• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٣ی نوامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٠٢ی سەرماوەزی ١٣٩٦ی هەتاوی  

چاوخشاندنێک بەسەر کارنامەی نیزیک بە ٤٠ ساڵ شکستی ئابووری کۆماری ئیسلامی ئێران

زایینی: ٠٦-٠٧-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٤/١٥ - ٢١:٢٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
چاوخشاندنێک بەسەر کارنامەی نیزیک بە ٤٠ ساڵ شکستی ئابووری کۆماری ئیسلامی ئێران
ن: موختار نەقشبەندی

و: سابیر فەتاحی


دەسەڵاتە ئیدئۆلۆژیکەکان دەستێوەردان لە تەواوی کاروباری نێوخۆیی وڵاتدا دەکەن و تەواوی کاروبارەکان لە سەر بنەمای روانگەکانی خۆیان بەرێوە دەبەن تاکوو وەک خۆیان دەڵێن دونیا بکەنە " مدینه فاضله " تەنانەت، دەسەڵاتە ئیدئۆلۆژیکەکانی دینی وەک کۆماری ئیسلامی لەو بوارەدا زیاتر هەنگاوی هەڵێناوەتەوە، بە جۆرێک کە بەرنامەیان بۆ ژیانی دوای مردنی مرۆڤەکانیش داناوە! هەروەک خومەینی دەیگوت ئێمە هاتووین هەم ئەم دونیایە و هەمیش دونیاکەی دیکەتان ئاوەدان کەین! ئێستا بە چاوخشاندنێک بەسەر کارنامەی ئابووری رێژیم دەبینین کە تا چ رادەیەک ژیانی خەڵکیان ئاوەدان کردووە!

بە پێی ئاخاوتن و ئامارە فەرمییەکانی نیهاد و بەرپرسانی رێژیم، ئابووریی ئێران لە دۆخێکی زۆر خراپ دایە بە جۆرێک کە لە ئێستادا ئابووریی ئێران لەگەڵ مەترسی بنکۆڵ بوونی دووبارە یان گەشەی یەکجار زۆر کەم بەرەو روویە چونکە، زۆرترین گەشەی بەهەمهێنانی ناپووختی نێوخۆیی ئێران لە چەند ساڵی رابردوودا لەسەر هەناردەی نەوت بووە و لەگەڵ گەیشتنی ئێران بەو ئاستەی بۆی دیاری کراوە ئیدی ئیمکانی گەشەی هەناردەی نەوت زۆر کەمە هەروەها، لە ئەگەری لێکترازانی رێککەوتنامەی ناوکی یان پەسەند بوونی گەمارۆی نوێی ئابووری لە لایان ئامریکاوە ئابووری ئێران لەگەل قەیرانی زۆر بەرەوڕوو دەبێتەوە چونکە، لە تەنیشت گرانی و ئاریشە ئابوورییەکانی دیکە لە ساڵدا پێویستی بە هێنانە ئارای یەک میلیۆن هەلی کار هەیە تاکوو ێیژەی بێکاران لەوە زیاتر نەبێت؛ لە حاڵێکدا ناوەندی ئاماری رێژیم لە سەر بنەمای ئەوەیکە هەر کەس لە حەوتوویەکدا کاتژمێرێک کار بکات وەک کەسێک کە کاری هەیە بە ئەژمار دێت رێژەی بێکارەکانی وڵاتی بە ٣ میلیۆن و ٢٠٠ هەزار کەس راگەیاندووە هەر لەم پێوەندییەشدا ناوەندی لێکۆڵینەوەی مەجلیسی رێژیم رێژەی بێکارانی بە ٧ میلیۆن کەس راگەیاندووە! هەڵبەت دۆخی ئەو کەسانەی کە کاریشیان هەیە زۆر خراپە بەجۆرێک کە ئەمسال لانی کەمی موچەی کرێکارێک ٩٣٠ هەزار تمەن راگەیەندراوە بەڵام، ناوەندی لێکۆڵینەوەکانی مەجلیس لە سەر بنەمای هەڵاوسانەکان لە ١٠ ساڵی رابردوو تێچووە هەنووکەییەکان هێڵی هەژاری لە ساڵی ٩٥ دا بە یەک میلیۆن و ٨٠٠ هەزار تمەن راگەیاندووە و تەنانەت هێندێک لە کارناسانی باڵەکانی رێژیم ئەم رێژەیەیان تاکوو نیزیک ٣ میلیۆن تمەن راگەیاندووە و ئەوەش قووڵایی هەژاری بۆ ئەو کەسانەی کە تەنانەت کاریان هەیە بە جوانی روون کردۆتەوە!(بە لانیکەمەوە ١٠ ساڵە کە دەوڵەت بە شێوەی فەرمی هێڵی هەژاری رانەگەیاندوە)، هەروەها لە حاڵێکدا کە بانکی جیهانی و بنکە ئابوورییەکانی دیکە لە هەمبەر مایەپووچ بوونی بانکەکان و بنکە ئابوورییەکانی رێژیم کە بەشی هەرە زۆریان بێ مۆڵەتن هۆشداریان داوە کە سەرمایەدارە بیانییەکان لەبەر مەترسی گەمارۆی ئامریکا یان هاتنە ئارای شەڕ لەگەڵ رێژیم، لە هێنانی دەسمایەی زیاتر بۆ ئێران خۆ دەبوێرن؛ لە حاڵێکدا ئابووریی ئێران بەتایبەت لە بواری پیشەی نەوت و گازی ئێران پێویستەکی یەکجار زۆری بە سەرمایەی دەرەکی هەیە! لە پاڵ تەواوی ئەم کێشە و گوشارانە، گەندەڵیش بۆتە قەیرانێک! بە جۆرێک کە ناوەندی بەرچاوروونی (شفافیت) نێونەتەوەیی لە پلەبەندی ساڵی ٢٠١٦ی خۆیدا و لە نێوان ١٧٦ وڵاتی جیهان پلەی ئێرانی لە رووی گەندەڵییەوە ١٣١ راگەیاندووە! بە پێی لێدوان و ئاماری خودی بەرپرسانی رێژیم شتیک لە نێوان لەسەدا ٢٠ تا ٣٠ باسە ئابوورییەکان، بەلگەی بەرجەوەنی ٢٠ ساڵە کە لە ئێستادا نیوەی تەمەنی تێپەر کردووە، وەدی نەهاتووە و بە سەرنجدان بە ئامارە باوەڕ پێکراوە جیهانییەکان ئێران بە هیچ شێوەیەک ناتوانێت دوور و نیزیکی ئامانجە ئابوورییەکانی بەرجەوەنی ئابووری ببێتەوە. بۆ بەرچاو روونی زیاتر باشتر وایە ئەنجامی ئابووری رێژیم لەگەڵ رکابەرەکانی پێش شۆڕشی ساڵی ٥٧ و ئێستا بەراورد بکەین.

بە گشتی دەسەڵاتە ئیدئۆلۆژیک و دیکتاتۆرەکان بۆ هەڵخەڵەتاندنی رای گشتی هەموو کات لە پڕوپاگەندەکانی خۆیاندا، کاتی ئێستایان لەگەڵ کاتی هاتنە سەر دەسەڵاتیان بەراورد دەکەن ئەوەش کارێکی زۆر هەڵە و هەڵخەڵەتێنەرە چونکە، تەواویەتی دونیا لە حاڵی گەشە کردندایە و بۆ لێکدانەوەی ئەنجامی ئابووری هەر وڵاتێک باشتر وایە کاتی بەردەست لەگەل رکابەرەکانی ئەم وڵاتە و ئابووریی جیهانی بەراورد بکرێت.

لە خشتەی سەرەوەڕا زۆر بە روونی دەردەکەوێت کە کۆماری ئیسلامی نەتەنیا نەیتوانیوە ببێتە هۆکاری بەرەو پێشچونی ئابووری ئەم وڵاتە بەڵکوو، بۆتە هۆکاری بەرەو پاشچوونی ئێران بەبەراورد لەگەڵ پێش شٶرشی ٥٧دا، لە خشتەی سەرەوەدا دەردەکەوێت کە تەنیا وڵاتی عەرەبستان توانیویەتی تۆزێک گەشە لەم بوارەدا بەدەست بێنێت و هۆکارەکەشی ئەوەیە کە پێشتر ئابووری ئەم وڵاتە بەشی زیاتر لەسەر پیشەی نەوت داڕێژرابوو بەڵام بەرە بەرە لەگەڵ چوونە سەری بەرهەمە پیشەیی و تەنانەت وەرزێڕییەکان توانیویەتی لە ئێستادا بەرهەمی ناپوختەی ناوخۆیی زیاتر لە ئێران بەرهەم بینێت! ئێران کانگا و هێزی کاری لاو و زۆر هەرزانی لەبەر دەست دایە و هەروەها وڵاتێکی بەرچاو لە روی گەشتیارییە و تەنیا هۆکاری دواکەوتوویی ئابووری ئەم وڵاتە لە کۆمەڵگای جیهانیدا هەرەس هێنانی گەڵاڵەکانی ئابووری رێژیم و گەندەڵی و نەبوونی بەرپرسایەتی کارامەیە، کۆریای باشور کە هیچکام لەم خاڵانەی وڵاتی ئێرانی نەبووە لە ئێستادا بەرهەمی ناپوختەی ناوخۆیی زیاتر لە سێ قاتی وڵاتی ئێرانە! وڵاتی چین لە ماوەی ٣٥ ساڵدا توانیویەتی ئابووری خۆی ٥٧ قات بەرز کاتەوە کە بۆتە هۆی سەرسوڕمانی هەموو جیهان لەم بارەوە، بەڵام ئەگەر رێژیمی ئێران لە ئێستادا بە رادەی وڵاتی تورکیە بەرەوپێشچوونی هەبایە لە ئێستادا بەرهەمهێنانی ناپوختەی ناوخۆیی دوو قاتی ئێستای دەبوو! ئەگەرچی ئێران ئیمکانات و دۆخی باشتر لە وڵاتی تورکیە و کۆرەی باشوری لە بەردەستدا بووە.

تەنیا رێگەی کەڵک وەرگرتنی خەڵکی ئێران لە ئیمکاناتی سروشتیی، هێزی مرۆڤی وهزری وڵات، گۆڕانی دەسەڵاتە چونکە پێشمەرجی بنبڕکردنی گەندەڵی ئازادی دەربڕینە، کە ئازادی دەربڕینیش یەکێک لە هێڵە سوورەکانی وڵاتە دیکتاتۆرەکان و یەک لەوان وڵاتی ئێرانە و بە بوونی کۆماری ئیسلامی لەم وڵاتە هیچ کات گەندەڵی لە نێو ناچێت، چونکە سەرچاوەی هەموو گەندەڵییەکان خودی بەرپرسانی رێژیم لەو وڵاتەن. بۆ سەرمایەدانانی بەربڵاوی دەرەکی پێویست بە ئەمنیەت و سەقامگیری سیاسی و پێوەندی دۆستانە و بە لانیکەمەوە دوور لە توندوتیژی و دوژمنایەتییە لەگەڵ وڵاتانی رۆژئاوایی کە بە بوونی کۆماری ئیسلامی پێوەندییەکی لەم چەشنە هیچ کات نایەتە ئاراوە! بۆ گەشەی ئابووری پێویست بە ئاسایش و یەکسانی کۆمەڵایەتییە کە بە بوونی کۆماری ئیسلامی هیچ کات نەتەوەکان و ئایینە جیاوازەکانی نێو ئێران هەست بە بەرانبەری و ئازادی و ئاسایش ناکەن! ئەگەر مەترسی شەڕیش لەبەرچاو نەگرین و دۆخیش هەر بەم شێوەیە بەرەو پێش بچێت دیسانیش دۆخی ئابووری ئێران لە بەرەو دواکەوتن دایە بەڵام، لە ئەگەری رووخانی ئەم رێژیمە و دامەزراندنی وڵاتێکی دێموکراتیک دەتوانرێت بە کەڵک وەرگرتن لە هەموو ئیمکاناتەکان گەشەی خێرا لە بواری ئابووری لە ئێران بێتە ئاراوە.

خومەینی حکومەتی ئێرانی بە دەسەڵاتی لێقەوماوانی جیهان ناو دەبرد بەڵام لە ئێستادا قەبری ناوبراو یەکێک لە گرانترین قەبرەکان لە ئاستی جیهانە کە رووبەرەکەی ٦٠٠ هەزار میتری چوار گۆشەیە! لە حاڵێکدا کەسێکی هەژار لەم وڵاتە تەنانەت یەک میتری چوار گۆشەی بۆ حەسانەوەی شەوانە لەبەردەستدا نییە و ناچارە بۆ ئەم مەبەستە لە گۆڕستانەکاندا بخەوێت! ئەگەر ئەوە ئاوەدان کردنەوەی دونیای خەڵکی ئێران بوو گەلۆ ئاوەدان کردنەوەی دونیاکەی دیکەی ئەم خەڵکە دەبێت چۆن بێت کە خومەینی وادەکەی داوە!
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ بوومەلەرزەی سیاسی
ــ لە خەبات دژ بە ئەپارتایدەوە بۆ ڕاسان
ــ ئەمن چی بكەم، خۆتان دروستی بكەنەوە
ــ دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک