• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٨ی دێسامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٢٧ی سەرماوەزی ١٣٩٦ی هەتاوی  

کەمال مەجیدپوور: سەرهەڵدان و سەقامگیربوونی دەوڵەتێکی کوردی لە ڕۆژئاوای سنوورەکانی ئێراندا، دەتوانێت کێشەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان قووڵتر، گرژتر و بەهێزتر بکات

زایینی: ٠٦-٠٨-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٥/١٥ - ٢١:٤٦ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
کەمال مەجیدپوور: سەرهەڵدان و سەقامگیربوونی دەوڵەتێکی کوردی لە ڕۆژئاوای سنوورەکانی ئێراندا، دەتوانێت کێشەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان قووڵتر، گرژتر و بەهێزتر بکات
لەم ژمارەیەی رۆژنامەی کوردستاندا، بەرێز کەماڵ مەجیدپوور، چاوەدێری سیاسی لە سەر پرسی رێفراندۆمی باشوور و دژایەتی رێژیمە حاکمەکان بەسەر کوردستان و بەتایبەتی رێژیمی ئێران بۆمان دەدوێت کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:

وتووێژ: سەلیم زەنجیری

کەمتر لە دوو مانگی دیکە رێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستانی باشوور بەڕێوە دەچێت، هەموو داگیرکەرانی کوردستان و بەتایبەتی رێژیمی ئێران موخالیفی بەڕێوەچوونی ئەم ڕێفراندۆمەن. ئێوە هۆکاری دژایەتیی زیاتری ئێران لە چیدا دەبینن؟

هۆکاری دژایەتی ئێران لەگەڵ ئەو رێفراندۆمە دەکرێت لە چەند لاوە تاوتوێ بکرێت. یەکەم، دەسەڵاتدارانی تاران بۆخۆیان نزیک بە ٤٠ ساڵە لەگەڵ کێشەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەرەوڕوون، بەبێ ئەوەیکە تا ئێستا ڕێگاچارەیەکی ساختاری گونجاوی بۆ بدۆزنەوە. بێ شک سەرهەڵدان و سەقامگیربوونی دەوڵەتێکی کوردی لە ڕۆژئاوای سنوورەکانی ئێراندا، دەتوانێت کێشەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان قووڵتر، گرژتر و بەهێزتر بکات و ببێتە مەترسییەک بۆ یەکێتی جوغرافیایی و سیاسیی ئێران.

دووهەم دامەزراندنی دەوڵەتێکی کوردی لە ڕوانگەی کۆماری ئیسلامییەوە هەمیشە وەک پرۆژەیەک کە لە دەرەوەی سنوورەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە گەڵاڵە کرابێت چاوی لێدەکرێت کە ڕێگاخۆشکەرە بۆ دەستێوەردانی هەرچی زیاتری زلهێزگەلێکی وەک وڵاتە یەکگرتووکانی ئەمریکا لەو ناوچەیەدا. هەر لەو ڕوانگەیەوە کۆماری ئیسلامی، بوونی دەوڵەتێکی کوردی بە ئیسرائیلی دووهەم لە ناوچەکەدا شوپهاندووە کە وەک کەرەستەیەک بە دەست جیهانی ڕۆژئاواوە دەتوانێت سەرچاوەیەک بێت بۆ ئاژاوە و ئاڵۆزی زیاتر لە ناوچەکەدا. سروشتییە کە بەو تێگەیشتنە لە کێشەی کورد، کۆماری ئیسلامی دەوڵەتی کوردی وەک پێگەیەک بۆ نفوزیی سیاسی و نیزامیی ئەمریکا لە سنوورەکانی خۆیدا چاو لێدەکات و هەر بەو پێودانە وەک مەترسییەک لە سەر مان و مەوجوودیەتی خۆی لێکدەداتەوە. بەو تێڕوانینەوە لە سەر کێشەی کورد، کۆماری ئیسلامی بە ئەرکی خۆی دەزانێت کە لەهەمبەر جێبەجێ بوونی ئەو پڕۆژەیەدا ڕابوەستێت و دژایەتی هەر هەنگاوێک بکات لەپێناو دامەزراندنی دەوڵەتێکی کوردیدا.

