• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٨ی ئوکتۆبەری ٢٠١٧ی زایینی - ٢٦ی رەزبەری ١٣٩٦ی هەتاوی  

گرینگیی ڕۆڵی ژنان لە سەرکەوتنی خەباتدا

زایینی: ٠٥-٠٦-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٣/١٥ - ٢١:١٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
گرینگیی ڕۆڵی ژنان لە سەرکەوتنی خەباتدا
کەژاڵ حاجی میرزایی

هەر لە سەرەتای دەسپێکی شۆڕش و خەباتی ئازادیخوازانەی نەتەوەی کوردەوە هەتا ئەمڕۆ نەیارانی ئەو نەتەوەیە هەموو هەوڵ و هێزی خۆیان بەکار هێناوە بۆ خنکاندن و لەنێوبردنی ئەو شۆڕشە کە بە مەبەستی گەیشتن بە ئازادی و دێموکراسی و هەروەها بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی دێموکرات و مرۆڤ¬تەوەر بە هەموو دەنگ و ڕەنگێکەوە بووە.

نەیارانی ئەو شۆڕشانە بۆ گەیشتن بەم مەبەستە لە هەموو تاکتیک و ئیستراتژییەک کەڵکیان وەرگرتووە و هەروەها لە قۆناغە تایبەتیەکاندا پیلانە جۆراوجۆراکانیان وەگەڕ خستووە و خۆیانیان لە هیچ چەشنە خراپەکارییەک بەرانبەر بەم مافخوازییە ئینسانیە نەپاراستووە.

یەکێک لەو پیلانگەلە کە بە درێژایی دوژمنایەتیان لە گەڵ نەتەوەی کورد بەردەوام بووە و لەم نووسینە کورتەدا ئاماژەی پێدەکرێ، هەوڵدان بۆ سڕینەوە و لاواز کردنی بیر و هزری نەتەوەیی و نەزۆک کردنی ئاوەزی نەتەوەیی هەموو چینەکانی کۆمەڵگەی کوردەواری و بە تایبەتی ژنان بووە.

دوژمنانی هەمیشەیی خەباتی ڕەوای نەتەوەی کورد بەردەوام لە سیاسەتی ئاسیمیلاسیۆنی فکری و داگیرکردنی هزری نیشتمانی و نەتەوەیی کەڵکیان وەرگرتووە و ئەمەشیان بە باشی بۆ دەرکەوتووە کە نەبوونی هزری نەتەوەیی لە تاکەکانی کورددا دەبێتە یەکێک لەو هۆیانەی کە هەستی بێ شوناسیی نەتەوەیی درووست بکات و مرۆڤی کورد تووشی قەیرانی شوناسی نەتەوەیی بێت وبەم شێوەیە خەسارێکی قەرەبوونەکراو بگەیەندرێت بەم نەتەوەیە و هەروەها بە بزووتنەوەکە. دیارە مەبەستی ئەوان لەم سڕینەوەیە بێ‌هەڵوێست کردنی تاکە لە هەمبەر پرسی نەتەوەیی و سیاسی و کۆمەڵایەتی و....هتد، لە کۆمەڵگەی کوردەواریدا و لە کۆتاییشدا خەساندنی خەباتەکە.

ئەم جۆرە تێگەیشتنە کەش و هەوایەکی وەها ئاڵۆزی فکری دەخولقێنێت تاکوو وا لە تاک بکات وردە وردە هێما و بایەخ و پێوەرە نەتەوەییەکانی خۆی لە لا سووک ببێت و لە بەرانبەردا، لە کەلتوور و نەریتی داگیرکەردا "مەسخ" بێت و ببێتە بەشێک لە گوتاری نەتەوەی سەردەست و سیاسەتی داگیرکەر. لێرەدایە کە زمان، پوشینی جلوبەرگ، شێواز و ئەدەبیاتی قسە کردن، جۆری بیرکردنەوە و هەڵسوکەوتی دوژمن بە سەر هەڵسوکەوتی تاکدا زاڵ دەبێت و دواجار تاک دەبێتە قوربانیی سیاسەتی ئاسیمیلاسیۆنی دژە کورد.

لە ئاکامی ئەم سیاسەتەدایە کە تاکی مەسخ و ئاسیمیلە بوو چیدی قایل بە ستەم و ژێرچەپۆکەبوونی نەتەوەکەی لە لایەن داگیرکەر و ڕێژیم دەبێت و ئیتر سەربەخۆییخوازی و ڕزگاریخوازیی نەتەوەیی و نیشتمانی لە بیر و هزری وەها تاکێکدا مەوزووعییەتی نامێنێت.

زەروورەتی هەبوونی هزری نەتەوەیی لە ژنی کورددا

ئەوەی لە سەرەوە باس کرا، باسێکی گشتی بوو لە سەر ڕەوتی لە دەستدانی هەست و هۆشیاریی سیاسی و نەتەوەیی هەموو تاکەکان. بەڵام ئەوەی مەبەستی ئەو نووسراوەیە وردبوونەوە لەسەر هەستیاری و گرینگیی ئەو پرسەیە لە سەر ژنان و ئەوەیکە ئەگەر ژنانی نیشتمان دەوری خۆیان ببینن لە مەیدانی کردەوەدا، تا چ ڕادەیەکی بەرچاو دەتوانن شوێندانەر بن و وەڵامێک بۆ ئەو پرسیارە کە بۆچی ژنی کورد پێویستە پێگەی هەستیاری خۆی فرەتر دەرک بکات. لە میانەی باسەکەدا بە هێنانەوەی چەند نموونە لە ڕۆڵگێڕی ژنان لە بزووتنەوەکاندا هەوڵ دەدرێ وێنەیەک لە پانتایی پراکتیزەکردنی ئیدەکان بخرێتە ڕوو، نەک بە مەبەستی هاندانی ژنانی کورد بۆ لاسایی کردنەوەیان، بەڵکوو بە مەبەستی ئاماژەپێدان بە کاریگەربوونی ئیرادەیان لە سەر بزووتنەوەی کورد.

حەوجە بە وتن ناکات کە ئەگەر بەشداریی هەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگە لە بزووتنەوە و خەباتی ڕزگاریخوازیدا دەرگای سەرکەوتن و ڕزگاریی نەتەوەکان بێت، ئەوە بە دڵنیاییەوە بەشداریی ژنانی ئەو کۆمەڵگایانە پاشنەی ئاشیل و ڕەمزی سەرەکیی ئەو سەرکەوتنانە بەهەژمار دێت، بۆیە لە پێوەندی لەگەڵ کوردیشدا، وشیاریی نەتەوەیی ژنی کورد زەروورەتێکی چارەنووس سازە کە دەتوانێ زیاتر لە جاران کارتێکەری لەسەربزاڤی ڕزگاریخوازانەی نەتەوەیی هەبێت.

ئەگەر ئاوڕێک لە مێژووی خەباتی ڕزگاریخوازانە و ئازادیی ئەو گەلانەی کە سەردەمانێک لە لایەن داگیرکەرانەوە وڵات و زێدیان داگیرکرابوو و لە بندەستی و چەرمەسەریدا ژیانیان بەسەردەبرد بدەینەوە، ئەو ڕاستییە بە ڕوونی بۆمان ئاشکرا دەبێت کە؛ ژنانی ئەو دەڤەرانە چ ڕۆڵێکیان لە خەبات و ئازاد کردنی وڵاتەکەیاندا گێڕاوە و چ کاریگەرییەکیان لە زیندوو کردنەوەی کەرامەت و شوناسی نەتەوەیی گەلەکەیاندا هەبووە. ئەم ژنگەلە، ژنانێکی شۆڕشگێڕ بوون کە هەست و سۆزی نەتەوەیی لە نێویاندا گەشەی سەندبوو و زۆر وشیارانە لە بارودۆخی مەترسیداری وڵاتەکەیان تێگەیشتبوون.

بۆ وێنە ئاماژە بە ساڵەکانی ١٧٧٠ی زایینی دەکەین لە کاتی شۆڕشی سەربەخۆیی خوازیی ئامریکا کە ژنان یەکێک لە کۆڵەکە سەرەکییەکانی سەرکەوتنی ئەو شۆڕشە بوون. ژنانی ئامریکا چ لە بواری ئابووری و لۆجێستیکی شۆڕش و چ لە بەرەکانی شەڕدا ڕۆڵی گرینگ و چارەنووس‌سازیان گێڕا. لە باری ئابووری و لۆجیستیکییەوە هەوڵیان دا جگە لە کەمکردنەوەی بەرخۆر(مصرف)، بە بایکۆت کردنی شتومەکی بریتانیایی و خۆپاراستن لە بەکارهێنان و هاوردەکردنی بەرهەمی بەریتانیا، زەربەی ئابووری لە دوژمن بدەن و لەلایەکی ترەوە هەوڵێکی نیشتمانییان وەڕێ خست بۆ بەرهەمهێنانی شتومەکی خۆجێیی. ئەو هەوڵانە وەک میکانیزمگەلی بەرگری، بەگشتی لە لایەن "ژنانی نیشتمانییەوە " پێڕەو دەکران. بۆ وێنە ئەوان بزووتنەوەیەکیان وەڕێ خست بە ناوی بزووتنەوەی "دروومانی نیشتمانی" و تێیدا ژنانی ئامریکا بۆ پڕ کردنەوەی شوێنی بەرهەمە بەریتانیاییەکان دەستیان بە ڕێستن و دروومان و چنین کرد و هەم پەتوو و جلوبەرگی سەربازەکانیان دەدوری و هەمیش پێداویستیی نێوخۆییان دابین دەکرد. یان ژنان پێشڕەو و داهێنەری هەڵمەتی بایکۆتی چای بریتانیایی بوون.

هەروەها لەو خەباتەدا ژنانی گوندەکان و لادێکان کە پێشتر هیچ ڕۆڵێکیان لە جووڵانەوە سیاسییەکاندا نەبوو، ئێستا ببوون بە بەشێکی گرینگ لە خەباتێکی گشتگیری ڕزگاریخوازانە.

جگە لە زۆر کاریگەر بوونی ئەو بایکۆتانە لە پێشگرتن بە چوونەدەرەوەی دراوی ئامریکا بۆ بەریتانیا، بەرزبوونەوەی هەستی یەکگرتوویی و پاڵپشتیی نیشتمانیی لێکەوتەوە کە ورەبەخش و بزوێنەری شۆڕش بوون. ژنان هەروەها لە ڕێگای ڕێکخستن¬گەلی وەک ئەنجوومەنی خانمانی فیلادێلفیا کە دواتر هەموو ئەمریکای گرتەوە، یارمەتیی خەباتی نەتەوەییان دا. ئەوان بە کۆکردنەوەی یارمەتیی ماڵی پشتگیریی شۆڕشیان دەکرد. بۆ نموونە، تەنیا لە ساڵی ١٧٨٠دا پتر لە ٣٠٠هەزار دۆڵار لە لایەن ڕێکخستنەکانی ژنان بۆ خەباتی ڕزگاریخوازانە کۆ کرایەوە.

ڕۆڵی ژنان لە بەرەکانی شەڕدا بەربڵاو و جوراوجۆر بوو، لە کاری نیزامی و بەتایبەت جاسووسی و زانیارییەوە بگرە هەتا پەرەستاری و جێشت لینان و... هتد. ژمارەیەکی بەرچاو لە ژنان بە دزەکردن بۆ نێو ڕیزەکانی دوژمن وەک ئاشپەز و پەرەستار و...هتد، وەک جاسووس، کۆمەڵێک زانیاریی سەربازیی گرینگ لە سەر دوژمن بۆ هێزە ئامریکاییەکان دەنێرن و لە بەرەکانی شەڕێش¬دا بە گواستنەوەی زانیاریی هەرە نهێنی و هەستیار، یارمەتیی چارەنووس¬سازیان داوە بە سەرکەوتنە سەربازییەکان. ژنانی ئامریکا لەم قۆناغە مێژووییەدا دەیان خەباتی شۆڕشگێرانەی دیکەیان هەبووە کە لێرەدا ناکرێ ئاماژە بە هەمووی بدرێت.

ڕزگاریی ئافریقای باشوور نموونەیەکی تری ڕۆڵگێڕی ژنانە لە پرۆسەی خەباتی ڕزگاریخوازانەی نەتەوەیی کە بە دامەزراندن و وەڕێخستنی کەمپەین و یەکییەتی جۆربەجۆر، یارمەتیی گەورەیان بە گەشەی هۆشیاریی سیاسی و نەتەوەیی ڕزگاریخوازانە دا. یەکێتی ژنانی کۆنگرەی نەتەوەیی ئافریقا وەک کۆنترین ڕێکخراوەی ژنانی ئەو وڵاتە ساڵانێکی دوور بوو سەرقاڵی ڕێکخستنی ژنان بوو بۆ بەشداری لە خەباتی ڕزگاریی نەتەوەیی. بە دامەزراندنی فێدێراسیۆنی ژنانی ئافریقای باشوور لە ساڵی ١٩٥٤دا، خەباتی ژنان یەکگرتووانەتر و چڕتر لە پێشوو بە دژی هەڵاواردنی ڕەگەزی و نەتەوەیی درێژە درا. لە کۆنگرەی دامەزراندنی فێدێراسیۆنەکەدا کە ١٤٦ ژن نوێنەرایەتی ٢٣٠،٠٠٠ ژنیان دەکرد گفتوگۆیان لە سەر ئەوە دەکرد کە چۆن مافە کۆمەڵایەتی و ئابووری و سیاسییەکانیان وەدەست بخەن و چۆن دەتوانن ڕۆڵێکی گەورەتریان هەبێ لە ئازادیی هەموو خەڵکی نیشتمانەکەیان. بەگشتی پاڵپشتیی ژنان بۆ دەستەبەرکردنی مافەکانیان بەشێک بوو لە سۆز و بەڵێنەکانیان بۆ خەباتە گشتییەکە کە بۆ ڕزگاری خەڵکی ئافریقای باشوور لە گەڕدا بوو و هەروەها بەڵێن و سۆزیک بۆ بنیات‌نانی ئافریقایەکی ڕزگاربوو لە ستەمی نەتەوەیی و چینایەتی و ڕەگەزی.

ئەو نموونانەی سەرەوە دەرخەری ئەو ڕاستییەن کە؛ لەگەڵ ئەوەیکە حاشا لە نابەرابەریی ڕەگەزی چ لە مێژوودا و چ لە ئێستادا ناکرێ، ژنان پێویستە لە خەبات بۆ مافەکانیان شێلگیرتر لە جاران تێبکۆشن، بەڵام خەبات بۆ ڕزگاریی نەتەوەیی خاوەنی تایبەتمەندیی "بێ ڕەگەزی"یە. واتا ئەو خەباتە وەک سیستمێکی بێ ڕەگەز، نە ژنانەیە و نە پیاوانە؛ تەنانەت هەوڵدان بۆ ژنانە و پیاوانە کردنەکەی دەبێتە هۆی نقوستان کردنی سیستمەکە و بە ئاکام نەگەیشتنی. هەر لە ژێر ڕووناکایی ئەو ئاماژە مێژووییەدا پێویستە تیشکێک بخرێتە سەر چاوەڕوانییەکانی قۆناغی ئێستا لە ژنانی کوردستان و پێویستیی ئاڵوگۆڕ پێکهێنان لە تێگەیشتن و فۆرم و نێوەڕۆکی ڕۆڵی ژنان لەو خەباتەدا.

"ئەمجارە خەباتێکی نوێ بە نێوی "ڕاسان" بەرانبەر بە داگیرکەری کوردستان دەستی پێکردووە. ڕاسان خەباتێکی گشتگیر و هەمەلایەنەی ڕزگاریخوازانەیە لە درێژەی خەباتی مۆدێڕنی چەندین ساڵەی کورد بە هەندێک تایبەتمەندیی بەرچاوتر". یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی دەرس وەرگرتن لە ڕابردوو و خەسارناسی مێتۆدەکان و بنەما فکرییەکانی ڕابردوویە. لەگەڵ ئەوەیکە زەخت و زۆریی و سەرکوت و قەڵاچۆ و تیرۆر و دەیان سیاسەت و فێل و تەڵەکەی دوژمن بۆ لەنێوبردنی بزووتنەوەی کوردی ڕۆژهەڵات بە ڕواڵەت هۆکاری سەرەکیی بەئامانج نەگەیشتنی ئەو خەباتە تا ئێستایە، بەڵام لە ڕاستیدا بنەڕەتی‌تر لەوە، کەمایەسییە نێوخۆییەکانی شۆڕشە کە لە پشت ئەو سەرنەکەوتنەوەیە. یەکێک لە کەموکوڕییەکانی ڕابردوو -کە چارەسەرکردنەکەی قوڵاییەکی ستراتیژیک دەبەخشێتە بزووتنەوە- بەرتەسک کردنەوەی پێناسەی خەبات و خەباتکار و مەیدانی خەبات بووە کە لێکەوتەیەکی، پەراوێزخستنی نیوەی حەشیمەتی کۆمەڵ واتە ژنان بووە. بە پێداچوونەوە بەسەر بنەما مەعریفیەکانی بزووتنەوەدا و دۆزینەوەی میکانیزمی ئەکتیڤ کردنی بەشە نائەکتیڤەکانی کۆمەڵگا دەتوانرێ قۆناغە نوێیەکە بەرجەستەتر وجیاوازتر لە ڕابردوو پێناسەی خۆی وەرگرێ و بە کردەوە ڕاسانی یەکجارەکی لێ بکەوێتەوە، کە ئەویش ڕاسان و ڕابوونی گشت ئەندامانی کۆمەڵ بە هەموو خواست و پێگەیەکیانەوە بە دژی داگیرکاریی و دواکەوتوویی دەبێ.

گەورەترین بەشی نائەکتیڤی کۆمەڵگای کوردستانی ڕۆژهەڵات لە بزووتنەوەدا، تائێستا و ئێستاشی لەگەڵ بێ، بەشی ژنانە. دیارە لێرەدا نە ئەگوونجێ و نە لە توانای نووسەری ئەو دێڕانەدایە کە باس لە سەر میکانیزمگەڵی ئەکتیڤ کردنی ژنانی کۆمەڵی کوردەواری بکرێ، بەڵکوو تەنیا مەبەست زەق کردنەوەی دووبارەی کەموکووڕییەکان و کارتێکەریی چارەسەرکردنەکەی لە سەر داهاتووی بزووتنەوەیە. ڕەنگە بزووتنەوەیەک بتوانێ بە پشتیوانی دەرەکی بە سەرکەوتن بگات، بەڵام بە دڵنیاییەوە بێ پاڵپشتی و هاوهەنگاویی هەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگا و بە تایبەت ژنان، سەرکەوتنی درێژخایەن وەدەست ناهێنێت.

وێنە: مینای قازی و دوو له‌ کچه‌کانی
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٠ لەم ژمارەیەدا:

ــ هەموو ڕێگاکان دەچنەوە کوردستان
ــ سەهۆڵبەردان لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا
ــ دیپلۆماسیی درۆزنەی نێوخۆیی
ــ زیندانیی سیاسی بوونی نییە
  • ڕەساڵەتی تەنز له شێعری \ ڕەساڵەتی تەنز له شێعری "مەلا مارف کۆکەیی"دا
    کۆمەڵیک ڕووداوی ناخۆش و تاڵ وەک شەڕە جیهانییه‌کان، شەڕی ناوخۆی ئێران، سیڵاوی مەهاباد، کوشتاری خەڵکی ئه‌م شاره و قات و قڕی له ماوەی ژیانی مەلا مارفدا که له سەر هەژاری و نەداری خەڵک شوێندانەر بوو له شێعرکانی ڕەنگدانه‌وەی جیددیان هه‌یه، شاعیری نوکته باز له سەردەمی دیکتاتۆرییه‌تدا زۆر جار به زمانی ته‌نز لۆمه له‌م بارودۆخه دەگرێ.
  • کەریم پەرویزی: خەڵک بە هاتنیان بۆ سەرشەقام، ترسیان لە داپڵۆسینی ڕێژیم ڕەویوەتەوە و لە مەرحەلەیەکی دیکەدا، دەبێت ترسی خەڵک لە زیندان بشکێت و بڕۆنە بەر زیندانەکان و داوای ئازادکردنی گیراوەکان بکەن کەریم پەرویزی: خەڵک بە هاتنیان بۆ سەرشەقام، ترسیان لە داپڵۆسینی ڕێژیم ڕەویوەتەوە و لە مەرحەلەیەکی دیکەدا، دەبێت ترسی خەڵک لە زیندان بشکێت و بڕۆنە بەر زیندانەکان و داوای ئازادکردنی گیراوەکان بکەن
    خرۆشانی جەماوەریی ڕۆژهەڵات و پەیامەکانی لە دوای ئەنجامە ئەرێنییەکەی ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستانی باشوور، مژاری چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنی تیشکە لەگەڵ کەریم پەرویزی، ئەندامی دەفتەری سیاسی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کە سەرنجتانی بۆ خوێندنەوەی ڕادەکێشین.
  • بەرەو درووستکردنی حکوومەتێکی سەربەخۆ و دێموکرات لە باشوور بەرەو درووستکردنی حکوومەتێکی سەربەخۆ و دێموکرات لە باشوور
