• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟

زایینی: ٠٤-٠٢-٢٠١٨ - هەتاوی: ١٣٩٦/١١/١٥ - ١٩:٤١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
قادر ئەلیاسی

دوای خۆپیشاندانەکانی مانگی رابردووی شارەکانی ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستان، لە ڕۆژی دووشەممەوە، ڕێکەوتی ٩ی رێبەندانی١٣٩٦ی هەتاوی (٢٠١٨/١/٢٩) جارێکیتر ئەو ناڕەزاییەتیانە سەری هەڵداوەتەوە؛ بە پێی سەرچاوەکانی هەواڵ، خەڵکی ئێران لە شارەکانی برووجێرد، ئیسفەهان، شیراز و ماهشهەر دژی دەسەڵاتی ڕێژیمی ئاخوندی خۆپیشاندانیان کردووە. لە پاڵ ئەم خۆپیشاندانانەدا و وێڕای مانگرتنی ژمارەیەکی بەرچاو لە کرێکارانی هاتووچۆ و بەشەکانی دیکە، کچان و ژنانی ئازادیخوازی وڵات بە فڕێدانی سەرپۆشەکانیان کە بە سەرپۆشی زۆرەملێی دەزانن، رۆژانە لە سەر بەرزایی شەقامەکان رادەوەستن. ئەم هەنگاوەیان هەم دژایەتییە لەگەڵ سەرپۆش و حیجابی ئیجباری و هەم هاودەردی و هاودەنگییە لەگەڵ ویدا موەحێد کە لە خۆپیشاندانەکانی مانگی بەفرانباردا بە لابردنی لەچکەکەی سەری و هەڵکردنی بوو بە ئاڵاهەڵگری ئەو شێوە خەباتە.

لە سەر یەک، هۆکاری سەرهەڵدانەوەی ئەم خۆپیشاندانانە دەگەڕێتەوە بۆ نائومێدی خەڵک لە شێوەی دەسەڵاتداری نابەرپرسانەی کاربەدەستانی ئەو ڕێژیمە؛ چوونکە خەڵک دەزانن کە رێژیم لە تەواویەتی خۆیدا هیچ بەرنامەیەکی بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی وڵات نییە. لە لایەکی دیکەشەوە خەڵک لەوە بە روونی تێگەیشتوون کە باڵەکانی رێژیم بە رێفۆرمخواز و بناژۆخوازەوە لە پاراستنی ئەو چوارچێوە داسەپێنراوەدا کە ناوی کۆماری ئیسلامییە، بەشدار و داکۆکیکارن. ئەوەی لەو نێوەدا ونە، مافی خەڵک و ئاوڕدانەوە لە ژیان و گوزەرانی هاووڵاتییە.

بەپێی نیشانەکان، ئەم سەرهەڵدانانە تا لابردنی ئەو رێژیمە درێژەی دەبێ. چوونکە دروشمەکان لە بەرامبەر دەسەڵاتی دژی گەلی نیزامدا وەستاوە.

ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟

کورد لە ناوخۆ ئەرکی خۆی بەباشی دەزانێ، ئەگەر رێکخستنێکی کارا و خاوەن بەرنامە هەبێ. رۆژی شەممە، ٣٠ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هـ(٢٠١٨/١/٢٠) ناوەندێک لە ژێر ناوی "ناوەندی هاوکاریی حیزبە کوردییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان" پێکهات. ئەم ناوەندە بە پێی بەرنامەی کارەکەیان کە لەو رۆژەدا راگەیەندرا، هەنگاوێکی باشە، بەڵام زۆر کەمە. بۆ ئەوەی کورد بە ئامادەییەوە بەپیری ئەم دەرفەتەوە بچێ، پێویستە هەنگاوی کردەیی بۆ پێکهێنانی بەرە یان دامەزراوەیەکی خاوەن دەسەڵاتتر هەڵگرێ، واتە هەموو هێزی پێشمەرگەی لایەنەکان(بە بێ لە بەرچاوگرتنی رێژەی کەمی و زۆری لایەنەکان) لەژێر فەرمانی یەک فەرماندەییدا کۆبکرێتەوە و شوورا یان ئەنجومەنێکی بەڕێوەبەریی بۆ دەست نیشان بکرێ. لەباری تەشکیلاتییەوە ژوورێکی چالاک بۆ وەگەڕخستنی جووڵەی ناوخۆ لەبەرچاو بگیرێ، لە گەڵ ئەوەی هەر هێز و لایەنێک قورسایی خۆی هەیە و دەبێ، بە دەرس وەرگرتن لە هەڵەکانی باشووری کوردستان، بە گیانی "کوردستانی" کار بۆ سەرخستنی ئەرکەکان بکرێ و هێزە گەورەکان لە داسەپاندنی هێژمۆنی بە سەر لایەنە بچووکەکاندا خۆ بپارێزن.

لە دەرەوەی وڵات، بە پێی رێنوێنی ئەو ناوەندە یان دامەزراوە گشتییە کاروچالاکی بکرێ. دروشمەکان، نامە بۆ کۆڕ و کۆمەڵە نێونەتەوەییەکان و بە گشتی هەموو هەنگاوێک بە کۆمەڵ ئەنجام بدرێ.

کورد لە رۆژهەڵات بە گشتی و هێزە سیاسییەکانی ئەو بەشەی کوردستان بەتایبەتی، ناتوانن بە بێ یەکڕیزییەکی کارا و تۆکمە، لە کاتی لەق بوونی دەسەڵاتی ئاخوندی یان دوای رووخانی ئەو دەسەڵاتەش جڵەوی ئەو ئەرکە بەباشی بە دەستەوە بگرن. ئەگەر کۆماری ئیسلامی بە سەرماندا بڕووخێ و ئامادەیی خۆبەڕێوەبەرییەکی کاتیمان نەبێ، نیگەرانی زۆرن.

کورتی دەکەمەوە:

کاک حەسەن شەرەفی لە سێمینارێکدا لە نۆروێژ، لەمەڕ یەکیەتی و یەکڕیزی کوردەوە خاڵێکی سەرنجڕاکێشی هێنایە بەرباس و وتی: "لە یەکڕیزی کورد بەرامبەر بە رووداوە نەرێنییەکان دەتوانین کەمتر تووشی زیان ببین، چوونکە هەموومان پێکەوە بە گژ رووداوە کارەساتبارەکەدا دەچینەوە.

لە کاتی رووداوێکی ئەرێنیشدا کورد بە یەکڕیزی و تەبایی دەتوانێ، بەشێکی بەرچاو لەو ئامانجانەی دەست کەوێ کە خەباتی بۆ کردووە."

بۆ روونکردنەوەی زیاتری رووداوە نەرێنییەکان، ٢٠١٧/١٠/١٦ی باشووری کوردستان، بوومەلەرزەکەی ٢٠١٧/١١/١٢ی رۆژهەڵات و شەڕی بەرگری ئێستای عەفرین باشترین بەڵگەیە. لە باشوور، دوای ئەو کارەساتە کە کورد لە پرش‌وبڵاوی خۆی بە سەر خۆیدا هێنا لە سەر مێزی وتووێژیش بەو شێوەیە دیارە دەسکەوتەکان لە ئاستی چاوەڕوانی کورددا نین.

لە رۆژهەڵات ئەگەرچی ئێستاش خەڵکی بوومەلەرزەلێدراو لە سەرما و بێ ئیمکاناتی دەمرن، بەڵام لایەنی یەکڕیزی و بەرچاوی ئەرێنی دوای ئەو کارەساتە سروشتییە، بە هاناوەهاتنی خەڵکی شار و گوندەکانی رۆژهەڵات بوو، کە ناوی ریفراندۆمی دووهەمیان لە سەر دانا. ئەوەی عەفرینیش ئەگەرچی پەیەدە بە بێ بەشداری هێزی چەکداری ئەنەکەسە لە بەرامبەر تورکیەدا قارەمانانە وەستاوە، دیسان لە یەکڕیزی خەڵکەوە سەرچاوە دەگرێ. هیوادارم ئەم نووسینە کرچوکاڵەی من ئەگەرچی نوێ نییە، پاڵنەری ئەو دەنگانە بێ کە بۆ یەکڕیزی گەل هەوڵ دەدەن. هاتنەدی خەونی هەر تاکێکی کورد (ئەگەر لە پێناوی بەختەوەری گشتیدا بێ)، بەندە بە تەبایی و یەکڕیزی و یەکهەڵوێستی گشتی کوردەوە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.