• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٢ی سێپتامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٣١ی خەرمانانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان

زایینی: ٠٦-٠٩-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٦/١٥ - ٢١:٢٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان
عەبدوڵڵا رەسووڵی

ئەگەر لەو ڕوانگەوە سەیری سیاسەت بكەین كە بریتییە لە بەڕێوەبردنی كۆمەڵگا، ئەوا لە گۆشە نیگایەكەوە سیاسەت دەبێتە ئامرازی دەستی دەسەڵاتداران بۆ ئەوەی بتوانن چۆنیان پێ باشە كۆمەڵگا بەڕێوەبەرن. لەم شێوازە سەیركردنەوە سیاسەت لە جیاتی ئەوەی ببێتە بەڕێوەبردنی كۆمەڵگا دەبێتە ئامرازێك بۆ پاراستنی ئەو بابەتانەی كە بەرژەوەندی دەسەڵاتدارانە و هاوكاتیش هەوڵ دەدەن بە بەرژەوەندی نەتەوەیی یان وڵات پێناسەی بكەن. لە كۆمەڵگایەكدا كە سیاسەت دەكەوێتە دۆخێكی لەو چەشنەوە، سیاسەت لە جیاتی ئەوەی بتوانێت كاركردە سروشتییەكانی خۆی بە جێ بێنێت كاركردی نەرێنی دەبێ.

ئەگەر ڕێگای ئەوەشمان پێ بدرێت كە بتوانین وەك گریمانەیەك سیاسەت لە دەرەوەی پانتایی كۆمەڵایەتی دابنین بۆ ئەوەی بتوانین پەیوەندی نێوان ئەم دووانە لە ئاستی ئانۆمیدا شی بكەینەوە، پێویستە بڵێین دوای هەر گۆڕانێكی بناغەیی لە كۆمەڵگا نۆڕم و بەها كۆمەڵایەتییەكان بە شێوەیەكی بنچینەیی دەگۆڕێن و نۆڕم و بەهای كۆمەڵایەتی نوێ جێگایان دەگرنەوە.

ئەم نۆڕم و بەها كۆمەڵایەتییە نوێیانە بەشێوەیەك بەرهەم دێن و پێناسە دەكرێن و كاریان پێدەكرێت كە لەگەڵ بارودۆخی نوێدا بگونجێن. ئەم نۆڕم و بەهایانە دەبێت ئەوەندە نوێ بن كە بتوانن لەگەڵ سەردەمی خۆیاندا بگونجێن و نابێت بەها و نۆڕمەكان خاوەنی مێژووییەكی كۆن بن و كۆمەڵگاش لە سەردەمێكی جیاوازدا بێت. لێرەوە دژیەكییەك لە نێوان نۆڕم و بەهای نوێ و ئاستی گەشەی كۆمەڵگا دروست دەبێت.

حاڵەتێكی دیكەش كە دەتوانین وێنای بكەین و زۆرتر پەیوەندی بە كۆمەڵگای كوردستانەوە هەیە؛ بەم شێوەیە كە نەتەوەی باڵادەست نۆڕم و بەهای خۆی بە سەر نەتەوەیەكی دیكەدا دەسەپێنێت. لەم حاڵەتەدا هەموو ئەو نۆڕم و بەها كۆمەڵایەتییانەی كە نەتەوەی ژێردەست بە درێژایی مێژووی خۆی كاری پێكردووە لە ماوەیەكی زەمەنی كورت یان درێژخایەندا لادەدرێت و لە شوێنی ئەو بەها و نۆڕمانە دادەنرێت كە نەتەوەی باڵادەست باوەڕی پێی هەیە و لە قازانجی خۆیەتی.

بەپێی ئەو دوو وێنەیە کە لە سەرەوە باسمان كرد، لە خۆرهەڵاتی كوردستاندا بە هەر دوو شێواز دەستكاری بەها و نۆڕمە كۆمەڵایەتییەكانی كوردستان كراوە؛ یەكەم "كوردستان وەك بەشێكی گشتی لە ئێران"، هەمیشە كۆماری ئیسلامی هەوڵی داوە بەها و نۆڕمەكانی بەپێی ئەو شتەی كە خۆی باوەڕی پێیەتی بگۆڕێت. دووهەم "كوردستان وەك نەتەوەیەكی ژێردەست"، هەمیشە كۆماری ئیسلامی هەوڵی داوە بەها ونۆڕمە كۆمەڵایەتییەكانی بگۆڕێت بۆیە وەك ئەنجامێكی سەرەتایی دەتوانین بڵێین هەوڵدان بۆ گۆڕینی بەها و نۆڕمە كۆمەڵایەتییەكان لە كوردستان دووقات بووە.

لێرە پرسیارێك دێتە ئاراوە، كە پەیوەندی بە سەردێڕی وتارەكەوە هەیە؛ ئەویش ئەمەیە، لەم حاڵەتەدا كۆمەڵگا چۆن تووشی ئانۆمی (بێ‌نۆڕم و بەها) دەبێت؟ بەشێوەیەكی گشتی بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە دەبێت، بڵێین كە كاتێك نۆڕم و بەهاكان لەگەڵ ئاستی گەشەكردنی كۆمەڵگا و لەگەڵ خواستی كۆمەڵگا و لەگەڵ گەوهەری كۆمەڵگا یەك نەگرێتەوە، ئەوا ئانۆمی دروست دەبێت، بە مانایەكی دیكە كاتێك بەها و نۆڕم دەستكرد بێت ئەوا ئانۆمی دروست دەبێت.

هەروەها لە سەرەوە باسی ئەوەمان كرد، كە كۆماری ئیسلامیی ئێران بە هەر دوو ئاراستە هەوڵی گۆڕینی بەها و نۆڕمەكانی كۆمەڵگای كوردستانی داوە، لێرەیە هەست ئەكەی بەها مەعنەوییەكانی كۆمەڵگا بە تەواوی بەرەو نەمان ڕۆیشتوون و لە جیاتی ئەوان بەها مادییە هەست‌پێكراوەكان شوێنی ئەوانیان گرتووەتەوە. بە مانایەك ئەو ئانۆمییە كۆمەڵایەتییەی كە لە ئەنجامی سیاسەتی حكوومەتی ئێران لە كوردستان دروست بووە دەیان كێشە و گرفتی كۆمەڵایەتی دروست كردووە، كە دەتوانین بە شێوەیەكی گشتی بڵێین پێوەری هەڵسەنگاندنی هەموو بەها و نۆڕمەكانی بە مادی هەستپێكراو كردووە و شوێن پێیەكی بۆ بابەتە مەعنەوییەكان نەهێشتووەتەوە.

بۆیە ئەگەر بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی كوردستان بیهەوێ پێش بكەوێت و ئەم بەشە بەهاسازی و نۆڕمسازی كۆمەڵایەتی پشت گوێ بخات، ئەوە ناتوانێت بەشێوەیەكی جیددی ڕووبەڕووی ئەو ئانۆمییە بێتەوە كە لە كوردستان دروست بووە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠٨ لەم ژمارەیەدا:

ــ توتالیتاریزم و کۆمەڵگا
ــ شار جمەی دێ
ــ خاکی سووتاووەک تاکتیک یان ستراتێژی؟
ــ کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
  • کاوە بەهرامی: ڕاسان هێمای خەباتی ڕۆژهەڵاتە و رێژیم بە گەورەترین مەترسی بۆ سەر مانەوەی خۆی دەزانێ کاوە بەهرامی: ڕاسان هێمای خەباتی ڕۆژهەڵاتە و رێژیم بە گەورەترین مەترسی بۆ سەر مانەوەی خۆی دەزانێ
    چالاکانی سیاسی لەو باوەڕەدان، ناوەندە ئەمنییەکان و سوپای پاسداران لە ماوەی چەندین ساڵی رابردوودا بە بەڕێوەبردنی مانۆڕ و میلیتاریزە کردنی ناوچە کوردنشینەکانی ئێران، ویستوویانە سیمایەکی نائەمن لە ناوچە کوردنشینەکان نیشان بدەن و بەو هۆیەشەوە هەتا ئێستا بە شێوەی پلان بۆداڕێژراو پیشیان بە گەشە سەندنی ئابووری ناوچە کوردنشینەکان گرتووە.
  • ڕەساڵەتی تەنز له شێعری \ ڕەساڵەتی تەنز له شێعری "مەلا مارف کۆکەیی"دا
    ته‌نز یه‌کێک له شێوازە کاریگه‌رەکانی ئاخاوتنی ئه‌دەبی و هونه‌رییه. ئه‌م شێوازه ئاخاوتنه یه‌کێک له لقەکانی ئه‌دەبیاتی ڕەخنه‌گرانه و کۆمەڵایه‌تییانه‌ به ئه‌ژمار دێت.
  • خاکی سووتاو وەک تاکتیک یان ستراتێژی؟ خاکی سووتاو وەک تاکتیک یان ستراتێژی؟
    تێکدانی سرووشتی کوردستان بەمەبەستی تێکدانی ژیانی خەڵک و دەربەدەرکردنیان دەکرێ؛ بۆیە دەبێ ئەو سیاسەتە چەپەڵ و گەماڕەی داگیرکەران هەرچی زیاتر لەقاو بدرێ و پێش بەو وێرانکارییە بگیردرێ. ئەو سیاسەت و پیلانانەی دوژمن لە پێش هەموو شتێکدا دژی زاگۆن و کونوانسیۆنەکانی نەتەوەیەکگرتووەکان و بەتایبەتی کونوانسیۆنی مافی مرۆڤە.
  • کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
    لە سەدەی سێیەمی کۆچیدا کرماشان لە چوارچێوەی دەسەڵاتی "سەفارییەکان"دا بووە، بەڵام گرووپێک لە شیعە کوردەکانی کرماشان بەناوی "حەسەنویە" (حکوومەتی ئالی حەسەنویە)یان دامەزراندووە کە نزیکەی نیو سەدە لەوێ دەسەڵاتیان هەبووە.
  • سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان
    ئەگەر ڕێگای ئەوەشمان پێ بدرێت كە بتوانین وەك گریمانەیەك سیاسەت لە دەرەوەی پانتایی كۆمەڵایەتی دابنین بۆ ئەوەی بتوانین پەیوەندی نێوان ئەم دووانە لە ئاستی ئانۆمیدا شی بكەینەوە، پێویستە بڵێین دوای هەر گۆڕانێكی بناغەیی لە كۆمەڵگا نۆڕم و بەها كۆمەڵایەتییەكان بە شێوەیەكی بنچینەیی دەگۆڕێن و نۆڕم و بەهای كۆمەڵایەتی نوێ جێگایان دەگرنەوە.
  • سەرنجێک لە بایەخ و دیاردە مودێڕنەکان لە ئێراندا سەرنجێک لە بایەخ و دیاردە مودێڕنەکان لە ئێراندا
    ئەوە حاشاهەڵنەگرە کە کۆمەڵگەی مەدەنیش وەک زۆرینەی بەها ئەوڕۆییەکان چەمکێکە کە لەسەر دیاردەیەکی بەرهەست و عەینی لە نێودڵی کۆمەڵگەی رۆژئاوایی هاتووەتە دەر.
  • توتالیتاریزم وكۆمەڵگا توتالیتاریزم وكۆمەڵگا
    هەربۆیە ئیدی ڕێبەر دەبێتە ئەفسانە و بەقەولی "ئینیا تسیۆسیلۆنێ" كە لە كتێبی مەكتەبی دیكتاتۆرەكان‌دا دەڵێ: «ڕێبەر دەبێتە ئەفسانەی تاكی خۆبە زلزان .» جارێك دەبێتە "سێبەری خودا" و جارێك دەبێتە "نوێنەرو جێبەجێكاری فەرمانی خودا".
  • ئامانجە شاراوەکانی پشت رێککەوتنەکەی نێوان حیزبوڵڵای لوبنان، رێژیمی ئەسەد و داعش ئامانجە شاراوەکانی پشت رێککەوتنەکەی نێوان حیزبوڵڵای لوبنان، رێژیمی ئەسەد و داعش