باشە ئەو رێفراندۆمە بۆ سەربەخۆیی باشوور چ کاریگەرییەکی لە سەر پارچەکانی دیکە و بەتایبەتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەبێ؟

خودی بەڕێوەبردنی ئەو ڕیفراندۆمە بێ شک جێگای دڵخۆشی بەشێکی هەرە زۆری خەڵک لە بەشەکانی تری کوردستانە و کاریگەرییەکی ئەرێنی دەبێت لە سەر هەستی نەتەوەیی و هیوادار بوون بە داهاتوویەکی ڕوونتر.

جیا لەو کاریگەرییە سایکۆلۆجییە، بێگومان ئاکامی ئەو رێفراندۆمە و ئەوە کە سەرئەنجام چی لێ شین دەبێتەوە، پێم وایە بە پەرۆشەوە جێگای سەرنجی خەڵکی کوردستانە و دەتوانێت لە درێژخایەندا کاردانەوەی ماددی و دەستگری سیاسی و نەتەوەیی لێ بکەوێتەوە؛ بەو مانایەکە، ئەگەر لە باشووری کوردستان دەوڵەتێکی کوردی دابمەزرێت و خۆی سەقامگیر بکات و پشتیوانی و دانپێدانانی نێودەوڵەتی لەگەڵدا بێت، دەتوانین چاوەڕوانی ئەوە بین کە ئەو دەسکەوتە ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ بزوێنەرێکی بەهێز بێت بۆ خەباتێکی هەمەلایەنانەی شێلگیر، بەهێز و جەماوەریتر لە بەشەکانی تری کوردستاندا. دیارە هەر بەو رادەیە کە دامەزران و سەقامگیربوونی دەوڵەتی کوردی دەتوانێت هاندەر و بزوێنەر بێت، هەر بەو ڕادەیەش بوونی ڕێبەرایەتییەکی داهێنەر و دەستپێشخەر، ستراتیژییەکی ڕوون و یەکگرتووش لە نێو هێز و تواناکانی بەشەکانی تری کوردستاندا پێویستە کە کاریگەری ڕووداوێکی لەو چەشنە بەربڵاوتر، بەهێزتر و مانادارتر بکات.

زۆر جار گوێمان لە قسەیەکی پان ئێرانیستەکان دەبێ کە دەڵێن: "هەر شوێنێک کوردی لێ بێ، ئەو شوێنە ئێرانە". ئایا ئەو درووشمەیان و دژایەتییان لەگەڵ بەڕێوەچوونی رێفراندۆم لە پارادۆکسدا نین؟

دیارە پان ئێرانیستەکان و هەموو ناسیۆنالیستە فارسەکان زۆرتر لەو ڕوانگەیەوە ئەو قسەیە دەکەن کە لەڕاستیدا حاشا لە کێشەی کورد لە نێوخۆی ئێران بکەن و هەر لەو کاتەدا بوونی کوردستان وەک یەکەیەکی جوغرافیایی سیاسی و نەتەوەیی سەربەخۆ ڕەد بکەنەوە. هەربۆیە تەنانەت دەنگۆی دروست بوونی دەوڵەتێکیب کوردی یاخود هەنگاوێکی وەک رێفراندۆمی باشوور ئەوان تووڕە دەکات و لە هەمبەریدا دژکردەوە نیشان دەدەن.

کاریگەری ئەنجامی ڕێفراندۆم لە سەر گۆڕینی هاوکێشە سیاسییەکان و دێموکراتیزاسیۆنی ناوچەکە چی دەبێ؟ ئەوەیکە زۆر زەق و بەرچاوە، ڕاگەیاندنی رەسمی بەڕێوەبردنی ڕێفراندۆم لە باشوور لە ئاستی ناوچەکەدا لەباری سیاسییەوە، هاوئاهەنگ لەگەڵ دەوڵەتی فیدراڵی عێراق، دژایەتی دوو زلهێزی ناوچەکە، واتە ئێران و تورکیەی لێکەوتۆتەوە.

