• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٢ی ئوکتۆبەری ٢٠١٧ی زایینی - ٣٠ی رەزبەری ١٣٩٦ی هەتاوی  

هەموو رێگاکان دەچنەوە کوردستان

زایینی: ٠٧-١٠-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٧/١٥ - ١٨:٤٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
هەموو رێگاکان دەچنەوە کوردستان
کەیوان درودی

لە دوای ٥٧ و خۆسەپاندنی رێژیمی ئیسلامی بەسەر گشتایەتیی جوغرافیای ئێراندا، کوردستان بوو بە مەکۆی گشت لایەنە پەراوێزخراوەکان، ئەو رۆژانە زۆر لایەن بوون کە لە نیشتمانی کوردەکاندا داڵدە درابوون، حیزبە کوردییەکان بە سینگ ئاوەڵاییەوە وەریانگرتن.

بەرەبەرە هەر هەموو تووشی قەیران بوون و تەنانەت لە هەندێک بڕگەی زەمەنیدا دژی خانەخوێ وەستانەوە. پشکخوازی وایکرد، لەبەر قورس و قایم کردنی هەڵکەوتەی خۆیان لە لای دەسەڵاتی زاڵ، لە نێوان دوو جەمسەری تاران ـ کە پشتی بە فاشیزمی قەومی/مەزهەبی بەستبوو ـ و بزووتنەوەی کوردستان کە لە شەقام و ماڵەکاندا سەرچاوەی گرتبوو، بژاردەی یەکەم هەڵبژێرن و دژی ئەو ماڵەی پەنای پێیان دابوو بوەستنەوە.

لێرە دەرفەت نییە بەسەر گشتیاندا بێینەوە. ئەوانەی چاوێکیان بە مێژووی هاوچەرخدا کێشابێ، دەزانن هیچ کەس و لایەنێک دەستی هەڤاڵایەتیی کوردستانی بە ئەمەگەوە وەرنەگرت و بەردەوام چاوێکی لە تاران بوو. بۆ ئەوەی باسەکە بکەینەوە پێویستە نموونەیەکی بەرهەست و دیاریکراو بێنینەوە. هەر بۆیەش دەچینەوە بە ناو ریفراندۆمی 58 کە لەلای رێژیمەوە بۆ راخستنی تفاقی دەسەڵاتێکی تاک‌حیزبی، ئیدیۆلۆژیک، دواکەوتوو و مەزهەبی رێکخرابوو. لەو ناوە کوردستان نەبێ، ئەوانەی خۆیان لە ژێر ناوی مارکسیستی دادپەروەر و دژەئیمپێریالیست و پێشکەوتنخواز پێناسە دەکرد هەر کامە بە لەونێک هەوڵی دەدا چمکێک لە بەناو "سوفرەی ئینقلابی" بەرکەوێ و هەر یەکە بەجۆرێک دەوری خۆی لەو شانۆیەدا ببینێتەوە. ماوەیەک تێپەڕی و بزووتنەوەی کورد لەبەر پاراستنی خەڵکی سێڤیل رووی لە چیاکان کرد .

لێرە بەدواوە شۆڕش لەبەر فراوانخوازی و پشکخوازیی ئەم لایەنانە کە بەناو سەرانسەری ناودێر دەکرێن، خەنجەری کەرتکردنی لە قەوارەی ئۆپۆزیسیۆنی گشتی دا و رێژیم بە بەکارهێنانی هێز، جمگەکانی ژیانی سیاسی، ئابووری و تەنانەت ژیانی رۆژانەی گەلانی ناو ئێرانی کردە ئامانج.

دوای جێهێشتنی گۆڕەپانی سیاسی ـ کە زیاتر لە رمبازێنی نیزامی دەچوو ـ زۆرینەی رەهای ئەم لایەنانە لە ژێر ناوی جۆراوجۆری وەک قەومگەرایی، هاودەستیی ئیمپێریالیزم و .. کەوتنە دژایەتیی ئەو رێکخراوانەی رێبەرایەتیی بزووتنەوەی کوردستانیان دەکرد و ئەم سیناریۆیە هەتا ئەمڕۆش بەردەوامە. ئەگەر ئەمڕۆ، کوردستان وەک تاقە یەکەی سیاسی و کۆمەڵایەتیی دینامیکی ناو جوغرافیای ئێران بزۆزیی خۆی راگرتووە، ئەوە بێگومان پێشخانی ئەم حیزب و رێکخراوانە لەم رووبەرە، شوێنداریی لەسەری هەبووە. ئیستا کە هیچ رێکخراوێکی بە ناو سەرانسەری لە رووبەری ئێراندا بوونی نییە کە بکرێ ناوی ئۆپۆزیسیۆنی راستەقینەی لەسەر دابنین، ئەوە کوردستانە کە بە هەموو ئەو پرۆپاگاندە، شانتاژ و سیناریۆسازییەی لەسەری دەکرێ بەڵام هێشتا ناوەندی خەباتی رزگاریخوازانە و دێموکراتیک تەوەرە. بەڵگەش بۆ ئەم قسەیە رێژەی بەندکراوانی سیاسی لە هەتاهەتاییەوە بگرە تا قۆڵبەست کرانی یەک مانگە، خۆپیشاندانی جەماوەری، هەڵسووڕانی ناوەندەکانی ژینگەدۆست، ئاژەڵپارێز، ئەنجومەنە ئەدەبییەکان و هەروەها ناڕەزایەتیی بەربڵاو بە ناوەڕۆکی مافخوازانە و مرۆییە کە دوایین نموونەی ناڕەزایەتی بۆ پرسی توێژی چەوساوەی کۆڵبەران بوو. بەڵام ئەمانە لە خۆیدا تەنیا یەک دیوی هەڵسووڕان و بزۆزیی جووڵانەوەی کوردستانن. بە دیوێکی تردا ئەم بزووتنەوەیە بە جۆرێک خۆی گرێداوە بە پارچەکانیتری نیشتمانی مێژوویی کوردەکان لە سەرتاسەری ئەم خاکە. گرینگیی ئەم رەهەندە لەو رووەوەیە کە لە خۆیدا دۆکتۆرینێکی کارایە دژی هەوڵی نەزۆکی وەدەرنانی پرسی کورد لە ناوەوەی ئێران. لێرەدایە کە فاشیزمی قەومی و مەزهەبی دەسلەملان دەبن و رووی راستەقینەی خۆیان دەردەخەن. لە ناڕەزایەتی بۆ گیرانی ئۆجالان رێبەری پارتی کرێکارانی کوردستانی باکوورەوە بگرە هەتا دەربڕینی شایی و خۆشحاڵی بۆ بوون بە سەرکۆماری جەلال تاڵەبانی سکرتێری یەکیەتی نیشتمانی کوردستان لە باشوور، کۆکردنەوەی یارمەتی بۆ رۆژئاوا و پشتگیریی بەربڵاو لەو پارچەیە و لە دوایین حاڵەتیشدا پشتگیریی بەرچاو لە بەڕێوەچوونی ریفراندۆمی سەربەخۆیی لە هەرێمی کوردستان، گەورەترین نموونە ئۆبژێکتیڤە کردارییەکانی ئەم رەهەندەن.

