• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٢ی سێپتامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٣١ی خەرمانانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

٢٥ی گەلاوێژ، رۆژی باوەڕ بە هێزی بە کۆمەڵ

زایینی: ١٦-٠٨-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٥/٢٥ - ١٣:٥٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
٢٥ی گەلاوێژ، رۆژی باوەڕ بە هێزی بە کۆمەڵ
مەجید حەقی

بیست و پێنجی گەلاوێژی هەموو ساڵێک وەبیرهێنەرەوەی رۆژێکە کە خەباتی کورد لە قۆناغی سەرۆک خێڵی و رێبەرانی کاریزمای تاقانەوە بە کردەوە بەرەو قۆناغی رێبەری بە کۆمەڵ و بریاری بەکۆمەڵ تێپەر بوو.

قۆناغێک کە هاوکات لە شوێنە جۆراوجۆرەکانی جیهان پێڤاژۆی هزری بەکۆمەڵ و رێبەری بە کۆمەڵ جێی دەگرت و بەرهەمی خەباتی بە کۆمەڵ سەرکەوتن و سەربەخۆیی وڵاتان بوو.

دەتوانین بێژین رۆژی بیست و پێنجی گەلاوێژ رۆژی بڕوا بەخۆبوونی نەتەوایەتی و بەکۆمەڵ کردنی خەباتی رزگاریخوازانەیە. هەموومان لە ژیانی خۆماندا هەوڵ دەدەین وێڕای تێگەیشتن لە ژینگەی دەوروبەری خۆمان ژیانی چاکترمان هەبێت. کۆمەڵگایەک کە بندەست بێت مرۆڤەکانی ناتوانن بەختەوەری راستەقینە بچێژن و ئاواتەکانی خۆیان وەدی بێنن. هەرچەند لەوانەیە تاک و ترووک کەسانێک هەبن لە هەندێک بواری سنوورداری ژیاندا سەرکەوتووش بن.

بۆ ئەوەیکە مرۆڤ بتوانێت بەو ئاستە لە بەختەوەری بگات، پێویستە کۆمەڵگا بەو ئاستە لە ژیان بگات کە بتوانێت ژینگەی گەشەکردن بە ئەندامانی خۆی پێشكەش بکات. شەش مانگ دوای دامەزراندنی حیزبی دێموکرات، کۆماری کوردستان لە سەر دەستی پێشەوای گەلی کورد قازی محەممەد دامەزرا؛ کۆمارێک کە لە ماوەی ژیانی کورتیدا بوو بە هۆی ئەوەی کورد بڕوابەخۆیی پەیدا بکات و بۆ دواڕۆژێکی هیوابەخش هەوڵ بدات.

دامەزراندنی حیزبی دێموکرات بۆ گەلی کورد کۆکردنەوەی هەموو ئەزموونەکانی رابردوو لە قاڵبێکی نوێ و بەکارهێنانی هێز و توانای بە کۆمەڵە. چونکە دامەزرێنەرانی حیزبی دێموکرات لەو بڕوایەدا بوون کە هێزی پێکەوە بوونمان زیاترە لە هێزی تاک تاکی کۆمەڵگا بەجیا. ئەمە بنەمای گۆڕانێکی نوێ لە کۆمەڵگایەکدا پێک دێنێت کە بەسەدان ساڵ لە چوارچێوەی خێل، عەشیرە و ناوچەگەراییدا ژیاوە و هزری کوردستانی لە چوارچێوەی ناوچەی خۆیەوە بینیوە. نموونەی هەرە بەرچاوی ئەو بیرۆکەیەش دامەزراندنی کۆماری کوردستان، شەش مانگ دوای دامەزراندنی حیزبی دێموکراتی کوردستان و هاوژینی پێکهاتەکانی کوردستان لە ناوچەی ژێر دەسەڵاتی کۆمار بوو.

بە ئاوڕێک لە رابردووی پڕلەشانازی حیزبی دێموکرات جێی خۆیەتی ئەسڵی رەخنە لە خۆگرتن لە بیر نەکەین؛ ئێمە زیاترمان پێدەکرا، دەمانتوانی کۆمەڵگای سیاسی کوردستان و خەباتی نەتەوایەتی کوردستان بە ئاستێکی بەرزتر لە ئەمڕۆ بگەیەنین گەر لە رابردوودا زیاتر سەرنج بدرایەتە پەروەردەی رێکخراوەیی و کۆمەڵایەتی لە هەموو ئاستەکاندا. ئەگەر رێبەری سیاسی لە سەر گەشەی خۆجێیی سەرمایەگوزاری زۆرتری بکردایە و رۆحی نەتەوایەتی و گەشەی ناوخۆیی لە بوارەکانی یەکسانی کۆمەڵایەتی، ژینگەپارێزی، بەرهەمهێنانی خۆجێی بکردایەتە بەشێک لە سیاسەت و پەروەردەی کۆمەڵایەتی خۆی؛ ئەمەش بەو واتایە دێت کە گەیشتن بە ئامانجی گەورە لە رێگای هەنگاوە بچووک و بەرنامە بۆ دارێژراوەکانەوە مسۆگەر دەبێت.

