• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢١ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٢ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

هەڕەشەی ئێران بۆ سەر عەرەبستان

زایینی: ١١-١١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٨/٢٠ - ١١:٥٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
هەڕەشەی ئێران بۆ سەر عەرەبستان
کوردستان میدیا: کۆماری ئیسلامیی ئێران بووەتە هەڕەشەیەکی جیددی بۆ سەر عەرەبستانی سعوودی و بەرژەوەندییەکانی لە ناوچەدا.

ڕیاز وەک ڕێبەر و برا گەورە مامەڵە لەگەڵ وڵاتانی ئیسلامیی سونی مەزهەب دەکات و هەوڵ دەدات تا ئەوان وەک هاوپەیمان بە دەوری یەک کۆ بکاتەوە، بەو بۆنەوە هاوپەیمانیی عەرەبی ڕێکەوتی ٢٢ی مارسی ١٩٤٥ی زایینی بە ٦ ئەندامی سەرەکی واتە عەرەبستان، میسر، عێراق، سووریە، لوبنان و ئوردون پێکهات و یەمەنیش لە ڕێکەوتی ٥ی مەی ١٩٤٥ بە ئەندامی ئەو هاوپەیمانییە وەرگیرا.

ئەم هاوپەیمانەتییە ٢٢ ئەندامی ئەسڵی و ٤ ئەندامی چاوەدێر وەخۆ دەگرێت، کە لە ٢٢ وڵاتی عەرەب زمان، ١٢ وڵاتی ئاسیایی و١٠ وڵاتی ئافریقایی پێک دێت، ئەندامەتی سووریە لە نەوامبری ٢٠١١ـەوە پاش شەڕی نێوخۆیی ئەو وڵاتە هەڵپەسێردراوە.

ساڵی ١٥٠١ی زایینی بۆ یەکەمجار لە شاری تەورێز مەزهەبی شێعە کرا بە مەزهەبی فەرمی دەسەڵات و بە زەبری هێزی نیزامیی ئەو مەزهەبە بەسەر خەڵکدا سەپێندرا، لە قۆناغەکانی دواتر شەڕەکانی نێوان ئێمپراتوریەتی سەفەوی و عوسمانییەکان ڕەنگی مەزهەبی بە خۆ گرت و شەڕی شێعە و سونی سەری هەڵدا.

پاش تێکچوونی ئێمپراتوورەکان و بەتایبەت پاش شەڕی یەکەمی جیهانی و دابەش کرانی ئێمپراتووری عوسمانی، ئێران چەندین جار هەوڵی داوە بۆ سەپاندنی ئیدئۆلۆژی خۆی بەسەر وڵاتانی ناوچەی ڕۆژهەلاتی نێوەڕاست لەو بۆشاییە کەڵک وەرگرێت، بۆیە هاوپەیمانییەتی عەرەبی بە مەبەستی پاراستن و بەرگری لە بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی ئەو ٢٢ وڵاتە پێکهات.

لەم قۆناغەدا و بەتایبەت بە هاتنە سەر کاری دەسەڵاتی ویلایەتی فەقیهـ کۆماری ئیسلامیی ئێران و بە فەرمی ناسینی مەزهەبی شێعە لەو وڵاتە و بڕیاری هەناردە کردنی مەزهەب و شۆڕشی مەزهەبی بۆ دەرەوەی سنوورەکان بە جیددی و ئاشکرا وڵاتانی عەرەبی هەستیان بە مەترسییەکانی ئێران بۆ سەر خۆیان کردووە.

لەم ساڵانەدا و بەتایبەت پاش سەرهەڵدانی بەهاری عەرەبی، بە ئاڵۆز بوونی وڵاتانی عەرەبی و ناسەقامگیر بوونی حکوومەتەکان، ئێران هەلێکی زێڕینی دەست کەوت بۆ پەرەدان بە بیرۆکەکانی و یارمەتی گەیاندن بە هاوپەیمانەکانی خۆی بە مەبەستی بەدەسەڵات گەیاندن یا بەرگری و پێشگیریی لە ڕۆخانی هاوفیکر و هاوپەیمانەکانی لەو وڵاتانە.

پاش کوودەتای حووسییەکانی یەمەن و لەسەر کار لادانی "عبد ربە منصور هادی" سەرکۆماری ئەو وڵاتە و دەستگرتن بەسەر حکوومەتی ئەو وڵاتە لە لایەن حووسییەکانەوە، ئێران هەست بە وزە و هێزێکی زیاتر دەکات و لە ڕێگای یارمەتییەکانی بۆ ئەو گرووپە و هەروەها حیزبوڵڵای لوبنان و..... بەردەوام هێرش دەکاتە سەر بەرژەوەندییەکانی عەرەبستانی سعوودی یان ڕاستەوخۆ ئەو وڵاتە دەکەنە ئامانجی مووشەکگەڵێک کە لە لایەن ڕێژیمی ئێرانەوە پێیان دراوە.

سەرەتای ئەم حەوتوویە، شەوی شەممە ١٣ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی، دەنگی تەقینەوەیەک لە نزیک فڕۆکەخانەی نێونەتەوەیی مەلک خالید، بەر گوێ کەوت.

بەرپرسانی ڕیاز ڕایانگەیاند، مووشەکێکیان بینیوەتەوە و لەنێویان بردووە و پاش لێکۆڵینەوە ئاشکرا بووە کە ئەو مووشەکە لە جۆری بالستیکییە و لە لایەن حووسییەکانی یەمەنەوە بەرەو ڕیاز هاوێژراوە، چاوەدێرانی سیاسی هۆکاری ئەو هێرشە لە لایەن حووسییەکان بۆ دەست لەکار کێشانەوەی سەعد حەریری سەرۆکوەزیرانی لوبنان کە لە ڕیاز بەسەر دەبات و بڵاو کردنەوەی قسەکانی لە کاناڵی العربیە دەزانن.

عەرەبستانی سعوودی، هاوپەیمانی عەرەبی و ئامریکا حکوومەتی ئێرانیان وەکوو تاوانباری سەرەکی لە پڕچەک کردن و دنەدانی حووسییەکان لەو هێرشە ناساندووە و لەو بارەیەوە هاوپەیمانی عەرەبی کە لە لایەن عەرەبستانی سعوودی ڕێبەری دەکرێت رایگەیاندووە: کردەوەی ئێران ڕاگەیاندنی شەڕ بە دژی عەرەبستانە و هاوپەیمانی عەرەبی وڵامدانەوە و بەرپەرچدانەوەی ئەو هێرشانە بە مافی ڕەوای خۆیان دەزانێت.

ئەگەرچی لە یەکەم ڕۆژەکاندا بەهرام قاسمی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ڕێژیمی ئیسلامیی، هەر جۆرە پێوەندی وڵاتەکەی بەو هێرشەوە ڕەت کردووە، بەڵام حەسەن ڕۆحانی سەرکۆماری ئێران ڕۆژی چوارشەممە ١٧ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی، لە کۆبوونەوەی ئەندامانی حکوومەتدا بەبێ ئەوەی ئاماژەیەک بە مووشەکی هاوێژراوی حووسیەکانی یەمەن بەرەو ڕیاز و لێدوانەکانی عەرەبستان بکات، وتی: ئێوە هێز و پێگەی کۆماری ئیسلامیی باش دەناسن و گەورەتر و بەهێزتر لە ئێوەش نەیتوانی دژ بە خەڵکی ئێران کارێک بکات. ئامریکا و هاوپەیمانەکانی هەموو هێز و کەرەستەی خۆیان بەکار هێنا، بەڵام نەیانتوانی کارێک بکەن.

هەروەها ڕۆحانی عەرەبستانی بە دژایەتی خەڵکی عێراق و سووریە و بەهێز کردنی داعش و دەستێوەردان لە لوبنان تۆمەتبار کرد و وتی: لە مێژوودا نموونەیەک بەرچاو نەکەوتووە کە وڵاتێک بۆ دەستێوەردان لە وڵاتێکی دیکە بەرپرسی ئەو وڵاتە ناچار بە دەست لەکار کشانەوە بکات، ئەمە لە مێژووی ناوچە نموونەی نەبووە، بەم ڕێگایەی کە گرتووتانە بەر، دەتانەوێ بە کوێ بگەن؟

ئەم قسانەی ڕۆحانی لە حاڵێک دایە کە سەعد حەریری لە کاتی ڕاگەیاندنی دەست لەکار کشانەوەکەی هۆکاری سەرەکی ئەو کارەی بۆ دەستێوەردانەکانی ئێران و ناسەقامگیر کردنی وڵاتەکەی باس کردبوو.

حکوومەتی وەلی فەقیهـیی تاران کە خۆی وەکوو جەمسەر و ڕێبەری هەموو شێعەکانی جیهان پێناسە دەکات، چ لە ڕووی مەزهەبی و چ لە ڕووی سیاسەت و مێژووییەوە، بەرژەوەندییەکانی لەگەڵ عەرەبستان یەک ناگرێنەوە و هەوڵەکانی ئێران بۆ پەرەپێدان بە دەسەڵاتی شێعە و هێنانە سەر کاری شێعەکان لە وڵاتانی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست تا دێت ئاڵۆزییەکان زیاتر دەبێت و هەڕەشە و لێدوانەکان ئاماژە بە دەستپێکی قۆناغێکی نوێ و خوێناوی لە نێوان ئەو دوو وڵاتە دەدەن.

دەستێوەردانەکانی ئێران لە وڵاتانی ناوچە و یارمەتیدان و دنەدانی توندئاژۆکان نەک تەنیا ناوچەی رۆژهەڵات بەڵکوو مەترسی بۆ سەر هەموو جیهانن.

چاوەدێریی هەوڵ و بەرژەوەندییەکانی ئێران و بەریەککەوتنیان لەگەڵ بەرژەوەندی هاوپەیمانی عەرەبی، هەڕەشەکانی ئێران زۆر جیددیتر هەست پێ دەکرێن و کۆتایی ئەو مەترسییە تەنیا بە شکست هێنان بە سیاسەتەکانی ئێران لە ناوچەدا مسۆگەر دەبێت.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.