• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢١ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزیسیۆن له‌ دێمۆکراسی كۆماری ئیسلامیدا (دڵشاد پاڵانی)

زایینی: ٢٤-١١-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠٩/٠٤ - ١٧:٠١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزیسیۆن له‌ دێمۆکراسی كۆماری ئیسلامیدا (دڵشاد پاڵانی)
دڵشاد پاڵانی

دێمۆکراسی: پێك هاتووه‌ له‌ دوو وشه‌ی یونانی ( دیمۆس و كۆرتۆس ) واته‌ ده‌سه‌ڵات و خه‌ڵك

ده‌سه‌ڵاتی خه‌ڵك یه‌كێكه‌ له‌ كۆڵكه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی ئه‌م سیستمه‌. مێژووی دێمۆكراسی ئه‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌رده‌مانی ده‌سه‌ڵاتداریه‌تی ده‌وڵه‌ت شاره‌كان له‌ یونان كه‌ ئه‌سینا واته‌ ئاتن مه‌كۆ و چه‌قی دێمۆكراسی كرد به‌ ناوی خۆیه‌وه‌. دێمۆكراسی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ زۆر له‌ دێمۆکراسی ئێستا كاڵ وكرچتر بوو به‌ڵام به‌ هاتنه‌ ئارای دێمۆکراسی راسته‌وخۆ و دواتر به‌ پێی گه‌شه‌ كردنی خه‌ڵك بۆ دێمۆکراسی ناڕاسته‌وخۆ و هه‌روه‌ها سه‌رهه‌ڵدانی گۆڕانه‌ جیاجیاكانی وڵاته‌ یه‌ك له‌ دوای یه‌كه‌كانی جیهان دێمۆکراسی گه‌شه‌ی زۆری به‌ خۆوه‌ بینی و وای له‌ تاكه‌كانی سه‌رگۆی زه‌وی كرد كه‌ به‌شی هه‌ره‌ زۆرییان له‌مافه‌ بنەڕه‌تیه‌كانی خۆیان له‌ وڵاتێكی سنورداردا شاره‌زابن.

وڵاتی ئێران یه‌كێكه‌ له‌ وڵاتانی دنیا كه‌ به‌ درێژایی مێژوو ده‌سه‌ڵاتداری جیاجیا حوكمڕانی تێدا كردوه‌ و ‌به‌شێكی زۆری مێژوویی ئه‌م وڵاته‌ له‌ژێر فه‌رمانی پاشایه‌تیدا بووه‌ و دێمۆکراسیش به‌ پێی پرنسیپه‌كانی پاشایه‌تی پێشکەوتنی ئەوتۆی به‌ خۆوه‌ نەبینیوه‌ به‌ڵام سه‌ره‌ڕایی ئه‌وه‌ش به‌رامبه‌ر به‌ ده‌سه‌ڵاته‌ زاڵه‌كانی وڵاته‌كه‌ی سه‌رده‌مانێكی زۆر‌ لانكه‌ی شۆڕش و به‌رخۆدان وده‌ربڕینی ناڕه‌زایه‌تی بووه‌.

دوای هاتنه‌ سه‌ركاری كۆماری ئیسلامی و له‌ ناوچوونی رێژیمی پاشایه‌تی هیوایه‌كی زۆر له‌ لایه‌ن خه‌ڵكه‌وه ‌كه ‌شۆڕشێكی بێ وچانیان به‌رامبه‌ر سیست‌می پاشایه‌تی كردبوو بۆ له‌ ناوبردنی په‌یدا بوو كه‌ چاوه‌روانی دابین بوونی مافه‌كانی تاك و سه‌قامگیر بوونی دێمۆکراسی به‌ واتا راسته‌قینه‌كه‌ی ده‌سه‌ڵاتی خه‌ڵكی بوو، به‌ڵام رووداوه‌كانی مێژوو ره‌وتی به‌ره‌وپێش چوونی ده‌سه‌ڵاتی ئه‌و كه‌س و لایه‌نانه‌ی كه‌ ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی جێگای متمانه‌ی خه‌ڵكی بوو به‌شی هه‌ره‌ زۆری ئه‌و هیوایه‌ی به‌ره‌و رووخان و نه‌مان برد.
كاتێك كه‌ خومه‌ینی له‌ ئێران دروشمی نه‌ شه‌رقی و نه‌ غه‌ربی،كۆماری ئیسلامی دا به‌شێكی زۆر له‌ رووناكبیران و پیاوانی سیاسی ئه‌و وڵاته‌ تێگه‌یشتن كه‌ شاڕه‌گه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی دێمۆکراسی وه‌كوو هه‌ڵبژاردنی ئازاد، یاسامه‌ندی، سه‌ربه‌خۆ بوونی ده‌سه‌ڵاته‌كانی یاسادانان، دادپه‌روه‌ری و جێبه‌جێكردن له‌ وشه‌ی كۆماری ئیسلامیدا به‌ دی نایه‌، هه‌ر بۆیه‌ كه‌وتنه‌ پێشنیاركردنی وشه‌ی جمهوری دێموكراتیك بۆ رێفراندۆمی ساڵی1358به‌ڵام، خومه‌ینی و هاوپێوه‌ندییه‌كانی ته‌نها وشه‌ی كۆماری ئیسلامیان سه‌پاند و وڵامده‌ری بیروڕای بیرمه‌ندانی سیاسی و كۆمه‌ڵانی رۆشنبیری ناو خه‌ڵك نه‌بوون. هه‌رله‌وێوه‌ به‌ شێوه‌ی ئوتوماتیك ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزسێون له‌ دوای سه‌رهه‌ڵدانی كۆماری ئیسلامیەوە ‌هاته‌ ئاراوه‌ ،كه‌چه‌قی په‌یدابوونی ئوپۆزسێون له‌ یه‌كه‌م خاڵدا ده‌كرێ هۆكاره‌كه‌ی بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ به‌رگری كردن له‌ دێمۆكراسی.

هه‌رچۆنێك بێ به‌و هۆیه‌ی كه‌ خه‌ڵك له‌ ئێران له‌ سیسته‌می پاشایه‌تی بێزار بوو خومه‌ینی و هاوپێوه‌نده‌كانی له‌و ده‌رفه‌ته‌ كه‌ڵكیان وه‌رگرت و رێفراندۆمێكیان له‌ ساڵی 1358 دا به‌ ناوی كۆماری ئیسلامی یان سیسته‌می پاشایه‌تی‌ به‌ڕێوه ‌برد، ئاسایی بوو كه‌ خه‌ڵك له‌ سیسته‌می پاشایه‌تی بێزاره ‌و ته‌نیا ده‌نگ به‌ كۆماری ئیسلامی ده‌دات كه‌ نمونه‌كەی هەتا ئه‌و كات له‌ جیهاندا بوونی نه‌بوو. به‌و شێوه‌ییه‌ خومه‌ینی وهاوپێوه‌ندییه‌كانی بوون به‌ ده‌سه‌ڵات و رۆشنبیران و به‌شی هه‌ره‌ زۆری مامۆستاییانی زانكۆ و حیزبه‌‌كان بوون به‌ ئۆپۆزسێون. خومه‌ینی هەتا مابوو ده‌رفه‌تی په‌ره‌پێدانی وشه‌ی دێمۆكراسی له‌ ئێران نه‌دا له‌ سه‌رده‌می رێبه‌رایه‌تی ئه‌ودا ته‌نیا ده‌سه‌ڵات خاوه‌ن هه‌موو شتێك بوو ئۆپۆزیسێون ته‌نیا كافر، مولحید، له‌ دین هه‌ڵگه‌ڕاو(مرتد) بوو، ئه‌وانه‌ی كه‌ خۆیان به‌ ئۆپۆزیسێون ناساندبا كه‌ به‌ پێی هه‌موو پرنسیپه‌كانی دێموكراسی ئۆپۆزسێون ده‌بێ خاوه‌نی ئازادییه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كانی خۆی وه‌كوو ئازادی راده‌ربڕین، رۆژنامه‌وانی، پێك هێنانی رێكخرا و ئه‌نجومه‌ن، مافی لێكۆڵینه‌وه‌ی دادپه‌روه‌رانه‌ و شتی له‌و بابه‌ته‌ بێ هیچ كامیان نه‌بوو. ده‌سه‌ڵاتی سیاسی له‌ سه‌رده‌می رێبه‌رایه‌تی ئه‌ودا كه‌ سیدعەلی خامنه‌یی سه‌ركۆمار بوو زه‌برێكی كوشنده‌یی له‌ هه‌موو جیابیران و ئۆپۆزیسیۆنه‌كان دا، به‌شێكی به‌ ته‌واوی له‌ ناو برد، به‌شێكی بۆهه‌تاهه‌تایی حه‌پس كرد و به‌شێكیشی له‌ وڵات ده‌رپه‌ڕاند و ئاواره‌یی هه‌نده‌رانی كرد. بۆماوه‌ی 13تا14ساڵ هەتا هاتنه‌ سه‌ركاری ره‌فسه‌نجانی وه‌ك سه‌ركۆمار ئۆپۆزسیوون بە‌ واتا‌ به‌ راسته‌قینه‌کەی خۆی هه‌رباسی نه‌بوو نه‌ك هه‌ر ئۆپۆزیسیۆون بگره‌ كۆمه‌ڵگا‌ی مه‌ده‌نی باس كردنی به‌ گه‌وره‌ترین تاوانی دژی خوا هه‌ژمار ده‌كرا.

