• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٩ی ئاوریلی ٢٠١٨ی زایینی - ٣٠ی خاکەلێوەی ١٣٩٧ی هەتاوی  

شەڕ

زایینی: ٠٨-٠٤-٢٠١٨ - هەتاوی: ١٣٩٧/٠١/١٩ - ١٢:٤٥ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
شەڕ
خەزان

هەندێک لە خاوەنڕایانی سیاسی پێیان وایە کە شەڕ درێژەی سیاسەتە لە شێوازێکی دیکە دا. کاتێک وتووێژەکان بە بونبەست و کۆتایی بێ سود گەیشتن، بێگومان شەڕ و توندوتیژی سەرهەڵئەدات. ئەوەی لێرەدا مەبەستە ئەوەیە کە ئایا مرۆڤ یان کۆمەڵگا ئەتوانێ بۆ ماوەیەکی زۆر یان بۆ هەمیشە لە دۆخ و کەش وهەوای شەڕاویدا بژی؟ تێچووی شەڕ بۆ بنەماڵە و کۆمەڵگا تا چ رادە و چ کاتێ ئەتوانرێ قەبووڵ بکرێ؟

شڕۆڤەی باری دەروونی، کۆمەڵایەتی، ئابووری، سیاسی، تەندروستی و هتد بابەتگەلێکن کە خوێندنەوەی زانستی لە کاتی شەڕ و دوای شەڕ زۆر داتا ئەدات بە دەستەوە و بەردەوامی ئەو باسە هەم ئێلیتی سیاسی و هەم کۆمەڵگا بەرەو ئاقار و هەڵوێستی باش هان ئەدات۰ لەم وتارەدا بارودۆخی کورستانی ئێران لە ماوەی کۆماری ئیسلامیدا تاوتوێ ئەکرێ.

پاش شۆڕشی گەلانی ئێران هەلومەرج بۆ دەسپێکردنی شەڕ هەموار ببوو؛ بۆشایی سیاسی، زۆر بوونی حەشیمەتی کوردستان و هێز و ئەرتەشێکی شاراوە و پەنگ خواردوو لە هەناوی کۆمەڵگادا، هاتنە سەرکاری رێژیمێکی لاساری مەزهەبی و ... فاکتگەلێکی بەهێز بوون بۆ سەرهەڵدانی شەڕێکی بێ وێنە لەگەڵ دەسەڵاتی نوێی تاران. لە راستیدا کورد لە ئێران ‌بۆ وەدیهێنانی مافە رەواکانی زەحمەتی خۆی کێشا؛ هەم زەبری کوشەندەی لە تاران دا، هەم بە شەهید بوونی هەزاران لاو و ئاوارەیی هەزاران کەس توانی گوتاری نەتەوەیی لەو بەشەدا بسەپێنێ.

شەڕ لە دژی تاران دوای شەڕی ئێران و عێراق و هەتا شەڕی نێوخۆ لە کوردستانی باشوور هەروا درێژەی کێشا؛ شەڕی کورد لەگەڵ حکومەتەکانی دژ بەکوردستان لە راستیدا شەڕێک بوو لە پەنای شەڕێکی گەورەتردا. ئەحزابی کوردی رۆژهەڵات لە بەغدا و ئەحزابی باشوور لە تاران کەڵکی باشیان بۆ بردنە پێشی خەباتی خۆیان وەرگرت و هەروەها لە خەست کردنەوەی دوژمنایەتی نێوان دوو دەوڵەتدا رۆڵی ئەرێنیان بینی.

پاش ڕاپەرینی گەل لە باشوور، خەباتی رۆژهەڵات لە دوای ماندووبوونێکی زۆر و تێرۆری رێبەرانی کورد و رەچاوکردنی دۆخی هەرێمی کوردستان و دوای شەڕی نێوخۆی باشوور و دابەزین لە قەندیلەوە بۆ قووڵایی خاکی باشوور پێی نایە بارودۆخێکی دیکەوە بەڵام ئێران پاش شەڕ لە شێوازێکی دیکەدا بە هەمان تێچووی پێشترەوە درێژەی بە شەڕ و بشێوی لە ناوچەکە دا. خەساری گەورەی ئەحزابی کوردی رۆژهەڵات ئەوە بوو کە لە ماوەی ئەو پاشەکشە چەکدارییەدا نەیتوانی لە بوارەکانی دیکەی خەبات وەک بواری ئابووری، فەرهەنگی، سیاسی، زانستی و... کەڵکی لەبار بۆ خۆتەیارکردنەوەیەکی دیکە وەربگرێ. ئێستە کە دۆخی ناوچەکە و ناوخۆی ئێران ئاڵۆزتر بووە پێویستە ئەحزابی کوردی بە سیاسەت و هەڵوێستی خۆیاندا بچنەوە و بە هێنانە ئارای میکانیزمێکی نوێ و سەردەمیانە هەم نەوەی نوێ پەیوەست بەو خەباتەوە بکەن و هەم بە ئارایشتێکی یەکگرتوانەوە خۆیان بۆ هەلێکی دیکە ئامادە بکەن. ڕاسانی نوێ نابێ تایبەت بە لایەنێک بێ و لایەنەکانی دیکە خۆیانی لێ لا بدەن. ئێمەی کورد نابێ لاسایی خەباتی کورد لە بەشی دیکە بکەینەوە، چوونکە هەم بارودۆخی لەبار بۆ راپەرینی یەکلاکەرەوە لە ئارادا نییە و هەم باری رۆحی، سیاسی، ئابووری، کۆمەڵایەتی، فەرهەنگی و ... بۆ خەباتی هەمەلایەنەی چەکداری فەراهەم نییە.

لە ئێستەدا ئەحزابی کورد نابێ بە تەما بن وەک دەیەی شەست خەبات دەست پێبکەنەوە، چونکە نە ئیمکانی هەیە نە دۆخی ئێستا لە شەستەکان ئەچێ؛ حیزبی کوردی دەبێ بە تەواوی خەباتی خۆی بۆ رێکخستن لە ناوخۆ تەرخان بکات. رێکخستنی جەماوەر لە راستیدا خوێندنەوەیەکی زانستی و فرەڕەهەندی ئەوێ، رێکخستنەکان دەبنە هۆی ئەوەیکە ئەحزاب تەنیا بڕیاردەر بن و جەماوەر جێبەجێکار.

بە رێکخستنی هەموو چین و توێژەکان هەم ڕەوتی خەبات خێراتر ئەچێتە پێشەوە، هەم رێژیم ناچار بە ملکەچی و پاشەکشە لە هەموو بوارەکانەوە ئەبێ؛ ئەگەر ئەحزابی کورد بە تەنیا وەک دەیەی شەست بێنە گوڕەپانی خەباتەوە هەم ئەرک و قورساییەکان دەکەوێتە سەرشانیان و هەم پاش ماوەیەک بە پیلانی نێودەوڵەتی مەحکووم بە پاشەکشە و ئاش بە تاڵ ئەبن. ئەحزابی کوردی دەبێ ئەوە بزانن شەڕ دەبێ وەک تاکتیکی کاتی بهێننە کار، چوونکە نە خەڵک و نە خۆیشیان ناتوانن لە دۆخی هەمیشە سەربازیدا بژین.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٢٢ لەم ژمارەیەدا:

ــ مانیفێستی ڕزگاری
ــ وتووێژی کوردستان لەگەڵ شەریف هەژاری
ــ سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
ــ بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
  • شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن
    گۆڕانکارییەکانی ناو کابینەی ترامپ و کاریگەرییان لە سەر سیاسەت و رووداوەکانی ناوچە، تەوەری گفتوگۆی ئەم ژمارەیەی رۆژنامەی کوردستانە لەگەڵ شەریف هەژاری، مامۆستای مێژوو لە زانکۆی سلێمانی، کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    لە دوو بابەتی پێشوودا، "شەڕی ئێران و ئیسرائیل"و بەشی یەکەمی "پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران"، هێڵی بەهێزی ڕێژیمی تاران (دەرەوەی سنوورەکان و کەڵک وەرگرتن لە ملیشیا و لایەنگرە شێعەکانی لە وڵاتانی ناوچە) و خاڵی لاوازی ئەو ڕێژیمە (خەڵکی ناڕازی و وەزاڵەهاتووی نێو شارەکانی ئێران) خرایە بەر باس و لێک درایەوە.
  • بێستوون، شوێنی خودای خوداکان بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
    شاری بێستوون، یەکێک له شارەکانی کرماشانه که له باکووری رۆژهەڵاتی ئەو گەورەشاره جێگای خۆش کردووه و له سەر رێگای کرماشان - هەمەدان که سەردەمانێک پێتەختی ئیمپراتوری کوردان بوو، هەڵکەوتووه.
  • مانیفێستی ڕزگاری مانیفێستی ڕزگاری
    هەتا لاپەڕەکانی مێژووی کورد زیاتر هەڵدەدەینەوە، تابلۆی تراژێدیای کورد زیاتر دەردەکەوێت. لە پەنای ئەم تابلۆیە سەربوردەی قارەمانیەتی، فیداکاری، کاریگەری بلیمەت و ڕێبەرەکانمان لەسەر زیندوو مانەوەی کورد وەکوو نەتەوە زۆر ڕوونە. لە لایەک پرسیاری بۆچی تا ئێستا سەرنەکەوتووین دەبێتە خۆرەی مێشک، لە لایەک جێ داخە بۆچی ئەم ڕێبەرە زانا و لێهاتووانە بە ڕادەی پێویست لە لایەن تاکی کورد بەرجەستە نەکراون.
  • پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان
    ئەوان کۆتاییان بە کۆمار هێنا، بەڵام نەیانزانی ئامانجەکانی کۆمار و گیانفیدایی ڕێبەرەکانی، چ بەهایەکی مەزنن و چۆن بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازرێنەوە، دوای حەفتاو یەک ساڵ لەو ڕووداوە، داستانی مەرگی سەربەرزانەی پێشەوا، هێشتا خاوەنی بەهێزترین وانەی خۆنەویستی، خەڵکویستی، ئازادیخوازی و سەرفرازییە و ئەوینێکی بەهێزیشە بۆ بە چۆکداهێنانی هەموو مەترسی و ناخۆشییەکان.
  • سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
    لە وڵاتێکدا کە چەند کەلتوور و نەتەوە و ئایینی جیاواز دەژین، حکوومەتی دەسەڵاتدار لەگەڵ هەڕەشە و دەرفەتی جۆربەجۆر بەرەوڕوویە؛ لەو جۆرە وڵاتانەدا، بەهۆی چەندنەتەوەیی و چەندکولتووری و پێکهاتەی ئاڵۆزی کۆمەڵگاوە، ژیانی کۆمەڵایەتی - سیاسی و هەروەها ئیدارەکردنی حکوومەت و دابەشکردنی دەسەڵات و سامان و ئیمتیازەکان لە نێو خەڵکدا ئەرکێکی ئاڵۆز و پڕمەترسییە، کە هەرجۆرە هەنگاو و کردارێک کە نیشان لە هەڵاواردن و بێبەشکردنی کەس و کەسانێک و پێکهاتەیەک بدا، دەبێتە هۆکارێک بۆ رووخانی ئێعتمادی خەڵک بەرامبەر بە دەسەڵاتدار و حکوومەت.
  • پانۆڕامای ساڵ پانۆڕامای ساڵ
    خوێنەرانی خۆشەویست، ڕۆژنامەی کوردستان وەک نەریتی ساڵانە لە دوایین ژمارەی ساڵدا پوختەیەک لە ڕووداو و هەواڵە گرینگە حیزبییەکانی ساڵ دەخاتە بەر دیدی ئێوەی ئازیز؛ لێرەدا بەشێک لەم هەواڵ و ڕووداوانە دەخەینە بەر چاوی ئێوەی هێژا:
  • هێمای بەرخۆدان هێمای بەرخۆدان
    پێناسەیەک لە جوانی سروشت، زیندوو بوونەوە، نوێکردنەوەی ژیان، گۆڕانێک لە دەم و چاو و تەنانەت دەروونی سروشت و هەموو زیندەوەرێک لە وەرزێکی نوێ بە ناوی نەورۆز و هاتنەوەی ڕەنگاوڕەنگی سروشت و کرانەوەی ئامێزی زەوی لەم ڕۆژەدا وەک هەموو ساڵێک دەبیندرێت.
  • نەورۆزی خاکێپووشەکان هەلێک بۆ یەکخستنی خەباتی کوردەواری نەورۆزی خاکێپووشەکان هەلێک بۆ یەکخستنی خەباتی کوردەواری
    جیا لەوە کە ڕێژیمە فاشیستەکانی حاکم بەسەر ڕۆژهەڵات و بەشەکانی دیکەی کوردستان، نوروز، کە جەژنێکی کوردییە، نەیانهێشتووە کە بە ناوی کورد لە جیهاندا بناسرێت و لە نێوخۆی کوردستان لە هەوڵدا بوونە کە بە هێرشی فەرهەنگی، ڕەنگ و بوونی کوردی لێ بستینن و هێماکانی خۆیان لەو ڕێوڕەسمەدا جێگیر بکەن.
  • پەیامی کردنەوەی کۆنگرەی ١٦ی حیزب لەلایەن بەڕێز مامۆستا حەسەن شیوەسەڵی پەیامی کردنەوەی کۆنگرەی ١٦ی حیزب لەلایەن بەڕێز مامۆستا حەسەن شیوەسەڵی
    سڵاو بۆ زیندانیانی سیاسی وە بە تایبەتی سڵاوێكی تایبەتی بۆ نێلسۆن ماندێلا بە ساڵدا چووەکانی نێو زیندانی ڕێژیم وە بەتایبەتی کاک محەممەدی نەزەری، وە سڵاوێکی تایبەتیتر بۆ نێلسۆن ماندێلای زنجیر پسێنی ڕۆژهەڵاتی کوردستان کاک سدیقی کەبوودوەند دەنێرینەوە.
  • کەرکووک، کرماشان، عەفرین، نەورۆز کەرکووک، کرماشان، عەفرین، نەورۆز
    لێرەدایە کە دەگەین بە رمزێکی گرنگی کوردستان و کورد کە ئەویش نەورۆزە؛ ئەو رووداوە تاڵ و کارەسات و هەروەها حەماسانەی کورد، زۆرجار لە مێژوودا نیشانی داوە کە لە نەورۆزدا بە زمانێکی نەتەوەیی و جەماوەری وەرگێڕدراوەتەوە سەر کردەوەیەکی هاوبەش و هێمای سەرهەڵدانەوە و رسکانەوەو راسانی نەتەوەیی بوووە. نەورۆز بنەمایەکی گرنگی بوونی نەتەوەییمانە چوونکە ناسنامەی بوونمان بەهێزتر دەکاتەوە، ئێمە نەتەوەیەکین کە لە نێو کارەساتەوە بە سەرهەڵدانەوە و راسانەوە خۆڵەمێشی سووتانەکانمان دەتەکێنین و حەماسە دەخوڵقێنین؛ کورد سەرفراز و کوردستان ئاوەدان و نەورۆزمان پیرۆز.
  • کاوه به‌هرامی: لە سەرجەم بڕگەکانی کاری کۆنگرە، راسان بەشێکی دانەبڕاو و سەرەکی باسەکان بوو کاوه به‌هرامی: لە سەرجەم بڕگەکانی کاری کۆنگرە، راسان بەشێکی دانەبڕاو و سەرەکی باسەکان بوو
    لوڕستان، کرماشان و ئیلام بەشێکی سەرەکی و دانەبڕوای کوردستان و کوردن، بەبڕوای من کاتێک ئێمەی کورد رزگارمان دەبێ کە ئیلام و کرماشان و لورستانیش داشدارمان بن، کۆنگرەی راسانی رۆژهەڵات لە زۆر رووەوە، تێکۆشان و بەرزکردنەوەی وشیاری نەتەوەیی لەم بەشە گرینگەی خاکی نیشتمانی تاوتوێ کرد و رێنوێنی پێویستی بۆ کار و چالاکی داهاتوومان گەڵاڵە کردووە، بە بڕوای من دەکرێ بۆ شوێندانەری زیاتری خەبات لەم ناوچانە لەڕووی راگەیاندن، رێکخستن، گرینگی پێدان بە کەسایەتییە شوێندارەکان و زۆر رێکار و رێگای گونجاوی دیکە، کە رەنگە ئێرە شوێنی باسکردنیان نەبێ کاری جیددی بکەی.
  • خۆپیشاندان لە نێو بەرداشی یارگیرییەکاندا خۆپیشاندان لە نێو بەرداشی یارگیرییەکاندا
    هەروەها لە ئەگەری بوونی ئالتێرناتیڤێکی تەکووز و خاوەن پێگەی وا ،باڵانسی هێز دەگۆڕدرێت و ئەگەری سەرهەڵدانی هێزێکی سانتراڵی تۆتالیتێر لە داهاتوودا وێڕای گشت ئەو پووانانەی بەدەستیانەوەیە کەم و کەمتر دەبێت.
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    کێشە و ناکۆکیی نێو باڵەکانی ڕێژیم، قەیران و داڕمانی ئابووریی ئێران، ناکارامەیی و داماوی بەرپرسان لە وڵامدانەوە بە داخوازییەکانی خەڵکی ناوخۆی ئێران و گوشارە جیهانییەکان بۆسەر ڕێژیم، بە مەبەستی کشانەوە و وازهێنان لە دەستێوەردان و ئاژاوەنانەوە لە وڵاتانی ناوچە هەر ڕۆژ زیاتر و زیاتر کاربەدەستان و بەڕێوەبەرانی ئەو ڕێژیمە تووشی قەیران دەکات.