• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٤ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٥ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان (خوێندنەوەیەکی ڕاسان لە قۆناغی پاش داعش)

زایینی: ٢١-٠٦-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٣/٣١ - ٢٠:٤١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان (خوێندنەوەیەکی ڕاسان لە قۆناغی پاش داعش)
ئاگری ئیسماعیل نژاد

سەرەتایەکی پێویست:


بۆ ڕوون بونەوەی کۆی بابەتەکە پێویستە، پێناسەیەک لە سەر دوو زاراوەی سەرەکی ئەو وتارە هەبێت:

زاراوە سەرەکییەکان بریتین لە:

١: ڕاسان
٢: داعش

١: ڕاسان

ڕاسان، ناوی کۆکردەوەیەکە، کە لەلایان حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە لە بەهاری ١٣٩٤وە دەست پێکراوە و بە کورتی وەک بەرپرسانی حدکا باسی لەسەر دەکەن، ڕاسان لەسەر دو بناغەی خەباتی شار و شاخ لە خۆرهەڵاتی کوردستان دامەزراوە ، ئەوەی کە ڕوونە بەشداری جەماوەری لە خەباتی شار بنەمای سەرەکی ئەو جۆرە خەباتەیە و بنەمای سەرەکی خەباتی شاخیش دیپلۆماسی و پێشمەرگەیە کە بە گشتی دەکرێت بڵێین ڕاسان سێ کۆڵەکەی هەیە:

A: جەماوەری کوردستان نەک تەنیا وەک پێگەی کۆمەڵایەتی، بەڵکوو وەک چالاکی خەباتکارانە

B: پێشمەرگە وەک هێزی چەکداری بۆ روبەرووبونەوە لەگەڵ دەزگای سەرکوتی کۆماری ئیسلامی

C: دیپلۆماسی ناوچەیی لەسەر بناغەی دوژمنایەتیی هاوبەش لە گەڵ کۆماری ئیسلامی بە مەبەستی زیاتر کردنی زەخت لە سەر کۆماری ئیسلامی بە ئامانجی پێمل‌کردنی لە بەرانبەر خواستەکانی خەباتی نەتەوەیی_دێموکراتیکی کوردستان دا.

٢: داعش

داعش، وەکوو هێزێکی تێرۆریستی هێرشبەر کە لە قۆناغی پاش داگیرکردنی موسڵ ، توانایی هێرشبردن و درندایەتی ئەو رێکخراوەیە، بوو بە هۆیەک بۆ لێک‌نزیکبوونەوەی کاتی بەرژەوەندی چەندین هێز و لایەنی ناوچەیی و جیهانی لە پێناو لە نێوبردنی توانایی هێرشبەری و تەنانەت پێکهاتەی رێکخستنەکەی باسی لەسەر دەکرێت.

پاش سەرەتا:

ناوچەی رۆژهەڵاتی‌نێوەراست، وەک هەموو ناوچەکانی جیهان ئاراستەی کردەوە سیاسییەکانی لەسەر چەند بناغەی سەرەکی و هاوپەیوەندی و ململانێی چەندین ستراتێژی جیاواز دیاری دەکرێت.

یەکێک لە بناغەکانی دیاریکەری ئاراستەی سیاسیی رۆژهەڵاتی‌نێوەراست، دۆزی کوردستانە، بەڵام کوردستان نەک بە واتای تەنیا بزوتنەوەی کوردستان بەڵکوو بە واتای بزوتنەوەی کوردستان و "شوناسی کورد بوون"؛
دۆزی کوردستان لە تەواوی سەدەی ٢٠ هەتا ئێستا بۆتە هەوێنی ئاراستەکاری لایەنە سیاسییەکان لە رۆژهەلاتی‌نێوەراستدا.

