• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٨ی دێسامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٢٧ی سەرماوەزی ١٣٩٦ی هەتاوی  

خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناته‌واو له "باڵنده‌کانی ده‌م با"

زایینی: ٠٥-٠٦-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٣/١٥ - ٢٢:٠٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناته‌واو له
شەهلا دەباغی

سێ پیاو و سه‌رنوشتێک‌
سێ ژن‌ و کاره‌ساتێک
په‌نجه‌ره‌‌یه‌ک و گوڵه‌ هه‌ناڕیک...

نووسه‌رێک به‌سه‌رهاتی نه‌سلێک یان باشتره‌ بڵێین هی خۆی ده‌نووسێته‌وه. به‌ڵام ئه‌و خوده، یه‌ک ڕوخسار نییه و نووسه‌ر دابه‌ش ده‌بێ به نووسه‌ر، فه‌رهاد و مێهربان. مێهربان که نووسه‌ره، له هه‌وڵی نووسینی چیرۆکی فه‌رهاد و یان شایه‌د خۆی و هاوده‌مانی خۆی بێ و داوا له نووسه‌ر ده‌کا که فه‌رهادی پێ بناسێنێ. سه‌رده‌مانێک فه‌رهاد به نه‌قاشی گوزارشتی ژیانه‌کانی ده‌‌کرد و له ئاخرسه‌ردا ئه‌و گوزارشتانه به نیوه‌چڵی ده‌مێنه‌وه. له یه‌ک په‌نجه‌ره‌وه ئه‌و پیاوانه چاو له خۆشه‌ویسته‌که‌یان ده‌که‌ن. سێ ژن که له‌ڕاستیدا هه‌ر یه‌ک سه‌رنوشتیان بۆ ده‌نووسرێ: "خۆسووتاندن و یان له چاوه‌ڕوانیدامانه‌وه".

باڵنده‌کانی ده‌م با به زمانێکی زۆر شاعیرانه و ته‌كنیکێکی تێکه‌ڵاوی گێرانه‌وه، باسی وشکبوونی ئاره‌زەووه‌کانی پیاو له شۆره‌کاتی زیندان و مه‌نفا و ئاواره‌ییدا ده‌کا. باسی خه‌مێک که له ناخی پیاودا سه‌رهه‌ڵده‌دا و به‌دوای وەڵامی پرسیارێکدا د‌‌ه‌گه‌ڕێ، ئه‌وه‌ که: "له‌پێناوی کام تاواندا سزا دراوه ئه‌م پیاوه؟ له‌پێناوی کام تاواندا سزا ده‌درێین؟ له ئاگری کام تۆڵه‌دا ده‌سووتێن؟" (ل. ٢٩)

ڕاسته که ته‌قدیری هه‌موو ئێمه له‌ژێر کاریگه‌ریی سیستمێکی زاڵم و به‌دمۆرالی باڵاده‌ست فۆڕم ده‌گرێ، به‌ڵام گرفت‌ ته‌نیا ڕێژیمه‌کان نین.

کۆمه‌ڵی ئێمه‌ هێشتا نه‌یتوانیوه غه‌یری پیاو به سه‌رچاوه‌ی گۆڕانکاری ببینێ. ژنانێک که له شۆڕشدا به‌شدار ده‌بن، چاو له ده‌ستی نووسه‌ر و پیاو ده‌مێنه‌وه و کاتێک هه‌موو ده‌رگاکان ده‌به‌سترێن، ناچار به خۆسووتان ده‌بن و پیاوی به‌رهه‌ڵستکار که پێیوایه جیهان ده‌گۆڕێ، سه‌رئه‌نجام سه‌رخورده یان په‌نا بۆ مه‌شروب ده‌با یان تووشی فه‌رامۆشی ده‌بێ و یان ده‌سته‌وئه‌ژنۆ ده‌مێنێته‌وه:

"... من ته‌نها بووم. ته‌نها له به‌ر ڕۆشنایی کزی په‌نجه‌ره‌که دانیشتبووم و ده‌سته باریک ‌و ئێسکنه‌کانم له ده‌وری ئه‌ژنۆم ئاڵاندبوو." (ل. ٢١٩)
سه‌ره‌ڕای زمانی پڕهه‌ست‌ و شاعیرانه‌ی ڕۆمان و ته‌کنیکێکی تێکه‌ڵاوی گێڕانه‌وه، به‌ڵام ده‌سه‌ڵاتی زمانی پیاوسالار به زۆرینه، بڕیارده‌ر‌ی گوزارشتی ژیانی قار‌‌ه‌مانه‌کانه و گوزارشت له سه‌ربرده‌ی پیاوانێک ده‌کا که له نۆستالۆژیدا ده‌ژین و ڕه‌وه‌ندی زه‌مان نابینن و یان به‌دوای سه‌رنوشتێکی نادیاردا وێڵن. ئه‌و نۆستالۆژییه ته‌نانه‌ت جێگایه‌ک به ژن/ دایک نادا و ماڵه باب ته‌نیا به ناوی باوک پێناسه ده‌کا:

"دیوه‌خانی میرزا سه‌عید وێران بووه و ساڵه‌هایه که‌س له حه‌سار و حه‌وشی میرزا سه‌عیددا هاتووچۆی نه‌کردووه‌." ئه‌وه پیاوه که بڕیارده‌ره و پێیوایه‌ ته‌نیا ئه‌وه که ده‌توانێ جیهان بگۆڕێ، که‌چی نه‌ته‌نیا ناتوانێ ئه‌وه‌ بکا که ده‌بێته هۆی سه‌رنوشتێکی شووم بۆ خۆشه‌ویسته‌که‌ی‌ و خۆی. ئه‌و پیاوانه که "شتێکی سه‌میمی له دونیای ئه‌و کچانه‌دا ده‌بینن" (ل. ١٦) حازر نابن گوێیان لێ بگرن و بۆ نه‌جاتی جیهان له ڕوانگه‌ی سیاسی خۆیانه‌وه ناچار ده‌بن ژنان له‌ژێر پێ بنێن.

پیاوانی ڕۆمان باوه‌ڕ به له‌یلا و کاڵێ و ئه‌فسانه‌ ناکه‌ن. فه‌رهاد که خوێندکاره و ڕای کردووه و خۆی حه‌شارداوه، له ئەشقی كاڵێدا ده‌سووتێ.

ماڵی کاڵی ڕوو به‌ ماڵی فه‌رهاده و فه‌رهاد هه‌موو ڕۆژێک ده‌ستێک ده‌بینێ که له په‌نجه‌ره‌ی به‌رانبه‌ری گوڵدانی هه‌نارێک ئاوده‌دا. کاڵێ هه‌موو ڕۆژێک دێت و ماڵی فه‌رهاد خاوێن ده‌کاته‌وه‌. فه‌رهاد ده‌گیرێت.

کاتێک فه‌رهاد له زیندان دێته ده‌ر، کاڵێ له‌ده‌‌ست فه‌قیری و هه‌ژاری و برای قومارباز و نه‌بوونی هیچ ده‌ره‌تانێک خۆی سووتاندووه و نه‌ماوه.

فه‌رهاد ده‌چێته‌ نێو دونیای فه‌رامۆشی. ئه‌فسانه، کچێکی ساده، که ڕۆژنامه‌ی سیاسی ده‌فرۆشت و مێهربان خۆشی‌ویستووه، دواتر که مێهربان شار به‌جێده‌هێڵی ناچار ده‌بێ مێرد به ناسری کوڕی ده‌و‌ڵه‌مه‌ندی شار بکا، که‌چی ئه‌ویش له به‌رده‌م دادگا تاوانی بۆ هه‌ڵده‌پێچێ و ئه‌فسانه‌یش به سه‌رنوشتی کاڵێ گرفتار ده‌بێ و ناسریش شێت ده‌بێ و دواتر که له تاران ڕا ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ زێدی خۆی، داوای سیگار له خه‌ڵکی کوچه و بازاڕ ده‌کا. نووسه‌ر له هاتوچۆدایه، له نێوان باوه‌ڕ به ژن و کو‌لتوور و هێشتا به‌ته‌واوی باوه‌ڕی به هێزی ژن بۆ گۆڕانی جیهان نه‌هێناوه. له‌یلا کچێکی شاعیر، که تازه زانکۆی ته‌واو کردووه، عاشقی مێهربان ده‌بێ که نووسه‌رێکی چل، په‌نجا ساڵه‌یه و له هه‌نده‌ران گه‌ڕاوه‌ته‌وه یان باشتره بڵێین که پێش گه‌ڕانه‌وه‌ی له‌ڕێگه‌ی نووسینه‌کانی خۆشی‌ویستووه. له‌یلا که شیعره‌کانی پێشتر پێشکه‌شی بابی کردووه، ئه‌م جاره پێشکه‌شی مێهربانیان ده‌کا:

"قامووسه‌کان بدڕێنه
وشه‌ سارد و مردووه‌کان ده‌م با بده،
من جوانترین شیعری بوونت
له دێرێکدا ده‌نووسمه‌وه.
ڕابردوو بسڕه‌و‌ه و
ڕۆژه تاریکه‌کانی فه‌رامۆش که،
هه‌میشه‌یی‌ترین خه‌ونت
له ساتێکدا ده‌هێنمه دی." (ل.٥٠)

شایه‌د "باوه‌ڕکردن به ژن" ڕێگایه‌ک بێ بۆ نه‌جاتی جیهانی شێواوی پیاو. بۆیه ڕه‌وانی بڵاو و هه‌ڵگری لایه‌نی جیاوازی نووسه‌ر له گۆشه‌یه‌کی تێکستدا باوه‌ڕ به ژن دێنێ:

"له‌یلا (...) تێده‌کۆشێ ڕێگه‌ی خۆی له ڕێگه‌ی خه‌ڵکی‌تر و زمانی خۆی له زمانی خه‌ڵكی‌تر و ته‌نانه‌ت بۆچوونی خۆی له بۆچوونی خه‌ڵكی‌تر جیابکاته‌وه." (ل. ٦٧) به‌ڵام دیسان، له‌یلا وه‌کو کاڵێ و ئه‌فسانه چاوله‌ده‌ستی ڕێنوێنی و ئەشقی پیاو ده‌مێنێته‌وه. له‌یلا به ئه‌فسووسه‌وه به مونیره، خوشکی فه‌رهاد، ده‌ڵێ که مێهربان ژن ناهێنێ. هاوکات نووسه‌ر و مێهربان ده‌زانن که بێژه‌ره‌ی چیرۆکه‌کانی مێهربان هێندێک جار ڕاستگۆ نییه. مێهربان که چیرۆکێکی ده‌رباره‌ی ئه‌شقی نێوان کچێک و کوڕێکی سیاسی نووسیبوو، گوتبووی که کچه‌که‌ ئاماده‌ نه‌بووه له خه‌باتدا هاوکاری کوڕه‌که‌ بێ. به‌ڵام بێژه‌ر ڕاستگۆ نییه. بۆیه مێهربان ده‌ڵێ:

"ئه‌و چیرۆکه چیرۆکی کچێک بوو ئه‌گه‌رچی ئاشقی ده‌ستگیرانه‌که‌ی بوو، به‌ڵام حازر نه‌بوو له خه‌بات بۆ ڕزگاریدا هاوڕێیی بکا... ئه‌و گوتبووی 'بێژه‌ری ئه‌و چیرۆکه ڕاستگۆ نییه'." (ل. ٣٦)

ڕاسته. بێژ‌ه‌ری زۆر چیرۆک ڕاستگۆ نین. کچان و ژنانێک که ساڵه‌های ساڵ چاوه‌ڕێی خۆشه‌ویستانیان ماونه‌وه تا له شاخ و زیندان بگه‌ڕێنه‌وه‌ و یان خۆیشیان که‌وتوونه‌ته زیندان و شاخ، جێگایان به ناهومێدی و خۆسووتاندن پڕ ده‌بێته‌وه. کوا حاسڵی ڕه‌نجی ژنی کورد له ڕۆمانی کوردیدا؟

شایه‌د ئه‌وه‌ که کچانی باڵنده‌کانی ده‌م با سه‌رنوشتێکی وه‌ها شوومیان تووش ده‌بێ زۆر دوور نه‌بێ له حه‌قیقه‌ت که ڕۆژانه ده‌یان کچ و ژن خۆده‌ده‌نه‌ ده‌ست سه‌مای ئاگر. کاتێک پیاوانی ئێمه نه له سیاسه‌تدا باوه‌ڕیان پێده‌که‌ن و نه‌ ژنی ئێمه له ئه‌شقدا ئازادن و نه‌ سیسته‌م داکۆکی ده‌کا له مافه‌کانی ژن بۆ بڕیاردان له‌سه‌ر ژیانی خۆی و منداڵی. شایه‌د "نه‌هایی" ڕاستییه‌کان دێنێته ناو ڕۆمان و چیرۆکه‌کانی. به‌ڵام ئه‌وه کافی نییه. نووسه‌ر گله‌یی له‌و ته‌قدیره‌ ده‌کا که نه‌سڵێک تووشی بوون:

"له‌و وڵاته چیرۆکی زۆر که‌س نه‌نووسراوه. وا چاکه بڵێم له‌م وڵاته چیرۆکی که‌س نه‌نووسراوه." (ل. ٢٨)

له‌‌و وڵاته‌دا ئه‌گه‌ر چیرۆکی پیاوان ‌و خه‌مه‌کانیان خه‌ریکه ده‌نووسرێته‌وه، ئه‌وه هێشتا چیرۆکی ژنان ته‌نیا به‌شێکی به ده‌ست ئه‌و پیاوانه که تازه خه‌رێکن خۆ له‌ ده‌ستی نۆرمه‌کانی پیاوسالار نه‌جات‌ ده‌ده‌ن، نووسراو‌ه‌ته‌وه. چیرۆکی به‌ ئاخر خه‌ت گه‌یشتنی ژنان له‌ده‌ست نۆرمی تا ئێستا نه‌گۆڕاوی ده‌سه‌ڵاته‌کان‌، به‌ڵام به‌شی زۆری ڕاستییه‌کانی ژیانی ژن ماوه‌ که بنووسرێته‌وه. له هه‌موان گرینگتر ئه‌وه‌یە که ژنانی نه‌سڵی مێهربان ڕاستگۆیانه هه‌م ده‌هاتنه نێو سیاسه‌ت و هه‌م ئاشق ده‌بوون، به‌ڵام له‌ژێر په‌راوێزی پیاواندا ده‌مانه‌وه. کێ فرمێسکی ئه‌و دایک و خوشکانه‌ی که ساڵه‌های ساڵ چاوه‌ڕوانی گه‌ڕوانه‌وه‌ی ئازیزانیان بوونی، له یاده‌؟ بارامی برای گوتبووی:

"که تۆ ڕۆشتی باوکم هه‌موو کتێبه‌کانی کۆ کرده‌وه و بۆ شه‌وێدا له حه‌سار، له‌سه‌ر یه‌ک هه‌ڵیڕشتن و سووتاندنی." گوتبووی: "ئاگرێکی گه‌وره‌یان لێ ساز بوو. جگه له حه‌سار، گه‌ڕه‌که‌که‌یشی ڕووناک کردبۆوه."

به پێکه‌نینه‌وه‌ گوتبووی. به‌ڵام مونیره‌ی خوشکی ده‌یگوت: "من و ڕووناک تا به‌ره‌به‌یان به‌دیار ئاگره‌که‌وه دانیشتین و فرمێسکمان هه‌ڵڕشت." (ل. ٨)
ئاخۆ ژنانی ئێمه ئاخر قسه‌کانی خۆیان کردووه؟ له‌یلا سه‌رکه‌شه و ده‌نووسێ. یان به وته‌ی نووسه‌ر هه‌ڵچوونێکی ئافره‌تانه له سه‌ره‌تای ئازادی و سه‌ربه‌خۆییدا:

"مار نه‌بوو که فریوی دایت سێوه‌ لاسووره و ئیشتیای گه‌نم و داری تێگه‌یشته هه‌مووی به‌هانه بوون. مار نه‌بوو که فریوی دایت من بووم، من بووم ویستم تۆ دابه‌زیت، من بووم ویستم تاوان بکه‌یت، تاوان بکه‌یت و تۆبه بکه‌یت، تاوان، تۆبه تاوان، تۆبه، حه‌وا تۆبه له تاوانه‌کانی خۆی ناکات." (ل. ٦٩)

ئه‌وه که نووسه‌ر "نه‌هایی" چ ده‌خوازێ ، ئایا ده‌خوازێ واقیعه‌کانی کۆمه‌ڵگه نیشان بدا و یان خۆیشی وه‌ک زۆربه‌ی ئێمه هێشتا له هه‌وه‌ڵی ڕێیه بۆ خۆد‌‌ربازکردن له نۆرمه‌کانی پیاوسالار، پرسیارێکی ئاواڵایه. هه‌ر که‌س خوێندنه‌وه‌یه‌کی له‌و ڕۆمانه ده‌توانێ ببێ. ئه‌وه که گرینگه ڕه‌وانی ئینسان ده‌قێکه بڵاو و پڕ له دژایه‌تی ‌و ناته‌بایی‌. شاعیر/ سابجێکت له هه‌موو که‌س زیاتر له نه‌بوونی ئازادی و ئه‌شقدا شێواوه و له گه‌رمای دایکانه/ ژن ده‌گه‌ڕێ که سه‌رچاوه‌یه‌که بۆ خوڵقاندن و له ساتی قه‌یراندا، شاعیر/ نووسه‌ر و هونه‌رمه‌ند له سنووره‌کانی نێوان ڕه‌مز/ سروشت و سیستم / کو‌لتووردا، خۆ ده‌بینێته‌وه ‌و به‌م جۆره "دیسکۆرسی مێژوویی" ده‌ق له‌قاوده‌دا. شایه‌د ته‌نیا ڕۆمانه‌کان بتوانن مێژووی ٣٠ ساڵی ڕابردوو له‌قاوبده‌ن که ئینسانه‌کان چۆن به‌دوای ژیانی باشتر گه‌ڕاون، به‌ڵام به واتای خۆیان ناچار بوون بۆ گۆڕانی جیهان ژنان له‌ژێر پێ بنێن که‌چی دڵته‌نگی بۆ قاڕه‌ی ژن له تێکستدا خۆی له‌قاوده‌دا و له‌و جێگایه‌ی که مانا له ده‌قدا بێده‌نگ ده‌کرێ و یان قه‌ت نه‌بووه، مانا ده‌به‌خشێ. ده‌قی شاعیرانه که بالقوه هه‌ڵگری جه‌سته‌یه‌کی دایکانه (سێمیۆتیک/ ڕه‌مزی)یه، به‌رامبه‌ری ده‌کا له‌گه‌ڵ زمان/ سیستمی نیشانه‌یی. هه‌ر بۆیه له‌یلا وڵامێک ده‌دا به جه‌لالیی ڕه‌فیقی مێهربان، به‌رپرسی سازمانی میراتی فه‌رهه‌نگی که نیگه‌رانی له‌نێوچوونی میراتی فه‌رهه‌نگی و‌ سووتانی قامووسه‌‌کانه:"جه‌لالی گوتی: مرۆڤ به‌بێ زمان و به‌بێ ڕابوردوو چی هه‌یه؟ له‌یلا گوتی: شیعرێکی کورت و ساتێکی هه‌تاهه‌تایی..." (ل. ٧٠)

هه‌موومان چاوه‌ڕوانی ساتێکی هه‌تاهه‌‌تایین که له‌وێنده‌رێ له‌یلا و ئه‌فسانه ئیتر چاوه‌ڕوان نین. له‌لایه‌ن هیچ کاممان، ئاخر وته‌کانی نه‌هایی هێشتا نه‌گوتراون.

ناوی ڕۆمان: باڵنده‌کانی ده‌م با

نووسه‌ر: عه‌تا نه‌هایی

قه‌واره: ٢١٩ لاپه‌ڕه "نشر ژیار" ساڵی١٣٨١
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٤ لەم ژمارەیەدا:

ــ قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان
ــ ڕاسان و پێشمەرگە
ــ ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن
ــ بورجی بابل
  • مەرگی نووسەر مەرگی نووسەر
    ئه‌وه‌ ده‌زانین ده‌ق، بە تەنیا بە دێڕێک ناڵێن کە لە لێزگەیەک وشە پێکهاتبێ که‌ واتایه‌کی ئاسمانی ("په‌یام"ی نووسەر-خودا)ی لێوه‌ده‌رچێ؛ به‌ڵکوو که‌شایه‌کی فره‌رەهەندە،‌ له‌ کۆمه‌ڵه‌ نووسینێکی جۆراوجۆردا، که‌ هیچ کامیان خاوەن رەسەنایەتی نین، له‌وێدا تێکه‌ڵ به‌ یه‌ک ده‌بن و له‌یه‌ک ده‌نگوێن.
  • سامانی وڵات بۆ تیرۆریستان، وێرانی و دواکەوتوویی بۆ کوردستان سامانی وڵات بۆ تیرۆریستان، وێرانی و دواکەوتوویی بۆ کوردستان
    ئێستا دوای تێپەڕبوونی ماوەیەکی زۆر لە ڕووداوەکە، خەڵکی ناوچەکە لە زۆر ڕووەوە لە ژێر گوشاردان و سەرمای زستان و باران لەلایەک، نەبوونی خانوو یان تەنانەت لە هەندێک شوێن خێوەتیش لەلایەکی‌تر خەڵکی نیگەران کردووە.
  • راسان و پێشمەرگە راسان و پێشمەرگە
    لە راساندا گۆڕەپانی خەبات ئەوەندە بەرفراوان بووە كە دەرفەتی بۆ یەك بە یەكی ئەندامانی كۆمەڵگا رەخساندووە تاکوو بەپێی شوێن و رێگەی خۆی هەنگاو بنێت و هیچ جیاوازییەك لە بواری ئەرك و جێبەجێ كردنەوە بوونی نییە، تەنیا ئەوە پێویستە ئەو كردارە لە خزمەتی رزگاركردنی نەتەوەدا بێت.
  • بوومەلەرزەی ڕۆژهەڵات و پێکدادان لە نێوان ناسیۆنالیزمی ئێرانی و کوردیدا بوومەلەرزەی ڕۆژهەڵات و پێکدادان لە نێوان ناسیۆنالیزمی ئێرانی و کوردیدا
    هەموو لایەک دەبێ باش بزانن کە شارستانیەت و کولتوور شتی دینامیکن و لە رەوتی مێژوودا دەتوانن تووشی ئاڵوگۆڕ بن، بەرز بن یان لەنێوبچن.
  • زەمەن تێدەپەڕێ و لێقەوماوانی کرماشان هێشتا بێ‌ماڵ و حاڵن زەمەن تێدەپەڕێ و لێقەوماوانی کرماشان هێشتا بێ‌ماڵ و حاڵن
    دوایین ڕاپۆرتە پێوەندیدارکان بە بارودۆخی ژیان پاش بوومەلەرزەی ٢١ی خەزەڵوەر لە پارێزگای کرماشان کە زۆرتر له ١٠هزار کوژرا و بریندا لێکەوتەوە، دەری دەخات کە سەرباری تێپەڕینی زۆرتر له سێ هەفته بەسەر ئەم تراژێدیا، هێشتا هیچ هەنگاوێکی شوێندانەر بۆ ساڕێژکردنەوەی برینی زامداران هەڵنەگیراوە.
  • کارەساتی بومەلەرزه لە کرماشان و بێخەمیی ڕێژیم کارەساتی بومەلەرزه لە کرماشان و بێخەمیی ڕێژیم
    ئەمە لە حاڵێکدایە کە بەشێکی کەم لە ماڵە ڕووخاوەکان پشکێندراون و ئاماری بی سەروشوێنەکان هێشتا دیار نییە و مەزەندە دەکرێ کە ئاماری کوژراو و بریندارەکان زۆرتر بێت.
  • قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان
    لە ئاخاوتنێکدا لە ٨ی مارسی ١٩٨٩ی زایینیدا، دوکتور قاسملوو پێداگری لەسەر ئەوە دەکا کە "خەبات بۆ ئەوەی ژن مافی خۆی وەربگرێ، بە هیچ شێوەیەک جودا نییە لە خەباتی میلەتەکەمان بۆ دێموکراسی و خودموختاری."
  • یاسا هەڵاواردەکان ساڵانە میلیاردها دۆلار زیان بە رۆژهەڵاتی ناوەراست دەگەیەنن یاسا هەڵاواردەکان ساڵانە میلیاردها دۆلار زیان بە رۆژهەڵاتی ناوەراست دەگەیەنن
