• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی ئاوریلی ٢٠١٨ی زایینی - ٣١ی خاکەلێوەی ١٣٩٧ی هەتاوی  

پرۆژە شاراوەکانی سپای پاسداران، بوومەلەرزەکەی ئیزگڵەی کرد بە تراژیدیایەک بۆ کورد

زایینی: ٢١-١١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٨/٣٠ - ١٧:٥١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
پرۆژە شاراوەکانی سپای پاسداران، بوومەلەرزەکەی ئیزگڵەی کرد بە تراژیدیایەک بۆ کورد
نەوید کەرەمی

بوومەلەرزەیەک کە بەشێک لە کوردستانی رۆژهەلاتی کرد بە وێرانە و گوڕستان، وێدەچێ کە بەهۆی تەقینەوەیەک زیانە گیانیەکانی زۆرتر کردبێ.

شەوی ٢١ لەسەر ٢٢ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی، بوومەلەرزەیەکی زۆر بەهێزی ٧.٣ ریشتەری ناوچەکانی ئیلام، سەرپێڵی زەهاو، کرماشان، سنەو مەریوان و هەروەها کوردستانی باشووری لەرزاند و خەسارێکی زۆری بە خەڵک گەیاند.

ناوەندی ئەو عەردهەژێنە، شارۆچکەی ئیزگلە بوو کە دەکەوێتە نێوان سەرپێڵی زەهاو و جوانڕۆ و هەڵەبجە. شار و گوندەکانی سەرپێڵی زەهاو زۆرترین خەساریان وەبەرکەوتووە، گوندەکان رۆخاون و زۆربەی خانووەکان لەگەڵ خاک یەکسان بوون. لە ناوەندی کارەساتەکەدا زەوی بە درێژایی چەندین کیلۆمتر شەقی بردووە و هەندێ لە شاخەکانیش داڕماون و بە پێی هەواڵیکی نهێنی کە دەزگاکانی رێژیم پشت راستیان نەکردۆتەوە، نزیک بە هەزاران پاسدار لەو رووداوەدا کوژراون.

پاش روودانی کارەساتەکە حکومەت جەوێکی ئەمنیەتی لە ناوچەکانی سەرپێڵی زەهاو و ئیزگڵە کە ناوەندی روودانی بوومەلەرزەکەیە، پێکهێناوە و ئیزن نادات تا هەواڵنێرانی بیانی و سەربەخۆ بچنە ئەو شوێنە، ئەگەرچی ماوە بە ماوە لە ناوچە کوردییەکاندا بوومەلەرزە روو دەدات بەڵام هەندێک هەواڵ گومانیان لە شتی لاوەکی دروست کرد و هەر لە یەکەم رۆژی روودانی ئەو کارەساتە، لە زاری پسپۆڕان و خەڵکی ئەو ناوچانەوە ئەو هەواڵانە باس دەکرێن کە هاوکات لەگەڵ بوومەلەرزەکە دەنگی تەقینەوەیەکیش بیستراوە.

رووداوەکانی پاش ئەو کارەساتە و چۆنیەتی هەڵسووکەوتی حکوومەت نەک ئەو گومانانەی نەڕەواندنەوە بەڵکوو تا دێت گومانەکان زیاتر دەبن و باس لە تەقینەوەی ئەنباری نهێنی مووشەکی سپا لەو ناوچەیە دەکرێت.

سەرپێڵی زەهاو یەکێک لە کۆنترین شارەکانی کوردستانە و دانیشتوانی کە بە زۆرینە جاف و لەک و کەڵهوڕن، لە رووی ئایینیش هەم یارسان و هەم سووننە و هەم شیعە لەم ناوچەیەدا بوونیان هەیە و ژیان بەسەر دەبەن.

ئەگەرچی بوومەلەرزە یەکێکە لە دیاردە سروشتیەکان لە جیهاندایە، بەڵام زۆر هۆکار و هەڵسووکەوتی گوماناوی، شک و گوومانەکان بۆ نائاسایی بوونی ئەو دیاردەیە و ئەگەری بەرزبوونەوەی ئاستی قوربانیانی ئەو بوومەلەرزە بە تەقینەوەی کڵاوەی ناوکی یان ئەنباری مووشەکەکان بەهێزتر دەکات.

نزیک بە دوو دەیەیە کە سپای پاسداران لە بەشێک لە شارۆچکەی ئیزگلە، کە دەکەوێتە نێوان سەلاسی باوەجانی و داوێنی کێوی بەمۆ بە ناوچەی داخراوی نیزامی دیاری کردووە و ئیزن بە کەس نادات تا بچنە ئەو ناوچەیەوە. پسپۆڕێکی خەڵکی ئەو ناوچەیە کە ناوەکەی پارێزراوە، دەڵێ: سپای پاسداران لە ژێر ناوی گواستنەوەی ئاو و درووست کردنی بەنداو، لە گوندی ئیزگلە بۆ خۆی پایگایەکی مووشەکی دروست کردووە، ئەگەرچی لە رواڵەتدا کاریان گواستنەوەی ئاوی چۆمی سیروان بۆ ئەو ناوچەیە بوو، بەڵام لە ژێرەوە و بە نهێنی بۆ دروست کردن و وەڕێخستنی جۆریک سامانەی مووشەکی کە توانای هەڵگرتنی کڵاوەی ناوکی هەبێت، کاریان کردووە. لەو جێگایەی کە هەر سامانەی مووشەکی و ناوکی بە رێژەیەکی زۆر ئاو بۆ ساردکردنەوەی دەزگاکانی پێویستە، بە بیانووی کشت و کاڵ بەنداوێکیان لەو شوێنە دروست کردووە. کە لە رووی موهەندیسییەوە هیچ پسپۆڕ و موهەندسێک دروست کردنی ئاوبەندی لەو شوێنە تەئید نەدەکرد و بڕوای نەبووە کە سپا خەریکی دروست کردنی بەنداو بێت لەو ناوچەیەدا.

رەتیشی دەکاتەوە کە ئەو هەموو خەسارەتە تەنیا بەهۆی بوومەلەرزەوە بووبێت و پێی وایە کە دەبێ بوومەلەرزە بووبێتە هۆی تەقینەوەی مەخزەنی مووشەکەکانی سپا یان کلاوەی ئەتۆمی و بەو شێوەیە شەپۆلەکانی بوومەلەرزەکە تەقویەت کراون و ئاستی قوربانیانی چووەتە سەرەوە.
هەروەها پسپۆڕێکی بواری زەویناسی دەڵی:" تا ئەو جێگایەی کە من بزانم ئەم شەپۆلانە نە لە جۆری s بوون و نە لە جۆری p، شەپۆلەکان شێوێندرابوون و بڵاوبوونەوەیان بە شێوەی بازنەیی بووە کە تەنیا لە تەقینەوەدا وەها مەوجگەلێکی بازنەیی دروست دەبن. من بە دڵنیایی و متمانەوە دەتوانم بڵێم کە ئەم هەموو ماڵوێرانییە بە هۆی تەقینەوەیەک بووە کە لە نێو زەویدا رووی داوە و بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی ئاستی بوومەلەرزەکە بۆ سەرووی ٧ ریشتر."

سپای پاسداران وەک تەنیا هێزێکی جێگای متمانەی رێبەری کۆماری ئیسلامی ئێران و بەرپرسی جێبەجێ کردنی پرۆژە نهێنییەکانی ئێران و دروست کردنی چەکی بە هێز بۆ زاڵ بوونی کوماری ئیسلامی ئێرانە بۆ سەر خەڵکی ناوچە.

پاش روودانی کارەساتی ئیزگلە حکوومەت لە باتی ئەوەی کە بە هانای خەڵکی لێقەوماوەوە بێت، بە هەزاران کەس لە هێزی سپای پاسداران و ئەرتەشی لە تارانەوە هێناوەتە ئەو ناوچەیە، بە بێ ئەوەی بۆ یارمەتی خەڵک هاتبن و کەس نازانێ کە کاریان چیە؛ هەروەها ئیزن نادات تا رۆژنامەوانانی سەربەخۆ و بیانی بچنە ناوچەکە و کۆسپ دەخاتە بەردەم گەیاندنی یارمەتییە خەڵکییەکان کە لەلایەن خودی خەڵکەوە بۆ خەڵکی لێقەوماو کۆکراونەتەوە و بە تەواوەتی ناوچەکەی ملیتاریزە کردووە.

سەرنجدان بە وتەی خەڵک و پسپۆڕانی ناوخۆیی و شێوازی داڕمانی خانووەکان و کەوتنی بیناکان، پیشاندەری ئەو راستیەیە کە ئەو کارەساتە رەنگە بە رووداوی تەقینەوەی ئەنباری مووشەکی، دوای بوومەلەرزەکە قوربانی و ماڵوێرانییەکانی زۆرتر بووبێ و هەوڵەکانی رێژیم بۆ شاردنەوەی رووداوەکانی دوای بوومەلەرزەکە، ئەوەندەیتر ئاستی قوربانیانی زۆرتر کرد و بووەتە هۆی کارەساتێکی مرۆیی بۆ گەلی کورد و کوژرانی پاسداران و پێرسۆنێلی ئەو شوێنە کە تا ئێستا لە لایەن حکوومەتەوە شاردراوەتەوە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٢٢ لەم ژمارەیەدا:

ــ مانیفێستی ڕزگاری
ــ وتووێژی کوردستان لەگەڵ شەریف هەژاری
ــ سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
ــ بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
  • شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن
    گۆڕانکارییەکانی ناو کابینەی ترامپ و کاریگەرییان لە سەر سیاسەت و رووداوەکانی ناوچە، تەوەری گفتوگۆی ئەم ژمارەیەی رۆژنامەی کوردستانە لەگەڵ شەریف هەژاری، مامۆستای مێژوو لە زانکۆی سلێمانی، کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    لە دوو بابەتی پێشوودا، "شەڕی ئێران و ئیسرائیل"و بەشی یەکەمی "پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران"، هێڵی بەهێزی ڕێژیمی تاران (دەرەوەی سنوورەکان و کەڵک وەرگرتن لە ملیشیا و لایەنگرە شێعەکانی لە وڵاتانی ناوچە) و خاڵی لاوازی ئەو ڕێژیمە (خەڵکی ناڕازی و وەزاڵەهاتووی نێو شارەکانی ئێران) خرایە بەر باس و لێک درایەوە.
  • بێستوون، شوێنی خودای خوداکان بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
    شاری بێستوون، یەکێک له شارەکانی کرماشانه که له باکووری رۆژهەڵاتی ئەو گەورەشاره جێگای خۆش کردووه و له سەر رێگای کرماشان - هەمەدان که سەردەمانێک پێتەختی ئیمپراتوری کوردان بوو، هەڵکەوتووه.
  • مانیفێستی ڕزگاری مانیفێستی ڕزگاری
    هەتا لاپەڕەکانی مێژووی کورد زیاتر هەڵدەدەینەوە، تابلۆی تراژێدیای کورد زیاتر دەردەکەوێت. لە پەنای ئەم تابلۆیە سەربوردەی قارەمانیەتی، فیداکاری، کاریگەری بلیمەت و ڕێبەرەکانمان لەسەر زیندوو مانەوەی کورد وەکوو نەتەوە زۆر ڕوونە. لە لایەک پرسیاری بۆچی تا ئێستا سەرنەکەوتووین دەبێتە خۆرەی مێشک، لە لایەک جێ داخە بۆچی ئەم ڕێبەرە زانا و لێهاتووانە بە ڕادەی پێویست لە لایەن تاکی کورد بەرجەستە نەکراون.
  • پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان
    ئەوان کۆتاییان بە کۆمار هێنا، بەڵام نەیانزانی ئامانجەکانی کۆمار و گیانفیدایی ڕێبەرەکانی، چ بەهایەکی مەزنن و چۆن بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازرێنەوە، دوای حەفتاو یەک ساڵ لەو ڕووداوە، داستانی مەرگی سەربەرزانەی پێشەوا، هێشتا خاوەنی بەهێزترین وانەی خۆنەویستی، خەڵکویستی، ئازادیخوازی و سەرفرازییە و ئەوینێکی بەهێزیشە بۆ بە چۆکداهێنانی هەموو مەترسی و ناخۆشییەکان.
  • سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
    لە وڵاتێکدا کە چەند کەلتوور و نەتەوە و ئایینی جیاواز دەژین، حکوومەتی دەسەڵاتدار لەگەڵ هەڕەشە و دەرفەتی جۆربەجۆر بەرەوڕوویە؛ لەو جۆرە وڵاتانەدا، بەهۆی چەندنەتەوەیی و چەندکولتووری و پێکهاتەی ئاڵۆزی کۆمەڵگاوە، ژیانی کۆمەڵایەتی - سیاسی و هەروەها ئیدارەکردنی حکوومەت و دابەشکردنی دەسەڵات و سامان و ئیمتیازەکان لە نێو خەڵکدا ئەرکێکی ئاڵۆز و پڕمەترسییە، کە هەرجۆرە هەنگاو و کردارێک کە نیشان لە هەڵاواردن و بێبەشکردنی کەس و کەسانێک و پێکهاتەیەک بدا، دەبێتە هۆکارێک بۆ رووخانی ئێعتمادی خەڵک بەرامبەر بە دەسەڵاتدار و حکوومەت.
  • پانۆڕامای ساڵ پانۆڕامای ساڵ
    خوێنەرانی خۆشەویست، ڕۆژنامەی کوردستان وەک نەریتی ساڵانە لە دوایین ژمارەی ساڵدا پوختەیەک لە ڕووداو و هەواڵە گرینگە حیزبییەکانی ساڵ دەخاتە بەر دیدی ئێوەی ئازیز؛ لێرەدا بەشێک لەم هەواڵ و ڕووداوانە دەخەینە بەر چاوی ئێوەی هێژا:
  • هێمای بەرخۆدان هێمای بەرخۆدان
    پێناسەیەک لە جوانی سروشت، زیندوو بوونەوە، نوێکردنەوەی ژیان، گۆڕانێک لە دەم و چاو و تەنانەت دەروونی سروشت و هەموو زیندەوەرێک لە وەرزێکی نوێ بە ناوی نەورۆز و هاتنەوەی ڕەنگاوڕەنگی سروشت و کرانەوەی ئامێزی زەوی لەم ڕۆژەدا وەک هەموو ساڵێک دەبیندرێت.
  • نەورۆزی خاکێپووشەکان هەلێک بۆ یەکخستنی خەباتی کوردەواری نەورۆزی خاکێپووشەکان هەلێک بۆ یەکخستنی خەباتی کوردەواری
    جیا لەوە کە ڕێژیمە فاشیستەکانی حاکم بەسەر ڕۆژهەڵات و بەشەکانی دیکەی کوردستان، نوروز، کە جەژنێکی کوردییە، نەیانهێشتووە کە بە ناوی کورد لە جیهاندا بناسرێت و لە نێوخۆی کوردستان لە هەوڵدا بوونە کە بە هێرشی فەرهەنگی، ڕەنگ و بوونی کوردی لێ بستینن و هێماکانی خۆیان لەو ڕێوڕەسمەدا جێگیر بکەن.
  • پەیامی کردنەوەی کۆنگرەی ١٦ی حیزب لەلایەن بەڕێز مامۆستا حەسەن شیوەسەڵی پەیامی کردنەوەی کۆنگرەی ١٦ی حیزب لەلایەن بەڕێز مامۆستا حەسەن شیوەسەڵی
    سڵاو بۆ زیندانیانی سیاسی وە بە تایبەتی سڵاوێكی تایبەتی بۆ نێلسۆن ماندێلا بە ساڵدا چووەکانی نێو زیندانی ڕێژیم وە بەتایبەتی کاک محەممەدی نەزەری، وە سڵاوێکی تایبەتیتر بۆ نێلسۆن ماندێلای زنجیر پسێنی ڕۆژهەڵاتی کوردستان کاک سدیقی کەبوودوەند دەنێرینەوە.
  • کەرکووک، کرماشان، عەفرین، نەورۆز کەرکووک، کرماشان، عەفرین، نەورۆز
    لێرەدایە کە دەگەین بە رمزێکی گرنگی کوردستان و کورد کە ئەویش نەورۆزە؛ ئەو رووداوە تاڵ و کارەسات و هەروەها حەماسانەی کورد، زۆرجار لە مێژوودا نیشانی داوە کە لە نەورۆزدا بە زمانێکی نەتەوەیی و جەماوەری وەرگێڕدراوەتەوە سەر کردەوەیەکی هاوبەش و هێمای سەرهەڵدانەوە و رسکانەوەو راسانی نەتەوەیی بوووە. نەورۆز بنەمایەکی گرنگی بوونی نەتەوەییمانە چوونکە ناسنامەی بوونمان بەهێزتر دەکاتەوە، ئێمە نەتەوەیەکین کە لە نێو کارەساتەوە بە سەرهەڵدانەوە و راسانەوە خۆڵەمێشی سووتانەکانمان دەتەکێنین و حەماسە دەخوڵقێنین؛ کورد سەرفراز و کوردستان ئاوەدان و نەورۆزمان پیرۆز.
  • کاوه به‌هرامی: لە سەرجەم بڕگەکانی کاری کۆنگرە، راسان بەشێکی دانەبڕاو و سەرەکی باسەکان بوو کاوه به‌هرامی: لە سەرجەم بڕگەکانی کاری کۆنگرە، راسان بەشێکی دانەبڕاو و سەرەکی باسەکان بوو
    لوڕستان، کرماشان و ئیلام بەشێکی سەرەکی و دانەبڕوای کوردستان و کوردن، بەبڕوای من کاتێک ئێمەی کورد رزگارمان دەبێ کە ئیلام و کرماشان و لورستانیش داشدارمان بن، کۆنگرەی راسانی رۆژهەڵات لە زۆر رووەوە، تێکۆشان و بەرزکردنەوەی وشیاری نەتەوەیی لەم بەشە گرینگەی خاکی نیشتمانی تاوتوێ کرد و رێنوێنی پێویستی بۆ کار و چالاکی داهاتوومان گەڵاڵە کردووە، بە بڕوای من دەکرێ بۆ شوێندانەری زیاتری خەبات لەم ناوچانە لەڕووی راگەیاندن، رێکخستن، گرینگی پێدان بە کەسایەتییە شوێندارەکان و زۆر رێکار و رێگای گونجاوی دیکە، کە رەنگە ئێرە شوێنی باسکردنیان نەبێ کاری جیددی بکەی.
  • خۆپیشاندان لە نێو بەرداشی یارگیرییەکاندا خۆپیشاندان لە نێو بەرداشی یارگیرییەکاندا
    هەروەها لە ئەگەری بوونی ئالتێرناتیڤێکی تەکووز و خاوەن پێگەی وا ،باڵانسی هێز دەگۆڕدرێت و ئەگەری سەرهەڵدانی هێزێکی سانتراڵی تۆتالیتێر لە داهاتوودا وێڕای گشت ئەو پووانانەی بەدەستیانەوەیە کەم و کەمتر دەبێت.
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    کێشە و ناکۆکیی نێو باڵەکانی ڕێژیم، قەیران و داڕمانی ئابووریی ئێران، ناکارامەیی و داماوی بەرپرسان لە وڵامدانەوە بە داخوازییەکانی خەڵکی ناوخۆی ئێران و گوشارە جیهانییەکان بۆسەر ڕێژیم، بە مەبەستی کشانەوە و وازهێنان لە دەستێوەردان و ئاژاوەنانەوە لە وڵاتانی ناوچە هەر ڕۆژ زیاتر و زیاتر کاربەدەستان و بەڕێوەبەرانی ئەو ڕێژیمە تووشی قەیران دەکات.