به‌هاتنه‌ سه‌ركاری ره‌فسه‌نجانی و هه‌ڵگرتنی دروشمی میانه‌ڕه‌وی و گه‌شه‌ی ئابووری و كۆتایی هاتنی شه‌ڕی 8 ساڵه‌ له‌گه‌ڵ عێراق ئۆپۆزیسیۆنه‌كانی ئێران ویستیان هه‌نگاوێك بۆپێشه‌وه‌ بهاوێن به‌ڵام ده‌سه‌ڵاتی سیاسی ئه‌م جاره‌ دیكتاتۆرانه‌تر له‌ سه‌رده‌می خامنه‌یی هه‌ڵوێستی گرت و به‌شی هه‌ره‌ زۆری جیا بیره‌ سیاسییه‌كانی له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات خسته‌ به‌رداوی تیرۆر كه‌ ئه‌مه‌ له‌ سه‌رده‌می خامنه‌یشدا هه‌بوو وه‌ك تیرۆری د.عبدالرەحمان قاسملوو له‌ ئوتریش و د.شه‌ره‌فكه‌ندی له‌ئه‌ڵمان، به‌ڵام له‌ سه‌رده‌می ره‌فسه‌نجانیدا ته‌نانه‌ت هه‌وڵ بۆ كه‌سانی تری ئوپۆزیسیۆن كه‌له‌ پله‌ی خواره‌وه‌تر له‌سكرتێردا بوون. هه‌شت ساڵ درۆ كردن له‌گه‌ڵ خه‌ڵك وپاكتاوكردنی جه‌سته‌یی و ره‌گه‌زی خه‌ڵكی ئێران له‌ئۆپۆزیسیۆن و بێتاوانه‌وه‌ بگره‌
تاوانبار و ئاژاوه‌گێر ناخی ده‌سه‌ڵاتی سیاسی ئێرانی سه‌رده‌می ره‌فسه‌نجانی بوو.

كاتێك كه‌ كۆمه‌ڵگا‌ی نێونه‌ته‌وەیی تیشكی خسته‌ سه‌ر نادادپه‌روه‌رییه‌كان و ناڕه‌واییه‌كانی سیسته‌می سیاسی له‌ئێران ده‌سه‌ڵات دارانی ئێران به‌ كاندیدكردنی خاته‌می له‌ ئێران شانۆییه‌كی سه‌یریان هێنایه‌ ئاراوه‌ كه‌ جێگای تێڕامان بوو. سیدمحمدی خاته‌می بۆگۆڕینی رۆخساری رێژیم له‌ پێش چاوی ده‌سه‌ڵاتدارانی دونیا بانگه‌شه‌ی ئه‌و شتانه‌ی ده‌كرد كه ‌ئۆپۆزیسیۆن ده‌توانێ لەو ‌رێگایانه‌وه‌ به‌ربه‌ره‌كانی ده‌سه‌ڵات بكا و كاریگه‌ری له ‌سه‌ر جه‌ماوه‌ر دابنێ بۆئه‌وه‌ی خۆی به‌ده‌سه‌ڵات بگات كه‌ئه‌مه‌ش له‌ناخی ده‌سه‌ڵاتدارانی كۆماری ئیسلامی به‌دی نه‌ده‌كرا.

بانگه‌شه‌ بۆمیدیای ئازاد،كۆمه‌ڵگا‌ی مه‌ده‌نی كه‌ پایه‌ی گه‌شه‌ی دێمۆکراسیه‌، ده‌ربڕینی ڕای ئازاد كه ‌چه‌كی هه‌ره‌ به‌هێزی ئۆپۆزسێونه‌،كردنه‌وه‌ی رۆژنامه‌ی جیابیر و...........كه‌ هه‌مووی ئه‌مانه‌ دژی پره‌نسیپه‌كانی ده‌سه‌ڵاتدارێتی له‌ كۆماری ئیسلامیدا بوو.
2ی جۆزەردانی 1376 رۆژێكی مێژووی بوو له‌ئێران كه‌ نزیكه‌ی 22ملێۆن كه‌س به‌ شه‌وق و زه‌وقێكی بێ وێنه‌وه‌ رژانه‌ سه‌ر سندوقه‌كانی ده‌نگدان.

رۆانگه‌ی وڵاتانی نه‌یار و وڵاتانی دۆست به‌رامبه‌ر به‌ ئێران به‌ ئاشكرا گۆڕانی پێوه‌ دیاربوو، یارییه‌كی سه‌یربوو، یاری به‌ هه‌ستی جه‌ماوه‌رێكی به‌ جۆش، په‌یدابوونی هیوایه‌كی زۆر بۆ ئۆپۆزیسیۆنه‌كان، هیوای سه‌قامگیربوونی پێشبركێیه‌كی هێمنانه ‌و ده‌یان ئاوات و هیوای تر. به‌ڵام تێپه‌ڕبوونی كات زه‌وق و به‌رقی دروشمه‌كانی تاریك كرد، له‌ رووداوه‌كانی زانكۆدا به‌ تایبه‌ت ده‌ركه‌وت كه‌ سیدمحمد خاتمی‌ ته‌نیا یارییه‌كی سیاسی له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی ناوخۆی وڵات و له‌گه‌ڵ ئۆپۆزیسیۆنه‌كان و لایه‌نگرانی رێكخراوه‌ مه‌ده‌نییه‌كان و ته‌نانه‌ت وڵاتانی كۆمه‌ڵگا‌ی نێونه‌ته‌وه‌ی كردووه‌.

كاتێك خوێندكارانی زانكۆ له‌ خه‌وتنگه‌ 10نهۆمیه‌كانه‌وه‌ له‌لایه‌ن لیباس شه‌خسیه‌كانی ده‌وڵه‌ته‌وه‌ فرێ ده‌درانه‌ خواره‌وه‌ كاتێك كه‌ رۆژنامه‌كان به‌ هۆی نووسینی بابه‌تێكه‌وه‌ داده‌خران و سه‌رنووسه‌ره‌كانیان حوكمی چه‌ند ساڵ زیندان و ئیعدامیان به‌ سه‌ردا ده‌سه‌پا، كاتێك هه‌موو ده‌نگێكی ناڕازی چ له‌ حیزبه‌ ئۆپۆزیسیونه‌كان و چ له‌ تاكه‌ رۆشنبیره‌كان و چ له‌لایه‌نگرانی كۆمه‌ڵگا‌ی مه‌ده‌نی و رێكخراوه‌ مه‌ده‌نیه‌كانه‌وه‌ له‌ ناخدا ده‌خنكا ده‌ركه‌وت خاته‌میش ئه‌مری وه‌لی فه‌قیهی جێبه‌جێ كردووه‌ نه‌ك مافدان به‌ هه‌موو تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگا‌.
به‌ دوای ئه‌ویشدائه‌حمه‌دی نژاد ئۆپۆزیسیۆنه‌كانی به‌ دوژمنانی ئیمامی زه‌مان پێناسه ‌كرد و خۆیانی به‌ بنه‌ماڵه‌ی حه‌زره‌تی محەممە‌د ناساند ئیتر به‌و پێیه‌ ئێستا ئێران به‌ هه‌شته ‌و ئه‌حمه‌دی نژاد حاكمه ‌و دادپه‌روه‌ری سه‌ قامگیره‌!!!!!!!!!!!!!
‌ بە واتایەکی دیکە ده‌ڵێن ئۆپۆزسێون ئێستا له‌ ئێران خه‌ نی بووه‌ !!!!!!!!

ئه‌مه‌ ئه‌و جۆره‌ دێمۆکراسیه‌یه‌ كه ‌له ‌ئێراندا باوه ‌و كۆماری ئیسلامی خه‌ڵاتی كردووه‌ به‌ خه‌ڵك. به‌ پێی هه‌موو ئوسولێكی دێمۆکراسی ئۆپۆزیسیۆن بۆی هه‌یه‌ ده‌نگی ناڕه‌زایه‌تی له‌ سه‌ر هه‌موو گرێ و گۆڵه‌كانی ده‌سه‌ڵات، هه‌موو كه‌م وكورتییه‌كان ده‌رببڕێ كه‌ چی له‌ ئێران ته‌نانه‌ت بۆی نیه‌ له‌ وڵات دانیشێ.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٧ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و گۆڕان
ــ ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسەدا
ــ ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.
  • سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟ سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟
    هیچ گیانلەبەرێک نییە کە بتوانێت بێبەش و دوورخراوە لە "پەروەردە و ڕاهێنان" بژیت و پێویستی بەو مەسەلەیە نەبێت، تەنانەت ئەگەر گیانلەبەرێک بە تەنیا لە هەر شوێنێک بژیت، بە تەنیا خۆی پەروەردە دەکات و "چۆنیەتی" ڕێڕەوی ژیانی خۆی دیاری دەکات بۆ ئەوەیکە بتوانێت لە بەردەم ئاستەنگ، کێشە و گرفتەکانی ژیاندا سەرکەوێ و ئەمنییەتی هەمەلایەنەی ژیانی دابین بکات.
  • ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا
    ڕاسان لە واتای وشەییدا بە مانای هەڕەشە بۆ لێدان و هەستانەوە و ڕاسبوونەوە بەرامبەر بە هێرشبەرێک بۆ تۆقاندن و دابەزاندنی ورەی دێت.
  • \ "ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی"
    ئەگەر تەنیا ئەو دوو ڕستەیەی ئەو رۆژنامەیە و سیاسەتی گشتی بەڕێوەبەرانی رۆژنامەکە و بە روونی سیاسەتی دەسەڵاتدارانی شۆڕشی سمکۆ سەیر بکەین و بیدەینە بەر سەرنج، بە روونی بۆمان دەردەکەوێت، کە خەڵکی کوردستان زۆر پێش ئەوەی ئەرتەشی سوور بۆ مەبەستی بەرگریکردن لە ئەگەری هێرشی ئاڵمان لە خاکی ئێرانەوە، رووبکاتە ئێران خۆی وەک نەتەوەیەک داناوە و باوەڕی بە بەرژەوەندی باڵای نەتەوەکەی هەبووە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    به‌ دوای رووخانی كۆماری كوردستان و له‌ سێداره‌درانی پێشه‌وا قازی مه‌حه‌ممه‌د له ١٠ی خاکەلێوەی ١٣٢٦ی هەتاوی‌(٣٠ی مارسی ١٩٤٧) خه‌باتی حیزبی دێموكرات كه‌وته‌ قۆناغێكی ئه‌سته‌مه‌وه‌، به‌ڵام حیزبی دێموكرات وه‌ك حیزبێكی ڕێنوێن، درێژه‌پێده‌ر و وه‌دیهێنه‌ره‌وه‌ی ئامانجه‌ به‌رزه‌كانی كۆماری كوردستان، ئه‌ركی رێكخستنی بزاڤی میللی- دێموكراتیكی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستانی درێژه‌ پێدا.
  • ڕاسان و گۆڕان ڕاسان و گۆڕان
    حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانیش وەک هەر حیزبێکی دیکە، لە قۆناخی نوێدا پێویستی بە هزری نوێ و هێزی نوێ و رۆئیای دووبارە پێناسەکراو و سیستمی کاری نوێ هەیە.
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".