    چوار فاکتۆری سەرچاوە گرتنی ئەم سەربەخۆییە لە ئیرادەی گشتی، دادپەروەری وەک بناغەی ئەو حکوومەتە، دێموکراسی و هەبوونی هێزی پێشمەرگە بۆ دابین کردنی ئاسایش و ئاسوودەیی هاووڵاتیان لەو فاکتۆرانەن کە لە بەرژەوەندیی حکوومەتی سەربەخۆی باشووری کوردستان دا دەبن.
  • باشووری کوردستان و بنچینەی خەباتی گەلی کورد باشووری کوردستان و بنچینەی خەباتی گەلی کورد
    ئێمە دەبێ سەرەتا لە هەناوی کۆمەڵگەی خۆماندا حزوورمان هەبێت و ئاگاداری هەموو گرفت و خەسڵەتەکانۆ کۆمەڵگەی خۆمان بین و بتوانین جیاوازییە هەرێمی و ناوچەییەکان بناسین، هەتا بتوانین بەرنامە و پرۆژەکانمان لەسەر بنەمای واقیعی کۆمەڵگەکەمان بێت.
  • چیرۆکی منداڵانی بێ‌‌سەرپەرەست لە ئێران چیرۆکی منداڵانی بێ‌‌سەرپەرەست لە ئێران
    سەرئەنجام دوای پڕۆسەی قانوونی، ماری و مێردەکەی پێکەوە لە ئافریقاڕا کچێک و کۆڕێکیان وەک منداڵی خۆیان وەرگرت. ئێستا ئەوان ١٤ ساڵ و ١٢ ساڵ تەمەنیانە و وەک هەر منداڵێکی دیکە دەچنە قوتابخانە و ژیانێکی باشیان هەیە.
  • خۆكوژی كۆتاییەكی تراژێدیك خۆكوژی كۆتاییەكی تراژێدیك
    دیاردەگەلێك كە بەربەستن لە بەردەم بەرزەفڕی مرۆڤ و وەك نەخۆشییەك خەون و ئارەزووەكانی مرۆڤ تووشی بەلاڕێداچوویی دەكەن و لە ئاكامدا ئەوە ئەو دیاردانەن كە زۆرجار زاڵ دەبن بەسەر مرۆڤدا. خۆكوژی یەكێك لەو دیاردانەیە كە ئەمڕۆ بەربینگی مرۆڤی گرتووە و بووەتە دیاردە لە نێو هەموو كۆمەڵگا مرۆییەكانی جیهاندا.
  • ڕاسان پرۆژەیەکی سیاسی نوێ لە خەباتی ڕۆژهەڵاتدا ڕاسان پرۆژەیەکی سیاسی نوێ لە خەباتی ڕۆژهەڵاتدا
    زۆربەی بزاڤە ڕزگاریخوازەکانی دنیا لە حاڵەتێکدا سەریان هەڵداوە، کە دیکتاتۆرەکان ویستوویانە لە ڕێگای ئامرازەکانی هێز و دەسەڵاتەوە ڕێککەوتنێکی مڵکەجبوون لە نێوان خۆیان و کۆمەڵگادا ساز بکەن و کۆمەڵگا ملکەجی بەرژەوەندییەکانی خۆیان بکەن و ئەدەبیاتێک لە سەر کۆمەڵگا زاڵ بکەن کە لە ڕاستای دەسەڵاتی ئەواندا بێت و سەروەری ئەوانی تێدا گارانتی کرابێت.
  • دیپلۆماسیی درۆزنەی نێوخۆیی دیپلۆماسیی درۆزنەی نێوخۆیی
    کەوایە بەپێی وتەی بەرپرسانی ڕێژیم، خامنەیی ڕاستەوخۆ لە هەڵبژاردنی هەموو وەزیرەکانی رووحانیدا دەستی هەیە، ڕەنگە لێرەدا بگوترێ: "بۆخۆت بەخێر بێیتەوە، ئاگات لە کوێیە؟"
  • هەموو رێگاکان دەچنەوە کوردستان هەموو رێگاکان دەچنەوە کوردستان
    لە دوای ٥٧ و خۆسەپاندنی رێژیمی ئیسلامی بەسەر گشتایەتیی جوغرافیای ئێراندا، کوردستان بوو بە مەکۆی گشت لایەنە پەراوێزخراوەکان، ئەو رۆژانە زۆر لایەن بوون کە لە نیشتمانی کوردەکاندا داڵدە درابوون، حیزبە کوردییەکان بە سینگ ئاوەڵاییەوە وەریانگرتن.
  • سەهۆڵبەردان لە رۆژهەڵاتی ناویندا سەهۆڵبەردان لە رۆژهەڵاتی ناویندا
    پەرەئەستاندنی دێموکراسی و پتەوبوونی پەیوەندیی لە نێوان ئەمریکا، وڵاتانی ئەورووپی، ژاپۆن، کورەی باشوور و ئوسترالیا "بەراییەکی ئاشتی" (zone of peace) لێ کەوتووەتەوە. دێموکراسی هەروەها ڕای گشتی کردووەتە فاکتەری سنووردارکەر، هەڵبەت نەک ڕێگر، لە پەیوەندی لەگەڵ شەڕکردنی وڵاتانی دێموکراتیکدا.
  • زیندانیی سیاسی بوونی نییە زیندانیی سیاسی بوونی نییە
    لە وڵاتێکی ژێر دەسەڵاتێکی دیکتاتۆری و فاشیستیدا، شتێک بە ناوی زیندانیی سیاسی ناتوانێ مانایەکی هەبێ و ئاماژەیەک بۆ شتێکی راستەقینە نابێ. لە راستیدا چەمکی زیندانیی سیاسی دەتوانێ چەمکێکی چەواشەکارانە و بەلاڕێدابەرانە بێ.
  • ئەحمەد شێربەگی: دوكتور سه‌عید پێی وابوو كه‌ هه‌ر به‌شێكی كوردستان ڕزگاری بێ، كارتێكه‌ری خۆی له‌سه‌ر به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستان ده‌بێ ئەحمەد شێربەگی: دوكتور سه‌عید پێی وابوو كه‌ هه‌ر به‌شێكی كوردستان ڕزگاری بێ، كارتێكه‌ری خۆی له‌سه‌ر به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستان ده‌بێ
    بە بۆنەی ٢٥ـەمین ساڵڕۆژی شەهیدانی بێرلین لە لایەن دیپلۆمات تێرۆریستانی نێردراوی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران ڕۆژنامەی کوردستان ئۆرگانی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران وتووێژێکی لەگەڵ "ئەحمەد شێربەگی" بێژەری بەناوبانگی ڕادیۆ دەنگی کوردستانی ئیران پێک هێناوە کە دەقی ئەم وتووێژە بەم چەشنەیە:
  • شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟ شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟
    لە ڕاستیدا خودی وشەی "شۆڕش" (انقلاب) واتە گۆڕانێکی بنەڕەتی لە ناوەڕۆکدا؛ ئەوەش پێویستی بە هەندێک هۆکاری تایبەتی و گشتی هەیە کە هۆکارە تایبەتییەکە ئەوەیە سەرتاسەری شۆڕشەکانی مێژوو بە دەست کەسانی نوخبه و زانای کۆمەڵگای نێوخۆی خۆیان کراوە جا ئەم کەسانە لە هەر چین و توێژێکی کۆمەڵگا بن و بە هەر جۆرە بیرۆکەیەک.
  • کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
    لە ساڵانی ١٣٣٠ی (١٩٥٢ی زایینی) هەتاوی بەئەملا لەسەر دەستی كەسانێكی تر و نەوەیەكی تر شەپۆل و رەهەندێكی دیكە لە نووسین و داهێنانی ئەدەبی و بەتایبەت ژانری شیعر لە كرماشان و ئیلام سەر هەڵدەدەن و دەبنە ئاوێنەی باڵانوێنی كۆمەڵ و لەباری فەرهەنگییەوە پێشەنگایەتیی ئەو قۆناغە دەگرنە ئەستۆ.