• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٣ی ژوئەنی ٢٠١٧ی زایینی - ٠٢ی پوشپەڕی ١٣٩٦ی هەتاوی  

لە پێوەندی لەگەڵ سەربەخۆیی کوردستان

زایینی: ١٩-٠٦-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٣/٢٩ - ١٢:٤٥ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
لە پێوەندی لەگەڵ سەربەخۆیی کوردستان
جەماڵ ڕەسووڵ دنخه

هەر تاکێک جیا لە موختاربوون لە سەر ژیان و چارەنووسی خۆی، لە هەر پرسێکدا لە ڕەهەندی پرسەکانی دیکەی جیهان و بەتایبەتیتر کۆمەڵایەتی و سیاسی لە سەر چارەنووسی خۆی حاکمێکی بێ ئەملاوئەولایه و لە پاشان لە ژیانی خۆیدا لە یاسا و ڕێساکان کە لە لایەن حکوومەتەوە نووسراوە جا چ تاکەکەسی بێت یان گشتی پێبەند و بەرپرسیاره.

بە هێنانەوەی ئەو پێشەکییە وا دەردەکەوێت کە "تاکی کورد" و لە مانای بەرینیدا "نەتەوەی کورد" حاکم و موختاری چارەنووسی خۆیەتی و هیچ کەس و هیچ نەتەوەیەک بە بوونی هەر جۆرە ناوەرۆکێکی فکری و عەقڵی مافی ئەوەی نییە حاشا لە مافی چارەنووس و بڕیاردان لە جێگای نەتەوەی کورد بکات.

لەوانەیە ئەو ڕستەیە لە گوێماندا ئاشنا بێت کە دەوڵەتە فاشیستییەکان بە نیشتمانپەروەر ناو دەبەن و نەتەوە ژێرستەمەکان بە دوژمنی نیشتمان و یەکپارچەیی گەل دەناسێنن.

دەوڵەتەکان و بەتایبەت "حکوومەتە تاکەکەسییەکان" خۆیان (ملهۆڕ، دیکتاتۆر، ڕەگەزپەرەست)ـن و ئاساییە که خۆیان توێژێک کە گەندەڵترین و هەلپەرەسترین کەسانی کۆمەڵگایان لە دەوری خۆیان کۆ کردووەتەوە کە جیا لە کەڵکاژۆ وەرگرتن لە دەسەڵات هیچ ئامانجێکیان نییه.

ئەم جۆره دەوڵەتانەی کە لە سەرەوە باسیان لێوە کرا هەروەها لە دزی و تاڵانکردنی سامانە نەتەوەییەکاندا بەناوبانگن.

لەم جۆرە دەوڵەتانەدا کاتێک تاکەکان نەتوانن قسەیەک لە نەبوونی ئازادی لە کۆمەڵگادا بکەن و بیر و ئەندیشەیەکی نوێ ببەخشنە جەستەی کۆمەڵگا، ئیتر "ئازادیی گشتیی ئەو نەتەوەیە" قسەیەکی پووچ زیاتر نییە و ئەوەش ڕاست نێوڕۆکی ئەو ڕستەیەی سەرەوە دەردەخات کە "دەوڵەتە حاکمەکان" هەمیشە خۆیان "میهن پرست" و لایەنگری ئازادی دەزانن بەڵام لە پەنای ئەودا "نەتەوەکان" بە دوژمنی ئازادی و وڵات بەئەژمار دێنن!

ئێستا لە نێوان فاشیزمی دەوڵەتانی ناوچە و مافویستیی نەتەوە ستەملێکراوەکاندا پرسی رێفراندۆم و سەربەخۆیی کوردستانی باشوور لە کوێدا جێی دەبێتەوە؟ ئایا مانایەک بۆ نەتەوەی کورد هەیە کە داوای مافێک بکات کە دەوڵەتەکان دژایەتیی دەکەن؟

یەکەم: هەر وەک باس کرا مافی دیاریکردنی چارەنووس چ تاکەکەسی و لە مانای بەرینتری ئەودا گشتییەکەی وەکوو سەربەخۆیی مافی هەر نەتەوەیەکە و به هیچ کەس، دەوڵەت و ڕێکخراوێکی غەیر پێوەندی نیه.

