• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٨ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٢٩ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە

زایینی: ٢١-٠٦-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٣/٣١ - ٢١:٠٦ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە
کەیوان درودی

ڕووداوی تاران پێچەوانەی زۆرینەی لێکدانەوەکان نەک لەجێ ڕوویدا و نە نەخوازراو بوو، نە بەو واتایە یەکلاکەرەوە کە بڵێین سێناریۆی پەتی بوو، بەڵکوو لەو ڕووەوە کە حاکمییەت ساڵانێکی زۆرە بەشێوازی داڕشتنی سیاسەتی سیستماتیک بەستێنی بۆ ڕووداوی ئەوتۆ خۆش کردووە.

هەربۆیە لێرە بەتەئکید لەسەر ئەم ڕووداوە لەپانتاییەکی گەورەتردا هەوڵ ئەدرێ بەشێک لە ئەم بەستێن سازییە لە ناوخۆ و دەرەوە بخرێتەڕوو.

دوابەدوای ڕووداوەکەی تاران، گەلێک شیکاری و لێدوان لە شەقامەوە تا گەورە تریبوونی ڕاگەیاندنەکان خرایەڕوو، بەڵام بەوەیشەوە بەوردی پەردە لەسەر بوونی هەڵاواردن لانەدرا. ئەسڵێکی زانستی ئەڵێ، نیوەی وەڵام لە پرسیاردا دەست دەکەوێ! بەڵێ لەکاتێکدا نەوێرین پرسیار بخەینەڕوو دیارە بە وەڵامی دروست ناگەی؛ بۆیە پێویستە پێناسەیەکی کورت بۆ دوو چەمکی هەڵاواردن و دەمارگرژی بکرێت: دەمارگرژی بریتییە لە جۆرێک بەکگراوندی زەینی (بڕوا و لێڕوانینە خۆییەکان) لای کۆمەڵە کەسێک سەبارەت یان بەرامبەر بە کۆمەڵە کەسێکی تر. پێشمەرجەکانی بوونی لێڕوانینێکی پێشوەختە و وێنایەکی گشتیی نەگۆڕە لەسەر لایەنی بەرامبەر ـ کە زۆربەی لەسەر بنەمای قسە و بیستنە نەوەک زانیاریی پشتڕاست کراوە ـ تا شوێنێک کەوا سەرەڕای پێگەیشتنی زانیاریی نوێ و پێچەوانە، هەر نەگۆڕ و چەمک هەڵنەگر دەمێنێتەوە. ئەگەرچی دەمارگرژی، بنەڕەتی هەڵاواردنە، بەڵام دەکرێ ئەم دوو چەمکە بەجیا بوونیان هەبێ، وەک ئەوە تاکێک هزرێکی دەمارگرژانەی هەبێ، بەڵام لەسەر کردەوەی شوێندانەر نەبێت یان ئەوەی کە هەڵاواردن هەبێ بەڵام لە دەمارگرژییەوە سەرچاوەی نەگرتبێ (ئانتۆنی گیدێنز).

هەڵاواردن بەپێچەوانەی دەمارگرژی فۆرمیکی کردەکییە کە لە شێوازی هەڵسوکەوت ڕەنگ دەداتەوە. زانستی نوێی کۆمەڵناسی هەڵاواردن بە دوو جۆری یاسایی و بناغەدار دەزانێ. لە هەڵاواردنی جۆری یەکەم بەند و بڕگەی یاسایی ڕاستەوخۆ ڕێگاخۆشکەر دەبێ یان دەکرێ بڵێین حوکم دەدا بە هەڵاواردن. لە هەڵاواردنی بناغەداردا هەڵسوکەوتی نایەکسان و نادادپەروەرانە کە لە داب و نەریت و فەرهەنگدا شێوەی گرتووە و پێچەوانەی جۆری یاسایی کە دەکرێ بە پێداچوونەوە ڕیفۆرم بکرێ، پێویستە بۆ لابردنی گۆڕانکاریی قووڵی درێژخایەنی هزری و کولتووری بکرێت. بەم کورتەباسەوە دەچینە ناو باسی سەرەکیی بابەتەکە کە خوێندنەوەیەکە لەسەر خۆبواردنی ناوهێنانی ئەم دوو دیاردە. لەڕاستیدا بەرژەوەندی بەشێکە لە پاڵنەری هەڵاواردن لای هەڵاوێرەوە. بەڵام بەرژەوەندییەکان چین؟ هەروەک باسمان کرد هەڵاواردن لەدوو جۆری یاسایی و بناغەدار پێکهاتووە، لەڕووی یاساییەوە دیارترین بەرژەوەندی ڕێگرییە لە یەکسانی کە ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەو پوان و ئیمتیازانەی کە کۆمەڵە کەس، گرووپ یان گەلی سەردەست لەڕێگەی ڕێگەخۆشکردنی یاساییەوە بۆخۆی دەستەبەری دەکات و لەهەمان کاتدا ئەویتری لێ بێبەش دەکات. بۆ نموونە لە یاسای بنەڕەتیی ئێراندا بنەمای حکوومەت لەسەر ئایینی زۆرینە دانراوە و گرینگترین پۆستەکانیش لە دەستی ئایینی شیعەی "اثنی عشری" دایە. لەمە گرینگتر لایەنە نادیارەکانی هەڵاواردنی سیستماتیکە لەرێگەی یاساوە کە یەکێک لە گرینگترینەکانیان داڕشتنی سیاسەتی دەرەکییە بەپێی مەزهەبی گەلی باڵادەست. ئەمە حاشاهەڵنەگرە کە لە کاتێکدا خوێندنگەکانی بەلووچستان کەوێڵ و کەلاوەیە باشترین نەخۆشخانەکان بۆ ناوچە شیعەنشینەکانی عێراق ساز دەکرێ.هەروەها بەمەبەستی پێکەوە گرێدانی سیاسەتی ناوخۆیی و دەرەکی لە تێچووی گشتی باجی ئاوەدانکردنەوەی لوبنان دراوە و لە ڕووی لۆژێستیکەوە یارمەتیی حووسیەکانی یەمەن دەدرێ. کەوایە لەپاڵ یاسای بنەڕەتیدا، سیاسەتی فەرمیی سیستمیش بەجۆرێک لەسەر بنەمای هەڵاواردن داڕێژراوە. هەروەها لە سیاسەتی ڕاگەیاندندا، وێڕای کاولکاریی پەروەردەیی و پەرەپێدانی دەمارگرژی مەزهەبی، ئەم ڕاگەیەندراوە مەزهەب لێدراوە دیسان تەرخانە بۆ ئایینزای شێعە. وەک چۆن ناڕەزایەتیی کەمینەی شێعە لە وڵاتانی‌تر گەورەنوێنی دەکرێ بەو بارتەقایە ناڕەزایەتیی کەمینەی ئایینزایی لە نێوخۆ کپ دەکرێ.

ئەوەندەش بەسە بۆ ئەوەی لە نەبوونی کۆمەڵگەی مەدەنی و هاووڵاتیی مۆدێڕن، یاسای سێکۆلار و سیستمی ساغڵەمی ئیداری و دەوڵەتی، ڕادیکاڵیزمی ئایینزا کەمینەکان گڕ بگرێ، بەڵام ڕوویەکی تری باسەکە هەڵاواردنێکی ڕیشەداکوتاوە لە جەرگەی جەماوەر کە چەندقات شوێندانەرترە لەوەی پێشوو و هەر بەو هۆیەشەوە کزکردن یان لابردنی پەیوەستە بە ئیرادەیەکی جیددی لە دوو توێی پڕۆسەیەکی درێژخانی ژێرخانەکانی کولتوور، نەریت و گەشەی کۆمەڵایەتی. لەڕاستیدا تێڕوانینی گەلی باڵادەست بە دەربڕینەکانی بۆچوونیانەوە دیارە. ئەگەر ڕووداوەکەی تاران بە سووژەیەک بۆ ئەم بابەتە دابنین؛ دەبینین کە بەجێی گەڕان بەدوای هۆکارەکان یان دۆزینەوەی ڕێگەچارەسەرێک، زۆرینەی لێدوانەکان لە بەکگراوندی تاکەکانەوە سەرچاوەی دەگرت. ئێمە بە کەمی گوێبیستی لێدوانێک بووین کە بەدوای هۆکاری ناوخۆیی و سیستماتیکەوە بگەڕێ. بەڵام یەکێک لەو خاڵانەی کە زەینییەتی گەلی سەردەست و دەسەڵات لەسەری کۆک بوون، دەستەواژەی پیلانگێڕانی دەرەکی بوو. لەسەر ئەم تەوەرە لێرە هەڵدەستین بە خستنەڕووی چەند پرسیارێکی سەرەکی: یەکەم، هۆکاری دووپاتکردنەوەی بەردەوامی ئەم بۆچوونە چییە؟ دووهەم، ئەم دەربڕینانە بە چ ئاڕاستەیەکمان دەبات و هەروەها قازانجبەرانی ئەم کەس و لایەنانە لە گرتنەبەری ئەم ڕێڕەوە کێیە یان کێن؟ لەجێدا دەبێ ئەوە بزانین کە یەکەم دەرهاویشتەی ئەم جۆرە بۆچوونە ئەوەیە کە بەشێوەی یەکلاکەرەوە زەینی بەردەنگ بەرەو دەرەوەی سنوورەکان پەلکێش دەکات کە بەپێی چییەتیی دەسەڵات و لایەنگرانی بەتەواوەتی دڵخواز دێتە بەرچاو. ئەمە ڕەنگ بێ گرینگترین هۆکاری ئەمجۆرە تێڕوانینە تاک ڕەهەند و موجەڕەدە بێت. ئەم ڕاستییە ئەودەم بەرچاوترە کە بزانین ئێرانی مەزن لەلای لایەنگرانی جاڕدەرانی، شارستانییەتێکە کە لەلای دەرەوە بەردەوام لەژێر هەڕەشەدایە. ئەم ڕەهەندە ناسیۆنالیستییە پان فارسییە لە هاتنەسەرکاری ڕێژیمی ئێران لە ٥٧ـەوە بە دینامیزمی هەناردەکردنی شۆڕشی ئایینزایی شێعەتەوەر هەڵسووڕاوە و کۆڵەکەی ڕاگری بووە هەتا ئێستا. واتە هەروەک باسمان کرد بەرژەوەندیی هەڵاوێر چ لایەنی ئایینزایی و چ ناسیۆنالیستی پەلهاوێژیی ئیرادەگەرایە، لە خستنە دەرەوەی کێشە ناوخۆییەکان کەڵکی ئیدئۆلۆژیکی / کردەکی وەردەگرن، بەدیوێکی تر پەلهاویشتن بۆ دەرەوەی سنوورەکان و له ئاکامدا بەریەککەوتن لەگەڵ وڵات و نەتەوە دراوسێکان، ئاکامی ئاسایی و پێشبینی کراوی ئەم جۆرە تێڕوانینەیە کە هاوکات هەم نکۆڵی لە شەقڵی سیاسی / کۆمەڵایەتیی ناوخۆیی دەکات و هەم بەرهەڵستکارانی دەرەکی وەک دوژمنی گشتی دەناسێنێ. ئەمە لەحاڵێکدایە کە ئەم کردارە نەک لە بەرژەوەندیی هەڵاوێردراودا نییە بەڵکوو ڕێک پێچەوانەیە. بەڵام لە وەڵامی پرسیاری دووهەم دەبێ بەپێی بابەتەکە کە زیاتر باس لەلایەنی زەینی و سابژەکتیڤ دەکات، بپڕژینە سەر ئەوەی کە ئایا ئاڕاستەی ئەم تێڕوانینە لەڕووی ڕای گشتی و زەینی بەرەو کوێ دەچێت. یەکەم ئەوەیکە ئەم ڕوانینە بەتەواوەتی بوونی پرسێکی ناوخۆیی کە تەنانەت بۆخۆیشیان جاروبار دانیان پێداناوە، وەلا دەنێ. بەو واتایە کە نکۆڵی هەرجۆرە هەڵاواردنێک لە ناوخۆ دەکات. ئەمەش وادەکات کە دەرگای تێگەییشتن لە پرسەکە لەلایەکەوە بەتەواوەتی دابخرێت. ئەگەر تەنیا ئەم ڕووداوە وەک نموونە بێنینەوە دەبینین کە سەرجەم بکەران ناوخۆیین و هەر ئەوەش بەسە بۆ ئەوەی لە ناوخۆ بەدوای چارەسەردا بگەڕین. کەوابوو بەکردەوە ئاڕاستەکە بەرەو هێشتنەوەی دۆخی هەنووکەیی ناوخۆیی دەڕوات کە ئەمەش بەڕوونی واتە ڕاگرتنی حاڵەتێک کە تیایدا هەڵاوێر باڵادەستیی خۆی هەروا پارێزراو دەهێڵێت. کەوایە، لایەنی باڵادەست لەم ڕووداوەدا بۆ گواستنەوەی کێشە بۆ دەرەوە و هێشتنەوەی بارودۆخی هەنووکەیی لە ناوخۆ کەڵک وەردەگرێ. تا ئێرە ڕەنگ بێت بە بەشێک لە وەڵامی دوایین پرسیار گەیشتبێتین، بۆیەش تەنیا ئاماژە بە بەرژەوەندییەکان دەکەین.

وەک گوتمان، هەڵاواردن یاسایی و بناغەییە کە لە دوو ڕووی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و یاسا لە قەوارەی کۆمەڵایەتی و حکوومەتیدا خۆ دەردەخەن. لە تابلۆی سیاسی / کۆمەڵایەتیی ئێستای ئێراندا ئەم دوو چەشنە هەڵاواردنە بەجۆرێک تەواوکەر و ڕاگری یەکتر بە ئەژمار دێن؛ کاتێکیش کە دەڕوانینە ئەم دوو قەوارە لە ڕووی قازانج و بەرژەوەندییەوە، گەلی باڵادەست لە دەسەڵاتی حکوومەت کە نوێنەرایەتیی ئیرادەی خۆی ـ ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ ـ دەکات، قازانجی کولتووری، سیاسی و چینایەتی و هتد وەردەگرێ. ئەم بەرژەوەندییانە لەڕووی عەینی نموونەیان زۆرە کە گرینگترینیان بەکورتی ئەمانەی خوارەوەن: پەروەردە و فێرکاری، قۆرغکردنی ئابووری، سیستمی برۆکراسی و ڕاگەیاندن کە شیکردنەوەیان بەوردی لێرە ناگونجێ و تەنیا ڕەهەندی هەڵاواردنی ئابووری وەک بنەما دەگرین. بەپێی دوایین بەدواداچوونە مەیدانییەکانی کۆمەڵناسان و ناوەندەکانی توێژینەوە، پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ لەنێوان تاوان و تەریک خراوی/هەژاری بوونی هەیە. واتە پەیوەندیی بەرزبوونەوەی تاوان و هێڵی هەژاری لە ناوچە پەراوێزکەوتووەکان ڕاستەوخۆیە. بە دەربڕینێکی ساکار، بەشێک لە خەڵک، لایان وایە کە كۆمەڵگە خەریکە تەریکیان دەخات و هەست دەکەن کە بۆ کۆمەڵگە هیچ بایەخێکیان نییە. بەم پێیە ئەگەر قەوارەی کۆمەڵگاکە نەریتی بێت و هاوکات هەڵاواردنی یاسایی و بناغەییشی تێدا بێ، دەکرێ ئێران بەستێنێکی هەرە لەبار بێت بۆ گەشەی ڕادیکاڵیزم و تاوان. نموونەی بەرهەست لەم بارەوە پرسی قاچاخ و بەتایبەت کۆڵبەرییە لە ناوچە پەراوێزخراو/پەراوێزکەوتووەکان لە ئێران کە لە یاسا وەک تاوان ناسراوە و لای بەشێک لە خەڵکیش ئەو بیرۆکەی دروست کردووە کە بەڕاستی نیوەی خەڵکی ئەو ناوچەگەلە تاوانبار لەدایک ئەبن!! بەڵام ئەگەر بەوردی بچینە نێو ئەو باسەوە دەبینین کە ئاستی خۆش بژێوی لە خوارە و هەڵاواردنی ئابووری و سیستماتیک بەشێکی دانەبڕاوە لە سیاسەتی حاکمییەت لە ناوەند. بەڵام هیچکات هەڵاوێر هەڵنەستاوە بە گەڕان بەدوای چارەسەر بەڵکوو هەردەم کێشەکەی یان بەدەرەوە گرێداوە یان ئەوەی کە لە پڕژانەسەری خۆی بواردووە. بەڵام ئەم نکۆڵی لێکردن و یەکدەست سازییە ڕەهەندیتریشی هەیە و تەنیا پەیوەست نییە بە ئایینزاکانەوە و لایەنی زمانی، کولتووری، ئێتنیکی و نەتەوەییش دەگرێتەوە کە لێرەدا بەکورتی نموونەیەکی زەقی دەخەینەڕوو.

گوتاری ئێرانیی بەڕەچەڵەک (اصیل)، ڕەگەزی بێخەوشی ئاریایی و تۆرەمەی پاقژی ئاریاییەکان و دەیان نازناوی نازانستی و بەدوور لە پرەنسیپە مرۆییە باوەکانی سەردەم کڕیاری لە ئاپۆڕای خەڵکی ئێران زۆرە، ئەم دیاردە بەشێک لە توێژەکانی سەر بە ئیتنیک و گەلانی هەڵاوێردراویشی گرتووەتەوە. ئەوەی جێی سەرنجە، دیسان بەرژەوەندیی هەڵاوێرە لە پەرەپێدانی ئەم وێژمانە کە بە ئاشکرا هەرجۆرە فرەچەشنییەک لە ئێراندا ڕەت دەکاتەوە لەحاڵێکدا بەپێی ئەم خاڵانەی خوارەوە بنەماکانی ئەم وێژمانە ئەوەندە لەرزۆکە کە بڕواکردن بەو هەموو شوێنکەوتەیە، مرۆڤ تووشی سەرسووڕمان ئەکات. بەپێی زانستی ژنێتیک، بیۆلۆژی و تۆرەمەناسی، شتێک بەناوی نژادی پاقژ و یەکدەست بەتەواوەتی ڕەت کراوەتەوە. لە ئێراندا چەند جۆر بنەماڵەی زمانی و نژادی هەن کە بریتین لە هیند و ئورووپایی کە زمانەکانی بەلووچی، فارسی و کوردی دەگرێتەوە، سامییەکان کە عەرەبەکان و کەمینە جووەکانن و هەروەها ئۆراڵ ئاڵتا کە ئازەری و تورکمانییەکان لەو بازنەیە جێ دەگرن.

کەوایە نژاد و زمانی یەکدەست تەنیا وەهمێکە کە دەسکردە و بە پرۆپاگاندا و ورووژاندن سواخ دراوە. کۆی ئەم باسانە بەو ئەنجامەمان دەگەیەنێ كە لە ئێراندا نە سیستمی دەسەڵات و نە گەلی سەردەست بەدوای چارەسەریی کێشە ناوخۆییەکان نین و ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ بەرژەوەندییەکانی هەردوانیان. هەربۆیە نکۆڵی لە بوونی هەڵاوارن بەجۆرێک سڕینەوەی ئەسڵی مەسەلەیە و هەتا کاتێک ئەم ڕەوتە بەردەوام بێت، چارەسەریی کێشەکان ناکرێ و ئەگەری توندئاژۆیی و بەریەک کەوتنی گەورە هەروا بەهێز دەمێنێت و ڕووداوی تاران بەجۆرێک نەک نەخوازراو نییە بەڵکوو شوێن پەنجەی حکوومەت وەک ڕێخۆشکەری سەرەکیی پێوە دیارە، کۆتایی نەهاتووە و بەم زووانە کۆتایی پێنایەت.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٨ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و پێشمەرگە
ــ ژن و سیاسـەت
ــ گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگریی نەتەوەیەکه
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.