بەدوای ڕاپرسییەکەشدا من پێم وایە کە ئەو دژایەتییە درێژە دەکێشێت، هەرچەند سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان بەتەمایەکە لە ڕێگای وتووێژەوە رەزامەندی ئەو وڵاتانە بۆ قەبووڵکردنی دامەزراندنی دەوڵەتی کوردی، بەدەست بهێنێت، بەڵام شانسی ئەوە کە لەو کارەیدا سەرکەوتوو بێت، گەلێک ئەستەمە. هەربۆیە دەبێ چاوەڕوانی ئەوە بکەین کە پێوەندی نێوان هەرێمی کوردستان و ئەو وڵاتانە ئاڵۆزتر بێت. تا ئەو جێگایەش کە دەگەڕێتەوە سەر ڕەوتی دێموکراتیزاسیۆنی ناوچەکە، من پێم وایە پێش ئەوەیکە ڕێفراندۆم کاریگەرییەکی ئەوتۆی لەسەر ئەو ڕەوتە هەبێت، گەشە و پەرەئەستاندنی دێموکراسی لەو ناوچەیەدا پڕۆسەیەکی دوور و درێژە کە پێوەندییەکی ڕاستەوخۆی هەیە بە گەشەسەندن، ئەمنییەت و هێمنایەتی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئابووری، کەلتوری و ڕوشنبیریی ناوخۆی وڵاتانی ناوچەکەدا،کە تاڕادەیەکی زۆر هەتاکوو ئەمڕۆش وەک پێویست نەهاتۆتە ئاراوە و لە داهاتوویەکی نزیکیشدا بەهۆی شەڕ و پێکدادانی بەردەوام کە تایبەتمەندییەکی بەرچاوی ئەو ناوچەیە، چاوەڕوانی سەقامگیربوونی دێموکراسی لەو ناوچەیەدا ناکرێت.

بە لە بەرچاوگرتنی ئەوەیکە کوردستان زۆرتر لەگەڵ ئامریکا نیەتی دۆستایەتی هەیە و هاوکاتیش ئامریکا دوژمنی زۆری لە ناوچەکەدا هەیە، لە ئەگەری سەربەخۆیی کوردستاندا چ جۆرە هاوپەیمانییەک لە نێوانیاندا دێتە ئاراوە؟

ئەوەیکە لەو پێوەندییەدا زۆر گرینگە، ئەوەیەکە ناوەڕۆکی هاوپەیمانییە نێودەوڵەتییەکان بەدوای نەمانی شەڕی سارد و ڕووخانی بلوکی سوسیالیستی و سەرنەکەوتنی بیرۆکەی نەزمی نوێی جیهانی کە لەلایەن ئەمریکاییەکانەوە هاتە ئاراوە، ئاڵوگۆڕی قووڵی بەسەردا هاتووە.

