• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٩ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٣٠ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

وتووێژی کوردستان میدیا لەگەڵ چالاکێکی بواری مافەکانی ژنان بە بۆنەی ٨ی مارس

زایینی: ٠٦-٠٣-٢٠١٣ - هەتاوی: ١٣٩١/١٢/١٦ - ١٠:٢٢ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
وتووێژی کوردستان میدیا لەگەڵ چالاکێکی بواری مافەکانی ژنان بە بۆنەی ٨ی مارس
کوردستان میدیا: ماڵپەڕی کوردستان میدیا بۆ زیاتر تیشک خستنە سەر کێشەکانی ژنان و دۆزینەوەی رێگا چارە بۆ چارەسەریی ئەو کێشانە و هەروەها چالاکی ئەو توێژە لە کۆمەڵگەدا، دیمانەیەکی لەگەڵ خاتوو رووناک فەرەج رەحیم داکۆکیکاری مافەکانی ژنان پێک هێنا.


دەقی وتووێژەکە:

کوردستان میدیا: چالاکییەکانی ژنان زیاتر بەستراونەتەوە بە بۆنە و رێوڕەسمە جیهانی و ناوچەیی‌یەکان، بە واتایەکی‌تر تەنیا لەو کات و ساتانەدا چڕتر دەبنەوە، ئێوە هۆکاری ئەمە بۆ چی دەگەڕێننەوە؟

رووناک فەرەج: ئەم پرسیارەی بەرێزتان قسەی زۆر هەڵدەگرێت کە لێرەدا جێگەی نابێتەوە، بەڵام ئەگەر ئێمە چالاکییەکانمان لەم بۆنانەدا زەق دەکەینەوە وەک خۆپیشاندان و دروشم زۆر چالاکیی‌تر، لەبەر ئەوەیە لە تەواوی دونیادا لەم بۆنانەدا ژنان یەک دەنگن و بۆ ئامانجە ستراتیژییەکانیان دەتوانن سەرنجی خەڵک و حکوومەت زیاتر رابکێشین هەر ئەو سەرنج راکێشانە بۆتە هۆی ئەوەی کە ژنان ساڵ بە ساڵ زیاتر مافەکانی خۆیان لە ناوخۆ و نێودەوڵەتیدا سەپاند، دیارە ئەم چالاکییانە لە هەر وڵات و شوێنێکدا بەشێوازی جیاجیا ئەنجام دەدرێت. دەبێت ئەوەش بڵێین کە ئەم بۆنانە بەرەنجامی خەباتی دوور و درێژی ژنانی دەستە بژێر و ژنانی زەحمەتکێشە و لە ٢٥ نۆڤەمبەر و ٨ی مارس زۆر ژنان سوتێنراون و ملیان پەرێنراوە ئەمە مێژوویەکی پڕ جورئەت و قوربانییە.


کوردستان میدیا: لەبەر چی چالاکییەکانی بزووتنەوەی ژنان لە کوردستان (چوار پارچە) تەنیا لە چوارچێوەی کوردستاندا قەتیس کراوەتەوە و گشتگیر نەبووە؟

رووناک فەرەج:
من لەگەڵ ئەم پرسیارەی بەرێزتان نیم لە بەرئەوەی پارچەکانی کوردستان نەوەستاون هەر یەک بەپێی ئاستی توانای خۆی دەنگی خۆی دەگەیەنێت بەڵام ئێمە لە فەزایەک داین، ئازادین و دەنگی خۆمان دەگەیەنین و زۆرجار ئەوانیش دەنگی خۆیان دەخەنە پاڵ دەنگی ئێمە، بە نموونە ژنانی رۆژهەڵاتی کوردستان لەناو ئەو فەزا تەنگەدا چالاکی سیاسی و کۆمەڵایەتییان بەردەوامە و ژنانی باکووری کوردستانیش بە هەمان شێوە.


کوردستان میدیا: ژنانی کورد لە بواری فەرهەنگی، نووسین و رۆژنامەنووسیدا زۆر جار بەباشی کار دەکەن، بەڵام دوای ماوەیەک کار کردن دەکشێنەوە و بەردەوام نین، پێتان وایە هۆکاری بەردەوام نەبوونیان چییە؟

رووناک فەرەج: ئەم پرسیارەی بەرێزتان بەپێی جوغرافیا و مەوقعیەتی کۆمەڵایەتی دەگۆڕێت ئەگەر مەبەستت باشوورە رێگری کۆمەڵایەتی هەیە و لەبواری سیاسییەوە گرفت نییە، ئەگەر مەبەستت ئێرانە حکوومەت بە ئایدۆلۆژیە سیاسییەکەی ژنانی قەید و بەند کردووە کەواتە بونی ژنان لە ناوەندە رۆشنبیرییەکان بەستراوە بە زەمینەی سیاسی وکۆمەڵایەتی ئەو کۆمەڵگایەی تێیدایە، ئەگەر زیاتر لە باشووری کوردستان قسە بکەین بە شێوەیەکی گشتی زەمینەی کۆمەڵایەتی بۆ کارکردنی ژنان لاوازە لەبەر ئەوەی یەکێک لە بنەماکانی سیستمی پیاوسالاری دوورکەوتنەوەی ژنان لە ناوەندە رۆشنبیری و فکرییەکانە ئەمە هۆکارێکی گرنگە بۆ ئەوەی ژنان دوورکەونەوە لەم بوارە ئەو ژمارە کەمەش کەدێنە پێشەوە بەهۆی زۆری ئاستەنگەکانەوە هەندێکیان نەتوانن تاکۆتایی بمێننەوە.

کوردستان میدیا:
ئایا کۆمەڵگەی کوردی وا بە ئاسانی رێگە بە ژنان و کچان بە مەبەستی خوێندنی ئەکادمیی و خۆ پێگەیاندن لەو بوارانەی کە پێاوان ئەنجامی دەدەن، دەدات؟

رووناک فەرەج: ئێمە دەبێ‌لە بەردەم دوو وشەی خوێندنی ئەکادیمی و پێگەیاندن بووەستین، دیارە بۆ مەسەلەی رێگەدان ئەمەش ئەشێ وردی بکەینەوە بۆ رێگەدان بە خوێندنی ئەکادیمی ساڵ بە ساڵ ژمارەی ئەو ژنانەی زیاد دەکات کە خوێندنی ئەکادیمی تەواو دەکەن بەڵام دەبێت لەمەشدا رێگا پێدراوە کۆمەڵایەتییەکان بخەینە پێش چاو و رۆڵی هەیە بۆ گرنگی نەدانی ژنان خوێندنی باڵا بەتایبەت ترسی تێپەڕینی تەمەن و زۆر شتی‌تر، گربێینە سەر وشەی خۆپێگەیاندن ئەوە لەفەرهەنگی ئێمەدا کۆمەڵێک سیفەت بۆ ژن دانراوە، ئەگەر ئەو سیفەتانەی تێدا بێت ئەوە گرنگە مەسەلەی خۆپێگەیاندنی زەینی و بەهێزی کەسێتی ئەوە جێگەی باس نییە بۆیە گەر ژنێکیش بە ماندوو بوون و هەوڵ بتوانێت لەناو ئەم فەزایەدا جێگەی خۆی بکاتەوە و گەشە بکات ئەوە نەک دەستخۆشی ناکرێت و هان نادرێت بەڵکوو بەدەیان ئاستەنگی بۆ دروست دەکرێت.


کوردستان میدیا: بە رای ئێوە پەیامی ٨‌ی مارس بۆ ژنانی کورد کە بەشێکن لە ژنانی جیهان، چییە؟

رووناک فەرەج: لە تەواوی دونیادا یەک ستراتیژیەت، ژنان کۆدەکاتەوە کە ئەویش نەمانی توندوتیژی دژ بە ژنان و بەردەوامی خەبات هەتا گەیشتن بە کۆمەڵگەیەکی دادپەروەری یەکسانیخواز، جا ئیدی ئەم پەیامە لەهەر وڵاتێکدا بە شێوازێک گوزارشتی لێ دەکرێت، دیارە لە هەرێمی کوردستان ئەم پەیامە بە شێوازی جۆراوجۆر ئاراستەی حکوومەت و کۆمەڵگە دەکرێت کە هەموو شێوازەکانیش هەر یەک ستراتیژ کۆیان دەکاتەوە ئەویش نەهێشتنی توندوتیژیە لەسەر بنەمای رەگەز.


سپاس بۆ خاتوو رووناک فەرەج، سەرکەوتوو بیت

روناک فەرەج رەحیم، لەساڵی 1991ـەوە مەسەلەی ژنانی بۆ خۆی کردۆتە ئامانج و بە نووسراوە و پراکتیک کاری بۆ کردووە

ــ ئەندامی ئەنجومەنی باڵای کاروباری خانمان لە هەرێمی کوردستانە

ــ سەرپەرستی سەنتەری راگەیاندن و روناکبیری ژنان لە هەرێمی کوردستانە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.