• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٥ی نوامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٠٤ی سەرماوەزی ١٣٩٦ی هەتاوی  

دەوڵەتی موازی؛ كاریگەرترین پیلانی ڕێژیم بۆ مانەوه له دەسەڵات به هەر نرخێک بێ

زایینی: ٠٦-٠٩-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٦/١٥ - ٢١:١٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
دەوڵەتی موازی؛ كاریگەرترین پیلانی ڕێژیم بۆ مانەوه له دەسەڵات به هەر نرخێک بێ
پێشەوا ۲٤

له جەنگەی شەڕی هەشت ساڵەی ئێران و عێراق؛ كاربەدستانی تازه پێداكەوتووی ئەوكات كه تووشی زیانێكی ئێگجار زۆری مرۆیی ببوونەوه و ژمارەیەكی زۆری هێزەكانیان له شەڕگەكاندا بەهۆی بێ پلانی و كەلەڕەقیی كاربەدەستانێک كه تامی دەسەڵات و نرخی بەرزی نەوت کەوتبووە بن ددانیانەوه کوژران؛ بۆ ئەوەیکە زیاتر له دەسەڵات بمێننەوه و له ترسی دۆڕانی سەربازی و داڕمانی ئابووری، بەهۆی تێچووە زۆرەكانی شەڕ، له پیلانێكدا سەرەتا كەڵكیان له هەستی ئینقلابی و بیری ناسیۆنالیستی ئێرانی و " به داگیركەر ناساندنی" ڕێژیمی فاشیستی سەدام حوسێن و مەزلووم‌نمایی نێوخۆیی وەرگرت و دواتریش دەستیان كرد به دامەزراندنی سپای پاسداران كه هێزێک بوو پێكهاتوو له خەڵكی ئاسایی و مەبەستی ڕاگرتنی هێڵی بەرگری و كەمكردنەوەی زیانی هێرشەكانی ئەرتەشی پڕچەكی ڕێژیمی بەعسی گۆڕ به گۆڕ بوو.

بەڵام له دوای شەڕ هەست به كەڵك و بەكارهاتوویی ئەو هێزه كرا، چۆن ئەو هێزە له قوڵایی خەڵكەوه و له ناوچه جیاجیاكانی وڵات وەكوو بەلووچستان، باکوور و باشوور و كوردستان پێکهاتبوو و هەروەها ئەو لاوازیەی کە ئەرتەش هەیبوو ئەو هێزە نەیبوو و سەرەڕای ئەوەش سپای پاسداران هێزێکی ئیدئۆلۆژیک بوو.

هۆكاری كەڵک وەرگرتن له هەستی ئیمان‌داریەتی و مەزهەبی‌بوونی خەڵكی ئەو سەردەم، بۆ ساویلکەبوونیان بەهۆی نەبوونی بیری سیاسی له بۆشایی هێزه سیاسییەكاندا دەگەڕێتەوە. هێزی سپای پاسداران دوای تەواوبونی شەڕ له شەڕگەكانی ئەو كات بە مەبەستی سەركوتی بیری كوردی و دەسەڵاتی سیاسی و چەكداری ئەو كاتی هێزی پێشمەرگەی كوردستان به سەركردایەتی حیزبی دێموكرات بۆ كوردستان ڕەوانە کران.

له كوردستان چەكی ئەوان تەنیا چەكه پێشكەوتووەكانی بەجێماو له سەردەمی ڕێژیمی پێشوو نەبوو، بەڵكوو ئیتر ئەوان بەهۆی تەواوبوونی شەڕ، سنووره ئاوی و زەوینییەكانیان بۆ كرابووه كه زیاتر ڕیشەی خۆیان داكوتن و خۆیان به چەكی نوێی سەردەم پڕچەک بكەن. هەروەها به كەڵک وەرگرتن له ماڕكی ئیسلامی و کەڵکاژۆوەرگرتن لە بیری مەزهەبی بەشێک له خەڵكی ڕۆژهەڵات توانیبوویان تا ڕادەیەک كەڵک لەو هەسته وەربگرن و له هەندێک شوێندا جێ پێی خۆیان بكەنەوه.

