• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٥ی نوامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٠٤ی سەرماوەزی ١٣٩٦ی هەتاوی  

سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان

زایینی: ٠٦-٠٩-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٦/١٥ - ٢١:٢٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕەخساندنی دۆخی ئانۆمی لە كوردستان
عەبدوڵڵا رەسووڵی

ئەگەر لەو ڕوانگەوە سەیری سیاسەت بكەین كە بریتییە لە بەڕێوەبردنی كۆمەڵگا، ئەوا لە گۆشە نیگایەكەوە سیاسەت دەبێتە ئامرازی دەستی دەسەڵاتداران بۆ ئەوەی بتوانن چۆنیان پێ باشە كۆمەڵگا بەڕێوەبەرن. لەم شێوازە سەیركردنەوە سیاسەت لە جیاتی ئەوەی ببێتە بەڕێوەبردنی كۆمەڵگا دەبێتە ئامرازێك بۆ پاراستنی ئەو بابەتانەی كە بەرژەوەندی دەسەڵاتدارانە و هاوكاتیش هەوڵ دەدەن بە بەرژەوەندی نەتەوەیی یان وڵات پێناسەی بكەن. لە كۆمەڵگایەكدا كە سیاسەت دەكەوێتە دۆخێكی لەو چەشنەوە، سیاسەت لە جیاتی ئەوەی بتوانێت كاركردە سروشتییەكانی خۆی بە جێ بێنێت كاركردی نەرێنی دەبێ.

ئەگەر ڕێگای ئەوەشمان پێ بدرێت كە بتوانین وەك گریمانەیەك سیاسەت لە دەرەوەی پانتایی كۆمەڵایەتی دابنین بۆ ئەوەی بتوانین پەیوەندی نێوان ئەم دووانە لە ئاستی ئانۆمیدا شی بكەینەوە، پێویستە بڵێین دوای هەر گۆڕانێكی بناغەیی لە كۆمەڵگا نۆڕم و بەها كۆمەڵایەتییەكان بە شێوەیەكی بنچینەیی دەگۆڕێن و نۆڕم و بەهای كۆمەڵایەتی نوێ جێگایان دەگرنەوە.

ئەم نۆڕم و بەها كۆمەڵایەتییە نوێیانە بەشێوەیەك بەرهەم دێن و پێناسە دەكرێن و كاریان پێدەكرێت كە لەگەڵ بارودۆخی نوێدا بگونجێن. ئەم نۆڕم و بەهایانە دەبێت ئەوەندە نوێ بن كە بتوانن لەگەڵ سەردەمی خۆیاندا بگونجێن و نابێت بەها و نۆڕمەكان خاوەنی مێژووییەكی كۆن بن و كۆمەڵگاش لە سەردەمێكی جیاوازدا بێت. لێرەوە دژیەكییەك لە نێوان نۆڕم و بەهای نوێ و ئاستی گەشەی كۆمەڵگا دروست دەبێت.

حاڵەتێكی دیكەش كە دەتوانین وێنای بكەین و زۆرتر پەیوەندی بە كۆمەڵگای كوردستانەوە هەیە؛ بەم شێوەیە كە نەتەوەی باڵادەست نۆڕم و بەهای خۆی بە سەر نەتەوەیەكی دیكەدا دەسەپێنێت. لەم حاڵەتەدا هەموو ئەو نۆڕم و بەها كۆمەڵایەتییانەی كە نەتەوەی ژێردەست بە درێژایی مێژووی خۆی كاری پێكردووە لە ماوەیەكی زەمەنی كورت یان درێژخایەندا لادەدرێت و لە شوێنی ئەو بەها و نۆڕمانە دادەنرێت كە نەتەوەی باڵادەست باوەڕی پێی هەیە و لە قازانجی خۆیەتی.

بەپێی ئەو دوو وێنەیە کە لە سەرەوە باسمان كرد، لە خۆرهەڵاتی كوردستاندا بە هەر دوو شێواز دەستكاری بەها و نۆڕمە كۆمەڵایەتییەكانی كوردستان كراوە؛ یەكەم "كوردستان وەك بەشێكی گشتی لە ئێران"، هەمیشە كۆماری ئیسلامی هەوڵی داوە بەها و نۆڕمەكانی بەپێی ئەو شتەی كە خۆی باوەڕی پێیەتی بگۆڕێت. دووهەم "كوردستان وەك نەتەوەیەكی ژێردەست"، هەمیشە كۆماری ئیسلامی هەوڵی داوە بەها ونۆڕمە كۆمەڵایەتییەكانی بگۆڕێت بۆیە وەك ئەنجامێكی سەرەتایی دەتوانین بڵێین هەوڵدان بۆ گۆڕینی بەها و نۆڕمە كۆمەڵایەتییەكان لە كوردستان دووقات بووە.

لێرە پرسیارێك دێتە ئاراوە، كە پەیوەندی بە سەردێڕی وتارەكەوە هەیە؛ ئەویش ئەمەیە، لەم حاڵەتەدا كۆمەڵگا چۆن تووشی ئانۆمی (بێ‌نۆڕم و بەها) دەبێت؟ بەشێوەیەكی گشتی بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە دەبێت، بڵێین كە كاتێك نۆڕم و بەهاكان لەگەڵ ئاستی گەشەكردنی كۆمەڵگا و لەگەڵ خواستی كۆمەڵگا و لەگەڵ گەوهەری كۆمەڵگا یەك نەگرێتەوە، ئەوا ئانۆمی دروست دەبێت، بە مانایەكی دیكە كاتێك بەها و نۆڕم دەستكرد بێت ئەوا ئانۆمی دروست دەبێت.

هەروەها لە سەرەوە باسی ئەوەمان كرد، كە كۆماری ئیسلامیی ئێران بە هەر دوو ئاراستە هەوڵی گۆڕینی بەها و نۆڕمەكانی كۆمەڵگای كوردستانی داوە، لێرەیە هەست ئەكەی بەها مەعنەوییەكانی كۆمەڵگا بە تەواوی بەرەو نەمان ڕۆیشتوون و لە جیاتی ئەوان بەها مادییە هەست‌پێكراوەكان شوێنی ئەوانیان گرتووەتەوە. بە مانایەك ئەو ئانۆمییە كۆمەڵایەتییەی كە لە ئەنجامی سیاسەتی حكوومەتی ئێران لە كوردستان دروست بووە دەیان كێشە و گرفتی كۆمەڵایەتی دروست كردووە، كە دەتوانین بە شێوەیەكی گشتی بڵێین پێوەری هەڵسەنگاندنی هەموو بەها و نۆڕمەكانی بە مادی هەستپێكراو كردووە و شوێن پێیەكی بۆ بابەتە مەعنەوییەكان نەهێشتووەتەوە.

بۆیە ئەگەر بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی كوردستان بیهەوێ پێش بكەوێت و ئەم بەشە بەهاسازی و نۆڕمسازی كۆمەڵایەتی پشت گوێ بخات، ئەوە ناتوانێت بەشێوەیەكی جیددی ڕووبەڕووی ئەو ئانۆمییە بێتەوە كە لە كوردستان دروست بووە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ بوومەلەرزەی سیاسی
ــ لە خەبات دژ بە ئەپارتایدەوە بۆ ڕاسان
ــ ئەمن چی بكەم، خۆتان دروستی بكەنەوە
ــ دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک