• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٢ی ئوکتۆبەری ٢٠١٧ی زایینی - ٣٠ی رەزبەری ١٣٩٦ی هەتاوی  

شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟

زایینی: ٢٣-٠٩-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٧/٠١ - ١٩:٣٣ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟
جەماڵ ڕەسووڵ دنخه

ڕۆزوێڵت سەبارەت بە شوێندانەر بوونی کۆمار دەنوسێ: "پەیدابوون و گۆڕانی کۆماری مەهاباد و مێژووی کورت و تۆفانییەکەی و لەنێوچوونی لەناکاوی، یەکێک لە ڕووناک‌ترین ڕووداوەکانی مێژووی تازەی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستە".

ڕووداوە مێژوویی و چارەنووسسازەکان هەمیشە بە دەست و هەوڵی خودی تاکەکانی نێو ئەو کۆمەڵگادا درووست دەبێت، جا ئامانجەکەی بۆ هەر مەبەستێک بێت لەلایەکەوە بۆ هەمیشە و هەتاهەتا لە لاپەڕەکانی مێژوودا دەمێنێتەوە و دەبێتە سەرچاوە و وزەی شوناس‌بەخش بۆ ژیانی سەربەخۆیی ئەو نەتەوە و لەلایەکی دیکەوە هەستی شانازی و سەربەرزی لە نێوان تاکەکان بەهۆی پەیوەست بوونیانەوە بەو نەتەوە دروست دەکات.

ئەگەر هەر تاکێکی کورد که لە بواری کۆمەڵناسی و دەروونناسییەوە دەگاتە تەمەن و بیرکردنەوەی "سەربه‌خۆیی تاکەکەسی"، بێ‌ گومان بۆ پێناسەکردنی خۆی لە بەرانبەر باقی نەتەوەکانی دنیادا ٢ی ڕێبەندان ساڵڕۆژی دامەرزانی کۆماری کوردستان وەک بەڵگەیەکی مێژوویی دێنێتەوە و خۆی پێدەناسێنێت. باسکردن لە خاڵێکی گرینگی وەک دامەزرانی دەوڵەتێک ئەویش دەوڵەتی کوردی و بەتایبەتی‌تر لە ناوچەیەکی پڕ لە کێشە و گرفت، خۆی هەڵگری شڕۆڤە و لێکدانەوەیەکی زیاتر و کارناسانەیە.

لێردەدا دەمانهەوێ باس لەوە بکەین کە جیا لە بەها و نرخە نەتەوەییەکان و تا دوایی ... زۆر جار هەیە، هەبووە و دەبێت، کە قارەمانەکانی نەتەوەیەک دەبنە سیمبۆلی شۆڕش و بەرخودان. ئەگەرچی دەبێ ئەوەش بڵێین کە قارەمانەکانی یەک نەتەوە لە هەر بوارێکدا کە توانیبیان ناویان دەربکەن لە ڕوانگەی کۆمەڵناسییەوە وەک "شانازیی نەتەوەیی" باسیان لێدەکرێت و لە بیاڤی پەروەردە و بارهێنان‌دا وەک وانە دەوترێنەوە.

لە ڕاستیدا خودی وشەی "شۆڕش" (انقلاب) واتە گۆڕانێکی بنەڕەتی لە ناوەڕۆکدا؛ ئەوەش پێویستی بە هەندێک هۆکاری تایبەتی و گشتی هەیە کە هۆکارە تایبەتییەکە ئەوەیە سەرتاسەری شۆڕشەکانی مێژوو بە دەست کەسانی نوخبه و زانای کۆمەڵگای نێوخۆی خۆیان کراوە جا ئەم کەسانە لە هەر چین و توێژێکی کۆمەڵگا بن و بە هەر جۆرە بیرۆکەیەک.

بۆ ئەوەش پێویست دەکات ئەوە باس بکەین کە شۆڕش ئەو کەسانەی کە بەفەرمی تێیدا بەشدار دەبن زیاترین ئەرکیان لە ئەستۆیە و باقی خەڵکی دیکەش دەبێ یارمەتیدەربن بۆ گەیشتن بە ئامانج هەر وەک دوکتور قاسملوو دەفەرمێت: "شۆڕش خۆی بە ئاسانی دەست ناکەوێ ودەبێ هەموو خەڵک بەشدار بن و یارمەتی بدەن".

هەروەها نابێ لەبیر بکەین کە سیمبوله‌كانی نه‌ته‌وه‌، یان ڕێبەرانی دامه‌زرێنه‌ری بناغه‌ی ئازادیی نه‌ته‌وه‌، ئه‌و سیمبول و كه‌سایه‌تییانه‌ن كه‌ هه‌ر به‌زیندوویی له‌ ویژدانی تاكه‌كانی نه‌ته‌وه‌ ده‌مێننه‌وه‌ و له‌كاتی پێویستدا دووباره‌ هه‌مان فكر به‌ زیندوویی وه‌ك فكرێكی پێویست ده‌بێته‌ ڕێگه‌نیشانده‌ر بۆ ئه‌وه‌ی پارێزگاری له‌ ئازادی و قوربانییه‌كانی نه‌ته‌وه‌ له‌ پێناوی ئازادیدا بكه‌ین.

بۆ نموونە، له‌ كوردستاندا، جیا لە کۆماری کوردستان که پایه‌ی گه‌یشتووەته‌ ڕێبەرانی دامه‌زرێنه‌ری بیری نه‌ته‌وه‌یی كوردستان، له‌ هه‌مانكاتدا وێستگه‌كانی ته‌مه‌نیشی خۆی به‌ته‌نیا قوتابخانه‌یه‌كی جیاوازه‌ بۆ ده‌وڵه‌مه‌ندكردن و دووباره‌ پێناسه‌كردنه‌وه‌ی بیری نه‌ته‌وه‌یی له ‌سه‌رده‌مێكی جیاوازدا. ئه‌مه‌ش مانای ئه‌وه‌یه‌ بیركردنه‌وه‌ی دامەزرێنەرانی کۆمار ته‌نیا ڕامانێكی سه‌رپێیی نه‌بووه‌ له‌ فیكری سه‌ركرده‌كانی پێش خۆی، به‌ڵكوو هه‌وڵی داوه‌ كه‌ خۆی ببێته‌ كاراكته‌رێكی چالاک بۆ داهێنانی چه‌مک و شێوازی تازه‌ بۆ نوێ‌كردنه‌وه‌ی شێوازی خه‌بات و وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌و پرسیارانه‌ی له ‌سه‌رده‌می خۆیدا نه‌ته‌وه‌ ڕووبه‌ڕووی كردووەته‌وه‌.

لەم نووسراوەیەدا و لە ساڵڕۆژی تێرۆری دوکتور سادق شەرەفکەندی باسێک لە سەر ئەو ڕێبەرە بیرمەند و گەورەیەی کورد دەکەیەن کە جیا لەوەیکە ڕێبەری شۆڕشی گەلی کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات بووە لە بواری کۆمەڵناسییەوە وەک "شانازیی نەتەوەیی" پێناسە دەکرێت و نەک حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بەڵکوو هەموو نەتەوەی کورد هەستی ئۆگرییان بەو کەسایەتییە شۆڕشگێڕەوە هەبێت.

ئەگەر بمانهەوێ باسی شەرەفکەندی بکەین جیا لەوەیکە لە توانای کەسێکی وەک من دانیە؛ تەنیا ئێمە بە کورتی و ناکامڵی لێکدانەوەیەک بۆ لێهاتوویی و گەورەیی ئەو کەسایەتییە دەکەین کە هەنووکە لە سینگی مێژوودا ماوەتەوە و میراتی ئازادی و کۆڵنەدانی بۆ درێژەپێدەرانی خۆی تا وەدیهاتنی ئامانجەکانی بەجێهێشتووە.

ئێمە کە باس لە کەسێکی وەک دوکتور شەرەفکەندی دەکەین یەکەم جار بە کەسێکی شۆڕشگێڕی دەناسین و ئەو وێنایە لە مێشکمان دروست دەبێت کە کەسێک بووە جیاواز لە هەموو تاکەکانی دیکە هاتووه تاکوو گەلێک ڕزگار بکات و دواتر جڵەوی ژیان بداتە دەست خەڵکی خۆی.

لەڕاستیدا شەرەفکەندی زیاتر لە بیرێکی ئیدئالیستی، ئەو ڕێبەرە کەسێک بووە کە لە مانای ڕاستەقینەی خۆیدا بوونی هەبووە؛ نە ئەوەیکە ئێمە وێنای بکەین و خۆمان بە قارەمانێکی خەیاڵی بۆخۆمان دیاری بکەین، ئەو هەبووە؛ بێ ئەوەیکە خەیاڵبافی بۆ بکەین. شەرەفکەندی بۆ مانای شۆڕشگێڕبوونی لە پێناسەی گشتی‌دا کەسێک بووە کە نەتەنیا بووەتە سیمبول و قارەمانێکی نەتەوەیی بەڵکوو وەک کەسێكی شۆڕشگێڕ کاریگەریی گشتیی لە سەر کۆمەڵگای خۆی هەبووە و ڕەهەندەکانی هەوڵ و تێکۆشانی نەتەوەی خۆی خستووەتە ژێر کاریگەرییەوە بۆیە تاکی کورد ناتوانێت خۆی لە ڕاستییەکانی ژیانی ئەو کەسە بێبەری بکات.

جیا لەوە پێویستە ڕێبەرێکی وەک دوکتور سادق شەرەفکەندی لە باری کردەوە و عەمەل، مودیرییەت، بڕشت و لێهاتووییەوە بەشێوەیەکی زانستی شرۆڤەی بۆ بکرێت. کەسانێکی ڕۆژنامەنووس، نووسەرەکان، بیوگرافیستەکان کە لە نزیکەوە دوکتور قاسملوویان ناسیوە باس لەوە دەکەن: '' قاسملوو ئۆگری توندوتیژی نەبوو بەڵام لە توندیش هەڵ نەدەهات".

هەر ئەو کەسە نزیکانە بۆ شرۆڤەی ئەو وتەی قاسملوو دەڵێن کە دوکتور قاسملوو بۆ بەرگری لە خۆی و نەتەوەکەی ناچار پەنای بۆ توندوتیژی بردووە نەک بە ویستی خۆی، ئەوەش لە کردەوە و عەمەلی ئەودا رەنگی داوەتەوە و تەنانەت دوژمنەکانی ئیعترافیان بەوە کردووە کە قاسملوو شەڕخواز نەبووە.

هێنانەوەی نموونەی دوکتور قاسملوو بۆ ئەوەیە کە دەمانهەوێ باس لەوە بکەین، شەرەفکەندی کەسێکی کردەیی و بەبڕشت بووە و لە بەرانبەر دوژمنی خۆیدا ئەگەرچی هەموو یاسای شەڕی پاراستووە بەڵام بەوپەڕی هێز و تواناوە دژی دوژمن وەستاوەتەوە.

وتە و نوسراوەکانی ئەو ڕێبەرە ناودارە دەرخەری ئەو ڕاستییەیە کە شەرەفکەندی تاکتیکی شەڕی دوژمنی ناسیوە بۆیە هەمیشە باسی لەوە کردووە کە پێشمەرگەکان دەبێ هەر شوێن و جیگایەک کە دوژمن بەمەبەستی شەڕ کەڵکی لێوەردەگرێت لەناوی ببەن.

مەسەلەیەکی زۆر گرینگ کە بیرمەند و خاوەنڕای گەورە باسیان لە سەر کردووە ئەخلاق لە سیاسەت دایە. مەسەلەیەک کە دوکتور قاسملوو باسی لە سەر کردووە و بابەتی لە بارەیدا نوسیوە.

ماکس وێبێر لە کتێبی "دانشمند و سیاستمدار"دا دەڵێت: دو جۆر ئەخلاق هەیە، "ئەخلاقی ئیدئۆلۆژیک یا عەقیدەتی" و "ئەخلاقی بەرپرسانە". لە بنەمادا هەر چالاکییەک که مرۆڤ ئەنجامی دەدات لەو دوو جۆرە تێپەڕ نابێت. لە ئەخلاقی یەکەمدا مرۆڤ هەر کارێک کە دەیکات خۆی لە بەرانبەر خودا وەڵامدەر دەزانێت بۆیە هەر کارێک بیکات "توجیه" دینی بۆ دێنێتەوە و زۆربەی ئەو کەسانە و ئەو نیزامە سیاسییانەی لە سەر بیرێکی وا دامەزراون، دەست بۆ هەر کارێک دەبەن.

بەڵام لە ئەخلاقی بەپرسیارانەدا مرۆڤ خۆی لە بەرانبەر خەڵک‌دا وەڵامدەر دەبینێتەوە بۆیە جۆرێک ڕەفتار دەکات کە لۆمە نەکرێت و قەزاوەتی خەڵک لای ئەو کەسە بەهای هەیە.

شەرەفکەندی ڕاست ئەو ئەخلاقەی دووهەم لە بەرانبەر ڕێژیمێکدا کە بە تەواوی هێزەوە عەقیدەتییە پیادە دەکات و دەگرێتە بەر. ئەوەیە کە ڕۆحیەی شۆڕشگێڕی ئەو ڕێبەرە گەورەیە هێز لە جەستەی مرۆڤ دەداتەوە و وەکوو ڕزگاریدەرێک خۆی لە نێو خەڵکی خۆیدا دەناسێنێت.

هەر لە بواری ئەخلاق لە سیاسەت‌دا دەبێ باسی ئەوە بکەین شەرەفکەندی زۆر جیاواز لە قارەمانێک بوو کە خەڵکی ئاسایی مانای دەکەنەوە، شەرەفکەندی پاڵەوانێک بوو، ئەو جیاواز لە قارەمانێک بوو کە هەر کارێک دەکات تا بە ئامانجی خۆی بگات و بتوانێت ناوبانگێک بۆخۆی دەر بخات، ئەوەش ڕاست ئەوەیە کە "ئەخلاقی لە سیاسەت‌دا" ناسیبوو و پێڕەوی لێدەکرد.

بۆیە دەتوانین بە بێ‌دوودڵی باس لەوە بکەین کە کاتێک دەڵێین: "شەرفکەندی شکۆیەک لە باوەڕ و پێناسەیەک بۆ خەبات" لە جێگای خۆیدا بەکارمان هێناوە، چونکە ئەو، هەموو بەها بەنرخەکانی وەک: ''مرۆڤایەتی، بەخشەندەیی، جوامێری، وەفادار بە بەڵێنەکانی، شەڕ دژی زوڵم و زاڵم، لە خۆبوردوویی، توانایی و خۆشەویستیی خەڵکەکەی" لە ژیانی‌دا هەبوو بۆیە ئەو پاڵەوانێکی بێ وێنە و ڕاستەقینە بوو.

دوکتور شەرەفکەندی شۆڕشگێڕێکی ڕووت بێت یان پڕاگماتیست، ئازادیخواز بێت یان ڕزگاریخواز، ڕێبەر بێت یان مودیر ئەمڕۆکە هەزارن لاو لە کیژ و کوڕی بیری شۆڕشگێڕانەی ئەو کەسەیان نەتەنیا بۆ شەڕ دژی زوڵم و زۆرداری بەڵکوو بۆ ژیانی خۆیان کردووەتە نموونە.