ئەگەر لە سەردەمی شەڕی سارددا سنوورەکانی دەسەڵات و نفوزی سیاسی دوو بلوکی ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵات تاڕادەیەکی زۆر دیار بوو و بەزاندنی ئەو سنوورانە زۆر ئەستەم و مەترسیهێنەر بوون، ئێستا دەبینین هاوپەیمانییەکان گەلێک نەزۆک و لاوازن و دەکرێت زۆر بەسانایی تووشی ئاڵوگۆڕ و ئاڵووێرکردن بن. هۆکاری سەرەکی ئەو گۆڕانکارییە لەڕاستیدا دەگەڕێتەوە سەر ئەوەیکە هاوپەیمانییە نێودەوڵەتییەکان چیتر لە سەر بنەمای ئیدیولۆژی و جیهانبینییەکی دیاریکراو لە سەر کۆمەڵگای مرۆڤایەتی لە دنیادا پێناسە ناکرێن. بەڵکوو قازانج و بەرژەوەندییە ئابووری و سیاسییەکان ڕۆڵیکی سەرەکی دەبینن؛ بۆ نموونە ئەگەر تا پێش کۆتایی شەڕی سارد ئەمریکاییەکان بە ئەرکی سروشتی خۆیان دەزانی کە بەڕواڵەت جیهانی ئازاد و دێموکراتیک لەهەمبەر هەڕەشە و مەترسی جیهانی سوسیالیستی بەڕێبەرایەتی یەکێتی سۆڤییەت بپارێزن، ئێستا ئەو ئەرکە سروشتییە کەوتۆتە ژێر پرسیارەوە و ئەمریکاییەکان زۆر بە ئاشکرایی دەڵێن ئەگەر ئێمە قازانج و بەرژەوەندییەکی ئابووریی و سیاسی ئەوتۆمان دەست نەکەوێت، خۆمان لە قەرەی کێشە و گرفتەکان نادەین و مافی مرۆڤ و دێموکراسیش پێویست ناکا هەمێشە لە ڕۆژەڤی سیاسیی ئێمەدا بێت. ئەو تێڕوانینە لە سەر پێوەندییە نێودەوڵەتییەکان وای کردووە کە هاوپەیمانێتییە سیاسی و نیزامییەکان زۆر لەرزۆک بن. هاوپەیمانێتی کورد و ئەمریکاش دەبێت لەو چوارچێوەیەدا هەڵسەنگێنین و بیدۆزینەوە. پرسیار لەو پێوەندییەدا ئەوەیەکە ئایا دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی چ قازانجێکی بۆ ئەمریکاییەکان لێدەکەوێتەوە؟ ئایا کوردستان لەباری ئابوورییەوە خێرێکی ئەوتۆی بۆ بازاری ئابووری ئەمریکا هەیە کە سەرمایەگوزاری لە سەر بکا؟ کوردستانێک کە ژێرخانێکی ئابووریی لاوازی هەیە و لە جوغرافیایەکی داخراودا ماوەتەوە کە لە بوونی ڕێگایەکی سەربەخۆی ئازاد(وەک ڕێگای دەریایی یاخود هاوسنووربوون لەگەڵ دەوڵەتێکی دۆستی کوردستان) کە شاڕەگەیەکی چارەنوسسازە لە پەرە و گەشە و نەشەی ئابووری و دەست پێڕاگەیشتن بە بازاڕەکانی جیهانی بێبەرییە، تا چ ڕادەیەک بۆ ئەمریکاییەکان گرینگ دەبێت و ئایا ئەمریکاییەکان حازرن بازاڕی وڵاتانێکی وەک تورکیە، وڵاتانی عەربی و ڕەنگە لە دواڕۆژیشدا ئێران بە بازاری کوردستان بگۆڕنەوە؟ وڵامی ئەو پرسیارانە تا ڕادەیەک ڕەنگە ڕوون بێت، یانی لەباری ئابوورییەوە ئەمریکا شتێکی ئەوتۆی لە کوردستان دەست ناکەوێت، بۆیە دەبێت ئێمە چاو لە بەرژەوەندییە سیاسی و ژێئۆپۆلیتیکەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا بکەین کە ڕەنگە هاوپەیمانی ئەمریکا و کورد هێندێ روونتر بکاتەوە. لەو سۆنگەیەوە گرینگە کە ئێمەی کورد سەرنج بدەینە تێڕوانینی ئەمریکاییەکان لەسەر کێشەی کورد لە ناوچەکەدا. هەڵوێستی رەسمی ئەمریکاییەکان لەپێوەندیی لەگەڵ ڕێفراندۆمدا ڕەنگە باسەکەمان ڕونتر بکاتەوە.