لە رۆژهەڵاتی‌نێوەراستدا چوار دۆز لە نیوەی دووهەمی سەدەی بیستەم بەولاوە، دیاریکاری رێرەو و ئاراستەی سیاسەتی ئەو ناوچەیە بوون:
١: دامەزرانی ئیسرائیل
٢: تەناهی وزە
٣: شەڕی سارد
٤: دۆزی کوردستان
ئەو چوار دۆزە لە تەواوی ماوەی نیوەی دووهەمی سەدەی بیستەمدا ئاراستەی سیاسەتی زلهێزە جیهانییەکان و دەسەڵاتە ناوچەییەکانی دیاری کردووە، و پاش سەدەی بیست و رووخانی سۆڤییەت وەک لایەنێکی بەڕێوەبەری سیاسەتی شەڕی سارد بە شێوەی کاتی ئەو لایەنە سیاسییە کە بەرژەوەندی سۆڤییەتی دەپاراست، لاواز بوو، بەڵام لە سەرەتای دەیەی بیستەمی ئەم سەدەیە (سەدەی ٢١) سەرلەنوێ پاش بە دەسەڵاتبوونەوەی رووسیا دۆزی پاراستنی بەرژەوەندییەکانی رووسیا وەک زلهێزێکی جیهانی، لە رۆژهەڵاتی‌ نێوەراستدا هاتەوە گۆڕێ و لە ئێستادا دەکرێت، ئەو دۆزانەی خوارەوە وەک ستراتێژی گرینگ و دیاریکاری کردەوەکانی زلهێزە جیهانی و دەسەڵاتە ناوچەییەکانی نێو رۆژهەڵاتی‌نێوەراست دیاری بکرێت:
١: پاراستنی تەناهی ئیسرائیل
٢: پاراستنی تەناهی وزە
٣: پاراستی بەرژەوەندییە تایبەتەکانی رووسیا لە لایەن زلهێزە جیهانییەکانەوە، وەک زلهێزێک کە لە ڕووی جوغرافیاییەوە دراوسێی رۆژهەڵاتی‌نێوەراستە.
٤: دۆزی کوردستان
٥: قەیرانی وشکەساڵی و کەمی ئاو لە ناوچەی رۆژهەڵاتی نێوەراستدا
٦: ڕوبەڕووبونەوە لەگەڵ گەشەی ڕەوتی ئیسلامی_جیهادی
٧: پاراستنی شکۆی نیشتمانی عەرەبی
٨: وەدی هێنانی خەونی هیلالی شێعەی کاربەدەستانی کۆماری ئیسلامی ئێران

داعش وەک هێزێکی تێرۆریستی هێرشبەر لە پاش پەیدابوونی لە عێراق و داگیرکردنی موسڵ بە هۆی ئەوەی خۆی وەک مەترسی بۆ سەر هەموو دۆزە ستراتێژییەکانی ناوچەی رۆژهەڵاتی‌نێوەراست نیشان دا؛ هاوئاراستەییەکی کاتی بەرفراوانی نافەرمییان لە نێوان هێز و لایەنە سیاسییە ناوچەیی و جیهانییەکان لە رۆژهەڵاتی‌نێوەراستدا ساز کرد.

هێزە رۆلگێرەکان لە رۆژهەڵاتی‌نێوەراست

لە قۆناغی ئێستا و بەو هۆکارانە:
١: پەیڕەوکردنی "سیاسەتی شەڕی تێرۆریزم" لەلایان ئەمەریکاوە و هەڵبژاردنی جوغرافیای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست وەک چەقی ئەو شەڕە.
٢: ئالوگۆڕەکانی پاش بەهاری عەرەبی و پاشاگەردانییەکانی دەرئەنجامی ئەو ئاڵوگۆڕانە.
٣: بەکارهێنانی بەرینی ئینتێرنێت و ڕایەڵەی کۆمەڵایەتی لەلایان خەڵکی رۆژهەڵاتی‌نێوەراستەوە.
٤: شەڕی نیابەتی نێوان هێزە ناوچەییەکانی رۆژهەڵاتی‌نێوەراست
٥: لاوازی دەوڵەتەکان و بڵاوبونەوەی دیاردەی توندوتیژی بەرفراوان
دەکرێت، بڵێین کە لە چاو سەدەی پێشوو کۆمەڵێک هێزی بچووک، بەڵام رۆڵگێڕ لە گۆڕەپانی سیاسەتە ستراتێژیکەکانی رۆژهەڵاتی نێوەراستدا سەری هەڵداوە، کەوایە لە ئێستادا لە رۆژهەڵاتی‌نێوەراستدا، لەگەڵ سێ جۆر هێزی رۆلگێڕ لە نێو گۆڕەپانی سیاسی رۆژهەڵاتی نێوەراست بەرەوڕووین:
١: هێزی سیاسی و نیزامی سەر بە دەوڵەتەکان کە ڕەوایی نێودەوڵەتییان هەیە، کە ئەو بەشە خۆی بەسەر دووبەشدا دابەش دەبێت:
ئا: هێزی دەوڵەتە ناوچەییەکان
بێ: هێزی زلهێزە جیهانییەکان
٢: هێزی سیاسی و نیزامی دەوڵەتەکان کە ڕەوایی نێوخۆیی یان نێودەوڵەتییان لە دەست داوە.
٣: هێزی سیاسی و نیزامی نادەوڵەتییەکان و میلیشیاکان

بەر لە ئەوەی توانایی هێرشبەری داعش بەری پێبگیریت، داعش وەک هێزێکی پەنگخواردووی مەترسیدار، بۆ سەر هەموو دۆزە ستراتێژیکەکانی ئاراستەکاری سیاسەتی رۆژهەڵاتی‌نێوەراست بەدی کرا؛ هەر بۆیەش لەنێوبردنی داعش بوو بە خاڵی هاوبەشی سیاسەتی ناوچەیی زلهێزە جیهانییەکان و هێزە ناوچەییەکان و ئامانجی لە نێو بردنی توانای هێرشبەری داعش هاوئاراستەییەکی راگەیاندراو، و هاوپەیمانێتییەکەی رانەگەیەندراوی لە ناوچەکەدا ساز کرد.

لە قۆناغی پاش داعش ئەو خاڵە هاوبەشە کە بە شێوەی کاتی و تاکتیکی لایەنە سیاسییەکانی نێو گۆرەپانی سیاسی رۆژهەڵاتی‌نێوەراستی لەیەک نزیک کردەوە لە نێو دەچێت و ئەوەش دەبێتە هۆی ئەوەی هاوپەیمانییەکانی پاش داعش هاوپەیمانییەکی ستراتێژیک و قوڵتر لە سەردەمی بوونی داعش بێت.

کوردستان لە قۆناغی دوای داعش

پێش ئەوەی بچێنە سەر بابەتی کوردستان لە قۆناغی دوای داعش دەبێت باسێک لەسەر ئەو بابەتە بکەین؛ دۆزی کوردستان لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست هەم وەک شۆرش و هەم وەک شوناسی کوردی بۆتە دۆزێکی ئەمنی ناوچەی رۆژهەڵاتی ‌نێوەراست، بەو واتایەی کە بناغەی شۆڕشی کوردستان شوناسی کورد بوون و دەستەبەرکردنی ماف بۆ ئەو شوناسەیە و ئەوەش وای کردووە کە لە هەبوون و نەبوونی شۆڕشێکی چەکداری بەدەسەڵات لە کوردستاندا داگیرکەرانی کوردستان باس و بابەتی پەیوەندیدار و کارتێکەر لەسەر شوناسی کورد بوون، وەک مەترسییەک بۆ سەر ئاسایشی خۆیان سەیر بکەن، باشترین وێنا لێرەدا ، بابەتی خوێندنی زمانی کوردی لە ئێران و تورکیایە، لەگەڵ ئەوەی خوێندنی زمانی کوردی لە رووی دەستوورییەوە لە ئێران رێگەپێدراوە، بەڵام حکوومەت هەتا ئێستا رێگە بەوە نادات زمانی کوردی لە قوتابخانە فەرمییەکاندا بخوێندرێ، لە تورکیاش لە پاش کودتای ١٥ی ژوئیەی ٢٠١٦ یەک لەو ناوەندانەی وەک مەترسی ئەمنی لەسەر تورکیا لە لایان دەوڵەتی تورکیاوە هێرشی کرایەسەر و داخرا ئەو ناوەندانە بوون کە لەوێدا خولی فێرکاری زمانی کوردی بەڕێوە دەچوو.