دەسپێکی "ڕاسان" و قۆناغی نوێی خەبات پێمان دەڵێت دەبێ وێڕای ئەوەیکە لە رێگا دەرۆین دەبێ جادەکانی ئاوەدانکردنەوەی کۆمەڵگایەکی چالاک، بەهێز و رێکخراو ئاوەدان بکەینەوە. کۆماری ئیسلامی ئێران لە ماوەی دەسەڵاتی داگیرکەرانەی خۆیدا هەموو تانوپۆیەکانی کۆمەڵایەتی و پێکەوە ژیانی کوردستانیانی پچراندووە و بە بڵاوکردنەوەی کەشی ناهومێدی، ژێنۆسایدی سایکۆلۆژی، کۆمەڵایەتی، ئابووری، ژینگەیی و مرۆڤی دژی نەتەوەکەمانی جێبەجێ کردووە. ئێمە لە قۆناغێکدا دەژین کە گرینگ نییە خەڵکان و رێکخراوەکانی دیکە لە پێوەندی لەگەڵ ئێمە دەڵێن چی، بەڵکوو ئەوەی گرینگە ئەوەیە کە ئێمە رێگایەک هەڵبژێرین کە خزمەت دەکات بە گەشەکردنی پرسی نەتەوایەتی و خەباتی رزگاریدەرانەمان و خزمەت دەکات بە بەرەوپێش چوونی نەتەوەی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان. ئەمڕۆ کاتی ئەوە هاتووە سەرمایەگوزاری لە سەر رێبەرانی داهاتووی ناو کۆمەڵگا بکرێت و کۆمەڵگا بەرەو خۆسازماندەری و خۆبەرێوەبەری و خۆپەروەردەیی هان بدرێت. سەردەمی ئەوە هاتووە هەموو بوارەکانی ژیان ببێتە خاوەنی قارەمانی تایبەت بەخۆی و قارەمانێتی و کاریزما تەنیا لە یەک یان چەند تاکێکدا نەبیندرێت. بەوە هێزی بڕوابەخۆبوونی کۆمەڵ بەرینتر دەبێت و خەبات و بەرەوپێش چوون دەبێتە ئامانج و ئەرکێکی هاوبەش. ئەزموونێک کە شەهیدانی راسان لە ساڵی پارەوە بە ئێمەیان سەلماند راست بریتی بوو لەوەیکە ئێمە دەبێ ئاسۆی خۆمان بەرفراوانتر بکەین، بوێرانە بڕوامان بەخۆمان هەبێت بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانمان.

ئەزموونی بیست و پێنجی گەلاوێژی ساڵی ١٣٢٤ و دامەزراندنی کۆماری کوردستان و هەروەها ئەزموونی ئەمڕۆی باشوور و رۆژئاوای کوردستان بۆمان دەسەلمێنن کە خەباتی نەتەوایەتی پێویستی بە ئاوەدانکردنی کۆریدۆر و رایەڵکەی پێوەندی بەرفراوانی ناوخۆیی و دەرەکی هەیە. قۆناغی ئەمڕۆی خەبات دەبێ بتوانێت هەلومەرجەکانی ناوخۆییش بقۆزێتەوە و بزاڤی نەتەوایەتی بکاتە پرسێکی سەرەکی لە ئاست سەرانسەری ئێراندا و پرسی کورد لە چوارچێوەی رۆژهەڵاتی کوردستان بەرەو هەموو بەشەکانی ئێران گەشە بدات. ئەوەش پێویستی بە رەچاوکردنی سیاسەتێکی نوێ و بەرفراوانترکردنی بیرۆکەی راسان هەیە. لە جیهانی تۆڕەکانی پێوەندیدا پێویستیی ستراتێژیکی گەشەکردنی بڕوابەخۆبوونی کۆمەڵایەتی و گەشەکردنی ناسنامەی هاوبەش لە ئاستی تاکەکانی کۆمەڵگادا لە هەموو سەردەمی پێشوو زیاتر خۆی دەنوێنێت. ئەمە بە واتای شیکردنەوەیەکی ئەمڕۆیی و یەکگرتووخوازانەی فرەڕەهەند لە کۆمەڵگادایە.

