• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٨ی نوامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٢٧ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی  

دارا ناتق: فڕەرەهەند بوونی بزاڤی ڕاسان لە ماوەی دەستپێكردنی تاكوو ئێستا توانیویەتی شوێندانەری بەرچاو لە سەر وەگەرخستن و بووژانەوەی سەر لە نوێی خەباتی رزگاریخوازانە و بزاڤی کورد دابنێت

زایینی: ٢٢-١٠-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٧/٣٠ - ١٧:٥٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
دارا ناتق: فڕەرەهەند بوونی بزاڤی ڕاسان لە ماوەی دەستپێكردنی تاكوو ئێستا توانیویەتی شوێندانەری بەرچاو لە سەر وەگەرخستن و بووژانەوەی سەر لە نوێی خەباتی رزگاریخوازانە و بزاڤی کورد دابنێت
وتووێژ: شارام میرزایی

حکومەته ناوەندییەکانی ئێران بۆ له نێو بردنی گەلی کورد تەنیا خۆیان به ژینۆساید و کوشتاری به کۆمەڵی ئەم خەڵکه نەبەستۆتەوە و به درێژایی مێژووی داگیرکردنی خاکه‌که‌مان زۆرتر هه‌وڵیان داوه که له رێگای "ئاسمیله کردن" و له نێو بردنی که‌سایه‌تی و که‌لتوری کورد، پڕۆسه‌ی ئیستعماریان به‌ڕێوه ببه‌ن. دوژمنانمان باش ده‌زانن که له رێگای نیزامییەوە ناتوانن کورد له نێو ببه‌ن بۆیه هه‌ر له یه‌که‌م رۆژگه‌لی داگیرکردنی کوردستانەوە هه‌تا ئێستا به به‌رنامه‌یه‌کی چڕ و توکمه له هه‌وڵی تواندنه‌وه‌ی ئه‌م نه‌ته‌وه له نێو که‌لتورێکی بێگانه‌ن تا له‌م رێگایەوە بتوانن هه‌ره‌س به ئیراده‌ی ئەم گه‌لە بێنن. له‌م په‌یوه‌ندییه‌دا هەڤپەیڤینێکمان له گەڵ هاورێی تێکوشه‌ر "دارا ناتق" ئەندامی کۆمیته‌ی ناوه‌ندی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ڕێک‌خستووە که دەقی ئه‌و وتووێژه له خواره‌وه پێشکشی خوێنه‌رانی به‌رێزی "کوردستان" ده‌کرێ.

له سەرەتای چاوپێکه‌وتنه‌که‌مان له کاک دارام پرسی بۆچی خەباتی فەرهەنگی لە نێو بزاڤی رزگاریخوازانەی گەلی كورد دا لاوازە و ئێمە نەمانتوانیوە ئاوڕی پێویستی لێ بدەینەوە؟ که له وڵامدا وتی:
بە درێژایی مێژوو، نەتەوەی كورد هەمیشە بۆتە ئامانجی پیلانی نگریس و داگیركەرانەی وڵاتە زلهێز و ناوچەییەكان و خەبات و مافە ڕەواكانیان بۆتە قوربانی بەرژەوەندی و سات و سەودای نێوان وڵاتان و ئاوڕی لێ نەدراوەتەوە. داگیركەرانی كوردستانیش بە كەڵك وەرگرتن لەو دەرفەتانە، بۆ لە نێو بردنی هۆڤییەت و ناسنامەی كوردی و بە گشتی لە نێو بردنی نەتەوەی كورد، سیاسەتی جینۆساید و ئەنفال و راگواستن و كاولكاری و گۆڕینەوەی دێمۆگرافی كوردستانیان وەك بەرنامە و ستراتێژی سەرەكی خۆیان بەرێوە بردووە. هەر بۆیە دەبینین بزووتنەوەی رزگاریخوازانەی كوردیش بە درێژایی مێژوو، لە خەبات و بەربەرەكانێیەكی سەخت و دژواردا بووە لە هەمبەر دڕەندەترین رێژیمە داگیركەر و یەك لە دوای یەكەكانی حاكم بە سەر كوردستاندا و توانیویەتی وێڕای فیداكاری و قوربانیدان و هەوراز و نشێوی زۆر، شوناس و ناسنامەی خۆی بپارێزیت. بزاڤی كوردی بە گشتی وێڕای خەباتی چەكداری، لە گشت رەهەندەكانی خەباتی سیاسی، دیپلۆماسی و فەرهەنگی و كولتووری كەڵكی وەرگرتووە. بەڵام لە كوردستان بەهۆی سیاسەت و ستراتیژی بەرنامەدارێژراوی رێژیم بۆ ئاسمیلاسیۆنی فەرهەنگ و كولتووری نەتەوەكەمان و بە ئەمنییەتی و سەربازی كردنی كوردستان، خەباتی فەرهەنگی لە نێوخۆی كوردستان لەگەڵ كەند و كۆسپی زۆر رووبەروویە. تەڤگەری رزگاریخوازی كوردیش بەگشتی بەپێی ئیمكان و دەرفەت، هەمیشە وەك یەكێك لە رەهەندەكانی خەبات گرینگی تایبەتی داوەتە بزاڤی فەرهەنگی، بەڵام هەل ومەرجی خەبات و سەختی و دژوارییەكانی سەر رێگای خەبات زۆر جار كاریگەری لە سەر ئەم رەهەندە لە بزاڤی فەرهەنگی و كولتووری هەبووە. خۆڕاگری و ئیرادەی بەرزی مافخوازانەی نەتەوەكەمان، لە گشت قۆناخەكانی سەخت و دژواری خەباتدا، فەرهەنگ و كولتووری كوردیان لە بەرامبەر سیاسەتی ئاسمیلاسیۆنی داگیركەران پاراستووە و پیلانە شووم و نگریسەكانیان كردووە بە بڵقی سەر ئاو.

له درێژه‌ی وتووێژه‌کەمان ئاماژه‌م به ورمێ و كرماشان کرد که وەكوو دوو شوێنی گرینگ و ستراتیژیكی كوردستان هەر لە سەردەمانی دەستپێكی سەدەی بیستەم و سەرهەڵدانی بزاڤی رزگاریخوازانەی گەلەكەمان ئامانجی سەركووت و هێرشە هەرە قورسەكانی ئەرتەشی ئێران بووە و دوای سەركووتی شۆڕشەكان بۆ ئەوەیكە بە تەواوەتی بنەماكانی شۆڕش لە نێو خەڵكی كورد لەم ناوچانە كپ بكەن، دەوڵەتی ناوەندی ئێران دەستی كردە دووهەمین هێرشی گەورەی خۆی بە ناوی "ئاسیمیلاسیۆنی فەرهەنگی" كە هەتا ئێستاش درێژەی هەیە!! بۆ ئەم پڕۆسە فاشیستییەی كە ئەوەندە تێچووی لە ماوەی یەك سەدەی ڕابردووی بۆمان هەبوو، لە لایەن چالاكانی سیاسی و حیزبە كوردییەكان بە باشی بەرپەچ نەدراوە و تەنانەت بەرنامەیەكیشمان بۆی نییە و زۆر جار مرۆڤ هەست دەكات كە هیچ كەسێك ئاوڕ بەم بابەتە نادات چوون نایان ناسێ. بۆیه له کاک دارام پرسی که، بە مەبەستی رووبەروو بوونەوە و بەرپەرچدانەوەی "ئاسیمیلاسیۆنی فەرهەنگی" كە ناخی ژیانی فەرهەنگی ـ فیكری ـ شوناسی كوردی كردۆتە ئامانج، بۆچی بزاڤی كورد هەتا ئێستا نەیتوانیوە بەرنامەیەكی تۆكمە و كارامەی هەبێ؟ که له وڵام دا وتی:
شارەكانی كرماشان و ورمێ ، وەكوو دوو ناوچەی گرینگی ژێئوپۆلیتیك و ستراتێژیك لە خۆرهەڵاتی كوردستان، بەدرێژایی دەسەڵاتی رێژیمە داگیركەرەكانی كوردستان، لە بوارە جۆراوجۆرەكاندا هەمیشە كەوتوونەتە بەر هێرش و پەلاماری شۆڤینیستیانە و ویستوویانە شوناس و ناسنامەی رەسەنی كوردی لەو ناوچانە بسڕنەوە و نەهێڵن هیچ ئاسەوارێكی چاند و كولتووری كوردی تەنانەت لە بواری مەزهەبیشەوە لەو ناوچانە بمێنێتەوە.

بەدرێژایی مێژووی نەیارانی حاكم بە سەر كوردستان و سەرەڕای گشت زەخت و زۆر و پیلانە نگریسەكانییان، نەتەوەی كورد بە ئیرادەی بەرزی شۆڕشگێڕی و مافخوازانەی هەردەم لە مەتەرێزی خەبات و تێكۆشاندا وێڕای بەربەرەكانێ لەگەڵ دوژمنە داگیركەرەكانی كوردستان، توانیویەتی شوناس و ناسنامەی نەتەوەیی خۆی بپارێزێت. بزاڤی كوردیش سەرەڕای سەختی و دژوارییەكانی خەبات بەپێی ئیمكان و توانا گرینگی زۆر تایبەتی بە بواری فەرهەنگی و كولتووری داوە و وێڕای رۆشنگەری لەمەڕ پیلانەكانی رێژیم لەو بوارەدا، بەرنامەگەلێكی تایبەتی بەرێوەبردوون و هانی شەقامی كوردی داوە بۆ پاراستن و زیندوو ڕاگرتنی فەرهەنگی نەتەوەیی یان؛ ئاشكرایە كە رێژیم بە هەبوونی دەسەڵات و ئیمكاناتی زۆر، لە هەر چەشنە مێتۆدێك بۆ سەركووت و حاشاكردنی كولتوور و شوناسی گەلانی بندەست و یەك لە وان نەتەوەی كورد تێدەكۆشێت. ڕەوتی بەردەوامی سەركووت و ئەمنییەتی كردنی كوردستان دەرەتانی هەر چەشنە هەوڵ و بزاڤێكی فەرهەنگی لە ناوخۆی وڵات بەرتەسك كردووە. چالاكانی فەرهەنگی و رۆشنبیری بەردەوام لە ژێر زەخت و گوشار و دەست بەسەر كردن و هەڕەشەی مەرگدان. لە چوارچێوەی وەها سیستەمێكی ئەمنییەتی و تۆتالیتەر دا، هەوڵ و پەرەدان بە خەباتی فەرهەنگی ئاستەنگ و گیروگرفتی زۆری هەیە، بەڵام بە خۆشییەوە چالاكانی فەرهەنگی و گەلی كورد بەگشتی وێڕای هەموو ئەو سەختیانە، شۆڕشگێڕانە و مافخوازانە بۆ پاراستنی فەرهەنگ و شوناسی خۆیان تێدەكۆشن. بزووتنەوەی كورد لە رۆژهەڵاتیش بە هۆی هەل و مەرجی تایبەتی و دوورە وڵاتی و هەروەها كەم ئیمكاناتی، بەردەوام لە رێگای جۆراوجۆرەوە لە هەوڵی پەرەدان بە خەباتی فەرهەنگی و كەمڕەنگ كردنی پیلانە دژی مرۆڤییەكانی رێژیمدا بوون، بە تایبەتی لە شارەكانی كرماشان و ورمێ و تا ڕادەیەك لە شاری لۆرستانیش.

له دارا ناتق سه‌باره‌ت به جێگە و پێگەی بزاڤی كوردی لە كرماشان و ورمێ پرسیم و وتم چالاکی چالاکانی سیاسی-مه‌ده‌نی کورد چون پێناسە دەكەن و وێكچوون و جیاوازییەكانی نێوان ئەم دوو گەورە شارە چوون هەڵدەسەنگێننن؟ که له وڵام دا وتی: بە گشتی پێگەی بزاڤی كوردی لە شارەكانی كرماشان و ورمێ لە دۆخێكی زۆر سەخت و دژواردا تێدەپەرێت. ناوەند و رێكخراو و چالاكانی فەرهەنگی، بەردەوام لە ژێر چاوەدێری و هەڕەشەی ناوەندە ئەمنییەتییەكاندان. هەر بزاڤ و چالاكییەك كە ڕەنگدانەوەی فەرهەنگ و كولتووری كوردی بێت، دەكەوێتە ژێر پرسیار و رێكخەرانی لەگەڵ هەڕەشەی گرتن و كوشتن و ئەشكەنجە كردن رووبەروو دەبنەوە. بە هۆی دۆخی ئەمنییەتی و بەردەوامبوونی سیاسەتی ئاسمیلاسیۆنی رێژیم هەوڵ و تێكۆشانی فەرهەنگی ناتوانێت بە شێوەی پێویست لە وەها دوخێكدا وەڵامدەر بێت. سەرەرای هەموو ئەوانەش دەتوانین بڵێین كە خێراتر بوونی ڕەوتی ئاڵوگۆرەكان و بەرەوپێش چوونی ئاستی زانستی و رۆشنبیری لە كوردستان بە گشتی، شوێندانەری خۆی لە سەر كۆمەڵگای كوردستان دانەوە و بزاڤی فەرهەنگیش وێڕای هەموو ئاستەنگ و گیروگرفتەكانی سەر رێگای، بەرەنگاری سیاسەتە دژە كولتووری و فەرهەنگییەكانی رێژیم بۆتەوە و لە پێناو بەرز ڕاگرتنی شوناسی نەتەوەیی خۆیدا تێدەكۆشێت و خەبات دەكات.

بە هۆی گرینگی و تایبەتمەندییە ژیۆپۆلیتیکەكانی ئەو دوو گەورە شارە، دەسەڵاتە یەك لە دوای یەكەكانی حاكم و بەتایبەتی رێژیمی ئاخوندی ئێران، هەوڵی گۆڕینی دێمۆگرافیای ئەو ناوچانەیان داوە و بە بەردەوامی كوردەكانیان پەراوێز خستووە و تەنانەت لە بەرێوەبردنی ئیدارەی ئەو شارانەشدا رێگریان لێ كراوە. دروستكردنی ناكۆكی لە نێوان پێكهاتەكانی ئەو دوو گەورە شارە و ڕاگواستنی كوردەكان و هێنانی پێكهاتەی ناخۆجێی بۆ ئەو دەڤەرانە یەكێك لە سیاسەتە بەردەوامەكانی رێژیم بووە لە شارەكانی كرماشان و ورمێ. سڕینەوەی هەر جۆرە ئاسەوارێكی نەتەوەیی كوردی لەو شارانە و لە نێوبردن و قەدەغەكردنی موزیك و هونەری كوردی لەو هەرێمانە و سەپاندن و پەرەدان بە كولتووری ناخۆجێیی و گرینگی پێنەدانیان لە رووی ئاوەدانی و خزمەتگوزارییەوە بەشێك بووە لە سیاسەتی هەمیشەیی رێژیم.

له کوتایی وتووێژەکەماندا باسی راسان و کاریگه‌ری ئه‌م قوناغه فکری -پراکتیکییه‌ له سه‌ر گۆڕینی دۆخی ئێستای کوردستانمان کرد و پرسیم، "ڕاسان وەكوو هیوای دوو دەیەی ڕابردووی گەلی كورد بۆ بووژاندنەوەی خەباتی ڕزگاریخوازانەی خۆی چۆن دەتوانێ لەلایەك بۆشایی خەباتی فەرهەنگی بزاڤی كورد پڕ بكاتەوە و لەلایەكی دیكەشەوە ببێتە پلانی سەرەكی بەرپەرچدانەوەی ئاسمیلاسیۆنی فەرهەنگی و ئەو خەباتە لە حاڵەتی لەبیركراوەیی و پەراوێزخراوی بێنێتە دەرێ؟ که له وڵامدا وتی: حەرەكەتی ئەمجارەی پێشمەرگە كە لە بەهاری ساڵی ٢٠١٦ی زایینی بە كۆدی "ڕاسان" دەستی پێكرد، لە واقیعدا لێك گرێدانی خەباتی شار و شاخ و هەستانەوە و وەگەڕ خستنی سەرجەم جومگەكانی كۆمەڵگای كوردستان بۆ ڕزگاربوون لە دیلی و دەستەبەر كردنی ئازادی و دێموكراسی و ویست و خواستە نەتەوایەتییەكانی گەلەكەمان بوو. فرەڕەهەندبوونی بزاڤی ڕاسان لە ماوەی دەستپێكردنی تاكوو ئێستا توانیویەتی شوێندانەری بەرچاو لە سەر وەگەڕخستن و بووژانەوەی سەر لە نوێی خەباتی رزگاریخوازانە و بزاڤی فەرهەنگی و رۆشنبیری و كولتووری دابنێت و وەرچەرخانێك لە ئاست كۆمەڵگای رۆژهەڵاتی كوردستاندا دروست بكات. بێ گومان بەردەوامبوون و پەرەسەندنی ئەم بزاڤە نوێیەش دەتوانێت پاڵپشتێکی بەهێز بێت بۆ هەر جووڵە و بزاڤێكی فەرهەنگی و كولتووری و لە هەمان كاتدا بەرپەرچی هەر چەشنە سیاسەتێكی ئاسمیلاسیۆن و دوژمنكارانەی رێژیم بداتەوە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٢ لەم ژمارەیەدا:

ــ شکستی کەرکووک کۆتایی ڕێگا نییە!
ــ ڕەوایی چەک و ڕەوایی خەڵکی
ــ ئیمپراتوریی نافەرمی ئێرانی
ــ دەسەڵات و کۆمەڵگا