ژیان و کرداری دوکتور شەرەفکەندی لە ماوەی ڕێبەری کردنی شۆڕشدا، چیرۆکێک نییە کە خۆت یا هەر تاکێکی دیکە دایڕشتبێت و تەنیا لە نێو لاپەڕە نووسراوەکاندا مانای هەبێت و هەست و ورە بە ژیانی مرۆڤ ببخەشێت، بەڵکوو ڕەوتی ژیانی ئەو کەسە ئیمانێک بە کەسانی تێکوشەر و شۆڕشگێڕ دەبەخشێت کە مرۆڤ دەتوانێت لە بێ‌هیوایی و نائۆمێدی ڕووناکییەک بۆ داهاتووی خۆی بدۆزێتەوە، ئەوەیە فەلسەفەی کرداری شۆڕشگێڕانەی شەرەفکەندی.

دوکتور شەڕەفکەندی شۆڕشی لە ئازادی ڕووت‌ و بێ‌ بەهرەدا کورت نەکردووەتەوە، ئەو هەمیشە وا بیری کردووەتەوە و پێشمەرگەی وا تێگەیاندوە کە دەبێ ئازادی و شۆڕش بەردەوام ڕووی لە "داهێنان و نوێبوونەوە" بێت، ڕاستی ئەو کردارە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە بەپرسیارەتی لای دوکتور شەرەفکەندی تەنیا لە وشەدا قەتیس نەماوە بەڵکوو ئەو، کەسانێکی وەک بەرپرس قەبووڵ کردووە کە خۆیان پێشەنگی کۆمەڵگای خۆیان بن تا بتوانن خەڵکی خۆیان بە قەناعەت بگەیەنن.

کارل مارکس یەکێک لە گەورەبیرمەندانی جیهان باس لەوە دەکات کە روودانی شۆڕش پڕۆسەیەکە پێشی پێ ناگیرێت و بە خواست و بێ خواستی هەر نیزامێک شۆڕش ڕوو دەدات و شۆڕشی وەک "شەمەندەفەری مێژوو" وەسف کردووە.

بەپێی ئەو پێناسەی مارکس دەبێ وا بڵێین و خۆ ئامادە بکەین کە بۆ ئێستای خەبات دژی ڕێژیمێکی وەک ئێران، پێویستە بۆ چالاکترکردن و بەهێزکردنی خەبات لە بیر و ئیدئۆلۆژی کەسێکی وەک شەرەفکەندی خۆمان بێبەش نەکەین و کار و کرداری ئەو ڕێبەرە وەک سەرباشقەی خەباتی خۆمان بەپێی هەلومەرج دابڕێژینەوە.

یەکێک لە مەسەلەکان کە لە کەسایەتی دوکتور شەرەفکەندی‌دا بەرچاو بوو هەستی نەتەوەیی و هەستی ئازادیخوازی بوو. هەستی نەتەوەیی لای ناوبراو تەنیا غرورێکی دوور لە لۆژیک نەبوو کە بە کەڵک وەرگرتن لە هەستی نەتەوەیی بیر و ئارەزووی خۆی بەدەست بێنێت، ئەو هەستی نەتەوەیی بۆ پێناسەکردنی کۆمەڵگای کوردستان، مانا دەکرد تاکوو ئەم کۆمەڵگا دوور بێ لە پێناسە دەسکرد و داسەپاو و دەرەکییەکان.

دوکتور سادق شەرەفکەندی نموونەی کەسێکە کە پێناسەی شۆڕشگێڕبوون پڕ بە باڵایەتی؛ چونکە بە تێکۆشان و لێهاتوویی خۆی سەلماندی کە بەختەوەریی مرۆڤێک بەتایبەت ئەگەر ناو و ڕێبازێکی شۆڕشگێرانەی هەڵبژاردبێت تەنیا لەوەدا کورت نابێتەوە کە تەنیا ئامانجێکی دیاریکراو بەدی بێنێت و دواتر دەست بکێشێتەوە بەڵکوو هونەری ژیانی کەسێکی شۆڕشگێڕ ئەوەیە نەتەنیا "جووڵە و واتا" بە ژیان ببەخشێت بەڵکوو تا کۆتایی ژیانی ڕۆحیەی شۆڕشگێڕبوونی تێدا هەبێت.

لە کۆتاییدا دەبێ بڵێێن کە ئۆگری و هەوڵدان بۆ ئازادی لە هەموو بەشەکانی کوردستاندا بیرێکی زیندووە و بەپێی ئەرک بۆ ڕزگاری و بەپرسیاربوون لە بەرانبەر خەڵکی خۆت‌دا دەبێ درێژە بە خەباتی خۆت بدەی و سیمبۆلەکانی خۆت بۆ ڕزگاری دەسنیشان بکەی.

هەروەها دەبێ بەشێکی گرینگی پرسی سەربەخۆیی تاکی شۆڕشگێڕ لە بواری فکری و کردەیی‌دا بۆ پەرەپێدانی ڕۆحیەی شۆڕشگێڕبوون لە سەر بنەما و ڕەگەزەکانی دێموکراتیک، بەهێزکردنی وەفاداری و پابەندبوونی سیاسیی تاکەکان بە ڕێباز و ئامانجەکانیان و سەرمەشق‌دانانی ڕەفتاری ڕێبەرەکانمان بۆ کار و کردەوەمان بگەڕێتەوە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٠ لەم ژمارەیەدا:

ــ هەموو ڕێگاکان دەچنەوە کوردستان
ــ سەهۆڵبەردان لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا
ــ دیپلۆماسیی درۆزنەی نێوخۆیی
ــ زیندانیی سیاسی بوونی نییە
  • ڕەساڵەتی تەنز له شێعری \ ڕەساڵەتی تەنز له شێعری "مەلا مارف کۆکەیی"دا
    کۆمەڵیک ڕووداوی ناخۆش و تاڵ وەک شەڕە جیهانییه‌کان، شەڕی ناوخۆی ئێران، سیڵاوی مەهاباد، کوشتاری خەڵکی ئه‌م شاره و قات و قڕی له ماوەی ژیانی مەلا مارفدا که له سەر هەژاری و نەداری خەڵک شوێندانەر بوو له شێعرکانی ڕەنگدانه‌وەی جیددیان هه‌یه، شاعیری نوکته باز له سەردەمی دیکتاتۆرییه‌تدا زۆر جار به زمانی ته‌نز لۆمه له‌م بارودۆخه دەگرێ.
  • کەریم پەرویزی: خەڵک بە هاتنیان بۆ سەرشەقام، ترسیان لە داپڵۆسینی ڕێژیم ڕەویوەتەوە و لە مەرحەلەیەکی دیکەدا، دەبێت ترسی خەڵک لە زیندان بشکێت و بڕۆنە بەر زیندانەکان و داوای ئازادکردنی گیراوەکان بکەن کەریم پەرویزی: خەڵک بە هاتنیان بۆ سەرشەقام، ترسیان لە داپڵۆسینی ڕێژیم ڕەویوەتەوە و لە مەرحەلەیەکی دیکەدا، دەبێت ترسی خەڵک لە زیندان بشکێت و بڕۆنە بەر زیندانەکان و داوای ئازادکردنی گیراوەکان بکەن
    خرۆشانی جەماوەریی ڕۆژهەڵات و پەیامەکانی لە دوای ئەنجامە ئەرێنییەکەی ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستانی باشوور، مژاری چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنی تیشکە لەگەڵ کەریم پەرویزی، ئەندامی دەفتەری سیاسی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کە سەرنجتانی بۆ خوێندنەوەی ڕادەکێشین.
  • بەرەو درووستکردنی حکوومەتێکی سەربەخۆ و دێموکرات لە باشوور بەرەو درووستکردنی حکوومەتێکی سەربەخۆ و دێموکرات لە باشوور