لە نزیک یەک مانگی رابردوودا گەلێک وتار و لێدوان لە دەرەوە لە لایەن ئۆپۆزیسیۆنی دەسکردی کارتۆنیی رێژیمی ئێران بڵاو کراون، لە ناوەڕۆکدا بەگشتی هەوڵیان دا سەربەخۆیی خوازی لە ئاستی ویستێکی نەتەوەیەکی میلیۆنییەوە بۆ نیازی تاکەکەس دابەزێنن. لەلایەکیترەوە هەوڵدرا تاکوو سەرجەم خاڵە پۆزێتیڤەکانی ئەزموونی زیاتر لە چارەکە سەدەیەکی کوردستانی باشوور ـ کە لەبەرەبەرەی ئەوەدایە ئیتر بەیەکجاری خۆی لە سەرئێشەی توندئاژۆیی، خۆتەقاندنەوە و شەڕی فیرقەیی جوغرافیای عێراق رزگار بکا ـ لەژێر پرۆپاگاندە بشاردرێتەوە. ئەمە بەردەوام بوو هەتا رۆژێک کە ریفراندۆم بەڕێوەچوو. هەرچەند ئەمە لە خۆیدا ئاوێکی سارد بوو بە لەشی فاشیزمی قەومی و تۆتالیتاریزمی حاکمییەت لە ناو ئێران، بەڵام ئەم بە خرۆشی شەقام و کۆڵانەکانی شاروگوندەکانی کوردستانی رۆژهەڵات لە جوانڕۆوە هەتا مەهاباد دوایین بزمار لە دارەمەیتی درا. بەمجۆرە گەڵاڵەی فاشیزمی قەومی زاڵ بەسەر جوغرافیای ئێران، تووشی قەیرانێکی گەورە لە ناوەڕۆک بوو. کاردانەوە هیستێریکەکان ئەوە دەردەخەن کە بۆ یەکەمجار گوتاری فاشیزم تووشی کەرتبوون بووە. ئەم کەرتبوونە لە شێوازی تێڕوانینەکاندا زۆر بەرچاوە، تا رادەیەک کە توێژێکی تایبەتیان ئاماژە بە پێویستیی ئاوڕدانەوەی خێرا بە پرسی کورد دەکا و هەرچەند کە پێشنیارەکانیان رواڵەتییە بەڵام لەخۆیدا دانپێدانانێکە بە بوونی پارچەیەکی ناتەواو لە پازڵی ئێرانێکی یەکگرتوو کە ئەویش بەقسەی خۆیان پرسی قەومی و لە سەرەوەی هەموویان پرسی کوردە . لێرەوە دەتوانین بەو ئەنجامە بگەین کە چ بۆ دێمۆکراتیزاسیۆن و چ بۆ چارەسەری پەتای رێژیمی ئیسلامی و تێکشکاندنی وەک پرسێکی پێکهاتەیی ـ سەرانسەری پێویستە بەدوای کلیلێک بگەڕن کە دەمێکە لە دەستی کورد و نیشتمانی کوردەکاندایە . بەو بۆنەوە جارێکیتر پێویستە بە راشکاوی ئەو دەنگە بەرز بکرێتەوە کە ئەگەر بەدوای رێڕەو یان رێڕەوگەلێکن بۆ چارەسەری هەر یەک لەم کێشانە ئەوە هەموو رێگەکان دەچنەوە کوردستان.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٠ لەم ژمارەیەدا:

ــ هەموو ڕێگاکان دەچنەوە کوردستان
ــ سەهۆڵبەردان لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا
ــ دیپلۆماسیی درۆزنەی نێوخۆیی
ــ زیندانیی سیاسی بوونی نییە
  • ڕەساڵەتی تەنز له شێعری \ ڕەساڵەتی تەنز له شێعری "مەلا مارف کۆکەیی"دا
    کۆمەڵیک ڕووداوی ناخۆش و تاڵ وەک شەڕە جیهانییه‌کان، شەڕی ناوخۆی ئێران، سیڵاوی مەهاباد، کوشتاری خەڵکی ئه‌م شاره و قات و قڕی له ماوەی ژیانی مەلا مارفدا که له سەر هەژاری و نەداری خەڵک شوێندانەر بوو له شێعرکانی ڕەنگدانه‌وەی جیددیان هه‌یه، شاعیری نوکته باز له سەردەمی دیکتاتۆرییه‌تدا زۆر جار به زمانی ته‌نز لۆمه له‌م بارودۆخه دەگرێ.
  • کەریم پەرویزی: خەڵک بە هاتنیان بۆ سەرشەقام، ترسیان لە داپڵۆسینی ڕێژیم ڕەویوەتەوە و لە مەرحەلەیەکی دیکەدا، دەبێت ترسی خەڵک لە زیندان بشکێت و بڕۆنە بەر زیندانەکان و داوای ئازادکردنی گیراوەکان بکەن کەریم پەرویزی: خەڵک بە هاتنیان بۆ سەرشەقام، ترسیان لە داپڵۆسینی ڕێژیم ڕەویوەتەوە و لە مەرحەلەیەکی دیکەدا، دەبێت ترسی خەڵک لە زیندان بشکێت و بڕۆنە بەر زیندانەکان و داوای ئازادکردنی گیراوەکان بکەن
    خرۆشانی جەماوەریی ڕۆژهەڵات و پەیامەکانی لە دوای ئەنجامە ئەرێنییەکەی ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستانی باشوور، مژاری چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنی تیشکە لەگەڵ کەریم پەرویزی، ئەندامی دەفتەری سیاسی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کە سەرنجتانی بۆ خوێندنەوەی ڕادەکێشین.
  • بەرەو درووستکردنی حکوومەتێکی سەربەخۆ و دێموکرات لە باشوور بەرەو درووستکردنی حکوومەتێکی سەربەخۆ و دێموکرات لە باشوور
    چوار فاکتۆری سەرچاوە گرتنی ئەم سەربەخۆییە لە ئیرادەی گشتی، دادپەروەری وەک بناغەی ئەو حکوومەتە، دێموکراسی و هەبوونی هێزی پێشمەرگە بۆ دابین کردنی ئاسایش و ئاسوودەیی هاووڵاتیان لەو فاکتۆرانەن کە لە بەرژەوەندیی حکوومەتی سەربەخۆی باشووری کوردستان دا دەبن.
  • باشووری کوردستان و بنچینەی خەباتی گەلی کورد باشووری کوردستان و بنچینەی خەباتی گەلی کورد
    ئێمە دەبێ سەرەتا لە هەناوی کۆمەڵگەی خۆماندا حزوورمان هەبێت و ئاگاداری هەموو گرفت و خەسڵەتەکانۆ کۆمەڵگەی خۆمان بین و بتوانین جیاوازییە هەرێمی و ناوچەییەکان بناسین، هەتا بتوانین بەرنامە و پرۆژەکانمان لەسەر بنەمای واقیعی کۆمەڵگەکەمان بێت.
  • چیرۆکی منداڵانی بێ‌‌سەرپەرەست لە ئێران چیرۆکی منداڵانی بێ‌‌سەرپەرەست لە ئێران
    سەرئەنجام دوای پڕۆسەی قانوونی، ماری و مێردەکەی پێکەوە لە ئافریقاڕا کچێک و کۆڕێکیان وەک منداڵی خۆیان وەرگرت. ئێستا ئەوان ١٤ ساڵ و ١٢ ساڵ تەمەنیانە و وەک هەر منداڵێکی دیکە دەچنە قوتابخانە و ژیانێکی باشیان هەیە.
  • خۆكوژی كۆتاییەكی تراژێدیك خۆكوژی كۆتاییەكی تراژێدیك
    دیاردەگەلێك كە بەربەستن لە بەردەم بەرزەفڕی مرۆڤ و وەك نەخۆشییەك خەون و ئارەزووەكانی مرۆڤ تووشی بەلاڕێداچوویی دەكەن و لە ئاكامدا ئەوە ئەو دیاردانەن كە زۆرجار زاڵ دەبن بەسەر مرۆڤدا. خۆكوژی یەكێك لەو دیاردانەیە كە ئەمڕۆ بەربینگی مرۆڤی گرتووە و بووەتە دیاردە لە نێو هەموو كۆمەڵگا مرۆییەكانی جیهاندا.
  • ڕاسان پرۆژەیەکی سیاسی نوێ لە خەباتی ڕۆژهەڵاتدا ڕاسان پرۆژەیەکی سیاسی نوێ لە خەباتی ڕۆژهەڵاتدا
    زۆربەی بزاڤە ڕزگاریخوازەکانی دنیا لە حاڵەتێکدا سەریان هەڵداوە، کە دیکتاتۆرەکان ویستوویانە لە ڕێگای ئامرازەکانی هێز و دەسەڵاتەوە ڕێککەوتنێکی مڵکەجبوون لە نێوان خۆیان و کۆمەڵگادا ساز بکەن و کۆمەڵگا ملکەجی بەرژەوەندییەکانی خۆیان بکەن و ئەدەبیاتێک لە سەر کۆمەڵگا زاڵ بکەن کە لە ڕاستای دەسەڵاتی ئەواندا بێت و سەروەری ئەوانی تێدا گارانتی کرابێت.
  • دیپلۆماسیی درۆزنەی نێوخۆیی دیپلۆماسیی درۆزنەی نێوخۆیی
    کەوایە بەپێی وتەی بەرپرسانی ڕێژیم، خامنەیی ڕاستەوخۆ لە هەڵبژاردنی هەموو وەزیرەکانی رووحانیدا دەستی هەیە، ڕەنگە لێرەدا بگوترێ: "بۆخۆت بەخێر بێیتەوە، ئاگات لە کوێیە؟"
  • هەموو رێگاکان دەچنەوە کوردستان هەموو رێگاکان دەچنەوە کوردستان
    لە دوای ٥٧ و خۆسەپاندنی رێژیمی ئیسلامی بەسەر گشتایەتیی جوغرافیای ئێراندا، کوردستان بوو بە مەکۆی گشت لایەنە پەراوێزخراوەکان، ئەو رۆژانە زۆر لایەن بوون کە لە نیشتمانی کوردەکاندا داڵدە درابوون، حیزبە کوردییەکان بە سینگ ئاوەڵاییەوە وەریانگرتن.
  • سەهۆڵبەردان لە رۆژهەڵاتی ناویندا سەهۆڵبەردان لە رۆژهەڵاتی ناویندا
    پەرەئەستاندنی دێموکراسی و پتەوبوونی پەیوەندیی لە نێوان ئەمریکا، وڵاتانی ئەورووپی، ژاپۆن، کورەی باشوور و ئوسترالیا "بەراییەکی ئاشتی" (zone of peace) لێ کەوتووەتەوە. دێموکراسی هەروەها ڕای گشتی کردووەتە فاکتەری سنووردارکەر، هەڵبەت نەک ڕێگر، لە پەیوەندی لەگەڵ شەڕکردنی وڵاتانی دێموکراتیکدا.
  • زیندانیی سیاسی بوونی نییە زیندانیی سیاسی بوونی نییە
    لە وڵاتێکی ژێر دەسەڵاتێکی دیکتاتۆری و فاشیستیدا، شتێک بە ناوی زیندانیی سیاسی ناتوانێ مانایەکی هەبێ و ئاماژەیەک بۆ شتێکی راستەقینە نابێ. لە راستیدا چەمکی زیندانیی سیاسی دەتوانێ چەمکێکی چەواشەکارانە و بەلاڕێدابەرانە بێ.
  • ئەحمەد شێربەگی: دوكتور سه‌عید پێی وابوو كه‌ هه‌ر به‌شێكی كوردستان ڕزگاری بێ، كارتێكه‌ری خۆی له‌سه‌ر به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستان ده‌بێ ئەحمەد شێربەگی: دوكتور سه‌عید پێی وابوو كه‌ هه‌ر به‌شێكی كوردستان ڕزگاری بێ، كارتێكه‌ری خۆی له‌سه‌ر به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستان ده‌بێ
    بە بۆنەی ٢٥ـەمین ساڵڕۆژی شەهیدانی بێرلین لە لایەن دیپلۆمات تێرۆریستانی نێردراوی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران ڕۆژنامەی کوردستان ئۆرگانی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران وتووێژێکی لەگەڵ "ئەحمەد شێربەگی" بێژەری بەناوبانگی ڕادیۆ دەنگی کوردستانی ئیران پێک هێناوە کە دەقی ئەم وتووێژە بەم چەشنەیە:
  • شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟ شەرەفکەندی، قارەمان یا پاڵەوان؟
    لە ڕاستیدا خودی وشەی "شۆڕش" (انقلاب) واتە گۆڕانێکی بنەڕەتی لە ناوەڕۆکدا؛ ئەوەش پێویستی بە هەندێک هۆکاری تایبەتی و گشتی هەیە کە هۆکارە تایبەتییەکە ئەوەیە سەرتاسەری شۆڕشەکانی مێژوو بە دەست کەسانی نوخبه و زانای کۆمەڵگای نێوخۆی خۆیان کراوە جا ئەم کەسانە لە هەر چین و توێژێکی کۆمەڵگا بن و بە هەر جۆرە بیرۆکەیەک.
  • کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان کرماشان، لانکەی کولتوور و ژیاری مرۆیی لە کوردستان
    لە ساڵانی ١٣٣٠ی (١٩٥٢ی زایینی) هەتاوی بەئەملا لەسەر دەستی كەسانێكی تر و نەوەیەكی تر شەپۆل و رەهەندێكی دیكە لە نووسین و داهێنانی ئەدەبی و بەتایبەت ژانری شیعر لە كرماشان و ئیلام سەر هەڵدەدەن و دەبنە ئاوێنەی باڵانوێنی كۆمەڵ و لەباری فەرهەنگییەوە پێشەنگایەتیی ئەو قۆناغە دەگرنە ئەستۆ.