زۆر بەروونی لێرەدا دەردەکەوێت کە لەسەر دۆزی کوردستان ئێمە لەگەڵ دوو ئەکتەر بەروەڕووین:
١: شۆڕشێکی کوردی کە خوازیاری مافی نەتەوەی کوردە
٢: حکوومەتێکی داگیرکەر کە شوناسی کورد بوون بە مەترسی ئەمنی لەسەر خۆی دادەنێت.

ئەوەی گرینگی داوە بە دۆزی کورد لە ناوچەی رۆژهەڵاتی‌ نێوەراستدا، ئەوەیە کە لە نەبوون یان لاوازی شۆڕشی کوردیشدا، ئەکتەری دووهەم بەشێک لە سیاسەتە ناوچەییەکانی خۆی لەسەر بناغەی رێگرتن لە هەڵگیرسانەوەی ئەو شۆڕشە و سڕینەوەی شوناسی کوردی دادەمەزرێنێت.

هەروەها بەو هۆکارەی کە چوار دەوڵەتی داگیرکەری کوردستان هەم چوار دەسەڵاتی نێو رۆژهەڵاتی ‌نێوەراستن و هەم کارتێکەریان لەسەر کۆی بەرژەوەندی و سیاسەتەکانی ئەو ناوچەیەدا هەیە، کە وایە ئێمە دۆزی کوردستان هەم وەک شۆڕش و هەم وەک شوناس بەردەوام لەسەر ئاراستەی سیاسەتی ناوچەی رۆژهەڵاتی ‌نێوەراستدا کارتێكەریان هەبووە و دەبێت.

پاش گەرمبوونەوەی پەیوەندی دیپلۆماسی نێوان تورکیا و ئێران لە رۆژی ٢٠١٦/٨/٢٤ بە رەسمی هێزی چەکداری تورکیا چووە نێوخاکی سووریاوە ئەوەی کە لێرەدا بۆمان روون و ئاشکرایە ئەوەیە تورکیا بەفەرمی گوتویەتی: نابێ کوردەکان بچنە خۆرئاوای چۆمی فوراتەوە (لێکدانەوەی رۆژنامەی صباح تورکیا کە لە رۆژی ٢٠١٦/٨/٢٤دا لەو رۆژنامەیە بڵاوبۆوە).

ئەوە بۆ خۆرئاوای کوردستان، هەم دڵخۆشکەرە و هەم مەترسییە ئەگەر تورکیا تەنیا لەگەڵ ئەوە کێشەی هەبێت کە کوردەکان بگەنە خۆرئاوای چۆمی فورات بەو مانایەیە کە تورکیا دەیەوێت کوردستانی باشوور و رۆژئاوا بخاتە جۆرێک گەمارۆی ژێئۆپۆلتیکییەوە، هەتا لەو رێگایەوە بە شێوەی ناڕاستەخۆ سوار بێت بەسەر رووداوە نێوخۆییەکانی ئەو پارچەیەدا، ئەگەر کورد لە کوردستانی خۆرئاوا دەستی بگاتە خۆرئاوای چۆمی فورات، بەو مانایەیە کە توانیویەتی لە سنووری ئاوی ئازاد نزیک بێتەوە و ئەوەش بە مانای ئەوەیە کە حکوومەتی کوردی باشوور و خۆرئاوا دەتوانن بە رێککەوتنێک، ئەو وزەی لە باشوور و خۆرئاوا هەیە لە رێگای خۆرئاواوە ڕەوانەی بازارە جیهانییەکانی بکەن، ئەو کارە دەبێتە هۆی بێمنەتی باشوور لە تورکیا و ئێران و بە تەواوی هاوسەنگی ناوچەکە هەم لە رووی ژێئۆپۆلیتیکی وزە و هەم لە رووی ژێئۆپۆلیتیکەوە دەگۆڕێت، بەڵام دەیەوێت لە ئێستادا بۆ ئەوەی ئەو بابەتە وەک واقعێکی سیاسی لە بۆشایی دەسەڵاتدا نەیەتە دی، هێزی چەکداری تورکیا بچێتە خاکی سووریاوە دەتوانێ پێش بەو ئاڵوگۆرە ژێئۆپۆلتیکییە بگرێت، و رێگەنەدات حکوومەتی کوردستان لە سنووری ئاوی ئازاد نزیک ببێتەوە. چونکە نزیکبوونەوە لەو سنوورە بەو واتاییە تورکیا و ئێرانیش دەستیان لە نێو رووداوە سیاسییەکانی کوردستانیان زۆر کورتتر دەبێتەوە.

لێرەدا ئەگەر تورکیا تەنیا مەبەستی ئەوە بێت، بۆ تێکنەچوونی پێگەی ژێئۆپۆلیتیکی خۆی رێگە لە نزیکبوونەوەی کورد لە گەیشتن بە ئاوی ئازاد بگرێت، ئەوە دەتوانێ بەو مانایە بێت، کە تورکیا لەگەڵ کورد و حکوومەتی کوردی ئەم دیوی چۆمی فورات کێشەی نییە، واتە تورکیا نایەوێت یان باشتر بڵێین ناتوانێ دەسەڵاتی کوردی و شوناسی کوردی دیوی خۆرهەڵاتی فورات لەنێو بەرێت، ئەوەش یانی دەسەڵاتێکی کوردی لە خۆرئاوای کوردستان بۆتە ئەمری واقع و لەنێو بردن و خنکاندنی لە ئیرادەی تورکیا و ئێران دا نییە.

کەوایە لە ئێستادا ئەوەی لە هەنگاوی یەکەمدا ستراتێژی دوو داگیرکەری کوردستان واتە کۆماری ئیسلامی و تورکیا دیاری دەکات، لاواز کردنی دەسەڵاتی سیاسی کورد لە ناوچەکەدایە ، نەک سڕینەوەی شوناسی کوردستان.

بەڵام لەسەر بابەتی گەمارۆی دوو دەسەڵاتی باشوور و خۆرئاوا لە لایان تورکیاوە، کە رۆژی ٢٠١٤/٨/٢٤ بە فەرمی کەوتە قۆناغی جێبەجێکردن دەبێ بڵێین: کوردەکان دەبێ کارتێکی‌تر لە دژی تورکیا بەکار بێنن، ئەو کارتەش گۆڕینی قووڵایی ستراتێژی خۆیانە بۆ باکووری کوردستان ، لێرەدا هەم خۆرئاوا و هەم باشوور بۆ دەربازبوون لە گەمارۆی تورکان ناچارن قووڵایی ستراتێژی خۆیان بەرنە باکوور و لە رێگای بزوتنەوەی کوردی لە باکوور زەخت بخەنە سەر تورکیا و گەمارۆی سەر خۆیان بشکێنن.
ئەو گەڵاڵەیە واتە قووڵایی ستراتێژی باشوور و خۆرئاوا، باکوور ئەگەر سەرکەوێت، دەتوانێ تەنیا گارانتی هەبوونی ئەمنیەت و ئاسایش و گەشە لە خۆرئاوا و باشوور لە دەست تورکیا بێت.

قووڵایی ستراتژی کوردستان و ڕاسان

لەسەر بابەتی ڕاسان و قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان و بەو خوێندنەوەی لە سەرەوە لە دۆخی ناوچەی رۆژهەڵاتی‌نێوەراستدا کردمان؛ دەکرێت بڵێین ڕاسانی خۆرهەڵاتی کوردستان بەو هۆکارانە قووڵایی ستراتێژیکی سێ پارچەکەی تری کوردستانە:
١: کۆماری ئیسلامی ستراتێژی دزە کردن لە وڵاتانی ناوچەی لەسەر بنەمای ئایینی ئیسلام و ئایینزای شێعە دامەزراندووە و ئەوەش وای کردووە کوردستانی باشوور وەک ناوچەیەک کە مەترسی بۆ سەر دەسەڵاتدارێتی شێعە لە بەغدا هەیە لەلایەن کۆماری ئیسلامییەوە سەیری بکرێت و ئەو رێژیمە بە هەموو چەشنێک هەوڵبدات دەسەڵاتی کوردی لە کوردستانی باشوور لاواز و بێ‌توانا بکات.