    ٥- پاش ئەوەی کۆریدۆری تاران - بەیروت لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە تێک درا بۆ ئەوەی رێگایەکی وشکانی بەرەو هاوپەیمانەکانی و بەرەو دەریای سپی ناوەراست بۆ خۆی بکاتەوە_ هەرچەند ئەو کۆریدۆرە پێشتر لەلایەن سەرۆکی هەرێمی کوردستانەوە تێکدرا لەوەی کە ئیزنی بە ئێران نەدا لە رێگای کوردستانەوە رێرەوێک بەرەو سوریا بکاتەوە_ ئێستا دەیهەوێ بە بەهانەی هێزەکانی داعش لە رێگای حەشدی شەعبییەوە ئەو رێگایە بەرەو لوبنان بکاتەوە کە گومانم هەیە لەمەشیاندا بەئاسانی بتوانێ ئەو پلانەی جێبەجێ بکات چونکە لەمێژە ئەمریکا بەو خەونەی ئێرانی زانیوە.
  • گەورەترین لەمپەری سەر ڕێگای ئێران بۆ سازکردنی هیلالی شیعی و پەرەدان بە تووندرەویەکان بوونی هێزی سەربازی ئامریکایە گەورەترین لەمپەری سەر ڕێگای ئێران بۆ سازکردنی هیلالی شیعی و پەرەدان بە تووندرەویەکان بوونی هێزی سەربازی ئامریکایە
    ئەگەرچی هیلالی شیعی بۆتە هۆی کۆنترۆڵی وڵاتانی عەرەبی و کێبڕکێ چەک‌وچۆڵییەکان بە قازانجی کۆمپانیا ئامریکاییەکان شکاوەتەوە و ئەوەش رەوایی بە مانەوەی درێژماوەی ئامریکا دەبەخشێت بەڵام بە دوو هۆکار ئامریکا ئەوە بە قازانجی درێژماوەی خۆی نابینێت.
  • دەوڵەتی موازی؛ كاریگەرترین پیلانی ڕێژیم بۆ مانەوه له دەسەڵات به هەر نرخێک بێ دەوڵەتی موازی؛ كاریگەرترین پیلانی ڕێژیم بۆ مانەوه له دەسەڵات به هەر نرخێک بێ
    بەڵام له دوای شەڕ هەست به كەڵك و بەكارهاتوویی ئەو هێزه كرا، چۆن ئەو هێزە له قوڵایی خەڵكەوه و له ناوچه جیاجیاكانی وڵات وەكوو بەلووچستان، باکوور و باشوور و كوردستان پێکهاتبوو و هەروەها ئەو لاوازیەی کە ئەرتەش هەیبوو ئەو هێزە نەیبوو و سەرەڕای ئەوەش سپای پاسداران هێزێکی ئیدئۆلۆژیک بوو.
  • شار جمەی دێ شار جمەی دێ
    ئەمە یەکەم سووکایەتی و ستەم نەبوو و دوایینیشیان نییە، بەڵام ستەمکاریەکە ئەوەندە روون و ئاشکرا بوو کە خوێنی خەڵکی وەجۆش هێنا و لە کردەوەیەکی مەدەنی و ئاشتیخوازانەدا شاریان داخست و چوونە بەردەم فەرمانداری تاکوو داوای دادپەروەری بکەن.
  • حەسەن شەرەفی: ئەوانەی ڕێژیمی ئێران پێی دەڵێت شەیتانی گەورە و دوژمن، بە کردەوە دەبنە جیرانی کۆماری ئیسلامیی ئێران حەسەن شەرەفی: ئەوانەی ڕێژیمی ئێران پێی دەڵێت شەیتانی گەورە و دوژمن، بە کردەوە دەبنە جیرانی کۆماری ئیسلامیی ئێران
    سەردانی سوپاسالاری ئێران بۆ تورکیە، ئامانج و بەرنامەیان لەو کاتە هەستیارەدا مژاری دیمانەی ئەمجارەی کوردستانە لەگەڵ بەڕێز حەسەن شەرەفی، جێگری سکرتێری گشتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین.
  • سەربەخۆیی باشوور وەک دەرفەتێک بۆ دەوڵەتسازی و دێموکراسیی سەرکەوتوو سەربەخۆیی باشوور وەک دەرفەتێک بۆ دەوڵەتسازی و دێموکراسیی سەرکەوتوو
    هەوڵێکی وا دەتوانێ دوو سوودی هەبێ: لەلایەک، بە دەسنیشان‌کردنی لێکچوون و جیاوازییەکانی باشووری کوردستان لەگەڵ وڵاتانی دیکە، دەتوانین باشتر ڕاڤەی ئەو مەسەلەیە بکەین، لەلایەکی دیکەوە، دەشێ بەرچاوڕوونی لەمەڕ قۆناغەکانی پاش سەربەخۆیی باشووری کوردستان وەدەست بێنین.
  • هەڵسەنگاندنێک لەسەر \ هەڵسەنگاندنێک لەسەر "ڕاسان" و "دەروونی کوردستانی ڕۆژهەڵات"
    بۆ هەڵسەنگاندنی ئەوە کە هەتا ئێستا ڕاسان هەتا چ ڕادەیێک تێکەڵ بە دەروون یان ڕەوانی خەڵکی شەقامی کوردستانی ڕۆژهەڵات لە ناوخۆدا بووە ناچارم مێژویێکی کورتی ڕابردوو بهێنمەوە بەرباس کە لانیکەم لەم شارە کە من تێیدا دەژیم لە دەرونی مرۆڤەکان وخەڵکی تا ڕادەیێک جێگای خۆی کردبوویەوە.