتار، هەژاری، منداڵفرۆشی و ... سەرهەڵ ئەداو هەموویان لە وڵاتێکی ژێر حوکمی کۆماری ئیسلامی ئێراندا پێکەوە دەژین.
  • ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان (خوێندنەوەیەکی ڕاسان لە قۆناغی پاش داعش) ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان (خوێندنەوەیەکی ڕاسان لە قۆناغی پاش داعش)
    کەوایە لە ئێستادا ئەوەی لە هەنگاوی یەکەمدا ستراتێژی دوو داگیرکەری کوردستان واتە کۆماری ئیسلامی و تورکیا دیاری دەکات، لاواز کردنی دەسەڵاتی سیاسی کورد لە ناوچەکەدایە ، نەک سڕینەوەی شوناسی کوردستان.
  • ترس لە تەرەقە ترس لە تەرەقە
    خامنەیی کە هەیمەنەی درۆیینەی وەمەترسی کەوت، دەستی بە فڕوفیشاڵی زۆرتر کرد و گوایە دەیانەوێ لەگەڵ تیرۆریزمدا شەڕی کۆتایی بکەن، ئەمە لە کاتێکدایە کە تیرۆریزمی چ شیعی و چ سوننیەکەی لە لایەن کۆماری ئیسلامیەوە پەرەی پێ دراوە.
  • خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناته‌واو له \ خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناته‌واو له "باڵنده‌کانی ده‌م با"
    باڵنده‌کانی ده‌م با به زمانێکی زۆر شاعیرانه و ته‌كنیکێکی تێکه‌ڵاوی گێرانه‌وه، باسی وشکبوونی ئاره‌زەووه‌کانی پیاو له شۆره‌کاتی زیندان و مه‌نفا و ئاواره‌ییدا ده‌کا. باسی خه‌مێک که له ناخی پیاودا سه‌رهه‌ڵده‌دا و به‌دوای وەڵامی پرسیارێکدا د‌‌ه‌گه‌ڕێ، ئه‌وه‌ که: "له‌پێناوی کام تاواندا سزا دراوه ئه‌م پیاوه؟ له‌پێناوی کام تاواندا سزا ده‌درێین؟ له ئاگری کام تۆڵه‌دا ده‌سووتێن؟" (ل. ٢٩)
  • د. عەبدولحەکیم خوسرەو: ئێران بە نیسبەت هەرێمی کوردستان و پرسی سەربەخۆییەکەی بە شێوازێکی سلبی مامەڵەی کردووە د. عەبدولحەکیم خوسرەو: ئێران بە نیسبەت هەرێمی کوردستان و پرسی سەربەخۆییەکەی بە شێوازێکی سلبی مامەڵەی کردووە
    وتووێژی ڕۆژنامەی کوردستان لەگەڵ د.عەبدولحەکیم خوسرەو، مامۆستای زانستە سیاسییەکانی زانکۆی سەلاحەدین لە پێوەندی لەگەڵ پرسی ڕێفراندۆم بۆ سەربەخۆیی هەرێمی کورستان و مەترسی و هەڕەشەکانی حەشدی شەعبی بۆ سەر شنگال و ناوچەکانی دیکەی هەرێمی کوردستان.
  • هەنگاو بەرەو لووتکەی مافی دیاریکردنی چارەنووس هەنگاو بەرەو لووتکەی مافی دیاریکردنی چارەنووس
    زانایان و تئۆریسییەنەکان باس لە دوو هۆی سەرەکی دەکەن کە مافی جیابوونەوە بە گرووپێک دەدات تاکوو لە وڵاتی سەرەکیی خۆیان جیا ببنەوە و وڵاتێکی دیکەی سەربەخۆ بونیاد بنێن. ئەو دوو هۆیە ئەوەندە بەهێزن کە خواستی "تەواویەتی خاکیی" وڵاتان دەتوانرێ بە خاتریان وەلابنرێت. هۆی یەکم ئەوەیە کە ئەگەر وڵاتێک ڕێگری بکا لە گرووپێکی دیاریکراو کە لە بواری نێوخۆییدا کە مافی چارەی‌خۆنووسینی هەبێ و خۆی بەڕێوە ببات.
  • شەریف فەلاح: شیعر و هونەری بەرگری شادەماری ڕاسان و ڕابوونی شۆڕشە شەریف فەلاح: شیعر و هونەری بەرگری شادەماری ڕاسان و ڕابوونی شۆڕشە
    شەریف فەلاح، شاعیر، وەرگێڕ و چالاکوانی فەرهەنگی، ساڵی ١٣٥٣ی هەتاوی لە گوندی (گەزنە)ی سەر بە چەمشاری سنە لەدایک بووە.
  • تاوتوێ کردنی پرسی \ تاوتوێ کردنی پرسی "بەشداریی خەڵکی کوردستان لە هەڵبژاردن"دا
    ئێمە لە هەڵبژاردنی ئێراندا لەگەڵ دیاردەیەک بەرەوڕووین بەناوی "هەڵسووڕی قەدەغەکراو"، چالاکێک یان بکەرێک کە دەتوانێ کارتێکەریی لەسەر ئاراستەی هەڵبژاردنەکان بێ، بەڵام چالاکییەکانی لە ڕێگای جۆراوجۆری یاسایی و نایاسایی قەدەغە و سنووردار کراوە.
  • ئەزموونی دامەزرانی ئیسرائیل و چەند وانەیەک ئەزموونی دامەزرانی ئیسرائیل و چەند وانەیەک
    باوکی سەهیونیزم و دەوڵەتی یەهوود، تێئۆدۆر هێرتسێل بوو کە دەرچووی بەشی یاسای زانکۆی ڤییەن بووە و وەکو ڕۆژنامەوان کاری دەکرد. سەرچاوەی دروستبوونی ئەو بیرۆکەیە کە دەبێ دەوڵەتی یەهوود بۆ یەهوودییەکانی دونیا دروست بکات، لە نێوئاخنی بەڕێوەچوونی دادگای ئەفسەرێکی یەهوودی-فەڕانسەیی لە ساڵى ١٩٨٤کە بە تۆمەتی سیخوڕی بۆ ئەڵمانەکان دادگایی دەکرا دروست بوو.