    چوار فاکتۆری سەرچاوە گرتنی ئەم سەربەخۆییە لە ئیرادەی گشتی، دادپەروەری وەک بناغەی ئەو حکوومەتە، دێموکراسی و هەبوونی هێزی پێشمەرگە بۆ دابین کردنی ئاسایش و ئاسوودەیی هاووڵاتیان لەو فاکتۆرانەن کە لە بەرژەوەندیی حکوومەتی سەربەخۆی باشووری کوردستان دا دەبن.
  • باشووری کوردستان و بنچینەی خەباتی گەلی کورد باشووری کوردستان و بنچینەی خەباتی گەلی کورد
    ئێمە دەبێ سەرەتا لە هەناوی کۆمەڵگەی خۆماندا حزوورمان هەبێت و ئاگاداری هەموو گرفت و خەسڵەتەکانۆ کۆمەڵگەی خۆمان بین و بتوانین جیاوازییە هەرێمی و ناوچەییەکان بناسین، هەتا بتوانین بەرنامە و پرۆژەکانمان لەسەر بنەمای واقیعی کۆمەڵگەکەمان بێت.
  • چیرۆکی منداڵانی بێ‌‌سەرپەرەست لە ئێران چیرۆکی منداڵانی بێ‌‌سەرپەرەست لە ئێران
    سەرئەنجام دوای پڕۆسەی قانوونی، ماری و مێردەکەی پێکەوە لە ئافریقاڕا کچێک و کۆڕێکیان وەک منداڵی خۆیان وەرگرت. ئێستا ئەوان ١٤ ساڵ و ١٢ ساڵ تەمەنیانە و وەک هەر منداڵێکی دیکە دەچنە قوتابخانە و ژیانێکی باشیان هەیە.
  • خۆكوژی كۆتاییەكی تراژێدیك خۆكوژی كۆتاییەكی تراژێدیك
    دیاردەگەلێك كە بەربەستن لە بەردەم بەرزەفڕی مرۆڤ و وەك نەخۆشییەك خەون و ئارەزووەكانی مرۆڤ تووشی بەلاڕێداچوویی دەكەن و لە ئاكامدا ئەوە ئەو دیاردانەن كە زۆرجار زاڵ دەبن بەسەر مرۆڤدا. خۆكوژی یەكێك لەو دیاردانەیە كە ئەمڕۆ بەربینگی مرۆڤی گرتووە و بووەتە دیاردە لە نێو هەموو كۆمەڵگا مرۆییەكانی جیهاندا.
  • ڕاسان پرۆژەیەکی سیاسی نوێ لە خەباتی ڕۆژهەڵاتدا ڕاسان پرۆژەیەکی سیاسی نوێ لە خەباتی ڕۆژهەڵاتدا
    زۆربەی بزاڤە ڕزگاریخوازەکانی دنیا لە حاڵەتێکدا سەریان هەڵداوە، کە دیکتاتۆرەکان ویستوویانە لە ڕێگای ئامرازەکانی هێز و دەسەڵاتەوە ڕێککەوتنێکی مڵکەجبوون لە نێوان خۆیان و کۆمەڵگادا ساز بکەن و کۆمەڵگا ملکەجی بەرژەوەندییەکانی خۆیان بکەن و ئەدەبیاتێک لە سەر کۆمەڵگا زاڵ بکەن کە لە ڕاستای دەسەڵاتی ئەواندا بێت و سەروەری ئەوانی تێدا گارانتی کرابێت.
  • دیپلۆماسیی درۆزنەی نێوخۆیی دیپلۆماسیی درۆزنەی نێوخۆیی
    کەوایە بەپێی وتەی بەرپرسانی ڕێژیم، خامنەیی ڕاستەوخۆ لە هەڵبژاردنی هەموو وەزیرەکانی رووحانیدا دەستی هەیە، ڕەنگە لێرەدا بگوترێ: "بۆخۆت بەخێر بێیتەوە، ئاگات لە کوێیە؟"
  • هەموو رێگاکان دەچنەوە کوردستان هەموو رێگاکان دەچنەوە کوردستان
    لە دوای ٥٧ و خۆسەپاندنی رێژیمی ئیسلامی بەسەر گشتایەتیی جوغرافیای ئێراندا، کوردستان بوو بە مەکۆی گشت لایەنە پەراوێزخراوەکان، ئەو رۆژانە زۆر لایەن بوون کە لە نیشتمانی کوردەکاندا داڵدە درابوون، حیزبە کوردییەکان بە سینگ ئاوەڵاییەوە وەریانگرتن.
  • سەهۆڵبەردان لە رۆژهەڵاتی ناویندا سەهۆڵبەردان لە رۆژهەڵاتی ناویندا
    پەرەئەستاندنی دێموکراسی و پتەوبوونی پەیوەندیی لە نێوان ئەمریکا، وڵاتانی ئەورووپی، ژاپۆن، کورەی باشوور و ئوسترالیا "بەراییەکی ئاشتی" (zone of peace) لێ کەوتووەتەوە. دێموکراسی هەروەها ڕای گشتی کردووەتە فاکتەری سنووردارکەر، هەڵبەت نەک ڕێگر، لە پەیوەندی لەگەڵ شەڕکردنی وڵاتانی دێموکراتیکدا.
  • زیندانیی سیاسی بوونی نییە زیندانیی سیاسی بوونی نییە
    لە وڵاتێکی ژێر دەسەڵاتێکی دیکتاتۆری و فاشیستیدا، شتێک بە ناوی زیندانیی سیاسی ناتوانێ مانایەکی هەبێ و ئاماژەیەک بۆ شتێکی راستەقینە نابێ. لە راستیدا چەمکی زیندانیی سیاسی دەتوانێ چەمکێکی چەواشەکارانە و بەلاڕێدابەرانە بێ.
  • ئەحمەد شێربەگی: دوكتور سه‌عید پێی وابوو كه‌ هه‌ر به‌شێكی كوردستان ڕزگاری بێ، كارتێكه‌ری خۆی له‌سه‌ر به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستان ده‌بێ ئەحمەد شێربەگی: دوكتور سه‌عید پێی وابوو كه‌ هه‌ر به‌شێكی كوردستان ڕزگاری بێ، كارتێكه‌ری خۆی له‌سه‌ر به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستان ده‌بێ
    بە بۆنەی ٢٥ـەمین ساڵڕۆژی شەهیدانی بێرلین لە لایەن دیپلۆمات تێرۆریستانی نێردراوی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران ڕۆژنامەی کوردستان ئۆرگانی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران وتووێژێکی لەگەڵ "ئەحمەد شێربەگی" بێژەری بەناوبانگی ڕادیۆ دەنگی کوردستانی ئیران پێک هێناوە کە دەقی ئەم وتووێژە بەم چەشنەیە:
  • شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟ شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟
    لە ڕاستیدا خودی وشەی "شۆڕش" (انقلاب) واتە گۆڕانێکی بنەڕەتی لە ناوەڕۆکدا؛ ئەوەش پێویستی بە هەندێک هۆکاری تایبەتی و گشتی هەیە کە هۆکارە تایبەتییەکە ئەوەیە سەرتاسەری شۆڕشەکانی مێژوو بە دەست کەسانی نوخبه و زانای کۆمەڵگای نێوخۆی خۆیان کراوە جا ئەم کەسانە لە هەر چین و توێژێکی کۆمەڵگا بن و بە هەر جۆرە بیرۆکەیەک.
  • کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
    لە ساڵانی ١٣٣٠ی (١٩٥٢ی زایینی) هەتاوی بەئەملا لەسەر دەستی كەسانێكی تر و نەوەیەكی تر شەپۆل و رەهەندێكی دیكە لە نووسین و داهێنانی ئەدەبی و بەتایبەت ژانری شیعر لە كرماشان و ئیلام سەر هەڵدەدەن و دەبنە ئاوێنەی باڵانوێنی كۆمەڵ و لەباری فەرهەنگییەوە پێشەنگایەتیی ئەو قۆناغە دەگرنە ئەستۆ.