دووهەم: نەتەوەی کورد هەر چوار پێوانەی بە دەوڵەتبوونی هەیە و ئەوەیکە دژی ئەو سازی دژایەتی لێ بدات پەلەقاژەیەکی بێئاکامە.
سێهەم: لە پێوەندی لەگەڵ پرسی سەربەخۆیی کوردستان کە ئەمڕۆکە لە باسە گەرم و گوڕەکانی کۆڕ و کۆبوونەوە سیاسییەکانی جیهانە دەبێت بڵێین کە ئەو مافە بە درێژایی مێژوو لە نەتەوەی کورد زەوت کراوە و پاش شەڕی جیهانیی دووهەمیش مافی دیاریکردنی چارەنووس بە هۆکاری سیاسی و پرسە نێوخۆییەکانی کوردستان بە ئاکام نەگەیشتووە.

پرسی سەربەخۆیی کوردستان لە لایەن وڵاتانی ناوچەکە بە تایبەت ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران بە توندی کەوتۆتە بەر هێرش و لە ئاستی ئەدەبی دیپلۆماتیکیش تێپەڕێوە و بێئەدەبیی بەخۆوە گرتووە و بە هەموو هێزەوە دوژمنایەتی خۆیان دەربڕیوە.

حاکمانی ئەو ڕێژیمە لە وشە و چەمکی وەکوو: ''دەوڵەتی دووهەمی سەهیۆنیزم، پەرەپێدان بە قەیرانەکانی ناوچە، هەڵەی مێژوویی کوردەکان، تەجزیە تەڵەبانی ڕۆژئاوا، کایەی لە پێش دۆڕاو و هەوڵەکانی سعوودیه و ..." کەڵکیان وەرگرتووە.

لە دوایین بابەتدا کە دژایەتی خۆیان لەگەڵ پرسی سەربەخۆیی کوردستان دەربڕیوە لە هەواڵدەریی "مهر" بابەتێکیان لەژێر ناوی " بنویسم کشور کردستان و بخوانیم دولت داعش" بڵاو کردووەتەوە.

هەمووی ئەوەیکە گوترا و نووسرا شتێک نییه جیا لە دژایەتییەکی شۆڤێنیستی و تێنەگەیشتوویی کاربەدەستانی ئەو وڵاتانە؛ چونکە مێژوو عەقڵی کاربەدەستانی ئەو وڵاتە دەخاتە تەرازووی هەڵسەنگاندنەوە.

ڕەگەزپەرەستیی (راسیسم) فارس بە تێکەڵاوێک لە "وەهمی ئاریایی و ئۆمەتی ئیسلامیی ئەسنا عەشەری" ئاکامەکەی بووەتە تێرۆر و کوشتار لە نێوخۆ و دەرەوی سنوورەکان.

لە لایەکی دیکەوە سیاسەتێکی رەگەزپەرستانە کە دەیەوەێ دەسەڵاتی عوسمانی لە ناوچە زیندوو بکاتەوە، دژی گەیشتنی کورد بە مافەکانی، هەڵوێست دەردەبڕێ.

لە وەها هەلومەرجێکدا نەتەوەی کورد وەک یەک نەتەوەی تەواو جیاواز لە هەموو نەتەوەکانی ناوچە و بیری ئاشتیخوازانە بە درێژایی مێژوو و ئێستاکەش نوێنەری جیهان لە شەڕی تێرۆر؛ ئاشکرایە کە لە نێوان ئەو دوو دەوڵەتە دا بکرێتە ئامانج.

هۆکارەکانی دژایەتی ڕێژیمی ئێران لەگەڵ سەربەخۆیی کوردستان لەچییەوە سەرچاوە دەگرێت:

توێژینەوەکان پیشانیان داوە کە ڕێژیمی ئێران بەو ئیدئۆلۆژیەی ئێستایەوە، کە لە ماوەی دوو دەیەی ڕابردوودا، ڕەهەندەکانی کردەوە و پەرستنی ئایینی شیعەی ویلایەتی فەقیهی کردۆتە مۆتەکەیەک بە سەر ژیانی خەڵکەوە، دژی هەر جۆرە تێکچوونی باڵانسی ناوچەکەیە کە پەرە بە ئازادیخوازی و بیرکردنەوەی جیاواز بدا.

هۆکاری جیاوازی دیکە لە بارەی پەرەگرتن و گەورەبوونەوەی دژایەتی ڕێژیمی ئێران بۆ سەربەخۆیی بۆ ئەم چەند خاڵەش دەگەڕێتەوە:

ـ سەرکەوتنی گوتاری بەسۆز ـ هەستی شیعەی ویلایەتی فەقیهی و بەدوای ئەودا گەشەی ئەدەبیاتی مەزهەبی تایبەت

ـ سیاسەتی ئاژاوەگێڕانەی مەزهەبیی کۆماری ئیسلامی لە پەرەپێدان و کۆنتڕۆڵی کۆبوونەوە مەزهەبییەکان بە ئامانجی وەک دروستکردنی دەفرایەتی بۆ بەسیجی تودەیی.

ـ هۆکاری ڕەوانی ـ کۆمەڵایەتی پێوەندیدار بە کۆمەڵگای دینداران (بە تایبەت لاوانی دیندار) وەک پێویستی بە فەزای خاڵی کردنی ڕەوانی ـ دەروونی

- پەرەدان و هەوڵی زاڵکردنی خوێندنەوەیەکی چەواشە لە مێژووی کۆنی ناوچەکە، کە تێیدا تەنیا هەخامەنەشی و کورووش و ... وەکوو ئوستوورەی رزگاریدەر بناسرێن و هەموو کەلتوورەکانی دیکە وەکوو کەلتووری دژە شارستانی ناو ببەن. بەو شێوەیە مێژووی گەلانی دیکە و بەتایبەت کوردەکان بخەنە ژێر هێژمۆنیی چەواشەکراو و نەتەوەکانی دیکە لە کۆیلەتیدا رابگرن.

بە هێنانەوەی ئەو خاڵانە دەتوانین بەو ئامانجە بگەین کە ڕێژیمی ئێران دەزانێت کە سەربەخۆیی کوردستان شوناسی ئەسڵی لە باری "جوغرافیایی، مێژوویی، کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی" بۆ تاکی کورد دەگەڕێنێتەوە کە ئەوەش ڕاستەوخۆ جیابوونەوەی نەتەوەی کورده لە باقی نەتەوەکانی دیکە بۆ بوون بە دەوڵەت و کیانێکی سەربەخۆ.

بە کورتی پرسی سەربەخۆیی کوردستان پێوەندیی بە نەتەوەی کورد و ڕێبەرانی کوردەوە هەیە نەک کەسانێک کە لە پشت پەردەن و رووی راستەقینەی سیاسەتەکانیان جینایەت و کوشتار و دژەئاوەزییە.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان
ــ سیاسەتی شەرخوازیی ڕێژیمی ئێران
ــ هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە
ــ ترس لە تەرەقە
  • \ "ئاسمیلاسیون فەرهەنگی" پڕۆسەیەک بۆ له نێوبردنی کورد
    رستەکانی ئەو پێش‌نووسه پیشان دەدەن که لە ڕوانگەی داڕێژەرانی ئەو پێش نووسەوە، " ئاسمیلاسیۆنی فەرهەنگی" وەکوو بەشێک لە "ژینۆسایدی فەرهەنگی" پێناسە کراوه و لەو پێشنووسەدا جێی گرتووە.
  • د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی
    بەرپرسانی هەرێمی کوردستان یەکەم مانگی وەرزی پاییزی ئەمساڵ ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان ئەنجام دەدەن و ئەوەش وەک هەمیشە کاردانەوەی دوو دەوڵەتی ئێران و تورکیەی لێکەوتەوە و بەتایبەتی ڕێژیمی ئێران بە توندی دژایەتی خۆی لەگەڵ ئەو پرسە دەربڕیوە.
  • بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ
    جیرانەکانی تورکیەش لە هێندێک شوێن سنووری وڵاتەکانیان لەگەڵ تورکیە بە نەردە و تێلدوور بەستووە. سنووری تورکیە- یوونان لەلایەن یوونانەوە لە ساڵی ٢٠١٢ ڕا بە حەسارێک لە تۆپەکانی سیمی خاردار قاییم کراوە. حکوومەتی بولغارستانیش بە دروستکردنی دیوارێک لە سیمی خاردار بە درێژایی ٣٠ کیلۆمێتر سنووری خۆیان لە گەڵ تورکیە قایمم کردووە.
  • شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک
    لەم پرسەی ئەمڕۆی ئێمەشدا تۆڕێک لە دەسەڵات بوونی هەیە کە زیاتر لە یەک سەدەیە کە پێوەندی کوردەکان و فارسەکان لە ئێران یان باشتر وایە بڵیێن (نواندنەوەکانی دیکەیان) لە رۆژهەلاتی ناڤیندا رێک و چوارچێوەیان بۆ دیاری کردووە.
  • هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە
    ڕووداوی تاران پێچەوانەی زۆرینەی لێکدانەوەکان نەک لەجێ ڕوویدا و نە نەخوازراو بوو، نە بەو واتایە یەکلاکەرەوە کە بڵێین سێناریۆی پەتی بوو، بەڵکوو لەو ڕووەوە کە حاکمییەت ساڵانێکی زۆرە بەشێوازی داڕشتنی سیاسەتی سیستماتیک بەستێنی بۆ ڕووداوی ئەوتۆ خۆش کردووە.
  • منداڵ فرۆشی، دیاردەیەک لە وڵاتی چەوسێنەری ئێران منداڵ فرۆشی، دیاردەیەک لە وڵاتی چەوسێنەری ئێران
    ئێران وڵاتێکی چەوسێنەر و گیرۆدە بە نەخۆشییە، برین لەسەر برین لە جەستەی کز و لاوازیی وەک دیکتاتۆری، شەڕ، کوشتار، هەژاری، منداڵفرۆشی و ... سەرهەڵ ئەداو هەموویان لە وڵاتێکی ژێر حوکمی کۆماری ئیسلامی ئێراندا پێکەوە دەژین.
  • ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان (خوێندنەوەیەکی ڕاسان لە قۆناغی پاش داعش) ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان (خوێندنەوەیەکی ڕاسان لە قۆناغی پاش داعش)
    کەوایە لە ئێستادا ئەوەی لە هەنگاوی یەکەمدا ستراتێژی دوو داگیرکەری کوردستان واتە کۆماری ئیسلامی و تورکیا دیاری دەکات، لاواز کردنی دەسەڵاتی سیاسی کورد لە ناوچەکەدایە ، نەک سڕینەوەی شوناسی کوردستان.
  • ترس لە تەرەقە ترس لە تەرەقە
    خامنەیی کە هەیمەنەی درۆیینەی وەمەترسی کەوت، دەستی بە فڕوفیشاڵی زۆرتر کرد و گوایە دەیانەوێ لەگەڵ تیرۆریزمدا شەڕی کۆتایی بکەن، ئەمە لە کاتێکدایە کە تیرۆریزمی چ شیعی و چ سوننیەکەی لە لایەن کۆماری ئیسلامیەوە پەرەی پێ دراوە.
  • خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناته‌واو له \ خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناته‌واو له "باڵنده‌کانی ده‌م با"
    باڵنده‌کانی ده‌م با به زمانێکی زۆر شاعیرانه و ته‌كنیکێکی تێکه‌ڵاوی گێرانه‌وه، باسی وشکبوونی ئاره‌زەووه‌کانی پیاو له شۆره‌کاتی زیندان و مه‌نفا و ئاواره‌ییدا ده‌کا. باسی خه‌مێک که له ناخی پیاودا سه‌رهه‌ڵده‌دا و به‌دوای وەڵامی پرسیارێکدا د‌‌ه‌گه‌ڕێ، ئه‌وه‌ که: "له‌پێناوی کام تاواندا سزا دراوه ئه‌م پیاوه؟ له‌پێناوی کام تاواندا سزا ده‌درێین؟ له ئاگری کام تۆڵه‌دا ده‌سووتێن؟" (ل. ٢٩)
  • د. عەبدولحەکیم خوسرەو: ئێران بە نیسبەت هەرێمی کوردستان و پرسی سەربەخۆییەکەی بە شێوازێکی سلبی مامەڵەی کردووە د. عەبدولحەکیم خوسرەو: ئێران بە نیسبەت هەرێمی کوردستان و پرسی سەربەخۆییەکەی بە شێوازێکی سلبی مامەڵەی کردووە
    وتووێژی ڕۆژنامەی کوردستان لەگەڵ د.عەبدولحەکیم خوسرەو، مامۆستای زانستە سیاسییەکانی زانکۆی سەلاحەدین لە پێوەندی لەگەڵ پرسی ڕێفراندۆم بۆ سەربەخۆیی هەرێمی کورستان و مەترسی و هەڕەشەکانی حەشدی شەعبی بۆ سەر شنگال و ناوچەکانی دیکەی هەرێمی کوردستان.
  • هەنگاو بەرەو لووتکەی مافی دیاریکردنی چارەنووس هەنگاو بەرەو لووتکەی مافی دیاریکردنی چارەنووس
    زانایان و تئۆریسییەنەکان باس لە دوو هۆی سەرەکی دەکەن کە مافی جیابوونەوە بە گرووپێک دەدات تاکوو لە وڵاتی سەرەکیی خۆیان جیا ببنەوە و وڵاتێکی دیکەی سەربەخۆ بونیاد بنێن. ئەو دوو هۆیە ئەوەندە بەهێزن کە خواستی "تەواویەتی خاکیی" وڵاتان دەتوانرێ بە خاتریان وەلابنرێت. هۆی یەکم ئەوەیە کە ئەگەر وڵاتێک ڕێگری بکا لە گرووپێکی دیاریکراو کە لە بواری نێوخۆییدا کە مافی چارەی‌خۆنووسینی هەبێ و خۆی بەڕێوە ببات.
  • شەریف فەلاح: شیعر و هونەری بەرگری شادەماری ڕاسان و ڕابوونی شۆڕشە شەریف فەلاح: شیعر و هونەری بەرگری شادەماری ڕاسان و ڕابوونی شۆڕشە
    شەریف فەلاح، شاعیر، وەرگێڕ و چالاکوانی فەرهەنگی، ساڵی ١٣٥٣ی هەتاوی لە گوندی (گەزنە)ی سەر بە چەمشاری سنە لەدایک بووە.
  • تاوتوێ کردنی پرسی \ تاوتوێ کردنی پرسی "بەشداریی خەڵکی کوردستان لە هەڵبژاردن"دا
    ئێمە لە هەڵبژاردنی ئێراندا لەگەڵ دیاردەیەک بەرەوڕووین بەناوی "هەڵسووڕی قەدەغەکراو"، چالاکێک یان بکەرێک کە دەتوانێ کارتێکەریی لەسەر ئاراستەی هەڵبژاردنەکان بێ، بەڵام چالاکییەکانی لە ڕێگای جۆراوجۆری یاسایی و نایاسایی قەدەغە و سنووردار کراوە.
  • ئەزموونی دامەزرانی ئیسرائیل و چەند وانەیەک ئەزموونی دامەزرانی ئیسرائیل و چەند وانەیەک
    باوکی سەهیونیزم و دەوڵەتی یەهوود، تێئۆدۆر هێرتسێل بوو کە دەرچووی بەشی یاسای زانکۆی ڤییەن بووە و وەکو ڕۆژنامەوان کاری دەکرد. سەرچاوەی دروستبوونی ئەو بیرۆکەیە کە دەبێ دەوڵەتی یەهوود بۆ یەهوودییەکانی دونیا دروست بکات، لە نێوئاخنی بەڕێوەچوونی دادگای ئەفسەرێکی یەهوودی-فەڕانسەیی لە ساڵى ١٩٨٤کە بە تۆمەتی سیخوڕی بۆ ئەڵمانەکان دادگایی دەکرا دروست بوو.