    چونکە تا کاتێک ژنانی عەرەبستان بتوانن بە بێ مۆڵەتی پیاوی بنەماڵە – باوک، هاوسەر، جاری وایە تەنانەت کوڕەکەی خۆی – کار بکەن، بڕۆنە سەفەر، کاروباری یاسایی ئەنجام بدەن و بەشێوەیەکی دیکە بەشداری لە ژیانی کۆمەڵایەتی بکەن، وڵات ناتوانێ هەست بە هێزی ئابووری نیوەی دیکەی کۆمەڵگا بکات.
  • ئێرە ڕۆژهەڵاتە بە کاتی کرماشان ئێرە ڕۆژهەڵاتە بە کاتی کرماشان
    لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا بەردەوام باس له نەبوونی خزمەتگوزاری و گوێنەدانی بەرپرسانی ڕێژیم لەو بارەیەوە کراوە بەچەشنێک کە نەتەنیا یارمەتی بە خەڵک نادەن بەڵکوو تەنیا بۆ سەیر و سیاحەت دەچنە شوێنی بوومەلەرزەکە؛ ئەو باسەش لە ڕاگەیەندنەکانی ڕێژیم لەوانەش "ایرنا" و "ایسنا" بڵاو بووەتەوە هەروەها هەندێک لە ڕۆژنامەکانی ڕێژیم وەک "ابتکار" بە تیتری گەورە نووسیان "تور زلزلە گردی!" .
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    واتای دووهەم: ئەو ڕێژە ئاوە، بۆ وەدیهێنانی خواست و ویستی کۆماری ئیسلامی زۆر کەمە، واتە ژینگە گەورەترین بەربەستی سەر ڕێی کۆماری ئیسلامییە بۆ وەدیهێنانی خەونەکانی.
  • ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن
    شەڕی داگیرکەرانی کوردستان بەرامبەر بە نەتەوەی کورد بە گشتی و هێزی پێشمەرگەی کوردستان بەتایبەتی، تەنیا بە ڕوبەڕووبوونەوەی نیزامی نەبەستراوەتەوە بەڵکوو دوژمن لە ڕێگای جیاجیا و یەک لەوان پڕوپاگەندەی بێبنەما بەردەوام هەوڵ دەدات پرش و بڵاوی لە نێو ماڵی کوردان دروست بکات تاکوو بەمشێوەیە زیاتر بتوانێت بە ئامانجە گڵاوەکانی بگات.
  • بورجی بابل بورجی بابل
    رووداوە کۆنە مێژووییەکان و تەنانەت ئوستوورەکانیش دەڵێن بۆ ئەوەیکە کۆمەڵگایەک لاواز بکەی تاکوو خۆی بەرەو پووکانەوە بڕوا، باشتر وایە کە ئاژاوەی تێ بخەی و خۆیان بە خۆیانەوە سەرقاڵ بکەی تاکوو هەم گرفتە سەرەکییەکە لەیاد بکەن و هەم تەنیا بە نێوخۆیانەوە خەریک بن و خۆیان ببنە هۆکاری داڕزاندنی خۆیان.
  • عەلی ئەشرەف مورادی: ئەو ڕێژیمە، کارەساتەکانیش بە دەرفەتێک بۆ سەرکوت، چەوساندنەوە و تۆڵەئەستاندنەوە لەو گەلە مافخوازە دەزانێ عەلی ئەشرەف مورادی: ئەو ڕێژیمە، کارەساتەکانیش بە دەرفەتێک بۆ سەرکوت، چەوساندنەوە و تۆڵەئەستاندنەوە لەو گەلە مافخوازە دەزانێ
    لە پێوەندی لەگەڵ زەویلەرزەی پارێزگای کرماشاندا، بەرێزعەلی ئەشرەف مەجیدی، ئەندامی جێگری کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران وڵامی چەند پرسیارێکی ڕۆژنامەی کوردستانی داوەتەوە کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک
    بەڵام وتووێژ و کارکردن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی لە هەندێک بابەت دا زۆر جیاوازییەکی لەگەڵ قسەکردن لەگەڵ ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی دا نییە بەڵکوو لەوانەشە خەساری زۆرتر بێت؛ بۆیە لە پێوەندی لەگەڵ ئەو نزیک‌بوونەوە پێویستە چەند خاڵ بەم شێوەی خوارەوە لە بیر نەکرێن.