٢: ئەگەر دەسەڵاتی ناوەندی لە سووریا بوونی کورد وەک دەسەڵاتدارێتی لە ناوچەی کوردستانی خۆرئاوا قبوڵ بکات، دەسەڵاتدارێتی لە سووریا لە دەسەڵاتدارێتی ناوەندگەراوە دەگۆڕدرێ بۆ دەسەڵاتدارێتی ئۆتۆنۆمی یان "لامەرکەزیت" و ئەوەش بە قازانجی ستراتێژی کۆماری ئیسلامی لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ‌نێوەراست نییە.

٣: دۆزی کورد لە ناوچەی رۆژهەڵاتی‌نێوەراستدا لە روانگەی کۆماری ئیسلامییەوە، دۆزێکی ئەمنییە، کە دەتوانێ ڕاستەخۆ کارتێکەری لەسەر تەناهی نێوخۆی ئێراندا هەبێت.

٤: هەبوونی هێزێکی کوردی کە دژایەتی کۆماری ئیسلامی بکات، بە واتای ئەوەیە کە لایەنێکی کوردستانی لەسەر بناغەی دەستدرێژکردنییەکانی کۆماری ئیسلامی لە ناوچەکەدا دەتوانێ ببێتە هاوپەیمانی هێزە ناوچەیی و جیهانییەکانی دژبەری کۆماری ئیسلامی و ئەوەش بەو مانایەیە کە لە رێگای ئەو هێزە کوردییەوە دەکرێت ئاراستەی هێزە دژبەرەکانی کۆماری ئیسلامی بە قازانجی کوردستان بشکێتەوە.

٥: کۆماری ئیسلامی بە لێدانی پتر لە ٥٣ بەنداو لە کوردستان کە ٩ بەنداوی گەورەی بۆ بەرگرتنی ئاوی ئەو چۆمانەیە کە لە رۆژهەڵاتەوە دەرژێنە خاکی باشوورە دەیەوێت گەمارۆیەکی ئاوی بخاتە سەر باشووری کوردستان، ڕاسان گەورەترین بەربەست لە بەرانبەر ئەو سیاسەتەی کۆماری ئیسلامی دایە.

لە قۆناغی دوای داعشدا هاوپەیمانییە ناوچەییەکان لەسەر بناغەی ستراتێژییە گرینگەکانی نێو رۆژهەڵاتی‌نێوەراستدا، سەر هەڵدەدات و کۆماری ئیسلامیش وەک لایەنێکی سیاسی کە بناغەی سیاسەتی ناوچەییەکەی خستۆتە سەر دزەکردن لە وڵاتانی ئیسلامیدا و باشوور و خۆرئاوا وەک دوو بەشی کوردستان کە مەترسییان بۆ سەر پێگەی ژێئۆوزەی کۆماری ئیسلامی و ستراتێژی هیلالی شێعەی ئەو رێژیمه هەیە، هەروەها باکوور، باشوور و خۆرئاوا وەک شوناسی کوردی کە کارتێکەریان لەسەر شوناسی کوردی خۆرهەڵات هەیە و لەو رێگایەوە کارتێکەریان لەسەر تەناهی نێوخۆی کۆماری ئیسلامییدا هەیە، لە رووی ستراتێژییەوە هەر سێ بەشی کوردستان مەترسیین بۆ ستراتێژییەکانی سەر کۆماری ئیسلامی و تەنیا رێگای ڕووبەرووبونەوەش لەگەڵ ئەو بابەتە ئەوەیە کە بەشەکانی کوردستان ناراستەخۆ پشتی ڕاسانی خۆرهەڵات بگرن و بۆ پەرەی ڕاسان رێگەخۆشکەر بن.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.