هەروەها ڕێژیمی ئێران ئەو كات به هۆی شەڕی درێژخایەنی دەسەڵاتدارانی هەر دوو سنوور (عێراق و ئێران) و لەبیركردن و نەمانی هێژمۆنی حوكمڕانیان له هەر دوو بەشەكه، خەڵک تووشی برسیەتی و نەداری ببوونەوه؛ بەتایبەتی بەشی ڕۆژهەڵات كه دەبوو میوانداری له ئاوارەكانی باشووری كوردستانیش بكا و بیانپارێزن، هەر بۆیه به بەكارهێنانی خۆراك و سەرەتاییترین پێداویستییەكانی ئەو كات دەیهەویست خەڵک له هێزه كوردییەكان دوور بخاتەوه و پێگەیان لاواز بكات.

بەرپرسانی ڕێژیمی ئێران له شەڕەكانی كوردستان بۆیان دەركەوت كه تەنیا به چەک و خۆراک ناتوانن پێش به ڕەوتی ڕزگاریخوازی كورد بگرن. ئەوەش بەهۆی بەرگری قارەمانانەی هێزی پێشمەرگەی كوردستان و خەڵكی خۆڕاگری كوردستانەوه بوو كه شكستی به هێزێک هێنا كه تازه له فەزای ئینقلاب دابوو و زیاتر له ٦٠٠ هەزار چەكداری، كه به هەموو شێوەیەك پاڵپشتی دەكرا، تووشی شکست کرد. هەر بۆیه ئەو هێزەی ڕێژیم پەنای برد بۆ بۆشاییەكی دیكه و له پیلانێکدا ئەوجار ئابووری كوردستانی كرده ئامانج و سەرەتا له بێكاركردنی خەڵک و دواتریش له بڕینی مووچەی فەرمانبەران و گەمارۆ بۆ سەر سەرەتایی‌ترین پێداویستییەكانی ژیان دستی پێكرد.

له درێژەی ئەو پیلانەدا ئەوجار دەستی به كۆكردنەوەی هێز له ناوخۆی كوردستان کرد و كەڵکی له نەداری و هەژاری خەڵكی ئەوكات وەرگرت و به بەرتیل‌دان و تەماح وەبەرنانی هەندێک له نەیارانی نەزان‌پەرەست دەستی بە خۆسەپاندن له ڕۆژهەڵاتی كوردستان كرد. هەر لەم بارودۆخەدا بوو كه كردنەوەی لق و باڵی سەربازی له دەرەوەی سنوورەكانی کوردستانیش دەستیان پێکرد، كه سەرەتا له چەند وڵاتێکی وەك لوبنان و سووریه و چەند هاوپەیمانییەكی ئابووری خۆی دەستی به مەشق و ڕاهێنانی ئەو هێزانه كرد. دواتریش ناخی ڕاستەقینەی خۆی نیشاندا و دەستی به تێرۆری سیاسی له دەرەوەی وڵاتیش كرد كه له سەروی هەمووانەوه سەركردەی جووڵانەوه و بووژانەوەی كورد له ڕۆژهەڵاتی كوردستان (دوكتور عەبدەلڕحمان قاسملوو) بوو. سپای پاسداران له ناوخۆی وڵات لە بەرامبەر هێزی پێشمەرگەدا که لەژێر فەرمانی دوکتور قاسملوو دابوون، دۆڕابوو و له دەروەش بەهۆی ژیری و دیپلۆمات بوونی دوکتوور قاسملوو ماهیەتی ڕاستەقینەی ئەو ڕێژیمه به جیهان ناسێندرا کە ئەمانە بوونە هۆكاری ئەوەی دوایین هەوڵی ڕەشی خۆیان تاقی بكەنەوه و جارێكی دیكه خۆیان به تێرۆر به كۆمەڵگای نێودەوڵەتی ناساند .

له دوای ئەوەیکە شكسته نیزامییەکان و تەلەفاتی هێزی سەربازی له كوردستانیش كەمتر له شەڕی ٨ ساڵه نەبوو و داخی دۆڕانی خۆی به سەر خەڵكی بێ‌دیفاع‌دا ڕشت، کوشتار له كوردستان و سەركوتی بێ‌ بەزیانه و نامرۆڤانەی خەڵكی كورد و بێ دیفاعی كوردستان له ڕۆژهەڵات دەستی پێكرد، لەم بارودۆخەدا بوو کە به ناچار جووڵانەوەی كوردی له هەمبەر بەرژەوەندیی گشتیی خەڵک و بێدەنگ بوونی كۆمەڵگای نێودەوڵەتی بۆ ماوەیەک هێژمۆنی چەكداریی خۆیان كەمتر كردەوه و ئەوەش بوو به هەلێک بۆ چەکدارانی سپا تاکوو خۆیان به ئێگجاری به سەر خەڵکدا بسەپێنن.

ڕەنگه له نێو دەوڵەتان‌دا زۆر به دەگمەن دەركەون ئەوانەی كه له یەک حوكمڕانیدا خاوەنی دوو هێزی چەكدار بن كه لەژێر یەک ئاڵادا كار بكەن و بێگومان وێنەی سپای پاسداران هەر له هیچ كوێیەکدا دەست ناكەوێ.

دەسەڵاتدارانی ڕێژیم له دوای شەڕ و قایم‌كردنی جێ‌پێی خۆیان و كەوتنه نێو بازاڕی جیهانی بەهۆی نەوت و گاز و بازاڕی تازه و دەست لێنەدراوی ئێرانەوه هەستان به داڕشتنی پیلانی دووهەمی خۆیان لەمەڕ پاڵپشتیی سپای پاسداران، له سەرەتادا پشتیوانیی یاساییان له مەجلیسی ڕێژیم وەرگرت‌و دەستیان بۆ ئاوەڵاكردن و له دواتریش‌دا به تەرخانكردنی بەشێک له بوودجەی گشتیی سەربازی بەو هێزه ئەوەندەی دیكه پەلیان ئەستور و خۆیان بەهێزتر كرد.

بەڵام ئەوه سەرەتایەك بوو بۆ ئەوان و خەونی ئەوان تەنیا بەوه كۆتایی نەهات؛ ڕێژیم كه هەستی به لەرزۆكی و ناسینی خۆی لەلایەن خەڵكەوه كردبوو، هەروەها هەوری ڕەشی گەمارۆكانی ئامریكا و ڕۆژئاوای له سەر خۆی دەدیت و له ترسی كودەتای نیزامی یان سپی بەسەر خۆی دەستی به گرتن و ئێعدامكردنی سەرجەم دژبەرانی خۆی له نێوخۆ و تێرۆركردنی بەشێكی دیكه له هێزەكانی ئۆپۆزیسیۆن له دەرەوەی وڵات کرد كه له نێویاندا تێرۆری كادر و پێشمەرگەكانی حیزبی دێموكرات له باشوور به هاوكاری لایەن و لق‌وپۆکانی نزیک له سپا لەم بەشەی نیشتمان نموونەیەکی بەرچاون .

له دوای ئەو سەركوته دەسەڵاتدارانی "بیت رهبری" كه ئەو كات به هاتنەسەركاری خامنەیی وەكوو ڕێبەری گشتی سەرجەم دەسەڵاتیان له دەست دابوو، سپای پاسدارانیان وەكوو هێزی تایبەت و نیزیک له خۆیان ناساند و به تەواوەتی لەژێر كۆنتڕۆڵی دەوڵەت به ناو خەڵكی‌دا هێنایانه دەرێ بەشێوەیەک كه ئەمجار مەیدانی سیاسیشیان بۆ كردەوه.

بەشێكی بەرچاو له نزیكانی خامنەیی و له پاسدارە شەڕدیتوو و نێوچاوان به بەردەمۆره سووتاوی ئەو هێزه به فەرماندەری و بەڕێوەبەری لەژێر چەپۆكی توندی شەخسی خامنەیی‌دا دیاری كران؛ هاوشێوەی قزڵباشەكانی قاجار و ینیچیریەكانی عوسمانی .

بەرەبەرە به كرانەوەی مەیدان بۆ ئەوان جێگای خۆیان له نێو تەواوی جومگەكانی دەسەڵات به زۆری كردەوه تەنانەت دەستیان بەسەر تەواوی ئیداره و بەڕێوەبەرایەتییەكانیش داگرت. به شێوەیەك كه ببوونه دەزگایەكی هەواڵگریی تۆكمه بۆ نیزیكانی ڕێبەر و كەس نەیدەوێرا بەپێچەوانەی مەیلی ئەوان بجوڵێتەوە. له دوای هاتنەسەركاری ڕەفسەنجانی وەكوو سەركۆمار هەست كردن به گەورەبوونەوەی ئەو له نێو خەڵكدا لەلایەن خامنەییەوە، بڕیاری ئەوه درا كه زیاتر بچنه نێو بەدەنەی دەوڵەتەوه و هەژمۆنی خۆیان زیاتر بكەن.

