• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٤ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٥ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

هەموو رێگاکان دەچنەوە کوردستان

زایینی: ٠٧-١٠-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٧/١٥ - ١٨:٤٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
هەموو رێگاکان دەچنەوە کوردستان
کەیوان درودی

لە دوای ٥٧ و خۆسەپاندنی رێژیمی ئیسلامی بەسەر گشتایەتیی جوغرافیای ئێراندا، کوردستان بوو بە مەکۆی گشت لایەنە پەراوێزخراوەکان، ئەو رۆژانە زۆر لایەن بوون کە لە نیشتمانی کوردەکاندا داڵدە درابوون، حیزبە کوردییەکان بە سینگ ئاوەڵاییەوە وەریانگرتن.

بەرەبەرە هەر هەموو تووشی قەیران بوون و تەنانەت لە هەندێک بڕگەی زەمەنیدا دژی خانەخوێ وەستانەوە. پشکخوازی وایکرد، لەبەر قورس و قایم کردنی هەڵکەوتەی خۆیان لە لای دەسەڵاتی زاڵ، لە نێوان دوو جەمسەری تاران ـ کە پشتی بە فاشیزمی قەومی/مەزهەبی بەستبوو ـ و بزووتنەوەی کوردستان کە لە شەقام و ماڵەکاندا سەرچاوەی گرتبوو، بژاردەی یەکەم هەڵبژێرن و دژی ئەو ماڵەی پەنای پێیان دابوو بوەستنەوە.

لێرە دەرفەت نییە بەسەر گشتیاندا بێینەوە. ئەوانەی چاوێکیان بە مێژووی هاوچەرخدا کێشابێ، دەزانن هیچ کەس و لایەنێک دەستی هەڤاڵایەتیی کوردستانی بە ئەمەگەوە وەرنەگرت و بەردەوام چاوێکی لە تاران بوو. بۆ ئەوەی باسەکە بکەینەوە پێویستە نموونەیەکی بەرهەست و دیاریکراو بێنینەوە. هەر بۆیەش دەچینەوە بە ناو ریفراندۆمی 58 کە لەلای رێژیمەوە بۆ راخستنی تفاقی دەسەڵاتێکی تاک‌حیزبی، ئیدیۆلۆژیک، دواکەوتوو و مەزهەبی رێکخرابوو. لەو ناوە کوردستان نەبێ، ئەوانەی خۆیان لە ژێر ناوی مارکسیستی دادپەروەر و دژەئیمپێریالیست و پێشکەوتنخواز پێناسە دەکرد هەر کامە بە لەونێک هەوڵی دەدا چمکێک لە بەناو "سوفرەی ئینقلابی" بەرکەوێ و هەر یەکە بەجۆرێک دەوری خۆی لەو شانۆیەدا ببینێتەوە. ماوەیەک تێپەڕی و بزووتنەوەی کورد لەبەر پاراستنی خەڵکی سێڤیل رووی لە چیاکان کرد .

لێرە بەدواوە شۆڕش لەبەر فراوانخوازی و پشکخوازیی ئەم لایەنانە کە بەناو سەرانسەری ناودێر دەکرێن، خەنجەری کەرتکردنی لە قەوارەی ئۆپۆزیسیۆنی گشتی دا و رێژیم بە بەکارهێنانی هێز، جمگەکانی ژیانی سیاسی، ئابووری و تەنانەت ژیانی رۆژانەی گەلانی ناو ئێرانی کردە ئامانج.

دوای جێهێشتنی گۆڕەپانی سیاسی ـ کە زیاتر لە رمبازێنی نیزامی دەچوو ـ زۆرینەی رەهای ئەم لایەنانە لە ژێر ناوی جۆراوجۆری وەک قەومگەرایی، هاودەستیی ئیمپێریالیزم و .. کەوتنە دژایەتیی ئەو رێکخراوانەی رێبەرایەتیی بزووتنەوەی کوردستانیان دەکرد و ئەم سیناریۆیە هەتا ئەمڕۆش بەردەوامە. ئەگەر ئەمڕۆ، کوردستان وەک تاقە یەکەی سیاسی و کۆمەڵایەتیی دینامیکی ناو جوغرافیای ئێران بزۆزیی خۆی راگرتووە، ئەوە بێگومان پێشخانی ئەم حیزب و رێکخراوانە لەم رووبەرە، شوێنداریی لەسەری هەبووە. ئیستا کە هیچ رێکخراوێکی بە ناو سەرانسەری لە رووبەری ئێراندا بوونی نییە کە بکرێ ناوی ئۆپۆزیسیۆنی راستەقینەی لەسەر دابنین، ئەوە کوردستانە کە بە هەموو ئەو پرۆپاگاندە، شانتاژ و سیناریۆسازییەی لەسەری دەکرێ بەڵام هێشتا ناوەندی خەباتی رزگاریخوازانە و دێموکراتیک تەوەرە. بەڵگەش بۆ ئەم قسەیە رێژەی بەندکراوانی سیاسی لە هەتاهەتاییەوە بگرە تا قۆڵبەست کرانی یەک مانگە، خۆپیشاندانی جەماوەری، هەڵسووڕانی ناوەندەکانی ژینگەدۆست، ئاژەڵپارێز، ئەنجومەنە ئەدەبییەکان و هەروەها ناڕەزایەتیی بەربڵاو بە ناوەڕۆکی مافخوازانە و مرۆییە کە دوایین نموونەی ناڕەزایەتی بۆ پرسی توێژی چەوساوەی کۆڵبەران بوو. بەڵام ئەمانە لە خۆیدا تەنیا یەک دیوی هەڵسووڕان و بزۆزیی جووڵانەوەی کوردستانن. بە دیوێکی تردا ئەم بزووتنەوەیە بە جۆرێک خۆی گرێداوە بە پارچەکانیتری نیشتمانی مێژوویی کوردەکان لە سەرتاسەری ئەم خاکە. گرینگیی ئەم رەهەندە لەو رووەوەیە کە لە خۆیدا دۆکتۆرینێکی کارایە دژی هەوڵی نەزۆکی وەدەرنانی پرسی کورد لە ناوەوەی ئێران. لێرەدایە کە فاشیزمی قەومی و مەزهەبی دەسلەملان دەبن و رووی راستەقینەی خۆیان دەردەخەن. لە ناڕەزایەتی بۆ گیرانی ئۆجالان رێبەری پارتی کرێکارانی کوردستانی باکوورەوە بگرە هەتا دەربڕینی شایی و خۆشحاڵی بۆ بوون بە سەرکۆماری جەلال تاڵەبانی سکرتێری یەکیەتی نیشتمانی کوردستان لە باشوور، کۆکردنەوەی یارمەتی بۆ رۆژئاوا و پشتگیریی بەربڵاو لەو پارچەیە و لە دوایین حاڵەتیشدا پشتگیریی بەرچاو لە بەڕێوەچوونی ریفراندۆمی سەربەخۆیی لە هەرێمی کوردستان، گەورەترین نموونە ئۆبژێکتیڤە کردارییەکانی ئەم رەهەندەن.

لە نزیک یەک مانگی رابردوودا گەلێک وتار و لێدوان لە دەرەوە لە لایەن ئۆپۆزیسیۆنی دەسکردی کارتۆنیی رێژیمی ئێران بڵاو کراون، لە ناوەڕۆکدا بەگشتی هەوڵیان دا سەربەخۆیی خوازی لە ئاستی ویستێکی نەتەوەیەکی میلیۆنییەوە بۆ نیازی تاکەکەس دابەزێنن. لەلایەکیترەوە هەوڵدرا تاکوو سەرجەم خاڵە پۆزێتیڤەکانی ئەزموونی زیاتر لە چارەکە سەدەیەکی کوردستانی باشوور ـ کە لەبەرەبەرەی ئەوەدایە ئیتر بەیەکجاری خۆی لە سەرئێشەی توندئاژۆیی، خۆتەقاندنەوە و شەڕی فیرقەیی جوغرافیای عێراق رزگار بکا ـ لەژێر پرۆپاگاندە بشاردرێتەوە. ئەمە بەردەوام بوو هەتا رۆژێک کە ریفراندۆم بەڕێوەچوو. هەرچەند ئەمە لە خۆیدا ئاوێکی سارد بوو بە لەشی فاشیزمی قەومی و تۆتالیتاریزمی حاکمییەت لە ناو ئێران، بەڵام ئەم بە خرۆشی شەقام و کۆڵانەکانی شاروگوندەکانی کوردستانی رۆژهەڵات لە جوانڕۆوە هەتا مەهاباد دوایین بزمار لە دارەمەیتی درا. بەمجۆرە گەڵاڵەی فاشیزمی قەومی زاڵ بەسەر جوغرافیای ئێران، تووشی قەیرانێکی گەورە لە ناوەڕۆک بوو. کاردانەوە هیستێریکەکان ئەوە دەردەخەن کە بۆ یەکەمجار گوتاری فاشیزم تووشی کەرتبوون بووە. ئەم کەرتبوونە لە شێوازی تێڕوانینەکاندا زۆر بەرچاوە، تا رادەیەک کە توێژێکی تایبەتیان ئاماژە بە پێویستیی ئاوڕدانەوەی خێرا بە پرسی کورد دەکا و هەرچەند کە پێشنیارەکانیان رواڵەتییە بەڵام لەخۆیدا دانپێدانانێکە بە بوونی پارچەیەکی ناتەواو لە پازڵی ئێرانێکی یەکگرتوو کە ئەویش بەقسەی خۆیان پرسی قەومی و لە سەرەوەی هەموویان پرسی کوردە . لێرەوە دەتوانین بەو ئەنجامە بگەین کە چ بۆ دێمۆکراتیزاسیۆن و چ بۆ چارەسەری پەتای رێژیمی ئیسلامی و تێکشکاندنی وەک پرسێکی پێکهاتەیی ـ سەرانسەری پێویستە بەدوای کلیلێک بگەڕن کە دەمێکە لە دەستی کورد و نیشتمانی کوردەکاندایە . بەو بۆنەوە جارێکیتر پێویستە بە راشکاوی ئەو دەنگە بەرز بکرێتەوە کە ئەگەر بەدوای رێڕەو یان رێڕەوگەلێکن بۆ چارەسەری هەر یەک لەم کێشانە ئەوە هەموو رێگەکان دەچنەوە کوردستان.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.