• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٣٠ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی  

گرینگی پێکهێنانی بەرەی کوردستانی ڕۆژهەڵات

زایینی: ١١-٠١-٢٠١٨ - هەتاوی: ١٣٩٦/١٠/٢١ - ١١:٣٣ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
گرینگی پێکهێنانی بەرەی کوردستانی ڕۆژهەڵات
حسەین نازدار

له‌ بارودۆخی‌ ئه‌مڕۆدا كۆڕ و كۆمه‌ڵ ‌‌و لایه‌نه‌ سیاسییه‌كانی‌ كوردستان پتر له‌ رابردوو باس له‌ پێكهێنانی‌ به‌ره‌ی‌ كوردستانی‌ وه‌ك پێویستییه‌كی‌ سیاسی ‌و هه‌نگاوێكی‌گرینگ له‌ ره‌وتی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ ـ دێموكراتیكی‌ كوردستان ده‌كه‌ن ‌و له‌و باوه‌ڕه‌دان كه‌ پێكهێنانی‌ به‌ره‌، ئه‌وه‌نده‌ گرینگ ‌و پڕبایه‌خه‌ كه‌ ناكرێ ‌‌و نابێ‌ گیروگرفت‌ و كۆسپه‌كان رێگای‌ لێ‌ بگرن.

له‌م پێوه‌ندییه‌دا پێویسته‌ هێز‌ و لایه‌نه‌ سیاسییه‌كانی‌ كوردستان پێداچوونه‌وه‌ به‌و بۆچوون و هه‌ڵوێستانه‌یاندا بكه‌نه‌وه‌ كه‌ له‌ رابردوودا بوونه‌ته‌ كۆسپی‌ سه‌ر ڕێگەی‌ پێكهێنانی‌ به‌ره‌ و ئازایانه ‌‌و ڕاشكاوانه‌‌ و به‌ نیازپاكی ‌‌و به‌ گیانی‌ هه‌ست كردن به‌ به‌رپرسیارێتی‌ نه‌ته‌وه‌یی ‌‌و به‌ پلاتفۆڕم ‌و رێكاری‌ گونجاو و روون ‌و شه‌فاف ‌و به‌ وتووێژی‌ بنیاتنه‌ر، كاری‌ جیددی‌ بكه‌ن بۆ لێك نزیك كردنه‌وه‌ی‌ ڕوانگه ‌‌و بۆچوونه‌ جیاوازه‌كانیان له‌ پێناو پێكهێنانی‌ به‌ره‌یه‌كی‌ فره‌چه‌شن ‌و یه‌كگرتوو و دێموكراتیكی کوردستان دا.

"به‌ره‌" په‌یمانێكه‌ كه‌ له‌ودا هێز ‌و لایه‌نه‌ سیاسییه‌كان به‌ شێوه‌ی‌ ئازادانه ‌‌و دڵخوازانه‌ له‌ سه‌ر بناغه‌ی‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ هاوبه‌ش بۆ گه‌یشتن به‌ یه‌ك یان چه‌ند ئامانجی‌ دیاریكراو، رێككه‌وتنێكی‌ هاوبه‌ش له‌ نێوان خۆیاندا ده‌به‌ستن ‌و سه‌ره‌ڕای پاراستنی‌ شوناسی‌ پێشووی خۆیان شوناسێكی‌ گشتگیری‌ نوێ‌ به‌ ناوی‌ به‌ره‌ پێك دێنن .

به‌ره‌ی‌ كوردستانی‌ پێویسته‌ له‌ سه‌ر بناغه‌ی‌ پڕه‌نسیپ‌ و بنه‌ما سه‌ره‌كییه‌كانی‌ ئازادی‌، مافی‌مرۆڤ، مافی‌ نه‌ته‌وایەتی، دێموكراسی‌، دادپه‌روه‌ری‌ كۆمه‌ڵایه‌تی ‌‌و سێكۆلاریزم پێك بێت ‌و لایه‌نه‌ پێكهێنه‌ره‌كانی‌ ده‌بێ‌ باوه‌ڕی‌ قووڵیان به‌ پلۆرالیزمی‌ سیاسی ‌و جۆراوجۆری ‌‌و فره‌لایه‌نی ‌‌و هه‌مه‌ڕه‌نگی ‌‌و ئازادی‌ راده‌ربڕین ‌و پێكه‌وه‌ ژیانی‌ ئاشتیخوازانه ‌‌و چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه ‌‌و گرفته‌كان له‌ رێگەی‌ وتووێژی‌ هێمنانه ‌‌و بنیاتنه‌رهه‌بێ ‌‌و بۆ پراكتیزه‌كردنی‌، خه‌باتی‌ جیددی‌ بكه‌ن.

بۆ مان‌ و به‌رده‌وام بوونی‌ كار و تێكۆشانی‌ به‌ره‌ی کوردستانی پێویسته‌ فره‌چه‌شنی ‌‌و یه‌كگرتوویی‌ له‌ نێو به‌ره‌دا پارێزراو بێ‌، سنووری‌ ماف ‌وئه‌رك ‌و ده‌سه‌ڵاتی‌ ئه‌ندامانی‌ به‌ره‌ ڕوون ‌و دیاریكراو بێ‌، سه‌ربه‌خۆیی‌ سیاسی ‌‌و ته‌شكیلاتی‌ لایه‌نه‌ پێكهێنه‌ره‌كانی‌ به‌ره‌ پارێزراو بێ‌، رێگه‌ له‌ پاوانخوازی ‌‌و سه‌ره‌ڕۆیی‌ هه‌ر ئه‌ندامێكی‌ به‌ره‌ بگیرێ‌، هه‌موو ئه‌ندامانی‌ به‌ره‌ تێگه‌یشتنێكی‌ هاوبه‌شیان بۆ پێڕه‌و و پڕۆگرامی‌ به‌ره‌ هه‌بێ ‌‌و به‌ كرده‌وه‌ پێبه‌ندی‌ رێوشوێن ‌و بڕیاره‌كانی‌ به‌ره‌ بن.

بەرەی کوردستانی پێویستە بۆ هەلومەرجی دیاریکراو لێکدانەوەی دیاریکراوی هەبێ و بۆ کێشە و پرسە سیاسییەکان و رووداو و دیاردە و پێکهاتە جۆراوجۆرەکان خوێندنەوەی دروست و واقێعبینانەی هەبێ و لە پێناو دابینکردنی مافە نەتەوایەتی و دیمۆکراتییەکانی خەڵکی کوردستان، لە هەموو شێوە ڕەواکانی خەبات کەڵکی پێویست وەرگرێ.

مەبەست لە پێکهێنانی بەرەی کوردستانی ئەوەیە کە لە پێناو گەیشتن بە مافە ڕەواکانی گەلەکەمان و بەدیهێنانی ئەو بەرنامە و ئامانجانەی کە لایەنە پێکهێنەرەکانی"بەرە" پێکەوەگەڵاڵەی دەکەن، هێز و توانای لایەنە سیاسییەکان و خەڵک بخرێتە سەریەک و خەباتێکی هاوبەش و یەکگرتوو و شێلگیرانە بکرێت.

ئه‌وه‌ ڕاستییه‌كی‌ حاشاهه‌ڵنه‌گره‌ كه‌ بۆ گه‌یشتن به‌ به‌شێك له‌ ئامانجه‌كانی‌ نه‌ته‌وه‌كه‌مان، ده‌بێ‌ وشیاری ‌‌و ئیراده ‌‌و بیر ‌و بڕیار و زمان ‌وگوتاری‌ یه‌كگرتووی‌ سیاسی‌ هه‌بێ‌ كه‌ پێكهێنان ‌و وه‌كاركه‌وتنی‌ به‌ره‌ی‌ كوردستانی‌ له‌م پێناوه‌دا كاریگه‌ری‌ گرینگی‌ دەبێت.

به‌ره‌ی‌ كوردستانی‌ ده‌بێته‌ دینامیزمی‌ خه‌باتی‌ یه‌كگرتووی هێز و لایه‌نه‌ سیاسییه‌كان‌ و له‌گه‌ڵ‌ پێشوازی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان به‌ره‌وڕوو ده‌بێ‌، وشیاری‌ نه‌ته‌وایه‌تی ‌‌و هه‌ستی‌ نیشتمانپه‌روه‌ری‌ به‌هێز ده‌كات، هیوا و هێز و وره‌ی‌ خه‌ڵك به‌رز ده‌كاته‌وه‌، به‌دبینی‌ سیاسی‌ له‌ نێو لایه‌نه‌ سیاسییه‌كاندا كه‌م ڕه‌نگ ‌و لاواز ده‌كات‌، باوه‌ڕ به ‌یه‌کگرتن و یه‌كڕیزی ‌له‌ نێو خه‌ڵك ‌و خه‌باتگێڕاندا پته‌وتر ده‌كات‌، وتووێژی‌ سه‌رده‌میانه‌‌ و بنیاتنه‌ر ده‌بێت به‌ شێوازێكی‌ باش بۆ پێكه‌وه‌ ژیانی‌ ئاشتیخوازانه‌ی‌ لایه‌نه‌ سیاسییه‌كان‌ و خه‌ڵكی‌ كوردستان.

بەرەی کوردستانی یارمەتیدەر دەبێت بۆ ئەوەیکە لایه‌نه‌ سیاسییه‌كانی‌ كوردستان به‌ یه‌كڕیزی ‌‌و یه‌ك هه‌ڵوێستی ‌‌و ئیراده‌ی‌ یه‌كگرتووی‌ سیاسی‌‌ و به‌ هێز ‌و سه‌نگی‌ زیاتر له‌گه‌ڵ‌ لایه‌نه‌ بیانی ‌‌و ئێرانییه‌كان وتووێژ و هه‌ڵسوكه‌وت بكه‌ن‌، هەروەها له‌ ئاستی نێونه‌ته‌وه‌ییشدا قورسایی ‌‌و ئێعتباری‌ كوردستان‌ و خه‌باته‌ ڕه‌واكه‌ی‌ به‌رچاوتر ده‌بێ ‌‌و پێشوازی‌ زیاتری‌ لێده‌كرێ.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٦ لەم ژمارەیەدا:

ــ دەنگی راسانی گەلان نابیستن
ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
ــ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".
  • خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
    لەو قۆناغەدا کە هێزەکانی رێژیم باوەڕیان بە خۆیان نەماوە و ترسی رووخان هێزی سەرکووتکەری بێ هیوا کردووە، راسانی شارەکانی کوردستان دەتوانێ زۆرترین دەسکەوت و کاریگەریی هەبێ. ئەوە دەرفەتێکە کە گەلی کورد دەتوانێ بۆ پێشخستن و نزیک بوونەوە لە ئامانجەکانی، کەڵکی شیاوی لێ وەربگرێ؛ بە تایبەتی کە لە قۆناغی نوێی خەباتدا، هۆشیاری نەتەوەیی و بەرینایی خەبات لە جاران بەرزتر و بەربڵاوترە.
  • پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا
    لەم نێوانەدا، بەسیج، وەکوو ئامرازی سیخوڕیی حکومەت بەکار براون. بەسیج لە هەموو فەرمانگەیەکی حکومەتی و ناحکومەتی و لە واتایەکی بەربڵاوتر: لە هەموو شوێنێکدا وەکوو ڤایرۆسێک بڵاوبووەتەوە. قوتابخانەکان و زانکۆکانیش لە فیلترینی ئەم شوێنانەن. بەسیجی کوردیش، یان خۆماڵیتر بڵێم: جاشە کوردەکان، وەک باقی بەسیجییەکانی ئێران، ئەرکی تایبەتیان پێ ڕادەسپێردرێت کە بەرچاوترینیان، فرۆشتنی نیشتمان و هاوزمانەکانیانە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    زلهێزەکان هاتن و بێ لەبەرچاوگرتنی مافی گەلان، نەخشەی ناوچەکەیان گۆڕی؛ لە ئاکامی ئەم داڕشتنە نوێیە یەکلایەنە و نادادپەروەرانەشدا، هەندێک لە نەتەوەکان لە مافی دامەزرانی دەوڵەتی خۆیان بێبەش کران کە بەرچاوترینیان نەتەوەی کورد بوو. کورد بوو بە یەکەم قوربانی ڕەوتی نوێی نادادپەروەرانەی مێژوو، تەنیا لەبەر ئەوەیکە دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی لەگەڵ بەرژەوەندی ئەم زلهێزانە یەکی نەدەگرتەوە.
  • دەنگی راسانی گەلان نابیستن دەنگی راسانی گەلان نابیستن
    لە رۆژی ٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی و لە دوایین رۆژەکانی ساڵی ٢٠١٧ی زانییندا، بزاڤی مافخوازیی نەتەوەکان و خەڵکانی ئێران دوای چەندین و چەند کۆبوونەوەی ناڕەزایی دەربڕین، وەکوو ڕووبارێکی بەلرفە، بەنداوی کۆت و بەندی هەمەڕەنگی ڕێژیمی رووخاند و لافاوێکی سەرتاسەریی لە ئێراندا وەڕی خست.
  • لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی
    زلهێزەکانی جیهان، بە تایبەت ڕوسیە و ئامریکا دەیانهەوێ پارسەنگێکی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوین پێکبهێنن کە سەقامگیر بێ و تێیدا بەرژەوەندی و نفوزی خۆیان پارێزراو بێ. رۆڵی ئامریکا و روسیە چارەنووسساز دەبێ بۆ بارودۆخی داهاتووی ناوچەکە، ئەگەر یەک یان هەردوو لەم وڵاتانە گەرەنتی سەقامگیری و پارسەنگی هێز بدەن بە هاوپەیمان و دۆستەکانی خۆیان لە ناوچەکە ئەو کات ئیمکانی هەیە شێوەیەک لە سەقامگیری دروست بێ.
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    بنەمای گەشەی ئێران لە ڕووی جوغرافییەوە، لەسەر دوو پاژی ناوەندی _فارس و قەراغی _نافارس داندراوە، چون دەوڵەتی مۆدێڕن پێی وابوو تەنیا رێگەی مانەوەی، خوڵقاندنی یەک نەتەوەیە و لە پێناو ئەو ئامانجەش جوغرافیای پاشکەوتوو و پێشکەوتووی خوڵقاند.
  • کرماشان له پەنای بێپەناییدا کرماشان له پەنای بێپەناییدا
    ئەم دۆخە نالەبارە لەپاش زیاتر لە یەک مانگ، هاوکاتە لەگەڵ دەسپێکی سەرما و سۆڵە و بارینی بەفر؛ لەمبارەوە "ئەکبەر سەنجابی" فەرمانداری سەرپێڵی زەهاو باسی لە دۆخی نەشیاوی ژیانی هاووڵاتییان لە نێو خێوەتەکاندا کردووە و وتوویەتی: بەرپرسان دەبێ درک بە بارودۆخی لێقەوماوان بکەن؛ خەڵک بە دژوارییەوە لە ژێر خێوەتی ١٠ میتریدا دەژین!
  • دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا
    ئەو تایبەتمەندییەی هزری سیاسی کە لە بۆڵەبۆڵ و تەنانەت خواستی سیاسیش جیای دەکاتەوە ئەوەیە کە سیستمێکی واتادارمان پێ دەبەخشێت کە کێشەی کورد لە پێوەندی لەگەڵ کێشەکانی دنیای مودێڕن و لە چوارچێوەی چەمک و دەستەواژەکانی تایبەت بەو دنیایە دووبارە پێناسە دەکاتەوە.
  • داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا
    ئەگەر ئەرکی سپای قودس بە دەرکەوتنەکانی قاسم سلێمانی لە ناوچەدا هەژمار بکەین ڕوون و ئاشکرایە کە لە هەر کوێ شەڕ و نائارامی هەبێت، ناوبراویش لەوێیە؛ واتە سامانی وڵاتێکی وەک ئێران و کوردستان بۆ شەڕئەنگێزی و تیرۆر کەڵکی لێوەردەگیرێت و ئەوەش بەئاشکرا و بەیاسا دەیکەن.