گەشەکردنی پەروەردەی بەخۆباوەری لە سەر بنەمای تاکەکەس، گرووپ و کۆمەڵگادا دەبێتە هۆی ئەوەیکە بتوانین جوانتر و خێراتر پێوەندی و ویستەکانی خۆمان لەگەڵ دەوروبەری خۆمان باس بکەین و هاندەر و یارمەتیدەری ئەوان بین بۆ ئامانجە هاوبەش و مرۆڤایەتییەکانمان. ئەمڕۆ حیزبی دێموکرات لە هەموو کاتێک زیاتر پێویستی بەوە هەیە کە پڕەنسیپەکانی بنەمایی خۆی گەشە پێبدات و بەکۆمەڵیان بکات و هاوکات کەشی کراوەیی و قبووڵکردنی جیاوازییەکان لە ناوخۆدا گەشە پێبدات.

بەوە وزەی پۆزەتیڤ و هیوابەخش لە نێو کۆمەڵگادا گەشە دەکات و بیست و پێنجی گەلاوێژ دەبێتە رەمزی خۆباوەری و پێناسەی وزە هاوبەشەکان.

حیزبی دێموکرات بە هۆی بەرپرسایەتییەک کە لە ئەستۆیدایە زۆرجار بەرەوڕووی رەخنە و هێرشی توندی لایەنگرانی پرسی نەتەوایەتی دەبێتەوە کە ئەم مەسەلەش لە شوێنی خۆیدا ئاستی بەرپرسایەتی حیزبی دێموکرات نیشان دەدات. ئێمە دەبێ بنەماکانی دیالۆگێکی کراوە و ئاوەدانکەرەوە (constructive) بۆ گەشەی هاوبەش پێک بێنین. هەمووی ئەوانەش لە پێناو گەشەکردنی رۆحی بیست و پێنجی گەلاوێژ و راسانەوەی کۆمەڵگایە لە هەموو ئاستەکانی خۆیدا. حیزبی دێموکراتی سەردەمی ڕاسان دەبێ حیزبێکی کراوەتر، بەتۆلێرانستر، هەمەگرتر و خاوەنی قووڵایی ستراتێژیکی پان و بەرینتر بێت و هەموو تواناکانی کۆمەڵگا لەخۆیدا کۆ بکاتەوە بۆ رێبەری کردنی بزووتنەوەی رزگاریخوازانەی رۆژهەڵاتی کوردستان.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠٨ لەم ژمارەیەدا:

ــ توتالیتاریزم و کۆمەڵگا
ــ شار جمەی دێ
ــ خاکی سووتاووەک تاکتیک یان ستراتێژی؟
ــ کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
  • کاوە بەهرامی: ڕاسان هێمای خەباتی ڕۆژهەڵاتە و رێژیم بە گەورەترین مەترسی بۆ سەر مانەوەی خۆی دەزانێ کاوە بەهرامی: ڕاسان هێمای خەباتی ڕۆژهەڵاتە و رێژیم بە گەورەترین مەترسی بۆ سەر مانەوەی خۆی دەزانێ
    چالاکانی سیاسی لەو باوەڕەدان، ناوەندە ئەمنییەکان و سوپای پاسداران لە ماوەی چەندین ساڵی رابردوودا بە بەڕێوەبردنی مانۆڕ و میلیتاریزە کردنی ناوچە کوردنشینەکانی ئێران، ویستوویانە سیمایەکی نائەمن لە ناوچە کوردنشینەکان نیشان بدەن و بەو هۆیەشەوە هەتا ئێستا بە شێوەی پلان بۆداڕێژراو پیشیان بە گەشە سەندنی ئابووری ناوچە کوردنشینەکان گرتووە.
  • ڕەساڵەتی تەنز له شێعری \ ڕەساڵەتی تەنز له شێعری "مەلا مارف کۆکەیی"دا
    ته‌نز یه‌کێک له شێوازە کاریگه‌رەکانی ئاخاوتنی ئه‌دەبی و هونه‌رییه. ئه‌م شێوازه ئاخاوتنه یه‌کێک له لقەکانی ئه‌دەبیاتی ڕەخنه‌گرانه و کۆمەڵایه‌تییانه‌ به ئه‌ژمار دێت.
  • خاکی سووتاو وەک تاکتیک یان ستراتێژی؟ خاکی سووتاو وەک تاکتیک یان ستراتێژی؟
    تێکدانی سرووشتی کوردستان بەمەبەستی تێکدانی ژیانی خەڵک و دەربەدەرکردنیان دەکرێ؛ بۆیە دەبێ ئەو سیاسەتە چەپەڵ و گەماڕەی داگیرکەران هەرچی زیاتر لەقاو بدرێ و پێش بەو وێرانکارییە بگیردرێ. ئەو سیاسەت و پیلانانەی دوژمن لە پێش هەموو شتێکدا دژی زاگۆن و کونوانسیۆنەکانی نەتەوەیەکگرتووەکان و بەتایبەتی کونوانسیۆنی مافی مرۆڤە.
  • کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
    لە سەدەی سێیەمی کۆچیدا کرماشان لە چوارچێوەی دەسەڵاتی "سەفارییەکان"دا بووە، بەڵام گرووپێک لە شیعە کوردەکانی کرماشان بەناوی "حەسەنویە" (حکوومەتی ئالی حەسەنویە)یان دامەزراندووە کە نزیکەی نیو سەدە لەوێ دەسەڵاتیان هەبووە.
  • سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان
    ئەگەر ڕێگای ئەوەشمان پێ بدرێت كە بتوانین وەك گریمانەیەك سیاسەت لە دەرەوەی پانتایی كۆمەڵایەتی دابنین بۆ ئەوەی بتوانین پەیوەندی نێوان ئەم دووانە لە ئاستی ئانۆمیدا شی بكەینەوە، پێویستە بڵێین دوای هەر گۆڕانێكی بناغەیی لە كۆمەڵگا نۆڕم و بەها كۆمەڵایەتییەكان بە شێوەیەكی بنچینەیی دەگۆڕێن و نۆڕم و بەهای كۆمەڵایەتی نوێ جێگایان دەگرنەوە.
  • سەرنجێک لە بایەخ و دیاردە مودێڕنەکان لە ئێراندا سەرنجێک لە بایەخ و دیاردە مودێڕنەکان لە ئێراندا
    ئەوە حاشاهەڵنەگرە کە کۆمەڵگەی مەدەنیش وەک زۆرینەی بەها ئەوڕۆییەکان چەمکێکە کە لەسەر دیاردەیەکی بەرهەست و عەینی لە نێودڵی کۆمەڵگەی رۆژئاوایی هاتووەتە دەر.
  • توتالیتاریزم وكۆمەڵگا توتالیتاریزم وكۆمەڵگا
    هەربۆیە ئیدی ڕێبەر دەبێتە ئەفسانە و بەقەولی "ئینیا تسیۆسیلۆنێ" كە لە كتێبی مەكتەبی دیكتاتۆرەكان‌دا دەڵێ: «ڕێبەر دەبێتە ئەفسانەی تاكی خۆبە زلزان .» جارێك دەبێتە "سێبەری خودا" و جارێك دەبێتە "نوێنەرو جێبەجێكاری فەرمانی خودا".
  • ئامانجە شاراوەکانی پشت رێککەوتنەکەی نێوان حیزبوڵڵای لوبنان، رێژیمی ئەسەد و داعش ئامانجە شاراوەکانی پشت رێککەوتنەکەی نێوان حیزبوڵڵای لوبنان، رێژیمی ئەسەد و داعش
    ٥- پاش ئەوەی کۆریدۆری تاران - بەیروت لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە تێک درا بۆ ئەوەی رێگایەکی وشکانی بەرەو هاوپەیمانەکانی و بەرەو دەریای سپی ناوەراست بۆ خۆی بکاتەوە_ هەرچەند ئەو کۆریدۆرە پێشتر لەلایەن سەرۆکی هەرێمی کوردستانەوە تێکدرا لەوەی کە ئیزنی بە ئێران نەدا لە رێگای کوردستانەوە رێرەوێک بەرەو سوریا بکاتەوە_ ئێستا دەیهەوێ بە بەهانەی هێزەکانی داعش لە رێگای حەشدی شەعبییەوە ئەو رێگایە بەرەو لوبنان بکاتەوە کە گومانم هەیە لەمەشیاندا بەئاسانی بتوانێ ئەو پلانەی جێبەجێ بکات چونکە لەمێژە ئەمریکا بەو خەونەی ئێرانی زانیوە.
  • گەورەترین لەمپەری سەر ڕێگای ئێران بۆ سازکردنی هیلالی شیعی و پەرەدان بە تووندرەویەکان بوونی هێزی سەربازی ئامریکایە گەورەترین لەمپەری سەر ڕێگای ئێران بۆ سازکردنی هیلالی شیعی و پەرەدان بە تووندرەویەکان بوونی هێزی سەربازی ئامریکایە
    ئەگەرچی هیلالی شیعی بۆتە هۆی کۆنترۆڵی وڵاتانی عەرەبی و کێبڕکێ چەک‌وچۆڵییەکان بە قازانجی کۆمپانیا ئامریکاییەکان شکاوەتەوە و ئەوەش رەوایی بە مانەوەی درێژماوەی ئامریکا دەبەخشێت بەڵام بە دوو هۆکار ئامریکا ئەوە بە قازانجی درێژماوەی خۆی نابینێت.
  • دەوڵەتی موازی؛ كاریگەرترین پیلانی ڕێژیم بۆ مانەوه له دەسەڵات به هەر نرخێک بێ دەوڵەتی موازی؛ كاریگەرترین پیلانی ڕێژیم بۆ مانەوه له دەسەڵات به هەر نرخێک بێ
    بەڵام له دوای شەڕ هەست به كەڵك و بەكارهاتوویی ئەو هێزه كرا، چۆن ئەو هێزە له قوڵایی خەڵكەوه و له ناوچه جیاجیاكانی وڵات وەكوو بەلووچستان، باکوور و باشوور و كوردستان پێکهاتبوو و هەروەها ئەو لاوازیەی کە ئەرتەش هەیبوو ئەو هێزە نەیبوو و سەرەڕای ئەوەش سپای پاسداران هێزێکی ئیدئۆلۆژیک بوو.
  • شار جمەی دێ شار جمەی دێ
    ئەمە یەکەم سووکایەتی و ستەم نەبوو و دوایینیشیان نییە، بەڵام ستەمکاریەکە ئەوەندە روون و ئاشکرا بوو کە خوێنی خەڵکی وەجۆش هێنا و لە کردەوەیەکی مەدەنی و ئاشتیخوازانەدا شاریان داخست و چوونە بەردەم فەرمانداری تاکوو داوای دادپەروەری بکەن.
  • حەسەن شەرەفی: ئەوانەی ڕێژیمی ئێران پێی دەڵێت شەیتانی گەورە و دوژمن، بە کردەوە دەبنە جیرانی کۆماری ئیسلامیی ئێران حەسەن شەرەفی: ئەوانەی ڕێژیمی ئێران پێی دەڵێت شەیتانی گەورە و دوژمن، بە کردەوە دەبنە جیرانی کۆماری ئیسلامیی ئێران
    سەردانی سوپاسالاری ئێران بۆ تورکیە، ئامانج و بەرنامەیان لەو کاتە هەستیارەدا مژاری دیمانەی ئەمجارەی کوردستانە لەگەڵ بەڕێز حەسەن شەرەفی، جێگری سکرتێری گشتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین.
  • سەربەخۆیی باشوور وەک دەرفەتێک بۆ دەوڵەتسازی و دێموکراسیی سەرکەوتوو سەربەخۆیی باشوور وەک دەرفەتێک بۆ دەوڵەتسازی و دێموکراسیی سەرکەوتوو
    هەوڵێکی وا دەتوانێ دوو سوودی هەبێ: لەلایەک، بە دەسنیشان‌کردنی لێکچوون و جیاوازییەکانی باشووری کوردستان لەگەڵ وڵاتانی دیکە، دەتوانین باشتر ڕاڤەی ئەو مەسەلەیە بکەین، لەلایەکی دیکەوە، دەشێ بەرچاوڕوونی لەمەڕ قۆناغەکانی پاش سەربەخۆیی باشووری کوردستان وەدەست بێنین.
  • هەڵسەنگاندنێک لەسەر \ هەڵسەنگاندنێک لەسەر "ڕاسان" و "دەروونی کوردستانی ڕۆژهەڵات"
    بۆ هەڵسەنگاندنی ئەوە کە هەتا ئێستا ڕاسان هەتا چ ڕادەیێک تێکەڵ بە دەروون یان ڕەوانی خەڵکی شەقامی کوردستانی ڕۆژهەڵات لە ناوخۆدا بووە ناچارم مێژویێکی کورتی ڕابردوو بهێنمەوە بەرباس کە لانیکەم لەم شارە کە من تێیدا دەژیم لە دەرونی مرۆڤەکان وخەڵکی تا ڕادەیێک جێگای خۆی کردبوویەوە.