• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٨ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٢٩ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

بزووتنەوەی ڕزگاریخوازیی گەلی کورد لە هزری دوکتور قاسملوودا

زایینی: ٠٤-٠٧-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٤/١٣ - ١٩:٤٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
بزووتنەوەی ڕزگاریخوازیی گەلی کورد لە هزری دوکتور قاسملوودا
کاوە بەهرامی

دوکتور قاسملوو سیاسەتوانی ناوداری کورد و سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە پێوەندی لەگەڵ بزووتنەوەی ڕزگاریخوازیی گەلی کورد، ڕوانگەیەکی ڕیالیستیی بە واتەی وشە هەبوو. ئەو پێی وابوو کوردستان بەگشتی یەکەیەکی جوغرافیایییە کە بەهۆی ململانێ و کێشە جیهانی و ناوچەیییەکان بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندیی وڵاتە زلهێز و ناوچەیییەکان دابەش کراوە. ئەو دابەشکرانە دەگەڕێتەوە بۆ شەڕی چالدران کەلە نێوان حکوومەتەکانی عوسمانی و سەفەویی ئێراندا ڕووی دا. هەروەها دوای شەڕی دووهەمی جیهانی، جارێکی دیکە ئەو دابەشبوونە کوردستانی لە نێوان چوار وڵات دابەش کرد کە ئامانجی پاراستنی بەرژەوەندییەکانی وڵاتانی زلهێز لە ناوچەکەدا بوو.

قاسملووی ڕێبەر بەردەوام دووپاتی دەکردەوە کە ''ئەگەر ڕۆژێک کوردستان وەک یەک وڵات بێتە ناو بازنەی سیاسیی نێونەتەوەیی، ئەوە جیابوونەوە لەو چوار وڵاتە نییە کە بە سەریدا دابەشکراون، بەڵکوو کوردستان وەک خۆی لێ هاتوەتەوە و تازە گەیشتووە بە قۆناغی ١٩١٤ پێش شەڕی چالدران''.

شەهید دوکتور قاسملو باوەڕێکی تەواوی بە یەکسانیی مرۆڤەکان هەبوو. دژی هەر چەشنە ڕەگەزپەرستی، دیکتاتوری و فاشیزم بوو. ئازادی لە ڕوانگەی ئەوەوە مافی بێ ئەملا و ئەولای هەموان بوو، بەڵام سنوورێکی لە نێوان ئازادی و ئانارشیزمدا دادەنا،یاسای وەک دابەزاندنی نەزم لە کۆمەڵگادا بە میکانیزمی بەڕێوەبەریی دادپەروەرانە پێوانە دەکرد. یاسایەک کە لەگەڵ داب و نەریتی کۆمەڵگا گونجاو بێت و پەسندکراوی خەڵک بێت.

سیاسەتی وەک هونەری مومیکن پێناسە دەکرد. لە واقیعدا پێناسەیەکی زانستییانە و دروست، لە بەر ئەوە سیاسەت ڕەهەند و دەروازە و دەلاقەی جۆرواجۆری هەیە. دەڵێن سیاسەت مەرنە (کێشدارە) واتە هەر مرۆڤێک دەتوانێ بەپێی بۆچوون و داخوازییەکانی خۆی هەڵسەنگاندنی بۆ بکا.

بۆیە لە سیاسەتدا تاقەت و پشوودرێژی و ماندوونەناسی بۆ سیاسەتوان هەوێنی سەرکەوتن دەبێت.

لە ڕوانگەی خۆمەوە دوکتوری شەهید بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی گەلی کورد لە زۆر تاکتیک کەڵکی وەر دەگرت، ستراتیژیی سکرتێری مەزنی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ڕزگاریی گەلی کورد بوو، هەر بۆیە لە باسێکدا کە لەگەڵ کادرەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دەیکا، دەڵێ: بۆ دێموکراسی؟ بۆ خودموختاری؟ لەو باسەدا بە ڕاشکاوی باس لە دیاریکردنی مافی چارەنووس و سەربەخۆیی گەلی کورد دەکا و دەڵێ مافی بێ ئەملا و ئەولای خۆمانە کە سەربەخۆ بین و ئێمە بە هەموو پێوانەیەک نەوتەوەیەکین، بە مێژوو، بە جوغرافیا، بە زمان و کولتوورمان، بەڵام بەهۆی ئەم دابەشبوونەوە بەسەر چوار وڵاتدا و نەبوونی سنوورێکی ئاوی، یان بێلایەن هەلومەرجی جیهانی و ناوچەیی ئێستا دەبێ تەنیا باس لە خودموختاری بکەین هەتا بزانین لە چ قۆناغێکدا ستراتیژیمان بە ئامانج دەگا.

ئەو دژی چەوسانەوە بوو. هەڵوێستەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بۆ دیفاع لە حیزب و لایەنەکانی پارچەکانی دیکەی کوردستان لە هەلومەرجەکانی، وەک کیمیاباران، ئەنفال و کۆمەڵکوژی لە بۆچوونە سیاسیەکانی ئەم شەهیدە ڕەنگی داوەتەوە. هەر بۆیە لەگەڵ گۆڕانکارییەکان و بەپێی بارودۆخی جیهانی و ناوچەیی بەرنامەی پێشکەش بە ڕێبەریی حیزب دەکرد لە کۆنگرە و پلینۆمەکانی حیزبیدا، تێدەکۆشا گۆڕانکاریی سیاسی لەگەڵ بارودۆخی کوردستان و ناوچە هەڵسەنگاندنی بۆ بکا و قازانج و بەرژەوەندییەکان بخاتە بەر باس و بڕیاری کۆتایی لە ڕاستای گەیشتن بە ئامانج و ستراتیژیی حیزب لە بەرێوەبەرایەتی حیزب پەسند بکا.

دکتۆری زانا لە ناساندنی کورد و کوردستان بە وڵاتانی بیانی بە تایبەت وڵاتە ئورووپایییەکان دەورێکی کارێگەری بوو. ئەو پێی وا بوو، بۆ گەیشتن بە مافە ڕەواکانی گەلی کورد پێویستە لە کۆڕ و کۆبونەوە نێودەوڵەتی و حیزبییەکان، بوونمان هەبێ. لەسەر نەتەوەکانی ژێردەستی وڵاتانی دیکە ناسیاری و پێوەندی باشی هەبوو. ئەو پێی وابوو پێویستە لەگەڵ نەتەوە ژێردەستەکان پێوەندیمان هەبێ هەر لەو پێوەندییەدا حیزب لەگەڵ شۆڕشی فەلستین پێوەندیی هەبوو، بۆ یەکیەتیی پارچەکانی دیکەی کوردستان بەردەوام لەگەڵ حیزبەکان لە دانووستاندا بوو، لە نزیکبوونەوە و هاوکاریی پارچەکانی دیکەی کوردستان بەردەوام بوو و لە بەرنامەی کارییدا بوو. بۆیە پێی وابوو ئاشتی و تەبایی و یەکڕیزیی حیزبە کوردییەکان لەمەڕ گەیشتن بە مافی چارەی خۆنوسین دەورێکی کاریگەری دەبێت. هەر لەو ڕوانگەیەوە بە ئاسۆیەکی فراوانترەوە چارەی لە کێشەی کورد دەکرد.

ئەگەر بە کورتی چاوخشاندنێک بە ماوەی سکرتێری ئەو پیاوە مەزنە لە حیزبی دێموکراتدا بکەین، دەتوانین بڵێین ڕێبەرێک بوو کە ''ڕێبەریی جەمعی''ی هێنایە ناو حیزبی دێموکرات، بە مودیرییەتێکی سەردەمیانە و زانستییانە، حیزبی گەیاندە ئاستی حیزبە سیاسی، دێموکراتی، پێشکەوتنخوازەکان. لە کۆتاییدا هەوڵی گەیاندن و گەیشتن بە ئەنترنالیسۆنال سوسیالیست و هێنانە بەرباسی پرسی کورد لەژێر کاریگەری و کارتێکەریی ئەو ڕێبەرە مەزنە بوو.

ئەگەر هەڵسەنگاندنێک لە نێو جووڵانەوەی کورد و ڕێبەرانی ئەو جووڵانەویە بکەین، دەکرێ بە ڕاشکاوانە بڵێین دوکتور قاسملووی ڕێبەر سەلماندی گەلێک ئازادیی بوێ دەبێ نرخی ئەو ئازادیەش بدا، بە مەبەستی گەیشتن بە ئازادی و پاراستنی کەرامەتی مرۆڤ و دانی نرخی ئازادی، گیانی پاکی پێشکەش بە ئەویندارانی ئاشتی و ئازادی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی کرد.

ڕۆحی شاد و ڕێگای پیرۆزی بەردەوام و هەردەم پـڕ ڕێبوار

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٨ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و پێشمەرگە
ــ ژن و سیاسـەت
ــ گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگریی نەتەوەیەکه
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.