ئەمریکاییەکان چ لە سەردەمی ئۆبامادا و چ لەو سەردەمەدا کە ترامپ لەسەر کارە و هەروەها ڕۆژئاوا بەگشتی و بەردەوام پێداگری لە سەر یەکێتی خاکی عێراق کردووە و دەیکەن و خوازیاری ئەوەن کە کورد، شیعە و سونییەکان لە چوارچێوەی عێراقێکی فیدراڵدا کێشەکانی خۆیان چارەسەر بکەن. ئەو هەڵوێستە بۆ ئێمە کە لە دەرەوەی پڕۆسەکانی بڕیاردانی بڕیاردەرانی سیاسی باشوری کوردستان و کاربەدەستانی سیاسی رۆژئاواین، لە خراپترین حاڵەتدا بێ باوەڕی ئەو لایەنانە بە پڕۆژەی دەوڵەتی کوردی دەخاتەڕوو کە ڕەنگە لایان وابێت لە درێژخایەندا بەرژەوەندییەکی ئەوتۆی بۆ وان تێدا نابێت و هەر بەو پێیە حازریش نین ڕاشکاوانە پشتیوانی ڕەسمی خۆیان لەو پڕۆژەیە دەرببڕن. بۆ ئەوە مەیدانی مانۆڕ و پاشەکشێی سیاسییان زۆرتر بێت. بۆیە هەروەک باسم کرد بەدوور لە هەر دڕدۆنگیەک لە مەبەست و سیاسەتی زلهێزێکی وەک ئەمریکا لەو ناوچەیەدا، ئێمەی کورد دەبێت لەو راستییە تێبگەین کە پێوەندییە نێودەوڵەتییەکان و هاوپەیمانییە ناوچەیی و جیهانییەکان چ لە ناوەڕۆکدا و چ لە ئاسۆ و ئامانجی داهاتوویاندا تووشی ئاڵوگۆڕ هاتوون و لەڕاستیدا نەزمی جیهانی بەدوای کۆتایی هاتنی شەڕی سارد لە حاڵی گوزار بۆ نەزمێکی تازەیە کە تا ئێستا سەقامگیر نەبووە. نەزمێک کە لەوێدا ڕەنگە ڕۆڵ و جێگای ڕۆژئاوا بەگشتی و بەتایبەتی ڕۆڵی ئەمریکا کەم ڕەنگتر بێتەوە و هەروەها ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئەو گرینگییە کە ئێستا بۆ ئەمریکای هەیە، لە دواڕۆژدا نەیبێت. جا لەو لێکدانەوەیەڕا بەو ئاکامە دەگەین کە زۆر چەتوونە لە ئێستادا باس لە شێواز و مەبەستی هاپێوەندیی ئەمریکا و کورد بەدوای ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی کوردستاندا بکەین. لێ بەلەبەرچاوگرتنی ئەو هەلومەرجە، پێویستە کورد وشیار بێت کە لەو سەردەمەدا نەبێتە کەواسووری بەر لەشکر و لە ڕاستیدا تەنیا لە چوارچێوەی ستراتیژیی نیزامی زلهێزە جیهانی و ناوچەییەکان گرینگی پێ نەدرێت. هەربۆیە زۆر گرینگە کە ڕێبەرایەتی کورد لە باشوری کوردستاندا زۆر هەستیارانە و بەرپرسانە سەرنج بداتە کاکڵ و ناوەرۆکی پێوەندییە نێودەوڵەتییەکان لەو سەردەمەدا و پتر لە هەمیشە بە پشت بەستن بە لێکدانەوەیەکی دروست لە سەر هێز و توانا واقعییەکانی ناوخۆی کۆمەڵگای کوردستان و بە هاودەنگی و هاوپشتییەکی بەهێزی ناوخۆیی، بڕیارێکی دروست لەسەر چارەنووسی سیاسی خۆی بدا.

بەڕێوەچوونی ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی باشووری کوردستان هاوکاتە لەگەڵ دۆخی خراپی سیاسی، ئابووری و کۆمەڵایەتی ناوخۆی ئێران و هەروەها گوشاری دەرەکی وەکوو گەمارۆ ئابوورییەکانی سەر ڕێژیم، پێتان وایە کە بوونی کۆی ئەو کێشانە، بتوانێ بە قازانجی گۆڕانکاریی لە ئێران و بەرژەوەندی نەتەوەکانی ئێراندا بشکێتەوە؟

من بەش بە حاڵی خۆم پێوەندییەکی ڕاستەوخۆ لە نێوان ڕێفراندۆم لە باشوری کورستان و نارەزایەتییە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکانی ناوخۆی ئێراندا نابینم و هەر بۆیەش ناتوانم کاریگەریی ئەو دوو لایەنە لە سەر یەکتری شی بکەمەوە. لە پێوەندیی لەگەڵ گەمارۆ ئابووریی و سیاسییەکاندا، ڕەنگە ئەو بۆچوونەی من لێرەدا زۆر نامۆ بێتە بەرچاو، بەڵام پێم وایە کە ئەو گەمارۆیانە لە سەر ڕێژیمە دیکتاتۆرەکان لە ٥٠ ساڵی رابردوودا هیچ دەسکەوتێکی ئەرێنییان لە پاشەکشە و بە چۆکداهێنانی ئەو ڕێژیمانە نەبووە. نموونەی هەرە بەرچاویشی ڕێژیمی ئێران و کوڕەی باکوورە کە سەرەڕای گەمارۆ هەمەچەشنەکان ئێستاش هەر درێژە بە ژیانی خۆیان دەدەن و شاڕەگی ژیانی کۆمەڵایەتی، ئابووریی و سیاسی خەڵکی ئەو وڵاتانەیان بەدەستەوەیە. ئەو گەمارۆیانە بەشێکی زۆری خەڵکی ئاسایی، پتر لە هەرکات گرێدراو بە ئیمکانات و کەرەسە و ئامرازەکانی ئابووریی، کۆمەڵایەتی و خزمەتگوزارییەکانی کە بەتەواویی لەژێر دەستی حاکمان و دەوڵەتانی ئەو وڵاتانە دایە، دەکات و بەو پێیە کۆنترۆڵ و زاڵبوونی ئەو ڕێژیمانە بە سەر ژیانی خەڵک زیاتر، بەهێزتر و تۆکمەتر کردوە. لەڕاستیدا ڕێژیمە تۆتالیتر و سەرکوتکەرەکان لە بوونی پێوەندییەکی بەربڵاو و هەمەلایەنەی ئابووریی، سیاسی و کۆمەڵایەتی و کەلتوریی خەڵکانی ئەو وڵاتانە لەگەڵ دونیای دەرەوە بێزارن و دەترسن، کەچی بەهەر ئەندازە ئەو پێوەندییانە لەنێوان خەڵکانی ئەو وڵاتانە و جیهانی دەرەوە بەربڵاوتر و بەهێزتر بێت، مەیدان بۆ ململانێ و دەربازبوون لە ئاڵقەی کۆنترۆل و زاڵبوونی دەزگا و دەست و پێوەندییەکانی سەر بەو ڕێژیمانە زیاتر دەکات و مەیدانی دروستکردن و هەڵبەستنی بەستێنی ڕق و بێزاری و دوژمنایەتیەکی درۆینە لە نێوان خەڵکانی ئەو وڵاتانە و دنیای دەرەوە بەرتەسکتر دەکاتەوە و ڕێگا بۆ دروست بوونی کۆمەڵگایەکی کراوە و ئازادتر خۆشتر دەکا. هەربۆیە من لەو باوەڕەدام گەمارۆی ئابووری زۆرتر بە زەرەری خەڵکی ئاسایی ئەو وڵاتانە تەواو بووە و هەمیشە خەڵکی ئەو وڵاتانە بۆ بژیوی ژیانی ڕۆژانەی خۆیان ملکەچ و داماوی دەستی دەسەڵاتدارانی ئەو وڵاتانە کردووە و لە ڕاستیدا هێز و توانا و متمانەبەخۆبوونی خەڵکی لە بەرەنگاربوونەوەی سیاسی لە هەمبەر ئەو ڕێژیمانەدا تا ڕادەیەکی بەرچاو کز و لاواز کردووە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٤ لەم ژمارەیەدا:

ــ قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان
ــ ڕاسان و پێشمەرگە
ــ ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن
ــ بورجی بابل
  • مەرگی نووسەر مەرگی نووسەر
    ئه‌وه‌ ده‌زانین ده‌ق، بە تەنیا بە دێڕێک ناڵێن کە لە لێزگەیەک وشە پێکهاتبێ که‌ واتایه‌کی ئاسمانی ("په‌یام"ی نووسەر-خودا)ی لێوه‌ده‌رچێ؛ به‌ڵکوو که‌شایه‌کی فره‌رەهەندە،‌ له‌ کۆمه‌ڵه‌ نووسینێکی جۆراوجۆردا، که‌ هیچ کامیان خاوەن رەسەنایەتی نین، له‌وێدا تێکه‌ڵ به‌ یه‌ک ده‌بن و له‌یه‌ک ده‌نگوێن.
  • سامانی وڵات بۆ تیرۆریستان، وێرانی و دواکەوتوویی بۆ کوردستان سامانی وڵات بۆ تیرۆریستان، وێرانی و دواکەوتوویی بۆ کوردستان
    ئێستا دوای تێپەڕبوونی ماوەیەکی زۆر لە ڕووداوەکە، خەڵکی ناوچەکە لە زۆر ڕووەوە لە ژێر گوشاردان و سەرمای زستان و باران لەلایەک، نەبوونی خانوو یان تەنانەت لە هەندێک شوێن خێوەتیش لەلایەکی‌تر خەڵکی نیگەران کردووە.
  • راسان و پێشمەرگە راسان و پێشمەرگە
    لە راساندا گۆڕەپانی خەبات ئەوەندە بەرفراوان بووە كە دەرفەتی بۆ یەك بە یەكی ئەندامانی كۆمەڵگا رەخساندووە تاکوو بەپێی شوێن و رێگەی خۆی هەنگاو بنێت و هیچ جیاوازییەك لە بواری ئەرك و جێبەجێ كردنەوە بوونی نییە، تەنیا ئەوە پێویستە ئەو كردارە لە خزمەتی رزگاركردنی نەتەوەدا بێت.
  • بوومەلەرزەی ڕۆژهەڵات و پێکدادان لە نێوان ناسیۆنالیزمی ئێرانی و کوردیدا بوومەلەرزەی ڕۆژهەڵات و پێکدادان لە نێوان ناسیۆنالیزمی ئێرانی و کوردیدا
    هەموو لایەک دەبێ باش بزانن کە شارستانیەت و کولتوور شتی دینامیکن و لە رەوتی مێژوودا دەتوانن تووشی ئاڵوگۆڕ بن، بەرز بن یان لەنێوبچن.
  • زەمەن تێدەپەڕێ و لێقەوماوانی کرماشان هێشتا بێ‌ماڵ و حاڵن زەمەن تێدەپەڕێ و لێقەوماوانی کرماشان هێشتا بێ‌ماڵ و حاڵن
    دوایین ڕاپۆرتە پێوەندیدارکان بە بارودۆخی ژیان پاش بوومەلەرزەی ٢١ی خەزەڵوەر لە پارێزگای کرماشان کە زۆرتر له ١٠هزار کوژرا و بریندا لێکەوتەوە، دەری دەخات کە سەرباری تێپەڕینی زۆرتر له سێ هەفته بەسەر ئەم تراژێدیا، هێشتا هیچ هەنگاوێکی شوێندانەر بۆ ساڕێژکردنەوەی برینی زامداران هەڵنەگیراوە.
  • کارەساتی بومەلەرزه لە کرماشان و بێخەمیی ڕێژیم کارەساتی بومەلەرزه لە کرماشان و بێخەمیی ڕێژیم
    ئەمە لە حاڵێکدایە کە بەشێکی کەم لە ماڵە ڕووخاوەکان پشکێندراون و ئاماری بی سەروشوێنەکان هێشتا دیار نییە و مەزەندە دەکرێ کە ئاماری کوژراو و بریندارەکان زۆرتر بێت.
  • قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان
    لە ئاخاوتنێکدا لە ٨ی مارسی ١٩٨٩ی زایینیدا، دوکتور قاسملوو پێداگری لەسەر ئەوە دەکا کە "خەبات بۆ ئەوەی ژن مافی خۆی وەربگرێ، بە هیچ شێوەیەک جودا نییە لە خەباتی میلەتەکەمان بۆ دێموکراسی و خودموختاری."
  • یاسا هەڵاواردەکان ساڵانە میلیاردها دۆلار زیان بە رۆژهەڵاتی ناوەراست دەگەیەنن یاسا هەڵاواردەکان ساڵانە میلیاردها دۆلار زیان بە رۆژهەڵاتی ناوەراست دەگەیەنن
