• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٩ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٢٩ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی  

" ئەمن چی بكەم، خۆتان دروستی بكەنەوە"

زایینی: ٢١-١١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٨/٣٠ - ١٧:٥٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
عەبدوڵڵا رەسووڵی

چەند رۆژ پێش ئێستا بومەلەرزەیەك كە سەنتەری ئەو لە ئەزگەلی خۆرهەڵاتی كوردستان بوو هەر دوو بەشی باشوور و خۆرهەڵاتی كوردستانی هەژاند. هەرچەندە زیانەكانی ئەم بومەلەرزە لە باشووری كوردستان بەرچاو نەبوو، بەڵام لە خۆرهەڵاتی كوردستان كارەساتێكی مرۆیی لێكەوتەوە و ژمارەیەكی زۆر لە هاووڵاتیانی كورد لە پارێزگای كرماشان گیانیان لە دەست دا و ژمارەیەكی زۆرتریش بریندار بوون و بە سەدان هەزار كەسیش بێ حاڵ و ماڵ بوون.

بە هۆی ئەو رووداوەوە چاوەڕوان دەكرا حكومەتی ئێران وەك لایەنی دەسەڵاتدار بە هانای خەڵكەوە بڕوات و هەوڵی چارەسەركردنی كێشە و گرفتەكان بدات. بەڵام بەپێی ئەو زانیاریانەی كە لەبەر دەستدان نەتەنیا حكومەتی ئێران لە ئاست دانیشتوانی پارێزگای كرماشان ئەركی سروشتی و مرۆیی خۆی بەجێنەهێنا، بەڵكوو بە شێوازێكی تەواو كۆلۆنیالیستیانە هەندێ رێوشوێنی گرتەبەر.

سروشتی هەموو دەسەڵات و حكومەتێك(چاك و خراپی) ئەوەیە كە بودجەیەكی تایبەتی بۆ رووبەڕووبونەوەی كارەساتە سروشتییەكان هەبێت و لە كاتی تەنگانە سوودی لێوەربگرێت. بەڵام ئەوەی لە چەند رۆژی رابردوودا بینیمان ئەوە بوو كە حكومەتی ئێران هیچ هەنگاوێكی لەو بوارەوە نەنا. لێرەدا پرسیار ئەوەیە كە بۆچی حكومەتی ئێران ئەركی سروشتی خۆی لە ئاست خەڵكی كوردستان بە جێ نەهێنا؟

لێرەدا هەوڵ دەدەم بە شیكردنەوەی هەندێ رووداو پیشانی بدەم كە حكومەتی ئێران بە چ شێوەیەك سەیری كوردستان دەكات و ئەو رێوشوێنانە گرتوویەتە بەر پێویستە چۆن سەیر بكرێت.

حەسەن رۆحانی سەركۆماری رێژیمی ئێران لە دوایین سەردانی بۆ پارێزگای كرماشان و لە وتارێكدا كە پێشكەشی خەڵكی كرد دوو بابەتی باس كرد كە زۆر جێگای سەرنج بوون. سەركۆماری ڕێژیمی ئێران گووتی:" خەڵك خۆیان خانووەكانی خۆیان بنیات دەنێنەوە." ئەمە بەو مانایەیە كە رێژیم و كابینەی وەزیرانی ناوبراو هیچ بەرپرسیاریەتییەكیان لە ئاست خەڵكی ماڵوێران نییە. لە درێژەی قسەكانیشیدا جەختی لەسەر رۆڵی هێزەكانی سوپای پاسداران و هێزە ئەمنییەكانی دیكە لە ناوچەكە كردەوە.

لەلایەكی دیكەوە رابەری كۆماری ئیسلامی ئێرانیش وەفدێكی رەوانەی ناوچەكە كرد، كە زۆربەیان ئایەتوڵڵا و پیاوانی ئایینی نووسینگەی خۆی بوون و هیچ شارەزاییەكیان لە هەڵسەنگاندنی بارودۆخەكە نەبوو و جیا لەوەش لە نێو ئەو دۆخە پڕ لە كارەساتبارەدا سەرقاڵی وێنەگرتنی سێلفی بوون.

دوای رووداوەكەش حكومەتی ئێران لە جیاتی رەوانەكردنی لایەنە پەیوەندیدارەكان بە كێشە سروشتییەكان بۆ ناوچەكە هێزە ئەمنییەكانی خۆی رەوانە كرد. ئەم هێزانە نەك تەنها بۆ پاراستنی گیان و ماڵی خەڵك و یارمەتیدان نەبوون، بەڵكوو تەنها بۆ پاراستنی ئەو ئاسایشە توند و رەهایە بوون كە حكومەت مەبەستی بوو. بە مانایەكی دیكە رەوانە كردنی هێزە ئەمنییەكان تەنها بۆ سەركوتكردنی خەڵك بوون و بوونیان لە ناوچەكە تەنانەت ئاسایشی كۆمەڵایەتی خەڵكی تێكدا لەبەر ئەوەی چەندین حاڵەتی دزی و بردنی كەلوپەلی ماڵی خەڵكیان ئەنجام داوە و هەوڵیان داوە ئەوەندەی دیكە خەڵكی ناوچەكە نغرۆ بكەن. لە هەمان كاتیشدا هێزە ئەمنییەكان لەمپەڕیان لەبەردەم گەیاندنی یارمەتی خەڵك دروستكردووە و رێگایان نەداوە یارمەتی خەڵك بگاتە دەست ئاوارەكان.

بە سەیر كردنی ئەو نمونانەی سەرەوە بۆمان روون دەبێتەوە كە لە لوتكەی دەسەڵاتی ئێرانەوە، بە شێوەیەكی دیكە سەیری كورد دەكرێت. ئەم شێوازە سەیركردنە بە تەواوی شێوازێكی كۆلۆنیالیستییە و تەنانەت لە قسەكانی رۆحانی سەركۆماری ئێرانیش لەوە خراپتر بەدەر دەكەوێت و بەتەواوی بە كۆیلە سەیر كردنی خەڵكی تێدا دەبیندرێت. كاتێك كە دەڵێت:"خەڵك خۆیان خانووەكانیان بنیات دەننەوە" جیا لە ئاشكراكردنی ئەوەیكە حكومەت هیچ بەرپرسیاریەتییەك ناگرێتە ئەستۆ، مانای ئەوەیشە كە خەڵكی كورد لە ئێراندا تەنانەت وەك كۆیلەش سەیر ناكرێن بۆیە دەڵێت:"خۆیان". ئەمەش رێك رستەی هەمان كۆیلەدارە كە دەیگووت:"ئەمن چی بكەم خۆتان دروستی بكەنەوە".

هەمووی ئەم روداوانەی كە لە سەرەوە باسكرا و لە ماوەی چەند رۆژی رابردوودا بینیمان ئەوەمان بۆ دەردەخەن كە حكومەتی ئێران بەشێوەیەكی كۆلۆنیالیستی سەیری ناوچە كوردنشینەكان دەكات و هەموو كردار و رەفتارەكانیشی لە هەمان چوارچێوەدا ئەنجام دەدات. چوارچێوەیەك كە هیچ ئەركێك ناخاتە ئەستۆی حكومەت بۆ ئاوەدانی و رووبەڕووبوونەوەی كارەساتەكان و تەنها دەستی ئەوەی بۆ ئاوەڵا دەكات كە تاڵان و بڕۆی ناوچەكە بكات. بە مانایەكی دیكە هەموو سەرچاوە سروشتییەكانی سەرزەوی و ژێرزەوی بەرێت و هیچی بۆ ناوچەكە نەهێڵێتەوە و یا خود نەیگێڕیتەوە و بەرپرسیاریەتیش لە ئاست رووداوە سروشتییەكان وەرنەگرێت. ئەم چوارچێوە، فۆرمێكە كە حكومەتی ئێران ماوەیەكی زۆرە كاری پێدەكات و هەموو رەهەندە فكری و سیاسی و ئابوورییەكانی بۆ خۆی پێناسە كردووە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٦ لەم ژمارەیەدا:

ــ دەنگی راسانی گەلان نابیستن
ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
ــ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".
  • خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
    لەو قۆناغەدا کە هێزەکانی رێژیم باوەڕیان بە خۆیان نەماوە و ترسی رووخان هێزی سەرکووتکەری بێ هیوا کردووە، راسانی شارەکانی کوردستان دەتوانێ زۆرترین دەسکەوت و کاریگەریی هەبێ. ئەوە دەرفەتێکە کە گەلی کورد دەتوانێ بۆ پێشخستن و نزیک بوونەوە لە ئامانجەکانی، کەڵکی شیاوی لێ وەربگرێ؛ بە تایبەتی کە لە قۆناغی نوێی خەباتدا، هۆشیاری نەتەوەیی و بەرینایی خەبات لە جاران بەرزتر و بەربڵاوترە.
  • پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا
    لەم نێوانەدا، بەسیج، وەکوو ئامرازی سیخوڕیی حکومەت بەکار براون. بەسیج لە هەموو فەرمانگەیەکی حکومەتی و ناحکومەتی و لە واتایەکی بەربڵاوتر: لە هەموو شوێنێکدا وەکوو ڤایرۆسێک بڵاوبووەتەوە. قوتابخانەکان و زانکۆکانیش لە فیلترینی ئەم شوێنانەن. بەسیجی کوردیش، یان خۆماڵیتر بڵێم: جاشە کوردەکان، وەک باقی بەسیجییەکانی ئێران، ئەرکی تایبەتیان پێ ڕادەسپێردرێت کە بەرچاوترینیان، فرۆشتنی نیشتمان و هاوزمانەکانیانە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    زلهێزەکان هاتن و بێ لەبەرچاوگرتنی مافی گەلان، نەخشەی ناوچەکەیان گۆڕی؛ لە ئاکامی ئەم داڕشتنە نوێیە یەکلایەنە و نادادپەروەرانەشدا، هەندێک لە نەتەوەکان لە مافی دامەزرانی دەوڵەتی خۆیان بێبەش کران کە بەرچاوترینیان نەتەوەی کورد بوو. کورد بوو بە یەکەم قوربانی ڕەوتی نوێی نادادپەروەرانەی مێژوو، تەنیا لەبەر ئەوەیکە دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی لەگەڵ بەرژەوەندی ئەم زلهێزانە یەکی نەدەگرتەوە.
  • دەنگی راسانی گەلان نابیستن دەنگی راسانی گەلان نابیستن
    لە رۆژی ٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی و لە دوایین رۆژەکانی ساڵی ٢٠١٧ی زانییندا، بزاڤی مافخوازیی نەتەوەکان و خەڵکانی ئێران دوای چەندین و چەند کۆبوونەوەی ناڕەزایی دەربڕین، وەکوو ڕووبارێکی بەلرفە، بەنداوی کۆت و بەندی هەمەڕەنگی ڕێژیمی رووخاند و لافاوێکی سەرتاسەریی لە ئێراندا وەڕی خست.
  • لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی
    زلهێزەکانی جیهان، بە تایبەت ڕوسیە و ئامریکا دەیانهەوێ پارسەنگێکی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوین پێکبهێنن کە سەقامگیر بێ و تێیدا بەرژەوەندی و نفوزی خۆیان پارێزراو بێ. رۆڵی ئامریکا و روسیە چارەنووسساز دەبێ بۆ بارودۆخی داهاتووی ناوچەکە، ئەگەر یەک یان هەردوو لەم وڵاتانە گەرەنتی سەقامگیری و پارسەنگی هێز بدەن بە هاوپەیمان و دۆستەکانی خۆیان لە ناوچەکە ئەو کات ئیمکانی هەیە شێوەیەک لە سەقامگیری دروست بێ.
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    بنەمای گەشەی ئێران لە ڕووی جوغرافییەوە، لەسەر دوو پاژی ناوەندی _فارس و قەراغی _نافارس داندراوە، چون دەوڵەتی مۆدێڕن پێی وابوو تەنیا رێگەی مانەوەی، خوڵقاندنی یەک نەتەوەیە و لە پێناو ئەو ئامانجەش جوغرافیای پاشکەوتوو و پێشکەوتووی خوڵقاند.
  • کرماشان له پەنای بێپەناییدا کرماشان له پەنای بێپەناییدا
    ئەم دۆخە نالەبارە لەپاش زیاتر لە یەک مانگ، هاوکاتە لەگەڵ دەسپێکی سەرما و سۆڵە و بارینی بەفر؛ لەمبارەوە "ئەکبەر سەنجابی" فەرمانداری سەرپێڵی زەهاو باسی لە دۆخی نەشیاوی ژیانی هاووڵاتییان لە نێو خێوەتەکاندا کردووە و وتوویەتی: بەرپرسان دەبێ درک بە بارودۆخی لێقەوماوان بکەن؛ خەڵک بە دژوارییەوە لە ژێر خێوەتی ١٠ میتریدا دەژین!
  • دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا
    ئەو تایبەتمەندییەی هزری سیاسی کە لە بۆڵەبۆڵ و تەنانەت خواستی سیاسیش جیای دەکاتەوە ئەوەیە کە سیستمێکی واتادارمان پێ دەبەخشێت کە کێشەی کورد لە پێوەندی لەگەڵ کێشەکانی دنیای مودێڕن و لە چوارچێوەی چەمک و دەستەواژەکانی تایبەت بەو دنیایە دووبارە پێناسە دەکاتەوە.
  • داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا
    ئەگەر ئەرکی سپای قودس بە دەرکەوتنەکانی قاسم سلێمانی لە ناوچەدا هەژمار بکەین ڕوون و ئاشکرایە کە لە هەر کوێ شەڕ و نائارامی هەبێت، ناوبراویش لەوێیە؛ واتە سامانی وڵاتێکی وەک ئێران و کوردستان بۆ شەڕئەنگێزی و تیرۆر کەڵکی لێوەردەگیرێت و ئەوەش بەئاشکرا و بەیاسا دەیکەن.