• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢١ی ئاوریلی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی بانەمەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی  

ڕاپۆرت/ دوایین بارودۆخی هەرێمی کوردستان پاش ئەنجامی ڕێفراندۆم

زایینی: ٣٠-٠٩-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٧/٠٨ - ١١:٥٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ڕاپۆرت/ دوایین بارودۆخی هەرێمی کوردستان پاش ئەنجامی ڕێفراندۆم
کوردستان میدیا: دوژمن‌کارییەکانی بەرامبەر بە هەرێمی کوردستان بەردەوامن و سەرکردایەتی سیاسی ئەم پارچەی کوردستانیش پیداگرن لەسەر مافە جەوهەرییەکانی خۆیان.

لە نوێترین دژکردەوەکان بەرامبەر بە پرسی ڕێفراندۆم و ئەگەری ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی باشووری کوردستان، "عەلی سیستانی" کە بە بەرزترین مەرجەعی شیعەکانی عێراق دەناسرێ دژایەتی خۆی لەگەڵ جیابوونەوەی عێراق ڕاگەیاند و داوای لە کورد و بەغدا کردووە کە پێبەندی یاسای بنەڕەتی عێراق بن.

ئەم قسانەی ناوبراو بەڕای زۆرێک لە کارناسان و چاودێرانی سیاسی هاوشێوەی قسەکانی خومەینی لە ساڵەکانی سەرەتای بەدەسەڵات گەیشتنی لە ئیرانە کە دواتر فتوای بەدناوی جیهادی لێ شین بوو و ڕاگەیاندراوەکەی تەواو سیاسییە نەک ئایینی.

ئەم هەڵوێستەی سیستانی دوای ئەوە هاتۆتە ئاراوە کە چەند ڕۆژ پیش ئێستا سەرۆک‌هۆزە سووننە مەزهەبەکانی عێراق و پاش ئەوانیش ١٧ پارلمانتاری فراکسیۆنی سووننە لە پارلمانی عێراق پشتگیری خۆیان بۆ ڕێفراندۆمی کوردستان بە فەرمی دەربڕی.

هاوکات ئەیاد عەللاوی، جێگری سەرکۆماری عێراق، لە نامەیەکدا بۆ حەیدەر عەبادی، سەرۆک‌وەزیرانی عێراق، چەند خاڵێکی بۆ دەستپێکردنی دانوستاندنەکانی نێوان هەولێر و بەغدا دیاری کرد و داواشی لە سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان کرد سەرپەرشتی دانوستاندنەکان بکات.

خاڵە پێشنیارییەکانی عەلاوی بەم چەشنەن:

یەکەم: دەستپێکردنی دانوستاندنی بێمەرجی پێشوەختە.

دووەم: بنەمای دانوستاندنەکان دەستووری کۆماری عێراق بێت.

سێیەم: داوا لە نەتەوە یەکگرتووەکان دەکەین پشتیوانی دانوستاندنەکان بکات و ئەمینداری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان تیمێکی شارەزایان بنێرێت.

چوارەم: راگرتنی هەڵمەتی راگەیاندن و بڕیارەکان کە دۆخەکە تێکدەدەن.

پێنجەم: چڕکردنەوەی هەوڵەکان بۆ دوورخستنەوەی هەر رووبەڕووبوونەوەیەکی چەکداری لە ناوچە جێناکۆکەکان، لەپێش هەموو ناوچەکانیشەوە پارێزگای کەرکووک.

شەشەم: دۆزینەوەی چارەسەری نیشتمانی و دوورخستنەوەی عێراق لە دەستوەردانی دەرەکی و وڵاتانی دراوسێ، کە ئەگەری ئەوە هەیە کێشەکان قووڵترببنەوە و عێراق بکەوێتە نێو کۆمەڵێک کێشمەکێشی زیاتر.

بەپێی هەواڵی هەواڵدەرییەکانی هەرێمی کوردستانیش جیا لەم لێدوان و هەڵوێستانە لەدوایین کۆبوونەوەی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق بەهۆی ئەنجامدانی گشتپرسی و هەڵکردنی ئاڵای کوردستان لە کەرکووک، ١٢ بڕیار دژ بەکوردستان وکەرکوک دەرکرا کە تا ئامادە کردنی ئەم ڕاپۆرتە بڕیارەکان نەدرکاون.

لەلایەکی دیکەشەوە دوێنێ هەینی ڕێکەوتی ٧ی ڕەزبەر، بەبڕیاری سەرۆک‌وەزیرانی عێراق گەشتە نێونەتەوەییەکانی هەر دوو فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەولێر و سلێمانی ڕاگیران کە کاردانەوەی تووندی لێپرسراوانی هەرێمی کوردستانی لێکەوتەوە و گوته‌بێژى حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان له‌ راگه‌یێندراوێكی ٥ خاڵیدا وه‌ڵامى نووسینگه‌ى حەیدەر عەبادی، سه‌رۆك‌وه‌زیرانى عێراقی دایه‌وه‌.

هەروەها دەستەی دەروازە سنوورییەکانی عێراق لە راگەیەندراوێکدا ئاماژە بەوە دەکات، رۆژی شەممە ٣٠-٩-٢٠١٧ دەروازە سنوورییەکانی هەرێمی کوردستان بە ناردنی ٣ هێزی سەربازی دەخەنە ژێر کۆنترۆڵی خۆیان.

لەبەرامبەردا حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند هیچ دەروازەیەکی سنووری رادەستی حکومەتی عێراق ناکرێت.

هەر لەمبارەوە ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا داوای لە حەیدەر عەبادی کرد، دان بە مافی گەلی کورددا بنێت.

کۆشکی ئێلیزە لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاند: "لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ عەبادی، ئیمانوێل ماکرۆن داوای لە عەبادی کردووە دان بە مافی گەلی کورددا بنێت و لە پەرەسەندنی هەر گرژییەک خۆی بەدووربگرێت".

هەر بەپێی راگەیێندراوەکە، ئیمانوێل ماکرۆن داوای لە عەبادی کردووە رۆژی پێنجشەممەی داهاتوو ٥-١٠-٢٠١٧ سەردانی فەرەنسا بکات.

لە چوارچێوەی کاردانەوە نێونەتەوەییەکان بەرامبەر بە پرسی گشتپرسی کوردستان وڵاتی ڕووسیە بەفەرمی ڕایگەیاندووە کە ڕێز بۆ ئیرادەی گەلی کورد دانێن.

ستێڤان دوژاریک، گوتەبێژی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکانیش لە پڕێس کۆنفڕانسێکدا ڕایگەیاند: ئێمە لە کوردستان بەردەوام دەبین لە کارکردمان لە هەموو بوارەکاندا بەتایبەتی لە بوارەکانی مرۆیی و مافەکانی مرۆڤ و کێشە سیاسییەکان.

وڵاتی ئامریکاش کە بە یەکێک لە کاراکتەرە سەرەکییەکانی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناڤین دەناسرێ بەردەوام باسی لەوە کردووە کە پێویستە ئاسایش و ئارامی ناوچە بپارێزرێ و دوورکەوتنەوە لە گرژییەکانی باشترین ڕێکارە؛ ئەمەش هاوکاتە لەگەڵ پشتیوانی چەند لایەنێکی بەهێزی سیاسی لە نێو وڵاتی ئامریکا بۆوێنە "چەک شومه‌ر" سناتۆر و سه‌رۆكى فراكسيۆنى دێموكراته‌كان له‌ ئه‌نجومه‌نى سێنای ئا‌مريكا له‌ ڕاگه‌يه‌ندراوێكدا پشتيوانى خۆى بۆ سه‌ربه‌خۆيى كوردستان ده‌ربڕیوە و داواى له‌ كۆشكى سپى كردووە پشتيوانی لە سه‌ربه‌خۆيى كوردستان بكات.

هەروەها دەوڵەتی ئیسرائیلیش کە کۆماری ئیسلامی وەک سەرەکی‌ترین دوژمنی گەلی کورد، زۆر پێی قەڵسە بێ دوودڵی پشتیوانی لە سەربەخۆیی کوردستان کردووە و ئامادەیی خۆی بۆ هەرچەشنە هاوکارییەک ڕاگەیاندووە.

دوابەدوای گشتپرسی هەرێم و درووست‌بوونی گرژییەکانی نێوان کوردستان و وڵاتانی ناوچە نرخی نەوتیش لە بازاڕە جیهانییەکان بەرزبوونەوەی بەخۆوە بینی کە بەوتەی کارناسان لە ٣ ساڵی ڕابردوودا ئەمە یەکەمجارە کە مەترسییە ژێئۆپۆلیتیکەکان دەتوانن کاریگەری لەسەر نرخی جیهانی نەوت دابنێن.

هەرێمی کوردستان ڕۆژانە ٥٠٠ تا ٦٠٠ هەزار بەرمیل نەوت ڕەوانەی بازاڕە جیهانییەکان دەکات.

بەگشتی ئەوەیکە تاکوو ئێستا ڕوون و ئاشکرایە سووربوونی سەرکردایەتی گەلی کورد لە باشووری کوردستانە لەهەمبەر ئاکامەکانی ڕێفراندۆم، ئەویش بە پشت‌بەستن بە دەنگی گەل لە ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٢٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
ــ تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
ــ کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
ــ د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
  • ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات
    مێژووی سەرهەڵدانی ئەدەبی جیهانی لەلایەن پاسکال کازانۆڤا لە کتێبی کۆماری جیهانیی ئەدەبیات(ز١٣٩٢) سێ رەوتی فۆرم، گەشەسەندن و رەوتی کێبڕکێی نێودەوڵەتی لەخۆ گرتووە و هەر رەوتێکی لەگەڵ گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە سەرهەڵدان و پەرەسەندنی زمانە رەسەنەکانی ئەورووپا لێکداوەتەوە و مانای کردۆتەوە.
  • د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
    مەسەلەی عەفرین جودایە لەگەڵ ئەو مەسەلەیە؛ ئەجێندای سیاسیی گەورە لە پشت ئەو هێرشە هەبوو، بۆیە ئەورووپا ئامادە بوو هێرش بکات، بەڵام بۆ عەفرین نا.
  • کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
    ئەوەیکە لە گۆشە و کەناری وڵاتدا هێندێک خەمخۆری لەلایەن خەڵک یان خەڵکانێکدا دەبیندرێ یان هێندێک پێشکەوتن لە چەند بواری جیاجیادا دێتە ئاراوە، ئەوە هیممەت و بەرخۆدانی خەڵکە لە بەرامبەر کۆنەپەرەستی رێژیم و بە هیچ شێوەیەک پەیوەندی بە رێژیمەوە نییە .
  • \ "هوزمانەوەن" نمونەی بەرچاوی له نێوبردنی سروشتی کوردستان
    کاتێک ئێمه دەڵێین حکوومەته داگیرکەرەکانی کوردستان به بەرنامەیەکی داڕێژراو، سەرەکیترین سەرچاوەی ژیانی نەتەوەی کوردیان کردووەتە ئامانجی هێرشەکەیان، تەنیا له ڕووی هەستی خۆشەویستی خاک و کوردبوونەوە نییه، بەڵکوو لەم ڕاستایه‌دا بەڵگه ئەوەنده زۆره که تەنیا لێکوڵینەوەیەکی کورت دەتوانێ زۆر شت ڕوون بکاتەوە، بەڵام بەداخەوه لەم بوارەشدا ئێمەی کورد کەمکارییەکی ئێجگار زۆرمان کردووه.
  • دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە
    ئەگەر ئاوڕێک لە مێژووی فەلسەفە و زۆربەی زانستە فیکرییەکان بدرێتەوە، هێندێ خاڵ بەرچاو دەکەوێت، کە وڵامی زۆربەی قەیرانە هزرییەکان دەدرێتەوە. ئەگەر لە بابەتێکدا دوو لایەن و هێڵی فیکری جیاواز دەکەونە ململانێیەوە، ئاکامەکەی یان دەبێتە هۆی بەزینی یەکیان، یان دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی فکرێکی سێهەم کە ڕەنگە دڵخوازی هیچ لایەکیان نەبێت، بەڵام کۆتاییهێنەری ململانێیەکانە.
  • تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
    بنەماییترین تایبەتمەندییەکانی فاشیزم بریتییە لە پیرۆزمەندیی پەتی و سەرۆکێکی بێ هەڵە. لەلای فاشیستەکان ئەوەی هەمیشە وەک داردەست ئاپۆرەی پێ کۆنترۆڵ دەکرێ، تارماییەکی تۆقێنەرە کە بەپێی هەڵکەوتەیەکی تایبەت ئەم تارماییە لە شێوازی دوژمن، لایەن یان ئەگەرێک خۆی دەردەخات.
  • نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
    مرۆڤێك كه له هەژاریدا ڕاگیراوه، مرۆڤێك كه نكۆڵی له ناسنامه ئێتنیكی، ئایینی یان نەتەوەییەكەی دەكرێ یان دەكەوێته بەر تەوژمی سیاسەتی تواندنەوه و سووكایەتی پێكردن یان لەژێر ستەمی جنسیدا دەژی، مرۆڤێكه كه كەرامەتی لێ زەوت كراوه.
  • شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن
    گۆڕانکارییەکانی ناو کابینەی ترامپ و کاریگەرییان لە سەر سیاسەت و رووداوەکانی ناوچە، تەوەری گفتوگۆی ئەم ژمارەیەی رۆژنامەی کوردستانە لەگەڵ شەریف هەژاری، مامۆستای مێژوو لە زانکۆی سلێمانی، کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    لە دوو بابەتی پێشوودا، "شەڕی ئێران و ئیسرائیل"و بەشی یەکەمی "پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران"، هێڵی بەهێزی ڕێژیمی تاران (دەرەوەی سنوورەکان و کەڵک وەرگرتن لە ملیشیا و لایەنگرە شێعەکانی لە وڵاتانی ناوچە) و خاڵی لاوازی ئەو ڕێژیمە (خەڵکی ناڕازی و وەزاڵەهاتووی نێو شارەکانی ئێران) خرایە بەر باس و لێک درایەوە.
  • بێستوون، شوێنی خودای خوداکان بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
    شاری بێستوون، یەکێک له شارەکانی کرماشانه که له باکووری رۆژهەڵاتی ئەو گەورەشاره جێگای خۆش کردووه و له سەر رێگای کرماشان - هەمەدان که سەردەمانێک پێتەختی ئیمپراتوری کوردان بوو، هەڵکەوتووه.
  • مانیفێستی ڕزگاری مانیفێستی ڕزگاری
    هەتا لاپەڕەکانی مێژووی کورد زیاتر هەڵدەدەینەوە، تابلۆی تراژێدیای کورد زیاتر دەردەکەوێت. لە پەنای ئەم تابلۆیە سەربوردەی قارەمانیەتی، فیداکاری، کاریگەری بلیمەت و ڕێبەرەکانمان لەسەر زیندوو مانەوەی کورد وەکوو نەتەوە زۆر ڕوونە. لە لایەک پرسیاری بۆچی تا ئێستا سەرنەکەوتووین دەبێتە خۆرەی مێشک، لە لایەک جێ داخە بۆچی ئەم ڕێبەرە زانا و لێهاتووانە بە ڕادەی پێویست لە لایەن تاکی کورد بەرجەستە نەکراون.
  • پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان
    ئەوان کۆتاییان بە کۆمار هێنا، بەڵام نەیانزانی ئامانجەکانی کۆمار و گیانفیدایی ڕێبەرەکانی، چ بەهایەکی مەزنن و چۆن بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازرێنەوە، دوای حەفتاو یەک ساڵ لەو ڕووداوە، داستانی مەرگی سەربەرزانەی پێشەوا، هێشتا خاوەنی بەهێزترین وانەی خۆنەویستی، خەڵکویستی، ئازادیخوازی و سەرفرازییە و ئەوینێکی بەهێزیشە بۆ بە چۆکداهێنانی هەموو مەترسی و ناخۆشییەکان.
  • سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
    لە وڵاتێکدا کە چەند کەلتوور و نەتەوە و ئایینی جیاواز دەژین، حکوومەتی دەسەڵاتدار لەگەڵ هەڕەشە و دەرفەتی جۆربەجۆر بەرەوڕوویە؛ لەو جۆرە وڵاتانەدا، بەهۆی چەندنەتەوەیی و چەندکولتووری و پێکهاتەی ئاڵۆزی کۆمەڵگاوە، ژیانی کۆمەڵایەتی - سیاسی و هەروەها ئیدارەکردنی حکوومەت و دابەشکردنی دەسەڵات و سامان و ئیمتیازەکان لە نێو خەڵکدا ئەرکێکی ئاڵۆز و پڕمەترسییە، کە هەرجۆرە هەنگاو و کردارێک کە نیشان لە هەڵاواردن و بێبەشکردنی کەس و کەسانێک و پێکهاتەیەک بدا، دەبێتە هۆکارێک بۆ رووخانی ئێعتمادی خەڵک بەرامبەر بە دەسەڵاتدار و حکوومەت.
  • پانۆڕامای ساڵ پانۆڕامای ساڵ
    خوێنەرانی خۆشەویست، ڕۆژنامەی کوردستان وەک نەریتی ساڵانە لە دوایین ژمارەی ساڵدا پوختەیەک لە ڕووداو و هەواڵە گرینگە حیزبییەکانی ساڵ دەخاتە بەر دیدی ئێوەی ئازیز؛ لێرەدا بەشێک لەم هەواڵ و ڕووداوانە دەخەینە بەر چاوی ئێوەی هێژا: