• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

كۆڵبەری لە نێوان كێشە و پیشەدا

زایینی: ٢٢-٠٨-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٥/٣١ - ٢١:١٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
كۆڵبەری لە نێوان كێشە و پیشەدا
عەبدوڵڵا ڕەسووڵی

ئەمڕۆ كۆڵبەری لە خۆرهەڵاتی كوردستان بووەتە دیاردەیەكی تایبەت و نموونەی لە هیچ شوێنێكی دیكەی ئەم جیهانەدا نابیندرێتەوە. ئەمەش تەنیا ئەوەمان پێدەڵێت كە بەس لەم ساتە مێژووییەدا لەم چەشنە کارانە هەیە، بەڵكوو چەندەش بمانەوێت مێژوو شەنوكەو بكەین ناتوانین نموونەیەكی مێژوویی لەو چەشنە ببینینەوە. بەهۆی ئەوەیکە كۆڵبەری دیاردەیەكی تایبەتە لە شوێنێكی جوگرافیایی و حاڵەتێكی بێوێنەیە و لە نێوان كێشەی كۆمەڵایەتی و ئابووری و پیشە و كاردا بووەتە بەرداشی نێوان دوو ئاش.

لەلایەكەوە حكوومەتی ئێران و لایەنە بەرپرسەكان هەوڵ دەدەن بە شێوازی جۆراوجۆر ئەم دیاردە كە كێشەیەكی كۆمەڵایەتی و ئابوورییە لە پێستی ڕاستەقینەی خۆی دەربێنن و بە شێوازی یاسایی و مۆڵەتدار و گرتنەبەری هەزاران ڕێوشوێنی دیكە كێشەی كۆڵبەری وەك پیشەیەك پیشان بدەن. لەم ڕوانگەوە كۆڵبەری دەبێتە پیشەیەك وەكوو هەزاران پیشەی دیكە لە نێو كۆمەڵگادا و بەم شێوە هۆكارەكان و ناوەڕۆكەكەی بەتەواوی دەستكاری دەكرێت و مانای ڕاستەقینەی خۆی لەدەست دەدات.

ئەمەش لەوێدا بەدەر دەكەوێت كە حكوومەت كارتی كۆڵبەری بە كۆڵبەران دەدات و ڕێگایان پێدەدات ئەو كارە بكەن.

هەڵبەت لێرەدا پێویستە دژیەكییەك كە لە نێو ئەم كارەدا بوونی هەیە ڕوون بكەینەوە؛ ئەم دژیەكییەش لەوێدا بەدەر دەكەوێت کە ئەگەر كۆڵبەری پیشەیە بۆچی لە ڕێگای یاسایی و سنووری یاساییەوە ئەنجام نادرێت و پێویستە كۆڵبەران ڕێگای نایاسایی بگرنە بەر بۆ گواستنەوەی كەلوپەلەكانیان؟ ئایا كاتێك پیشەیەك لە وڵاتێك ڕێگای پێدەدرێ کە بوونی هەبێت بۆ نابێ سوود لە ڕێگا ڕەسمییەكان وەربگرێت؟

لە ڕاستیدا خوێندنەوەی دیاردەی كۆڵبەری لە خۆرهەڵاتی كوردستان ناكرێت وەكوو پیشەیەكی ئابووری و بازرگانی سەیر بكرێت. لەبەرئەوەیکە جەوهەری ڕاستەقینەی ئەم دیاردە لەوێدا بەدەر دەكەوێت كە ئەم دیاردە خۆی دەرئەنجامی كێشەگەلێكی دیكەیە و دیسان خۆی بووەتەوە بە كێشەیەكی گەورەتر، بەو مانایە كە بەهۆی قەیرانی ئابووری لە ئێران و بەرزبوونەوەی ڕێژەی بێكاری و هەروەها دواخستنی ئاستی ئابووریی كوردستان لە ئاست ناوچەكانی دیكە و پێداویستی سروشتی دانیشتوان بۆ دابینكردنی بژیوی ژیانیان و بوونی گواستنەوەی کەلوپەلگەلێك كە بەپێی یاسا قاچاغ و پێویستی خەڵكن، تێكڕا بوونەتە هۆی ئەوەیكە كێشەی كۆڵبەری لە كوردستان سەرهەڵبدات.

خودی كۆڵبەریش وەكوو دیاردەیەكی كۆمەڵایەتی و ئابووری بووەتە هۆی ئەوەی دیسان كێشەی دیكەی كۆمەڵایەتی دروست ببێت. بەو مانایە كە كاتێك حكوومەت ڕێگا نادات و ڕێگا لە كۆڵبەران دەگرێت و تەقەیان لێ دەكات و دەیانكوژێت یا خود زیانی مادییان پێ دەگەینێت. ئەوە ئاستی كێشە كۆمەڵایەتییەكانی دیكەش بەرز دەکاتەوە و لەڕاستیدا حاڵەتێك لە كۆمەڵگا دروست دەکات كە هەموو كێشەكان پەیوەندییەكی هاوبەندی و ئۆرگانیكیان پێكەوە پەیدا كردووە.

لێرەدا پێویستە ئەوەش بزانین كە حكوومەت بە هەوڵدانی بۆ بە پیشەناساندنی كۆڵبەری و ڕەتكردنەوەی وەك كێشەیەك هەوڵ دەدات ئەم كێشە كۆمەڵایەتییە بە مانایەك چارەسەر و لە ئاستی سیاسیش كەڵكی لێ وەربگرێت. مانای كەڵك وەرگرتنی ئاستی سیاسی بەو مانایە كە بە یاسایی كردنی كۆڵبەری دەبێـتە هۆی كەمكردنەوەی ئاستی بێكاری لە ناوچەكە؛ بۆیە حكوومەت ئەمە وەكوو خزمەتكردن لە ئاست خەڵك بەكار دێنێت.

بەڵام لە ئەنجامدا و لەو دەركەوتانەی كە لە كۆڵبەری دەیبینین ئەوا تا ئێستا كۆڵبەری بە شێوەی كێشەی كۆمەڵایەتی و ئابووری گەشە دەكات و لە ڕاستیدا هیچ هەوڵێك و لە ژێر هیچ چەترێكدا نەیتوانیوە ئەو دیاردەیە بگۆڕێت. بۆیە پێویستە لێرەوە بڵێین كۆڵبەری كێشەیەكی كۆمەڵایەتی و ئابوورییە و بە هیچ پێوەرێكی ئابووریش لە هەژماركردنی بەرهەمهێنانی نیشتمانیدا لە قەڵەم نادرێت. بۆیە كێشەیە و لەبەر ئەوەش حكوومەت ناتوانێت بە شێوەیەكی ڕێسادار كێشەكە چارەسەر بكات و لە ئاستی دۆش داماوە. پێویستە بڵێن چارەسەركردنی ئەم كێشە پەیوەندی بە چارەسەركردنی كێشەی سەرەكی پێكهاتەی سیاسی ئێرانەوە هەیە و هەتا بوونی ئەم پێكهاتە سیاسییە، كێشەی كۆڵبەریش لە كوردستان چارەسەر ناكرێت.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.