• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢١ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

سەگەكان بۆ كێ هەڵدێن؟

زایینی: ٢٢-٠٤-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠٢/٠٣ - ١٨:٠٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
سەگەكان بۆ كێ هەڵدێن؟
كەیهان یووسفی

لەم جیهانەی كە ئێمە تێیدا دەژین و لە رێڕەوی پێچاوپێچی مێژوودا، مرۆڤگەلێكی زۆر هاتوون و رۆیشتوون و هەر كەس بە رادەی بەهرە و توانایی و تێگەیشتنی لە بەرپرسایەتیی بوونی، توویەكی چاندووە.

كەسانێك شوناس و چییەتی و جەوهەری مرۆیی خۆیان ناسیووە و رێگای دژوار و تاقەتپڕوكێنی هەقیقەتخوازی و ئازاد ژیان كردنیان هەڵبژاردووە، دژواری، ژان و رەنجەكانیان بە گیان سەندووە و كەوتوونەتە بەر هێرش و تووڕەیی دەسەڵاتداران و زاڵمان و كەسانێكی دیكەش ویژدانی خۆیان لە سێدارە داوە و بوونەتە كۆیلە و گوێڕایەڵ و خزمەتگوزاری دەسەڵاتداران و دیكتاتۆرە سەرەڕۆكان.

مێژووی مرۆڤایەتی هەمیشە گۆڕەپانی شەڕی نێوان ئەم دوو گرووپە بووە، گرووپێك كە دەنگی مافخوازی خەڵكە و لە ناخی كۆمەڵگاوە هەستاوە و ئاڵای ئازادیخوازی بەرز كردۆتەوە و ئەوانەی كە گوێكانیان كەڕ و چاوەكانیان كوێر كردووە و بوونەتە كۆیلەی پارە و دەسەڵات.

لە كوردستانیش خۆفرۆشان و فریوخواردووانێك بوون كە كەڵەوە (یوغ) ی بێ‏شوناسییان بە ملیان هەڵواسیوە و رێگای خزمەت بە داگیركەرانی ئەم خاكە و خیانەت بە وڵات و نەتەوەی خۆیان هەڵبژاردووە، ئەگەرچی زۆربەی ئەمانە بە هۆی نائاگاییەوە كەوتوونەتە نێو ئەم بۆسەیە بەڵام گوێ لە مستان و قەڵەم بە كرێگیراوانێكی بێ‏شوناسیش هەن كە ئاو بە جۆگەی داگیركەران و دەسەڵاتدارانی زاڵمدا دەكەن و دژی رۆڵە دەروەست و لە خۆبردووەكانی ئەم گەلە، شان بە شانی داگیركەران شەڕ دەكەن.

یەكێك لەو گوێ لە مست و خۆۆفرۆشانە لەم قۆناغە زەمەنییەدا كەسێك نیە بێجگە لە بەناو «لێكۆڵەر»ێكی خۆخواز بە ناوی عیرقانی قانعی‏فەرد.

قانعی‏فەرد چەند رۆژ لەمەوبەر میوانی بەرنامەی «همصدایی» لە كاناڵی ئاسمانی فارسی ئەندێشە بە پێشكەشكاریی «فرامرز فروزندە» بوو. لە بەرنامەیەكی ئەندازیاریكراو دووپاتكردنەوەی هێندێ قسەی بێ‏بنەما و گێڕانەوەگەلی بێ‏بەڵگە و نامەعقوول بە گومانی خۆی دەیەویست مێژووی خەباتی گەلی كورد بە پێكۆڵ بكێشێ یان بەوتەی خۆی رەخنەی لێ بگرێت و راستییەكانی بزووتنەوە و سیما خۆشەویستەكان و بەها نەتەوەییەكانی ئەم نەتەوە، روون بكاتەوە. بەڵام رەخنەگرتن لە مێژوو و دۆزینەوەی هەقیقەت بەرپرسایەتییەكە رەوتی مێژوو هەر كەسێك بە شیاوی ئەوە نازانێت و بە وتەی ئیدوارد سەعید ئەوەی كە لەمەڕ دەوری توێژەرێكی هەقیقەتەوە گرینگە، سەربەخۆیی و ئارمانجی ئەوە.

سەربەخۆیی توێژەری هەقیقەت لە ناوەندەكانی دەسەڵات كە مەبەستێك جیا لە وەرگرتنی كەسەكان بۆ ئامانجگەلێك وەكوو سڕینەوەی دژبەران و خوازراو نیشاندانی نەخوازراو و پاساوهێنانەوە و پشتگوێ خستنی كردەوەكانی ئەم ناوەندانە بە هۆگەلێك وەكوو «مەسڵەحەت» یان «شانازی نەتەوەیی» نیە و خستنە بەرباسی دوو ئارمانجی «ئازادی» و «عەداڵەت» كە پێوەری هەڵسەنگاندنی گشت كردەوەی حكوومەتەكانە، بنەمای سەرەكی بوونی توێژەری هەقیقەت نیشان دەدات.

توێژەری هەقیقەت رەخنە لە واقیع دەگرێت كە خوڵقێنەری واقعییەتیش بێ‏گومان دەسەڵاتە. بەڵام ئایا كەسانێك وەكوو قانعی‏فەرد لە ریزی ئەم كەسانەدا جێ دەگرن؟

ئایا قانعی‏فەرد رەخنە لە حكوومەت و كردەوەكانی دەگرێت؟ ئایا ئارمانجی قانعی‏فەرد عەداڵەت و ئازادی و بەرگری لە مافە پێشێلكراوەكانی نەتەوەكەیە؟ قانعی‏فەرد لە چوارچێوەی كامە سیاسەتدا بە وتەی خۆی لێكۆڵینەوە و توێژینەوە دەكات؟

قانعی‏فەرد مێژووی خەباتی ئازادیخوازانە و مافەكانی نەتەوەیەكی زوڵملێكراو هەرزان فرۆش دەكات، خەباتی خوێنینی ئەم گەلە بە وڵاتانی بیانیەوە پێوەند دەدات، بۆچوون و قسەگەلێك كە ئاغاوەتەكانی وی لە جەماران و قوم سێ دەیەیە كە دەیڵێنەوە و ژاوەژاوێكی وەها بۆ خەڵكی كوردستان قسەیەكی تازە نییە.

قانعی‏فەرد بەپێی ئەو مەئمووریەتەی پێى سپێردراوە هەوڵ دەدات سەرپۆش لەسەر كردەوە و جینایەتەكانی ناوەندێكی دەسەڵاتدا بنێ كە ئەویان بە كرێ گرتووە. بە وتنی گێڕانەوەگەلێكی بێ‏بەڵگە و نامەعقوول لە هەوڵی درووستكردنی شك و گومان لەمەڕ تیرۆری رێبەرانی شەهیدی حیزبی دێموكرات و بەتایبەت دوكتور قاسملوو لە لایەن رێژیمی ئاخوندیدایە. ئەو دەیهەوێت كۆماری ئیسلامی لە پێوەندیی لەگەڵ ئەنجامدانی گشت جینایەتەكانی لە كوردستان بێ‏تاوان نیشان بدات. قانعی‏فەرد حیزبەكان بە ئامیانی شاد و زیندوویی هەر كۆمەڵگایەك دەزانێت و لە هەمان حاڵدا پێكهێنانی حیزبە كوردییەكان بە كاری بیانییەكان دەزانێت. لاوان و چالاكانی كوردی هان دەدات بۆ بەشداریی سیاسی، بەڵام ئایا پێكهێنانی حیزب و چالاكی لە نێو ئەو حیزبەدا بە واتا بەشداری سیاسی نییە؟ ئایا رێژیمی خوازراوی ئەو (كۆماری ئیسلامی) ئیزنی چالاكی و بەشداریی سیاسی بە دەر لە چوارچێوە دیاریكراو و كۆنترۆڵكراوەكانی خۆی بە كەس دەدات؟

قانعی‏فەرد تیرهاویشتن بەرەوڕووی سەربازە ئێرانییەكان (پاسدارەكانی كۆماری ئیسلامی) بە كردەوەیەكی قیزەون ناو دەبات؟

بەڵام ئایا لە سێدارەدانی رۆڵەكانی كورد، قەڵاچۆ و كوشتاری ژنان، منداڵان و بە ساڵا‏چووانی كورد و هەزاران جینایەتی دیكەی كۆماری ئیسلامی لە كوردستان چ لە رابردوو و چ لە ئێستادا پاساوهەڵگرە و ناكرێت رەخنەی لێ بگیردرێت كە ئەم لێكۆڵەرە شازە! ئاوڕی لێ ناداتەوە؟

ئەم پیاو ماقووڵە خۆی بە لایەنگری مودێرنیتە و و ئەندێشەی مودێڕن دەزانێت، ئەو مافی دیاریكردنی چارەنووسی نەتەوەكان(نەتەوەی كورد) بە كارێكی دوا كەوتووانە دەزانێت بەڵام بەشداری لە حكوومەت و هاوكاری لەگەڵ رێژیمی سەدەنێوەڕاستی كۆماری ئیسلامی بە كارێكی مودێڕن و سەردەمیانە ناو دەبات!

یەكێكی لەو مەئموورییەتانەی بە قانعی‏فەرد سپێردراوە، چاندنی تووی رق و دووبەرەكی لە نێوان حیزب و رەوتە كوردییەكانی لە بەشەكانی كوردستانە.

گێڕانەوەگەلی زارەكی بێ‏بنەما و بێ‏بەڵگە كە لەمەڕ دژایەتیی نێوان شەهید قازی محەممەد و خوالێخوشبوو مەلا مستەفای بارزانی لە كۆماری كوردستاندا باس دەكات. باسگەلێك لە پێوەندی لەگەڵ بەستراوەبوونی بزووتنەوە كوردییەكان لەگەڵ دامودەزگای زانیاری وڵاتانی بیانی، قسەیەكی نوێ نیە كە عیرفانی قانعی‏فەرد ئەمڕۆ وەكوو «توتی» دووپاتی دەكاتەوە، وەها قسەگەلێك هەر ئەو میكانیزمەی حكوومەتە داگیركەرەكانی كوردستانە بۆ سەركوتی بێ‏بەزەییانەی بزووتنەوە ئازادیخوازەكانی نەتەوەی كورد لەم ساڵانەدا. ئەوان لە جیاتی وەدیهێنانی خواست و داواكارییەكانی رەوای گەلی كورد، لە رێگەی وەها میكانیزمگەلێكەوە ئەم بزووتنەوانەیان سەركوت كردووە. كردەوەكانی قانعی‏فەرد من دەخاتە بیر چیرۆكێكی بەناوبانگ، «دەڵێن رۆژێك لە دەشتێكدا سەگێك بە شوێن كەروێشكێكدا هەڵ دەهات، و نەیدەتوانی بیگرێ، كەروێشك سەری هەڵگەڕاندە دواوە و بە سەگی وت: خۆت ماندوو مەكە قەت ناتوانی من بگری؟ چونكو تۆ بۆ كەسانی‏تر هەڵ دێت و من بۆ خۆم».

بەڕێز! قانعی‏فەرد تۆ بۆ كەسانی دیكە ... و ئێمە بۆ خۆمان.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٧ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و گۆڕان
ــ ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسەدا
ــ ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.
  • سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟ سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟
    هیچ گیانلەبەرێک نییە کە بتوانێت بێبەش و دوورخراوە لە "پەروەردە و ڕاهێنان" بژیت و پێویستی بەو مەسەلەیە نەبێت، تەنانەت ئەگەر گیانلەبەرێک بە تەنیا لە هەر شوێنێک بژیت، بە تەنیا خۆی پەروەردە دەکات و "چۆنیەتی" ڕێڕەوی ژیانی خۆی دیاری دەکات بۆ ئەوەیکە بتوانێت لە بەردەم ئاستەنگ، کێشە و گرفتەکانی ژیاندا سەرکەوێ و ئەمنییەتی هەمەلایەنەی ژیانی دابین بکات.
  • ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا
    ڕاسان لە واتای وشەییدا بە مانای هەڕەشە بۆ لێدان و هەستانەوە و ڕاسبوونەوە بەرامبەر بە هێرشبەرێک بۆ تۆقاندن و دابەزاندنی ورەی دێت.
  • \ "ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی"
    ئەگەر تەنیا ئەو دوو ڕستەیەی ئەو رۆژنامەیە و سیاسەتی گشتی بەڕێوەبەرانی رۆژنامەکە و بە روونی سیاسەتی دەسەڵاتدارانی شۆڕشی سمکۆ سەیر بکەین و بیدەینە بەر سەرنج، بە روونی بۆمان دەردەکەوێت، کە خەڵکی کوردستان زۆر پێش ئەوەی ئەرتەشی سوور بۆ مەبەستی بەرگریکردن لە ئەگەری هێرشی ئاڵمان لە خاکی ئێرانەوە، رووبکاتە ئێران خۆی وەک نەتەوەیەک داناوە و باوەڕی بە بەرژەوەندی باڵای نەتەوەکەی هەبووە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    به‌ دوای رووخانی كۆماری كوردستان و له‌ سێداره‌درانی پێشه‌وا قازی مه‌حه‌ممه‌د له ١٠ی خاکەلێوەی ١٣٢٦ی هەتاوی‌(٣٠ی مارسی ١٩٤٧) خه‌باتی حیزبی دێموكرات كه‌وته‌ قۆناغێكی ئه‌سته‌مه‌وه‌، به‌ڵام حیزبی دێموكرات وه‌ك حیزبێكی ڕێنوێن، درێژه‌پێده‌ر و وه‌دیهێنه‌ره‌وه‌ی ئامانجه‌ به‌رزه‌كانی كۆماری كوردستان، ئه‌ركی رێكخستنی بزاڤی میللی- دێموكراتیكی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستانی درێژه‌ پێدا.
  • ڕاسان و گۆڕان ڕاسان و گۆڕان
    حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانیش وەک هەر حیزبێکی دیکە، لە قۆناخی نوێدا پێویستی بە هزری نوێ و هێزی نوێ و رۆئیای دووبارە پێناسەکراو و سیستمی کاری نوێ هەیە.
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".