• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٥ی دێسامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٢٤ی سەرماوەزی ١٣٩٦ی هەتاوی  

بۆچی پاکستان دژایەتی سەربەخۆیی کوردستان دەکات

زایینی: ٠٣-١٠-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٧/١١ - ١١:٤٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
بۆچی پاکستان دژایەتی سەربەخۆیی کوردستان دەکات
عومەر ئیزەدخواه

پێتان سەیرنەبێت کە وڵاتێکی وەک پاکستان لە باشوری رۆژئاوای ئاسیاوە کە هیچ سنورێکی لەگەڵ خاکی هیچ کام لە پارچەکانی کوردستان نییە و هەروەها بێ بوونی هیچ پەیوەندی و بەریەک‌کەوتنێکی سیاسی و ئابووری و هتد ، ئاوا بە تەنگەتاوی دژایەتی خۆی بۆ ئەنجامەکانی رێفراندۆمی باشوری کوردستان رادەگەیەنێت.

لە راستیدا ئەوەی بەوشێوەیە پاڵ بە حکومەتی پاکستانەوە دەنێ کە دژایەتی خۆی بۆ پرسێکی ئاوا دەرببڕێت، کە پرسێکە پەیوەندی هەیە بە مافی گەلێکی بێ دەوڵەت کە بەپێی جاڕنامە و پرەنسیپە نێودەوڵەتییەکانی مافی مرۆڤ هەر گەلێک مافی بڕیاردان لە چارەنوسی خۆی هەیە و ڕاپرسی بۆ چارەنوسی گەلێک ئەوپەڕی پرەنسیپێکی دێموکراتیکە و تەریبە بە ڕێڕەوێکی ژیاری و ئاراستەیەکی مرۆیی، ئەو پرسەی کە پەیوەندی هەیە بە چارەنوسی گەلێکی ستەمدیدە کە سەدان ساڵە خەبات دەکات بۆ بەدەستهێنانەوەی سەروەری سیاسی و دامەزراندنی دەوڵەتی نەتەوەیی تایبەت بەخۆی، ئەوا بریتییە لە ئەقڵیەتی شۆڤێنیزمی-دیکتاتۆری-تۆتالیتاری گروپی دەسەڵاتداری و رێژیمی پاکستان، کە ئەوەش بەرجەستە بووە لە کۆی سیاسەتی ناوخۆیی و دەرەکی حکومەتی پاکستان.

شۆڤێنیزمی ڕێژیمی پاکستان دەگەڕێتەوە بۆ لە بن پێنانی ماف و ئازادی پێکهاتە جۆربەجۆرەکانی لە نەتەوە و ئایینەکان، پاکستان وڵاتێکی فرەنەتەوەیە و دیارترین کێشەی ناوخۆیی ئەو وڵاتە لەوبارەوە دەگەڕێتەوە بۆ پرسی بەناوبانگی ( مافی چارەی بەلوچەکان ) کە بەلوچەکان نەتەوەیەکن بەپێی سەرچاوە مێژوویەکانیش پەیوەندی دۆستانە و برایانەی توندوتۆڵیان بەدرێژایی مێژوو لەگەڵ کورد بووە، لەلایەکی ترەوە هەڵکەوتەی جوغرافیایی بەلوچ کە دابەشکراون بەسەر وڵاتانی ( ئێران ، پاکستان ، ئەفغانستان) وایکردووە چارەنوسی بەلوچ لە ئێراندا ببێتە پرسێک کە پەیوەست بێت بە پرسی کورد لە ئێران " چارەنوسێک گرێیداون "، بەشی گەورەی خاکی بەلوچستان لە ئێستادا دەکەوێتە ناو سنوری وڵاتی پاکستانەوە، هەرچەند بەلوچەکانی پاکستان خاوەنی حکومەتی هەرێمی خۆیانن لە چوارچێوەی سیستەمی فیدڕاڵی پاکستانیدا، بەڵام لەو حاڵەشدا دژایەتییەکی گەورەی ڕێژیمی پاکستان بۆ ئەو هەرێمە هەیە، لێرەدا دەتوانین وەک وەبیرهێنانەوەیەک ئاماژە بدەین بەوەی کە لەو ساڵانەی دواییدا کێشە و پێکدادان هەبوو لەنێوان گەلی بەلوچ و حکومەتی فیدڕاڵی پاکستان.

" به‌لوچه‌کانی پاکستان له‌ ساڵی ١٩٧٣-١٩٧٧ بزاوتێکیان به‌رپاکرد که‌ زیاتر له‌ نۆ هه‌زار که‌سی تێدا کوژرا و یەکێکی دیکە لەو سەرهەڵدانە دیارانەی ئەو دواییانە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٢٠٠٦ کاتێک بەلوچستانی پاکستان به‌ به‌رد و دار، رووبه‌ڕووی سوپای پاکستانی بوونەوەوە و ئه‌گه‌رچی خه‌ڵکی به‌لوچستان یه‌کەم جاریان نەبووە‌ بۆ مافه‌کانی خۆیان ڕاده‌په‌ڕن، به‌ڵام ڕاپه‌ڕینی ئەوکاتە دوای کوشتنی سەر‌کردەی چەکدارەکانی به‌لوچستان، ( نه‌واب ئه‌کبه‌رخانی بوگتی ) ته‌مه‌ن حەفتاو نۆ ساڵ‌‌، که‌ ڕۆژی شه‌مه‌ ٢٩/٨/ ٢٠٠٦ له‌ هێرشێکی سوپای پاکستاندا له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ک له‌ چەکدارەکان گیانیان له‌ده‌ست دا، ئه‌کبه‌رخانی ، که‌سێکی خوێنده‌وار و ده‌رچووی زانستگای ئۆکسفۆرد بوو له‌ به‌ریتانیا و له‌ په‌نجاکانه‌وه‌ وه‌کوو چالاکڤانێکی سیاسی بۆ مافه‌کانی گه‌لی به‌لوچ تێکۆشاوه، ماوه‌یه‌ک وه‌زیر و سه‌رۆکی هه‌رێمه‌که‌ش بووه‌، به‌ڵام له‌ کۆتایی ساڵی ٢٠٠٦ سه‌رکردایه‌تی ده‌سته‌یه‌ک چەکداری به‌لوچی به‌ ناوی ( سوپای رزگاریخوازی به‌لوچ ) گرته‌ ده‌ست، یەکێک لە هۆکارەکانی سەرهەڵدانەکان و بنپێنانی مافی بەلوچەکان بریتییە لە دابەش نەکردنی دادپەروەرانەی داهاتی سەرچاوە سروشتییەکان بەسەر هاووڵاتییانی بەلوچ کە لە کاتێکدا لە ٤٥% گازی سروشتی پاکستان له‌ به‌لوچستان به‌رهه‌م ده‌هێنرێت"، لێرەدا دەتوانین پرسی هەرێمی بەلوچستانی پاکستان بەراورد بکەین بە پرسی هەرێمی کوردستانی عێراق کاتێک سەروەت و سامانێکی گەورە لە هەردوو هەرێمەکەدا هەیە و ڕێژیمی سەرکوتکار و شۆڤێنیزیمی وڵاتانی عێراق و پاکستان سیاسەتێکی نادادپەروەرانە و نا مرۆییانە پەیڕەو دەکەن.

بوونی پرسی بەلوچ لە پاکستان و خواستی ئەو گەلە بۆ دژوەستانەوەی سیاسەتە شۆڤێنیزمەکانی ڕێژیمی پاکستان لەلایەک بەهۆی مەترسی ئەو کاریگەرییە نەرێنیانەی کە پرسی کورد لە ناوچەکە بۆسەر رێژیمە شۆڤێنیزمەکان دەیبێت و لە لایەکی دیکەوە بوونی پەیوەندییەکی توندوتۆڵ و هاوکاری نێوان ڕێژیمی شۆڤێنیزمی پاکستان لەگەڵ ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی ئێران و کۆمەڵێک بەرژەوەندی زۆری هاوبەش، پاڵی بە حکومەتی پاکستانەوە ناوە تاکوو ئەمڕۆ دژایەتی خۆی بۆ پرسی سەربەخۆیی باشوری کوردستان رابگەیەنێت.

لەو پەراوێزەشدا دەمهەوێ ئاماژە بەوە بدەم کە بگەڕێینەوە بۆ کێشە و ململانێکانی یەمەن لە ساڵی پار و پێراردا ، کە بەشدارنەبوونی کارای پاکستان لە هاوپەیمانی ئەلحەزم بە سەرۆکایەتی سعودیە دژی حوسییەکان و بزاوتی بەرهەڵستکارانی یەمەنی هەرچەند پەیوەندیەکی توندوتۆڵ و مێژوویی لەگەڵ وڵاتی سعودیەدا هەیە ، دەگەڕێتەوە بۆ کۆمەڵێک هۆکار لەوانەش:

*- بوونی رێژەی بەرزی شیعە لەو وڵاتە کە ڕێژەیان زۆرە و نزیکەی ٢٠% لە کۆی دانیشتوانی ئەو وڵاتە پێکدێنن و کاریگەرن بە ئێران.

*- هۆکارێکی تری گرنگ بریتییە لە پەیوەندییە ئابوورییەکانی پاکستان لەگەڵ ئێران و بەتایبەتیش کەیسی پەیوەندیدار بە قەیرانی کارەبا لە پاکستان، جگە لەوەش پاکستان پشت دەبەستێت بە گازی سروشتی ئێران.

*- بزاوتی رزگاریخوازی بەلوچەکان و چالاکییەکانیان لە هەردوو وڵاتی پاکستان و ئێران.

*-بوونی هاوکاری سەربازی و هەواڵگری و ( هاوکاریان لە دامەکردن بە گروپە تیرۆریستیەکان ).

هەربۆیە دەتوانین بڵێین پەیوەندییەکی توندوتۆڵ لەنێوان دوو ڕێژیمی شۆڤێنیزمی ئێران و پاکستانیدا هەیە بەجۆرێک کە گەورەترین رەنگدانەوەی لە ئاستی پەیوەندی و هەڵسوکەوتەکانی ئەو وڵاتانە لە ئاستی دەرەوە هەبووە.

هەروەها پێویستە بوترێت کە ( مەحەمەد جەواد زەریف ) وەزیری دەرەوەی ڕێژیمی تاران لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦ لە پێشوازی باڵوێزی پاکستان ( نور محمد جادمانی ) لە وڵاتەکەی، ڕایگەیاند کە ئێران و پاکستان پەیوەندییەکی ستراتیژی و متمانەپێکراویان هەیە.

سەرباری هەموو ئەوانە پێویستە سەرنج بدەینە ئەو رێککەوتن و پڕۆسە هاوبەشانەی کە لە نێوان هەردوو وڵاتدا بەڕێوە دەچێت و تێیدا هاوکاری یەکتری دەکەن، لەوانەش رێککەوتن و لێژنە هاوبەشەکانی نێوان پاکستان و ئێران:

لێژنەی وەزاری بۆ رووبەڕووبوونەوەی ماددە سڕکەرەکان و کۆچی نایاسایی و کۆنترۆڵی سنوورەکان.

لێژنەی هاوبەش بۆ زەبت و رەبتی ئەمنی سنوورەکان لە ئاستێکی بەرزی وەزاری.

لێژنەی هاوبەشی باشترکردنی هاوکاری دوولایەنەی بەرگری.

لێژنەی وەزاری هاوبەشی باشترکردنی پەیوەندییە بازرگانی و ئابوورییەکان.

رێککەوتنی بازرگانی تایبەتی.

کۆمپانیای پاکستانی – ئێرانی هاوبەش بۆ بەرهەمهێنان.

رێککەوتنی رۆشنبیری لە نێوان پاکستان و ئێران.

رێککەوتنی هێڵی گواستنەوەی گاز.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٤ لەم ژمارەیەدا:

ــ قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان
ــ ڕاسان و پێشمەرگە
ــ ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن
ــ بورجی بابل
  • مەرگی نووسەر مەرگی نووسەر
    ئه‌وه‌ ده‌زانین ده‌ق، بە تەنیا بە دێڕێک ناڵێن کە لە لێزگەیەک وشە پێکهاتبێ که‌ واتایه‌کی ئاسمانی ("په‌یام"ی نووسەر-خودا)ی لێوه‌ده‌رچێ؛ به‌ڵکوو که‌شایه‌کی فره‌رەهەندە،‌ له‌ کۆمه‌ڵه‌ نووسینێکی جۆراوجۆردا، که‌ هیچ کامیان خاوەن رەسەنایەتی نین، له‌وێدا تێکه‌ڵ به‌ یه‌ک ده‌بن و له‌یه‌ک ده‌نگوێن.
  • سامانی وڵات بۆ تیرۆریستان، وێرانی و دواکەوتوویی بۆ کوردستان سامانی وڵات بۆ تیرۆریستان، وێرانی و دواکەوتوویی بۆ کوردستان
    ئێستا دوای تێپەڕبوونی ماوەیەکی زۆر لە ڕووداوەکە، خەڵکی ناوچەکە لە زۆر ڕووەوە لە ژێر گوشاردان و سەرمای زستان و باران لەلایەک، نەبوونی خانوو یان تەنانەت لە هەندێک شوێن خێوەتیش لەلایەکی‌تر خەڵکی نیگەران کردووە.
  • راسان و پێشمەرگە راسان و پێشمەرگە
    لە راساندا گۆڕەپانی خەبات ئەوەندە بەرفراوان بووە كە دەرفەتی بۆ یەك بە یەكی ئەندامانی كۆمەڵگا رەخساندووە تاکوو بەپێی شوێن و رێگەی خۆی هەنگاو بنێت و هیچ جیاوازییەك لە بواری ئەرك و جێبەجێ كردنەوە بوونی نییە، تەنیا ئەوە پێویستە ئەو كردارە لە خزمەتی رزگاركردنی نەتەوەدا بێت.
  • بوومەلەرزەی ڕۆژهەڵات و پێکدادان لە نێوان ناسیۆنالیزمی ئێرانی و کوردیدا بوومەلەرزەی ڕۆژهەڵات و پێکدادان لە نێوان ناسیۆنالیزمی ئێرانی و کوردیدا
    هەموو لایەک دەبێ باش بزانن کە شارستانیەت و کولتوور شتی دینامیکن و لە رەوتی مێژوودا دەتوانن تووشی ئاڵوگۆڕ بن، بەرز بن یان لەنێوبچن.
  • زەمەن تێدەپەڕێ و لێقەوماوانی کرماشان هێشتا بێ‌ماڵ و حاڵن زەمەن تێدەپەڕێ و لێقەوماوانی کرماشان هێشتا بێ‌ماڵ و حاڵن
    دوایین ڕاپۆرتە پێوەندیدارکان بە بارودۆخی ژیان پاش بوومەلەرزەی ٢١ی خەزەڵوەر لە پارێزگای کرماشان کە زۆرتر له ١٠هزار کوژرا و بریندا لێکەوتەوە، دەری دەخات کە سەرباری تێپەڕینی زۆرتر له سێ هەفته بەسەر ئەم تراژێدیا، هێشتا هیچ هەنگاوێکی شوێندانەر بۆ ساڕێژکردنەوەی برینی زامداران هەڵنەگیراوە.
  • کارەساتی بومەلەرزه لە کرماشان و بێخەمیی ڕێژیم کارەساتی بومەلەرزه لە کرماشان و بێخەمیی ڕێژیم
    ئەمە لە حاڵێکدایە کە بەشێکی کەم لە ماڵە ڕووخاوەکان پشکێندراون و ئاماری بی سەروشوێنەکان هێشتا دیار نییە و مەزەندە دەکرێ کە ئاماری کوژراو و بریندارەکان زۆرتر بێت.
  • قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان
    لە ئاخاوتنێکدا لە ٨ی مارسی ١٩٨٩ی زایینیدا، دوکتور قاسملوو پێداگری لەسەر ئەوە دەکا کە "خەبات بۆ ئەوەی ژن مافی خۆی وەربگرێ، بە هیچ شێوەیەک جودا نییە لە خەباتی میلەتەکەمان بۆ دێموکراسی و خودموختاری."
  • یاسا هەڵاواردەکان ساڵانە میلیاردها دۆلار زیان بە رۆژهەڵاتی ناوەراست دەگەیەنن یاسا هەڵاواردەکان ساڵانە میلیاردها دۆلار زیان بە رۆژهەڵاتی ناوەراست دەگەیەنن
    چونکە تا کاتێک ژنانی عەرەبستان بتوانن بە بێ مۆڵەتی پیاوی بنەماڵە – باوک، هاوسەر، جاری وایە تەنانەت کوڕەکەی خۆی – کار بکەن، بڕۆنە سەفەر، کاروباری یاسایی ئەنجام بدەن و بەشێوەیەکی دیکە بەشداری لە ژیانی کۆمەڵایەتی بکەن، وڵات ناتوانێ هەست بە هێزی ئابووری نیوەی دیکەی کۆمەڵگا بکات.
  • ئێرە ڕۆژهەڵاتە بە کاتی کرماشان ئێرە ڕۆژهەڵاتە بە کاتی کرماشان
    لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا بەردەوام باس له نەبوونی خزمەتگوزاری و گوێنەدانی بەرپرسانی ڕێژیم لەو بارەیەوە کراوە بەچەشنێک کە نەتەنیا یارمەتی بە خەڵک نادەن بەڵکوو تەنیا بۆ سەیر و سیاحەت دەچنە شوێنی بوومەلەرزەکە؛ ئەو باسەش لە ڕاگەیەندنەکانی ڕێژیم لەوانەش "ایرنا" و "ایسنا" بڵاو بووەتەوە هەروەها هەندێک لە ڕۆژنامەکانی ڕێژیم وەک "ابتکار" بە تیتری گەورە نووسیان "تور زلزلە گردی!" .
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    واتای دووهەم: ئەو ڕێژە ئاوە، بۆ وەدیهێنانی خواست و ویستی کۆماری ئیسلامی زۆر کەمە، واتە ژینگە گەورەترین بەربەستی سەر ڕێی کۆماری ئیسلامییە بۆ وەدیهێنانی خەونەکانی.
  • ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن
    شەڕی داگیرکەرانی کوردستان بەرامبەر بە نەتەوەی کورد بە گشتی و هێزی پێشمەرگەی کوردستان بەتایبەتی، تەنیا بە ڕوبەڕووبوونەوەی نیزامی نەبەستراوەتەوە بەڵکوو دوژمن لە ڕێگای جیاجیا و یەک لەوان پڕوپاگەندەی بێبنەما بەردەوام هەوڵ دەدات پرش و بڵاوی لە نێو ماڵی کوردان دروست بکات تاکوو بەمشێوەیە زیاتر بتوانێت بە ئامانجە گڵاوەکانی بگات.
  • بورجی بابل بورجی بابل
    رووداوە کۆنە مێژووییەکان و تەنانەت ئوستوورەکانیش دەڵێن بۆ ئەوەیکە کۆمەڵگایەک لاواز بکەی تاکوو خۆی بەرەو پووکانەوە بڕوا، باشتر وایە کە ئاژاوەی تێ بخەی و خۆیان بە خۆیانەوە سەرقاڵ بکەی تاکوو هەم گرفتە سەرەکییەکە لەیاد بکەن و هەم تەنیا بە نێوخۆیانەوە خەریک بن و خۆیان ببنە هۆکاری داڕزاندنی خۆیان.
  • عەلی ئەشرەف مورادی: ئەو ڕێژیمە، کارەساتەکانیش بە دەرفەتێک بۆ سەرکوت، چەوساندنەوە و تۆڵەئەستاندنەوە لەو گەلە مافخوازە دەزانێ عەلی ئەشرەف مورادی: ئەو ڕێژیمە، کارەساتەکانیش بە دەرفەتێک بۆ سەرکوت، چەوساندنەوە و تۆڵەئەستاندنەوە لەو گەلە مافخوازە دەزانێ
    لە پێوەندی لەگەڵ زەویلەرزەی پارێزگای کرماشاندا، بەرێزعەلی ئەشرەف مەجیدی، ئەندامی جێگری کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران وڵامی چەند پرسیارێکی ڕۆژنامەی کوردستانی داوەتەوە کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک
    بەڵام وتووێژ و کارکردن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی لە هەندێک بابەت دا زۆر جیاوازییەکی لەگەڵ قسەکردن لەگەڵ ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی دا نییە بەڵکوو لەوانەشە خەساری زۆرتر بێت؛ بۆیە لە پێوەندی لەگەڵ ئەو نزیک‌بوونەوە پێویستە چەند خاڵ بەم شێوەی خوارەوە لە بیر نەکرێن.