• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

‎پێناسەیەک بۆ دروشمی خۆپیشاندەران

زایینی: ٠٦-٠٢-٢٠١٨ - هەتاوی: ١٣٩٦/١١/١٧ - ١٧:٠٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
‎پێناسەیەک بۆ دروشمی خۆپیشاندەران
پێشەوا ٢٤

شارەكانی ئێران لە ماوەی ڕابردوودا، بوو بە گۆڕەپانی ململانێی پێداویستییە جۆراوجۆرەكان و ڕەنگدانەوەی سنووری نێوان خەڵک و دەسەڵات لەلایەک و دەسەڵاتی كاربەدستانی ڕێژیم لەلایەكی دیكەوە.

لەو گرژیانەدا دروشمگەلێک هەم لە لایەن ناڕازیان و هەم لە لایەن جەمسەرە جیاوازەكانی دەسەڵاتدارەوە بیسترا؛ ئەوەی لە لایەن ناڕازیان دەگوترایەوە خۆڕسک و دوور لە جەمسەرە سیاسییەكان بوو و لە ڕاستیدا لایەنێكی دژبەری ڕێژیم بوونی نییە هەتا ئاراستە بداتە جەماوەر.

١ـ "مرگ بر دیكتاتور": دروشمی سەرەكی خۆپیشاندەران بوو لە سەرجەم شارەكان:
ئەوە ئاماژەیەكە بۆ تەواویەتیی ڕێژیم و دۆڕانی پیلانی چەند ساڵەی دەسەڵات و هەروەها بۆ نیشاندانی هەبوونی جیاوازی و بوونی باڵی دژبەر و ئۆپۆزیسیۆن لەلایەک و ناسینی ئەو دژبەرانەی ڕێژیم و دەركەوتنی دێوەزمە و ماهیەتی ڕاستەقینەی ڕێژیمی كۆماری ئیسلامی لەلایەكی دیكە. ئەو دروشمە یەكەم بە دنیا و دەگمەن ویژداندارنی ئازادی ڕاگەیاند كە خەڵكی نێوخۆی ئێران جیاوازن لە ڕێژیمی ناسراویان و سەرەكیترین دژبەری ڕێژیمی "جمهووری ئیسلامیی ئێران" خەڵكی ژێرچەنگی ئەو ڕێژیمەن. دووهەم پەیامێک بوو بۆ ڕاگەیاندنی دەسپێكی سەرهەڵدانی شۆڕشێک كە ئازادی و هاتنەدەر لەژێر چەنگی ئەو ڕێژیمە، سەرەكیترین داخوازییانە.

‎نەمان بۆ دیكتاتۆر نەتەنیا لە كۆشكەكانی تاران، بەڵكوو لە واشنتۆن، لەندەن، پاریس، بێرلین، ڕۆم و ڕیازیش ئاوەنگەكەی ئەوەندە بەهێز بوو، كە ڕایچلەكاندن و پێیکووتن كە ڕێگای كورت و بێ خەرجی بەرەنگاری و كۆنتڕۆل و ڕووخانی ئەو ڕێژیمە لە نێوخۆی ئەو وڵاتەدایە و ئابلۆقەی بێسنوور، تەنیا بەزاندنی سنوورەکان و هێزی ئەوان زۆرتر دەكات.

بوێری بۆ پێناسەكردنی ڕێژیم بە دیكتاتۆر، یەكەم ئەو پەیامە دەداتە ئازادیخوازان لە دەرەوە و نێوخۆی سنووركانی ڕێژیم كە خەڵكی ئێران گەیشتونەتە ئەوپەڕی تەحەموولكردنی ئەو دۆخەی كە تێیدا دەژین و دووهەم ئەوەیكە ئیدی لە كەرەستە تۆقێنەر و سەركوتكارانەكانی ڕێژیم بۆ بێدەنگكردنی خەڵک ناترسن و بۆ دابینكردنی داخوازییەكانیان لە هیچ هەوڵێک سڵ ناكەنەوە.

‎٢ـ "سوریە رو رها كن فكری بە حال ما كن":
‎هۆكاری هەڵدانی ئەو دروشمە ناڕازیبوونی خەڵک بە گشتی لە سیاسەتی دەرەكی ڕێژیم لەهەمبەر خەرجكردنی سامانی ئەوان، لە وڵاتانی بیانی بە بێ بەرانبەر و گرانەوەی قازانج و شەڕئەنگێزیبوونی ئەو خەرجانە بوو. بەڵام زیاتر ناساندنی شكستی سیاسەتی دەرەكی ڕێژیم و بوونی مەودایەكی زۆر لە نێوان جۆری بیركردنەوەی خەڵكی بێ دەسەڵات و دەسەڵاتدارنی قۆرغكارە. لە ڕاستیدا خەڵک هەر لە سەرەتای شۆڕشی گەلانی ئێرانەوە، دژی دەستێوەردانی دەسەڵات لە كاروباری دەرەوە و دراوسێیەكان بوون.

وتنەوەی ئەو دروشمە نیشاندەری ئاراستەیەكی دیكەی ناڕەزاییەتییەكانە بێجگە لە كورتی و گەندەڵی نێوخۆیی و ئابلۆقەی دەرەكی و گۆشەگیربوونی ڕێژیم و خەڵک. لە سەر ئەو حاڵەش، بە كەڵک وەرگرتن لە سامان و بێكاریی لاوان و دەیان شتی دیکە لەو بابەتە و بە نەرێنی كەڵک وەرگرتنی شتی دیكە خەریكی خۆنیشاندان و زلهێزناساندنی خۆی لە دەرەوەی سنوورەكان بە نرخی بەدبەختبوونی خەڵكی نێوخۆ و ئەو وڵاتە دیواركورتانەی كە هێژمۆنیان تێدا هەیە.

‎٣ـ "جمهوری اسلامی نمیخواهیم": لێرەدا ئەوپەڕی ڕق و كینەی خەڵک و ئازایەتی ئەوان لە هەمبەر سەرجەم دام و دەزگای سەركوتگەری سیستمی حوكمڕان بەدی دەكرێت. هاوكات هەم بە دەسەڵاتدارانی حاكم و هەمیش بە جیهانی دەرەوە دەڵێن كە فكری ئیدئۆلۆژیک بە تایبەتی سیستمێكی ئیسلامی سەردەمی بەسەرچووە و وڵامدەری داخوازی ئاشتی و پێشكەوتنخوازانەی ئەم سەردەمە نییە. هاوكات ئەو پەیامەش دەدات كە خەڵک داوای دەرەكی كردووە، كە ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەبێ بڕووخێ یان لانیكەم گۆڕانكارییەكی ئەوەندە بەرچاو بە خۆیەوە ببینێت كە لەژێر مانشێتی ئیسلامییەوە بێتە دەرەوە كە بە چاوخشانێک بە ئەخلاقی سیاسی و سەربازی ڕێژیم ئەو شتە تەقریبەن ئەستمە.

چونەسەری ڕادەی خوێندەواری گەلانی ئێران و هاوكاتیش زۆربوونی كەرەستەی بەدەستهێنانی زانیاری و هەواڵی وڵاتان و گۆڕانكارییەكانی سیاسی و ئابوورییەکان لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی نیسبەت بە دەیەكانی ڕابردوو و سەردەمی پێش شۆڕش وای لە خەڵکی چینی پێشكەوتنخواز كردووە، كە یەكەم بۆیان ڕوونە دەبێ ئەو سیستمە بڕوات بە هەر نرخێك بێت و دووهەمیش ئەوەیكە ئیدی لە ئێستاوە سەرەڕای نەبوون یان لاوازیی فكرێكی كاریگەر بۆ ئاڕاستەپێدانی خەڵک، بەڵام دیسانیش هەر خۆیان بۆ دۆخێكی باشتر و سەردەمیانەتر ساز دەكەن كە ئیدی دیسان تووشی "جمهوری ئیسلامی"ـیكی دیكە لە بەرگێكی دیکەدا نەبنەوە.

‎٤ـ "رضا شاە غلط كردیم": بە پێچەوانەی زۆربەی لێكدانەوەكان، لە سەر ئەو دروشمە كە دەڵێن هاندەرانی خەڵكی خۆپیشاندەرلایەنی ئۆپۆزیسیۆنی نەتەوەپەرەست و سەڵتەنەتخوازن؛ بە ڕای نووسەر كە لە نێو گڕژییەكاندایه، ئەو دروشمە تەنیا لەبەردژایەتیكردنی ڕێژیم و نەبونی ئۆپۆزیسیۆنێكی بە ناوبانگی ئێرانیی فارسی دەهاتە ئاراوە. كوڕی شای پێشوو، بە پشتیوانی نهێنی شیركەت و كۆمپانیا ئینگلیسییەكان و بە كەڵک وەرگرتن لە هەستی ناسیۆنالیستی و بیری شۆڤێنی و فاشیستیی نوستوو و دڵ پڕ لە كین لە دێموكراسیخوازان كە بابی و شوێنگرانی لە ڕێژیمی ئێستادا خراپتریان بە زبڵدانی مێژوو ئەسپارد، خەریكی پێكهێنانی بەرەیەكی ئۆپۆزیسیۆن بە سەركردایەتی خۆیەتی كە بە خەیاڵی خۆی دوای داڕمانی ڕێژیم، سیستمی پادشاهی پاڕلمانی هاوشێوەی ئینگلیسییەكان، كە ئاشكرایە جگە لە خۆڵ لەچاوكردنی خەڵكی و بەرژەوەندی تاكی چیدیكەی لە مێشكی كۆنیدا نییە.

‎٥ـ "همە مقصریم": ئەو دروشمە كە دەوڵەتی حەسەنی ڕۆحانی له زارى بەرپرسانيیەوه دەهاتەدەر، كه ئەوەش نيشاندەری جیاوازی بیروڕا لە نێوان كاربەدەستانی ڕێژیم و كابینەی شانۆسازی ناودێر و باڵی خامنەیی و پاسداران لە لایەكی دیكە بوو. ڕۆحانی بە ئاشكرا دەڵێت: "دۆخی ئێستا تەنیا لە سەر شانی بەرپرسانی كابینەی ئەو نییە، بەڵكوو ئەوەی بووەتە هۆی وروژانی خەڵک و ئاوا بوێرانە هەرچی پێیان خۆش بێ دەیڵێن بە ڕێژیم و خامنەیی، قۆرغی دەسەڵات و دەستێوەردانی لە هەموو جومگەكانی دەسەڵات بە تایبەتی لە لایەن دەستی ڕەشی خۆی كە سپای تیرۆریستی پاسدارانە". هاوكات ئەو دروشمە گەمەیەكی سیاسی بە شعووری خەڵكی ناڕازیشە كە ڕێژیمێک لە كاتی هەڵبژاردن دەیان میلیارد تمەن لە سامانی گشتی سەرفی پەلكێشكردنی خەڵک بۆ سەر سندووقی دەنگدان دەكات، بەڵام ئەو سەرۆک و كابینەیە كە هەڵدەبژێردرێ لە سەر كاناڵی فەرمی دان بە بێ دەسەڵاتی خۆی دادەنێت.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.