• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

ڕاپۆرت/ "ڕێفراندۆم"، ڕۆحانی دیسان خۆڵ لە چاو خەڵک دەکات

زایینی: ١٣-٠٢-٢٠١٨ - هەتاوی: ١٣٩٦/١١/٢٤ - ١١:٣١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ڕاپۆرت/
کوردستان میدیا: حەسەن ڕۆحانی سەرکۆماری ڕێژیمی ئێران باسی لەوە کردووە، "ڕێفراندۆم" ئەنجام بدرێت، سپای پاسدارانیش ڕایگەیاندووە، ئەو قسەیە هیچ بایەخێکی نییە.

هەواڵدەرییەکانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران بڵاویان کردۆتەوە کە "حەسەن ڕۆحانی" سەرکۆماری ڕێژیم وتوویەتی: "ڕێفراندۆم تەنیا ڕێگای چارەسەریی کێشەکانه"، لە کاتێکدا دیار نییە، مەبەستی لە ڕێفراندۆم چییە و بۆچییە؟

ڕێکخراوی سپای تێرۆریستی پاسداران، دوای ئەو لێدوانەی ڕۆحانی باسی لەوە کردووە، "قسەکردن لەسەر ڕێفراندۆم نە مشورخۆرییە و نە حەزە، خودی قسەکە هیچ بایەخێکی نییه".

لە دوای دەسپێکردنی شەپۆلی ناڕەزاییەتییەکانی خەڵک دژی بەرپرسانی ڕێژیمی ئێران و ویستی ڕووخانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران لە لایەن خەڵکەوە، بەرپرسان و دامودەزگاکانی ئەو ڕێژیمە لێدوان و پیلانی جیاجیا دەگرنە بەر.

سەرکۆماری ڕێژیمی ئێران، لە وتاری خۆیدا لە ٢٢ی ڕێبەنداندا باسی لەوە کرد، کە ڕێگەی دەرچوون لە قەیرانی ئێستەدا، بەڕێوەبردنی ڕێفراندۆمە و لە کاتی ئەو لێداوانەدا خەڵک دروشمی "درۆزن. درۆزن"ـیان دژی ناوبراو بەرز کردەوە.

ڕۆحانی لە قسەکانیدا باسی ئەوەی کرد، کە پێویستە بۆ چارەسەریی هێندێ بابەت "ڕێفراندۆم" بکەین، ناوبراو بە ڕوونی باسی لەو کردەوە، کە مەبەستی ماددەی ٥٩ یاسای بنەڕەتی ڕێژیمی کۆماری ئیسلامییە، ماددەی ٥٩ باس لەو دەکات، کە بەناو "هێزی یاسادانان" واتە مەجلیس و شۆرای نیگابانی ڕێژیم دەتوانن بۆ چارەسەریی هێندێ قەیرانی ئابووری ، سیاسی ، کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی بەو مەرجەی ٢ لەسەر سێی ئەندامانی مەجلیس دەنگی ئەرێ بدەن "ڕێفراندۆم" لە ئێراندا بەرێوە ببەن و دەنگی خەڵک لەسەر ئەو بابەتە وەربگرن.

ڕێفراندۆم لە کاتێکدا کە ئامرازێکی یاسایی بۆ جێبەجێ کردنی دێموکراسی لە وڵاتێکە، بەڵام لە هەمان کاتدا ڕێفراندۆم هەڕەشەیەک بۆ سەر خەڵکیشە، نموونەی ئەو ئیددعایە ڕێفراندۆمی ساڵی ١٣٥٨ی هەتاوییه کە ڕێژیمێکی دیکتاتۆری مەزهەبی خۆی بە سەر خەڵکی ئێراندا سەپاند.

بەرپرسانی ڕێژیم لە قسە و باسی ڕێفراندۆم کات دەکڕن و بەم شێوەیە بازاڕی سیاسیی نێوخۆ بە سوودی خۆیان گەرم دەکەن تا درێژە بە دەسەڵاتی خۆیان بدەن.

لە دوای ئەو لێدوانە بێبنەمایەی سەرکۆماری ڕێژیمی ئێران، "عیزەتوڵڵا زەرغامی" سەرۆکی پێشووی دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم و یەکێک لە ئەندامانی ڕێکخراوی سپای پاسدارانی ڕێژیمی ئیسلامی ئێران، باسی لەوە کردووە، ئەو قسەیەی ڕۆحانی لە بەرانبەر حزووری ١٠ میلیۆن کەسیی خەڵک لە ٢٢ی ڕێبەنداندا، هێچ جێگەی سەرنج نییه.

ماڵپەڕی "مشرق" لەو بارەوە بڵاوی کردەوە، قسەکانی ڕۆحانی لە بارەی ڕێفراندۆم هەڵهاتن بۆ پێشەوەیە و وەبیرهێنانەوەی خەزێنەی خاڵییە، لە دانۆستانەکان لەگەڵ وڵاتانی ڕۆژئاوایی هەتا ئێستەش ناوبراو وڵامدەری دۆخی ئابووریی خەڵک نەبووە.

"حوسێن شەریعەمەتداری" بەرپرسی ڕۆژنامەی "کیهان" لەو بارەوە بە حەسەن ڕۆحانی وتووە : "بە وتنی وشەی ڕێفراندۆم بێڕێزیت بە خەڵک کرد".

"محەممەدڕەزا سەرشار "یەکێک لە نووسەران و ڕەخنەگرانی ئەدەبیی سەر بە ڕێژیم دوای قسەکانی ڕۆحانی لە بارەی ڕێفراندۆم لە پەیامێکدا بڵاوی کردەوە "روحانی بازهم جوگیر شد!"

"حوسێن شەمسیان" لە بارەی ڕێفراندۆمی ڕۆحانی بڵاوی کردۆتەوە، حەسەن ڕۆحانی سازی ڕێفراندۆمی کووک کردووە، بەڵام حەشیمەتی خەڵک بۆ پشتیوانی لە نیزام نابێنێت؛ دیسانیش با بفەرمێت ڕێفراندۆم بۆچی ئەنجام بدات؟ بۆ دۆلاری ٥٠٠٠ هەزاری؟ بۆ مریشكی ٨٦٠٠ تمەنی؟ بۆ سیخوڕەکانی کە لە نێو ئۆرگانە باڵاکانی نیزامدان؟ بۆ درۆکانی؟ یا سەرجەم گەندەڵکارییەکانی؟

چالاکانی سیاسی لەو باوەڕەدان کە گۆڕان لە ئێران هێشتاش هەر پرسێكی تارانییە. بەو مانایە كە هێشتا ئەقلییەتی ناوەندگەراییە كە كرۆكی گۆڕان بۆ كۆمەڵگا دەكێشن. ئەمە لە كاتێكدایە كە كورد لەم ڕۆژەڤانەدانە نە خاوەن پێگەی فكری و نە خاوەن پێگەی سیاسییە. بۆیە وڵامدانەوەی دەبێ لە ڕۆژەڤدا بێ.

هەروەها ئەوەی که لە ئێستەدا دەبینرێ ئەوەیە كە پرۆژەی گۆڕان و گوتاری گۆڕان ئەگەر بەم شێوەی ئێستا بچێتە پێشەوە بە هیچ شێوەیەك لە قازانجی كورد ناچێتە پێش و یەكانگیریی نییە لەگەڵ ئەوەی كورد وەك یەكگرتنی نەتەوەكان بۆ گۆڕان داوای دەكات. بۆیە كاتێك دەكرێ بیر لە ڕێفراندۆم بكرێتەوە، كە كورد ڕۆڵ لە گۆڕینی ئەو گوتارەی دەوڵەت-نەتەوەییەی کە ئێرانی لەسەر بونیات نراوە، بگێڕێت.

ئەوەی کە ڕوون و ئاشکرایە ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران بۆ مانەوەی خۆی دەستی بە پیلان و چەواشەکاری کردووە و بەبێ ئەوەی کە مەبەستی چارەسەریی کێشەکان بێت، لە بیری مانەوەی نیزامی خۆی دایە. هەروەها بەرپرسانی ئەو ڕێژیمە هیچ کات کارێک بە ناوی "ڕێفراندۆم" ئەنجام نادەن، هەتا بە ڕاشکاوی وڵامی "نا" لە خەڵک وەربگرنەوە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.