    چونکە تا کاتێک ژنانی عەرەبستان بتوانن بە بێ مۆڵەتی پیاوی بنەماڵە – باوک، هاوسەر، جاری وایە تەنانەت کوڕەکەی خۆی – کار بکەن، بڕۆنە سەفەر، کاروباری یاسایی ئەنجام بدەن و بەشێوەیەکی دیکە بەشداری لە ژیانی کۆمەڵایەتی بکەن، وڵات ناتوانێ هەست بە هێزی ئابووری نیوەی دیکەی کۆمەڵگا بکات.
  • ئێرە ڕۆژهەڵاتە بە کاتی کرماشان ئێرە ڕۆژهەڵاتە بە کاتی کرماشان
    لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا بەردەوام باس له نەبوونی خزمەتگوزاری و گوێنەدانی بەرپرسانی ڕێژیم لەو بارەیەوە کراوە بەچەشنێک کە نەتەنیا یارمەتی بە خەڵک نادەن بەڵکوو تەنیا بۆ سەیر و سیاحەت دەچنە شوێنی بوومەلەرزەکە؛ ئەو باسەش لە ڕاگەیەندنەکانی ڕێژیم لەوانەش "ایرنا" و "ایسنا" بڵاو بووەتەوە هەروەها هەندێک لە ڕۆژنامەکانی ڕێژیم وەک "ابتکار" بە تیتری گەورە نووسیان "تور زلزلە گردی!" .
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    واتای دووهەم: ئەو ڕێژە ئاوە، بۆ وەدیهێنانی خواست و ویستی کۆماری ئیسلامی زۆر کەمە، واتە ژینگە گەورەترین بەربەستی سەر ڕێی کۆماری ئیسلامییە بۆ وەدیهێنانی خەونەکانی.
  • ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن
    شەڕی داگیرکەرانی کوردستان بەرامبەر بە نەتەوەی کورد بە گشتی و هێزی پێشمەرگەی کوردستان بەتایبەتی، تەنیا بە ڕوبەڕووبوونەوەی نیزامی نەبەستراوەتەوە بەڵکوو دوژمن لە ڕێگای جیاجیا و یەک لەوان پڕوپاگەندەی بێبنەما بەردەوام هەوڵ دەدات پرش و بڵاوی لە نێو ماڵی کوردان دروست بکات تاکوو بەمشێوەیە زیاتر بتوانێت بە ئامانجە گڵاوەکانی بگات.
  • بورجی بابل بورجی بابل
    رووداوە کۆنە مێژووییەکان و تەنانەت ئوستوورەکانیش دەڵێن بۆ ئەوەیکە کۆمەڵگایەک لاواز بکەی تاکوو خۆی بەرەو پووکانەوە بڕوا، باشتر وایە کە ئاژاوەی تێ بخەی و خۆیان بە خۆیانەوە سەرقاڵ بکەی تاکوو هەم گرفتە سەرەکییەکە لەیاد بکەن و هەم تەنیا بە نێوخۆیانەوە خەریک بن و خۆیان ببنە هۆکاری داڕزاندنی خۆیان.
  • عەلی ئەشرەف مورادی: ئەو ڕێژیمە، کارەساتەکانیش بە دەرفەتێک بۆ سەرکوت، چەوساندنەوە و تۆڵەئەستاندنەوە لەو گەلە مافخوازە دەزانێ عەلی ئەشرەف مورادی: ئەو ڕێژیمە، کارەساتەکانیش بە دەرفەتێک بۆ سەرکوت، چەوساندنەوە و تۆڵەئەستاندنەوە لەو گەلە مافخوازە دەزانێ
    لە پێوەندی لەگەڵ زەویلەرزەی پارێزگای کرماشاندا، بەرێزعەلی ئەشرەف مەجیدی، ئەندامی جێگری کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران وڵامی چەند پرسیارێکی ڕۆژنامەی کوردستانی داوەتەوە کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک
    بەڵام وتووێژ و کارکردن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی لە هەندێک بابەت دا زۆر جیاوازییەکی لەگەڵ قسەکردن لەگەڵ ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی دا نییە بەڵکوو لەوانەشە خەساری زۆرتر بێت؛ بۆیە لە پێوەندی لەگەڵ ئەو نزیک‌بوونەوە پێویستە چەند خاڵ بەم شێوەی خوارەوە لە بیر نەکرێن.