هەر لەوەها هەلومەرجێك دابوو كه سەردەمی زێڕینی ئەوان دەستی پێكرد؛ سەرەتا به هۆی دانی چەندین ئیمتیازی ئینحساری بەوان و دواتریش به هاتنه نێو بازاڕی نەوت و گاز له كێڵگه هاوبەشەكانی لەگەڵ وڵاتانی كەنداو ئیتر ئەوان ئێستا تەنیا هێزێكی چەكداری هەواڵگری كه بۆ سەركوت و زەبر و زەنگ و تۆقاندن و تێرۆری بەرهەڵستكارانی ڕێژیم نەمابوون، بەڵکوو سەرچاوەی دارایی ئێگجار زۆر گەورەشیان كەوتبووە بەر دەست، بەجۆرێک كه دەبوو نوێنەر و پشكی ئەوان له تەواوی ڕێککەوتن‌نامە بازرگانییەكانی دەوڵەت لەگەڵ دونیای دەرەوه و هەروەها سازەندەگی و پێشكەوتن و بازاڕی ناوخۆ له دەستیاندا هەبێ.

دەسكەوتنی سەرچاوەی دارایی بوو به سەرەتایەك بۆ پەلهاویشتنی زیاتری ئەوان بۆ دەرەوەی وڵات و جێبه‌جێ‌كردنی ئیدئۆلۆژی ئیسلامیی شیعی كه ئەوجار ڕەگێكی فاشیستیشی تێدا بەدی دەكرا. سەرەتا له لوبنان و دواتریش له سووریه و لیبی و پاكستان و بەشێك له وڵاتانی ئافریقایی دەستیان پێكرد و تەنانەت وڵاتانی ئامریكای باشوور؛ مۆڵگەیەكی باش بۆ ئەوان بەدی دەكرا به جۆرێک كه له سەرجەم ئەو وڵاتانەدا بەهۆی هاوڕەگەزبوونی ڕێژیمەكانیان لەگەڵ تاران توانیان مۆدێلێك له خۆیان دروست بكەن كه بەستراوە به خۆیان بێ و فكر و ئەجندای وان جێبەجێ بكا؛ بۆ نموونه حیزبوڵڵا له لوبنان.

گەمارۆی ئابووری له سەر پرسی مافەکانی مرۆڤ لەلایەن وڵاتانی ڕۆژئاوایی توانی له دەرەوه بەتەواوەتی ماهیەتی كۆماری ئیسلامی ئاشكرا بكات و هاوكات له ناوخۆش‌دا زەبرێكی كوشندەی له جومگەكانی دەسەڵات دابوو كه ئەگەر جەمسەربەندیی وڵاتانی ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵات هاوهەڵوێست بان و ئێران له ڕۆژهەڵاتییەکان نیزیك نەبووایه بەدڵنیایەوه دەوامی نەدەهێنا. ئەوه بوو بەهۆی ئەوەیكه جارێكی دیكه سەرەكیترین دەسەڵاتدارانی كۆماری ئیسلامی كه له كۆمەڵێک گرووپی مافیایی و بازرگانی شەڕدیتوو و تێرۆریست و چەواشەكاری ئایینی نیزیك له "بەیتی خامنەیی" و له سەرووی هەموان خودی خامنەیی پێك دەهاتن هەست به ترسێكی ڕاستەقینه له جووڵانەوەی خەڵكی ناوخۆ بكەن.

سپای پاسداران جارێكی دیكه مەیدانێكی زیاتری بۆ كرایەوه؛ ئەو جار دەبوو له بەدەنه و كابینەی دەوڵەتیش‌دا حوزووری هەبێ جا دەبوو به مایەی هەست به ئارامی‌كردنی سەرووی خۆیان. هەر بۆیه ئیتر ئەو جار پلەدارە نیزامییەکان دەبوو ببن به وەزیر و جێگر و ئەو تۆزقاڵە دەسەڵاتەی كه خەڵك به هی خۆی دەزانی ئەوانیش بستێنن و خاترجەم بن. ئەو جار له سەرجەم دانوستان و دانیشتنه سیاسییەكانیش حوزووریان هەبوو و قسەی دڵی ڕەشی خامنەییان دەبوو له بەیاننامه و ئایین‌نامه نێو دەوڵەتییەكاندا دەبوو سەپاندبایه.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ بوومەلەرزەی سیاسی
ــ لە خەبات دژ بە ئەپارتایدەوە بۆ ڕاسان
ــ ئەمن چی بكەم، خۆتان دروستی بكەنەوە
ــ دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک