• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٤ی دێسامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٢٣ی سەرماوەزی ١٣٩٦ی هەتاوی  

هه‌ڵبژاردن و فریودان له‌سیاسه‌تی کۆماری ئیسلامی ئێران دا (دڵشاد ئه‌لیاسی)

زایینی: ١٤-٠٥-٢٠١٣ - هەتاوی: ١٣٩٢/٠٢/٢٤ - ١٨:٤٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
هه‌ڵبژاردن و فریودان له‌سیاسه‌تی  کۆماری ئیسلامی ئێران دا (دڵشاد ئه‌لیاسی)
دڵشاد ئه‌لیاسی

هه‌موو گه‌لانی دنیا پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن به‌گرنگ ده‌زانن. ته‌نانه‌ت ده‌وڵه‌تانی دیکتاتۆریش ناتوانن له‌ده‌نگی گه‌ل خۆبشارنه‌وه‌، به‌ناچاری هه‌وڵ ده‌ده‌ن ئه‌و پرۆسه‌ی که‌پێی ده‌گوترێ هه‌ڵبژاردن و دیاری کردنی نوێنه‌ری خه‌ڵک جێبه‌جێ بکه‌ن. چوونکه‌ هه‌ڵبژاردن مافی سه‌ره‌تایی ئازادانه‌ی هه‌ر فه‌ردێکه‌له‌ناو کۆمه‌ڵگه‌دا. ته‌مه‌نی کامڵ بوون بۆ ده‌نگدان له‌ناو زۆربه‌ی میلله‌تاندا له‌١٨ ساڵیه‌وه‌ده‌ست پێده‌کات به‌ڵام له‌ناو هه‌ندێک نه‌ته‌وه‌دا له‌١٦ساڵیه‌وه ده‌ست پێده‌کات نموونه‌نه‌مسا و ئه‌رجه‌نتین و زۆر ووڵاتی تر.

هه‌ر وه‌ک له‌سه‌ره‌وه‌ئاماژه‌مان پێدا، هیچ هێز و لایه‌نێک ناتوانن به‌ربه‌ستی بکه‌ن له‌پڕۆسه‌ی هه‌ڵبژادن، به‌ڵام ده‌وڵه‌تانی دیکتاتۆر هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌هه‌وڵ ده‌ده‌ن به‌رنامه‌یه‌کی تۆکمه‌ی چه‌واشه‌کاری بێننه‌گۆڕێ، به‌چه‌شنێ ده‌نگی خه‌ڵک له‌ناو سیستم و سیاسه‌تی وان دا بزر ده‌بێ و سودی نامێنێ. له‌پرۆسه‌ی چه‌واشه‌کاریدا، هه‌موو مافی گه‌ل ده‌که‌وێته‌ژێر کۆنتڕۆڵی ده‌وڵه‌ت. ده‌وڵه‌ت ئاماده‌کاری ده‌کات بۆ به‌ڕێوه‌بردن و چاودێری کردنی، به‌شێوه‌‌یه‌ک ده‌نگی خه‌ڵک ده‌فه‌وتێ، ته‌نها ئه‌وه‌ی بۆی ده‌مێنێته‌وه‌ماندوبوونه‌. ده‌وڵه‌تی به‌عسی عێڕاق ، که‌سه‌دام حسێن ڕێبه‌رایه‌تی ده‌کرد، له‌سه‌دا %٩٩ی ده‌نگه‌کانی ده‌هێنا، له‌حاڵه‌تێکدا، که‌زیاتر له‌%٨٠ی گه‌لی عێڕاق له‌ده‌ست ئه‌و سیتم و نیزامه‌زاڵه‌یان بوو. نموونه‌یه‌کی دیکه‌جمهوری ئیسلامی ئێرانه‌، که‌به‌سیسته‌مێکی ناعادیلانه‌که‌به‌ویله‌تی فه‌قیه ناسراوه‌، ئه‌و مافه‌ی که‌گه‌ل ساندۆته‌وه‌که‌بۆخۆی نوێنه‌ری خۆی هه‌ڵبژێرێ، به‌مه‌شه‌وه‌نه‌وه‌ستاوه‌به‌ڵکو چاودێری هه‌موو ده‌نگدانیشی له‌ژێر ڕکێف دایه‌و به‌زۆر وا له‌کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک ده‌کات که‌ده‌نگ بۆ ئه‌و نوێنه‌رانه‌بده‌ن که‌خۆیان دیاریان کردوه‌.

هه‌ڵبژاردن له‌ناو سیستمی ئازاد و دیموکرات دا هیچ هێز و لایه‌نێک ناتوانێ ده‌نگی گه‌ل بخاته‌ژێر چاودێری خۆیه‌وه. به‌ڵکو ده‌زگاکانی مافی مرۆڤ ڕاسته‌وخۆ چاودێری هه‌ڵبژاردن ده‌که‌ن و ئه‌نجامه‌که‌ی به‌دنیای ده‌ره‌وه‌ڕا ده‌گه‌یه‌نن. ده‌وڵه‌ت و نیزامی کۆن هیچ ده‌سه‌ڵاتێکی به‌سه‌ر هه‌ڵبژاردن و پرۆسه‌که‌دا نامێنێ. ده‌سه‌ڵاتی سێهه‌م که‌به‌میدیا و ڕاگه‌یاندن ناوزه‌د ده‌کرێ، شانبه‌شانی چاودێرانی بیانی ئه‌رکی ئه‌رکی هه‌ڵبژاردنیان ده‌که‌وێته‌سه‌ر شان.

له‌ئێران دا ئاخونده‌کان جڵه‌وی ده‌سه‌ڵاتیان به‌ده‌سته‌و‌ه‌یه‌. ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنیش له‌سودی وان دایه‌، نه‌ک خه‌ڵک. ئه‌وه‌ی که‌پێی ده‌گوترێ هه‌ڵبژاردن ته‌نها شانۆکاریه‌کی چه‌واشه‌کاریانه‌یه‌له‌ئاست ئه‌و مافه‌ی که‌گه‌ل هه‌یه‌تی. ئاخونده‌کان جیاواز له‌وه‌ی که‌خۆیان به‌ڕێوبه‌ری ووڵاتن و ده‌نگدان له‌ژێر ڕکێفی خۆیان دا به‌ڕێوه‌ده‌چێ، ناهێڵن هیچ ده‌نگێکی جیاواز به‌شێوه‌ی ئۆپزیسیۆن له‌ناو گه‌ل دا سه‌ر هه‌ڵبدا. ئه‌وانه‌ی که‌سیسته‌مێکی دیکه‌جیاواز له‌سیستمی ویلایه‌تی فه‌قیه‌، داوا ده‌که‌ن جێگه‌یان زیندان و چه‌وساندنه‌وه‌و ئیعدامه‌. هیزو لایه‌نه‌سیاسیه‌کانی کوردستانی ئێران و به‌شێک له‌ئۆپزیسۆنی ئێرانی هه‌ر زووناچار کران که‌له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌م نیزامه‌سیاسه‌تی خۆیان درێژه‌پێبده‌ن. هه‌موو کارو چالاکیه‌کی ئه‌و لایه‌نانه‌به‌تاوان دژی گه‌ل له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێ وحکمه‌که‌شکی زیندانی ئه‌به‌دی و ئعدامه‌.

جار جار له‌ناو سه‌رانی ڕێژیم دا بزوتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری دروست ده‌بێت دژی ڕێژیم ، وه‌ک بزوتنه‌وه‌ی سه‌وز ، که‌ئه‌میش چه‌واشه‌کردنێکی دیکه‌ی ویلایه‌تی فه‌قیه‌دژ به‌گه‌لانی ئێران. ئه‌وان ده‌یانهه‌وێ وا نیشان بده‌ن که‌ڕه‌وتێکی دیکه‌له‌ناوخۆی نیزامی ئیسلامی ئێران دا هه‌یه‌وه‌ک ئۆپۆزیسیۆن، به‌ڵام ڕاستیه‌که‌شی هه‌مان شێوه‌یه‌که‌خۆیان ده‌یانهه‌وێ. خاڵێکی دیکه‌ له‌و گه‌مه‌سیاسیه‌ئه‌وه‌یه‌که‌نیزامی ئیسلامی ئێران ده‌یهه‌وێ به‌گه‌لانی ناوخۆی ئێران بڵی ئۆپزیسۆن هه‌یه‌تاکو زیاتر نه‌یارانی خۆیان ده‌سنیشان بکه‌ن. به‌ڵگه‌ش ئه‌وه‌یه‌که‌زۆربه‌ی خه‌ڵکی هه‌ژار و وه‌ڕه‌س له‌و نیزامه‌فریوی داوی ئه‌م زوتنه‌وه‌یان خوارد و به‌دڕندانه‌ترین شێوه‌مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ کرا و شه‌هید بوون. له‌هه‌مان کاتیش دا ده‌یانهه‌وێ ده‌وڵه‌تانی تری جیهان به‌وه‌چه‌واشه‌بکه‌ن که‌له‌ناو نیزامی ئه‌وان دا لایه‌نێک هه‌یه‌که‌پێی ده‌گوترێ ئۆپۆزیسیۆن.

گه‌لانی ئێران، خۆیان ده‌بێ له‌م سیستمه‌ڕاپه‌ڕن و قوربانی بده‌ن، له‌به‌رامبه‌ریش دا، دنیایی ده‌ره‌وه‌هه‌وڵ بدا که‌ڕۆڵی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی به‌هێزبکا و هاوکاربکا تاکو ده‌گی میلله‌ت بۆ میلله‌ت بگه‌ڕێته‌وه‌و نیزامێکی دیموکراتیانه‌بێته‌کایه‌وه‌.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینی نووسەر و وەرگێڕە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نیە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٤ لەم ژمارەیەدا:

ــ قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان
ــ ڕاسان و پێشمەرگە
ــ ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن
ــ بورجی بابل
  • مەرگی نووسەر مەرگی نووسەر
    ئه‌وه‌ ده‌زانین ده‌ق، بە تەنیا بە دێڕێک ناڵێن کە لە لێزگەیەک وشە پێکهاتبێ که‌ واتایه‌کی ئاسمانی ("په‌یام"ی نووسەر-خودا)ی لێوه‌ده‌رچێ؛ به‌ڵکوو که‌شایه‌کی فره‌رەهەندە،‌ له‌ کۆمه‌ڵه‌ نووسینێکی جۆراوجۆردا، که‌ هیچ کامیان خاوەن رەسەنایەتی نین، له‌وێدا تێکه‌ڵ به‌ یه‌ک ده‌بن و له‌یه‌ک ده‌نگوێن.
  • سامانی وڵات بۆ تیرۆریستان، وێرانی و دواکەوتوویی بۆ کوردستان سامانی وڵات بۆ تیرۆریستان، وێرانی و دواکەوتوویی بۆ کوردستان
    ئێستا دوای تێپەڕبوونی ماوەیەکی زۆر لە ڕووداوەکە، خەڵکی ناوچەکە لە زۆر ڕووەوە لە ژێر گوشاردان و سەرمای زستان و باران لەلایەک، نەبوونی خانوو یان تەنانەت لە هەندێک شوێن خێوەتیش لەلایەکی‌تر خەڵکی نیگەران کردووە.
  • راسان و پێشمەرگە راسان و پێشمەرگە
    لە راساندا گۆڕەپانی خەبات ئەوەندە بەرفراوان بووە كە دەرفەتی بۆ یەك بە یەكی ئەندامانی كۆمەڵگا رەخساندووە تاکوو بەپێی شوێن و رێگەی خۆی هەنگاو بنێت و هیچ جیاوازییەك لە بواری ئەرك و جێبەجێ كردنەوە بوونی نییە، تەنیا ئەوە پێویستە ئەو كردارە لە خزمەتی رزگاركردنی نەتەوەدا بێت.
  • بوومەلەرزەی ڕۆژهەڵات و پێکدادان لە نێوان ناسیۆنالیزمی ئێرانی و کوردیدا بوومەلەرزەی ڕۆژهەڵات و پێکدادان لە نێوان ناسیۆنالیزمی ئێرانی و کوردیدا
    هەموو لایەک دەبێ باش بزانن کە شارستانیەت و کولتوور شتی دینامیکن و لە رەوتی مێژوودا دەتوانن تووشی ئاڵوگۆڕ بن، بەرز بن یان لەنێوبچن.
  • زەمەن تێدەپەڕێ و لێقەوماوانی کرماشان هێشتا بێ‌ماڵ و حاڵن زەمەن تێدەپەڕێ و لێقەوماوانی کرماشان هێشتا بێ‌ماڵ و حاڵن
    دوایین ڕاپۆرتە پێوەندیدارکان بە بارودۆخی ژیان پاش بوومەلەرزەی ٢١ی خەزەڵوەر لە پارێزگای کرماشان کە زۆرتر له ١٠هزار کوژرا و بریندا لێکەوتەوە، دەری دەخات کە سەرباری تێپەڕینی زۆرتر له سێ هەفته بەسەر ئەم تراژێدیا، هێشتا هیچ هەنگاوێکی شوێندانەر بۆ ساڕێژکردنەوەی برینی زامداران هەڵنەگیراوە.
  • کارەساتی بومەلەرزه لە کرماشان و بێخەمیی ڕێژیم کارەساتی بومەلەرزه لە کرماشان و بێخەمیی ڕێژیم
    ئەمە لە حاڵێکدایە کە بەشێکی کەم لە ماڵە ڕووخاوەکان پشکێندراون و ئاماری بی سەروشوێنەکان هێشتا دیار نییە و مەزەندە دەکرێ کە ئاماری کوژراو و بریندارەکان زۆرتر بێت.
  • قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان
    لە ئاخاوتنێکدا لە ٨ی مارسی ١٩٨٩ی زایینیدا، دوکتور قاسملوو پێداگری لەسەر ئەوە دەکا کە "خەبات بۆ ئەوەی ژن مافی خۆی وەربگرێ، بە هیچ شێوەیەک جودا نییە لە خەباتی میلەتەکەمان بۆ دێموکراسی و خودموختاری."
  • یاسا هەڵاواردەکان ساڵانە میلیاردها دۆلار زیان بە رۆژهەڵاتی ناوەراست دەگەیەنن یاسا هەڵاواردەکان ساڵانە میلیاردها دۆلار زیان بە رۆژهەڵاتی ناوەراست دەگەیەنن
    چونکە تا کاتێک ژنانی عەرەبستان بتوانن بە بێ مۆڵەتی پیاوی بنەماڵە – باوک، هاوسەر، جاری وایە تەنانەت کوڕەکەی خۆی – کار بکەن، بڕۆنە سەفەر، کاروباری یاسایی ئەنجام بدەن و بەشێوەیەکی دیکە بەشداری لە ژیانی کۆمەڵایەتی بکەن، وڵات ناتوانێ هەست بە هێزی ئابووری نیوەی دیکەی کۆمەڵگا بکات.
  • ئێرە ڕۆژهەڵاتە بە کاتی کرماشان ئێرە ڕۆژهەڵاتە بە کاتی کرماشان
    لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا بەردەوام باس له نەبوونی خزمەتگوزاری و گوێنەدانی بەرپرسانی ڕێژیم لەو بارەیەوە کراوە بەچەشنێک کە نەتەنیا یارمەتی بە خەڵک نادەن بەڵکوو تەنیا بۆ سەیر و سیاحەت دەچنە شوێنی بوومەلەرزەکە؛ ئەو باسەش لە ڕاگەیەندنەکانی ڕێژیم لەوانەش "ایرنا" و "ایسنا" بڵاو بووەتەوە هەروەها هەندێک لە ڕۆژنامەکانی ڕێژیم وەک "ابتکار" بە تیتری گەورە نووسیان "تور زلزلە گردی!" .
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    واتای دووهەم: ئەو ڕێژە ئاوە، بۆ وەدیهێنانی خواست و ویستی کۆماری ئیسلامی زۆر کەمە، واتە ژینگە گەورەترین بەربەستی سەر ڕێی کۆماری ئیسلامییە بۆ وەدیهێنانی خەونەکانی.
  • ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن
    شەڕی داگیرکەرانی کوردستان بەرامبەر بە نەتەوەی کورد بە گشتی و هێزی پێشمەرگەی کوردستان بەتایبەتی، تەنیا بە ڕوبەڕووبوونەوەی نیزامی نەبەستراوەتەوە بەڵکوو دوژمن لە ڕێگای جیاجیا و یەک لەوان پڕوپاگەندەی بێبنەما بەردەوام هەوڵ دەدات پرش و بڵاوی لە نێو ماڵی کوردان دروست بکات تاکوو بەمشێوەیە زیاتر بتوانێت بە ئامانجە گڵاوەکانی بگات.
  • بورجی بابل بورجی بابل
    رووداوە کۆنە مێژووییەکان و تەنانەت ئوستوورەکانیش دەڵێن بۆ ئەوەیکە کۆمەڵگایەک لاواز بکەی تاکوو خۆی بەرەو پووکانەوە بڕوا، باشتر وایە کە ئاژاوەی تێ بخەی و خۆیان بە خۆیانەوە سەرقاڵ بکەی تاکوو هەم گرفتە سەرەکییەکە لەیاد بکەن و هەم تەنیا بە نێوخۆیانەوە خەریک بن و خۆیان ببنە هۆکاری داڕزاندنی خۆیان.
  • عەلی ئەشرەف مورادی: ئەو ڕێژیمە، کارەساتەکانیش بە دەرفەتێک بۆ سەرکوت، چەوساندنەوە و تۆڵەئەستاندنەوە لەو گەلە مافخوازە دەزانێ عەلی ئەشرەف مورادی: ئەو ڕێژیمە، کارەساتەکانیش بە دەرفەتێک بۆ سەرکوت، چەوساندنەوە و تۆڵەئەستاندنەوە لەو گەلە مافخوازە دەزانێ
    لە پێوەندی لەگەڵ زەویلەرزەی پارێزگای کرماشاندا، بەرێزعەلی ئەشرەف مەجیدی، ئەندامی جێگری کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران وڵامی چەند پرسیارێکی ڕۆژنامەی کوردستانی داوەتەوە کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک
    بەڵام وتووێژ و کارکردن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی لە هەندێک بابەت دا زۆر جیاوازییەکی لەگەڵ قسەکردن لەگەڵ ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی دا نییە بەڵکوو لەوانەشە خەساری زۆرتر بێت؛ بۆیە لە پێوەندی لەگەڵ ئەو نزیک‌بوونەوە پێویستە چەند خاڵ بەم شێوەی خوارەوە لە بیر نەکرێن.