• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٩ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٣٠ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

هەموومان كرێكارین

زایینی: ٠٧-٠٥-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠٢/١٧ - ٠٠:١٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
هەموومان كرێكارین
فاتیح ساڵحی



«هەموو بیناكانی دونیا ئێمە درووستی دەكەین كەچی خۆمان پارەئاجوورێكمان نیە سەرپەنایەكی پێ درووست بكەین». ئەمە بە شێوەیەك لە شێوەكان ڕەنجنامەی توێژی كرێكار لە كۆمەڵگا جیاوازەكانە، هەڵبەت ئەم ڕەستەیە بەم مانا نیە كە تەنیا ئەو كەسانەی كە لە پیشەی بیناسازیدا كار دەكەن، كرێكارن، بەڵكوو ئەم ڕستەیە بەم مانایە كە بە هۆی نادادپەروەری و ناڕوونبوونی پێناسەكانی كار و كرێكار لە كۆمەڵگا دوواكەوتووەكاندا بەردەوام توێژی كرێكار چ لە باری دەروونی و چ لە باری مادییەوە تووشی چەوسانەوە و ستەم بوون.



كرێكاران بەشێك لە بەڕێزترین توێژەكانی هەر كۆمەڵگایەكن كە پێشكەوتنی كۆمەڵگاكان لە باری ئابووری، پیشەیی و تەنانەت سیاسی و فەرهەنگیش بە بێ بوونی ئەوان نایێتە دی و ئەمەش هەموو ئەو كەسانە دەگرێتەوە كە بە جۆرێك لە جۆرەكان لە بوارێكدا خەریكە كار دەكەن و تاقمێك یان خود گرووپێكی دیاریكراو لە خۆ ناگرێ. بۆیە لە جیهانی ئەمڕۆدا، وڵاتان بە سەرەنجدان بەم راستییە دەبێ بایەخێكی تایبەتی بدەنە ئەم توێژە زەحمەتكێشە لە كۆمەڵگا و تا شوێنێ كە بۆیان دەكرێ هەوڵ بدەن بژێوی ژیان و ئاسایشیان دابین بكەن تا دادپەروەریی كۆمەڵایەتی، مانای سەرەكی خۆی بە دەست بێنی.



زۆرێك لە خەڵكان وا بیر دەكەنەوە كە كرێكارەكان تەنیا ئەو كەسانەن كە لە كارگەكان یان خود لە پڕۆژە بیناسازییەكان یان خزمەتگوزارییە گشتییەكان وەك نانەواییەكان كار دەكەن و پێیان وایە لە ڕێوڕەسمە كریكارییەكاندا تەنیا ئەم كەسانەن كە بەشدارن و تەنیا ئەم كەسانە وەك كرێكار بەئەژمار دێن. بەڵام راستییەكەی ئەوەیە كە لە كۆمەڵگایەكدا كە شڕەخۆری و بە شێوەیەك لە شێوەكان مفتەخۆری جێگەی كار دەگرێتەوە، مانای راستەقینەی كار و كرێكار دەچێتە ژێر پرسیار و شوناسی راستەقینەی كرێكار تەشك دەگۆڕێ و كرێكاربوون وەكوو عەیبە خۆ دەنوێنێ و پێگەی كار و كرێكاریش لە ئاستی بەرزی خۆیەوە بۆ نزمترین ئاستی كۆمەڵگا دادەبەزێ. بۆیە بە داخەوە لەم كۆمەڵگانەدا هەروەك پێشتر هێمامان بۆ كرد بە هۆی ناڕوونبوونی پێناسەی كار و كرێكار، كرێكاران لە شوناس، بەها و پێگەی راستەقینەی خۆیان بێئاگا و بێخەبەرن و زۆربەی خەڵك حەز دەكەن كارێكی وەك میرزابنوویسی بدۆزنەوە و مۆركی كرێكاربوون لە خۆیان نەدەن.



بەڵام راستییەكەی ئەوەیە كە، هەر كەسێك بۆ دابینكردنی بژێوی ژیان و گوزەرانی رۆژانەی دەبێ كار بكات و بەم پێیە لە سبوورێكەوە تا مامۆستایەكی زانكۆ بێگومان بە كرێكار دێنە ئەژمار، چونكوو پێناسەكە ڕوونە و بەم مانایەیە كە لە بەرامبەر كارێك كە ئەنجامی دەدەی مووچەیەكی دیاریكراو وەردەگریت. چونكوو هەر وەك پێشتر گوترا بە زۆری وێنای خەڵك لە كرێكار كەسێكە كە لە كارگەیەكدا خەریكی كار و چالاكییە. لە حاڵێكدا بە پێی پێناسەكەی، كارمەندێكی دەوڵەتی، پەرەستارێك و تەنانەت دوكتورێك یان بەڕێوەبەرێك دەتوانرێ بە كرێكار بێتە ئەژمار. چون هەموو ئەو كەسانە هێزی فیكری و كردەكیی خۆیان بۆ پشكوتنی سەرمایەیەك دەخەنە گەڕ و لە بەرامبەریدا مووچە و پاداش وەردەگرن. لە راستیدا جیاوازیی ئەمانە زیاتر لە ڕێژەی تێكچڕژاوی، بەرپرسایەتیخوازی و مەترسیوەرگری پیشەكانیانە كە بەها و رادەی مووچەكانیان دیاری دەكات تا جیاوازی چییەتی لە ناوی چالاكیەكانیان...



«سێر رابێرت میلز»، كۆمەڵناسی ماركسیستی ئەمریكایی، كرێكاران دابەش دەكات بە دوو گرووپی «ملیوان سپی»و «ملیوان شین»ەكان. مەبەستیشی دابەشكردنی مرۆڤەكان بە سەر دوو گرووپی كریكارانی فیكری و كرێكارانی دەستییە، كە بە داخەوە بە هۆی ناڕوونبوونی شوناسی كرێكارییەوە لە لای خەڵكانی ئاسایی واتایەكی نامۆیە. بە هەر شێوە گرینگی كار تا ڕادەیەكە كە «ئێنگڵس» بە ڕوونی دەڵێت كە كار مرۆڤی درووست كرد. مرۆڤەكان لە باری ماددی و دەروونیشەوە پێویستیان بە كاركردنە و بەم چەشنە بۆ تەندروستبوونی كۆمەڵگاكان و لەباربوونی رێگای پێشكەوتن، پێویستیی پێناسەیەكی دروست و ورد لە كار و كرێكار زیاتر لە هەر شتێكی دیكە بۆ بەرچاوڕوونی ئەندامانی كۆمەڵگا لە ئێستادا زەق دەبێتەوە.



لە روانگەی زانستی ئابوورییەوە، وشەزای كرێكار بە كەسێ دەگوترێ كە هێزی «فیكری و جەستەیی» خۆی لە بونگایەكی ئابووری بە هاوبەشیەتی دادەنێ، و بەو پێیە لە بەرهەمە ماددی و مەعنەوەییەكانی ئەو بونگایەدا دەبێتە شەریك و هاوبەش و یان ئەوەی كە لە بەرامبەر ئەو كارەی كە دەیكات پارە وەردەگرێت. بە داخەوە لە كۆمەڵگا دوواكەوتووەكان كرێكاران وەك كەسانێكی نەخوێندەوار و ناشارەزا لە قەڵەم دەدەن كە تەنیا دەتوانن لە باری جەستەییەوە چالاك و كارا بن، بەڵام ئەمڕۆكە لە كۆمەڵگا پێشكەوتووەكاندا ئەم جۆرە هەڵگرتە لە ڕۆڵ و پێگەی كرێكار بە تەواوی بەرەو نەمان دەڕوات و دەبێ بڵێین بە شێوەیەكی گشتی فەوتاوە، چونكوو ئێستا زۆربەی كرێكاران لە وڵاتانی پێشكەوتوودا خوێندكار و بە پێی پسپۆڕی خوێندەواری خۆیان دەست بەكار دەبن و دەبنە بەڕێوەبەری بەشێك لە بیاڤی كاریی خۆیان.



هەر بۆیە دەبێ بە سەرنجدان بەم راستییانە ئاوڕێك بدەینەوە لە ژیان و گوزەرانی ئەو كەسانەی كە بە حەشیمەتی كارا و چالاك بە ئەژمار دێن و رێز لە ماندووبوونیان بگرین و هەموو هەوڵ و توانای خۆمان بخەینە گەڕ بۆ ئەوەی كە هەر كەسێ بە پێی كاری دیاریكراو مووچەی شایان و دیاریكراوی خۆی وەربگرێت تا بە شێوەیەكی گشتی هەژاری و نەداری بەرەو نەمان بچێت و كۆمەڵگاكەمان رۆژ لە دوای رۆژ زیندووتر و زیندووتر بێتەوە و دەسكەوتی نوێ لە هەموو بوارەكاندا پێشكەش بە جیهانی مرۆڤایەتی بكەین. هەر لەم رێگەیەوە خەمخۆری و هاوسۆزیی خۆمان دەردەبڕین بە بۆنەی ئەو هەموو پێشێلكارییەی كە دەرحەق بە كرێكارانی وڵاتەكەمان دەكرێ و بە داخەوە ژیان و گوزەرانیان لە ژێر سێبەری ڕەشی ئیستبدادی ئاخووندیدا رۆژ لە دوای رۆژ خراپتر و خراپتر دەبێت، بەڵام ئەوەی كە لە كۆتاییدا شایانی وەبیرهێنانەوەیە ئەم راستییەیە كە هەر هەموومان بە هۆی ئەوەی كە لە بەڕێوەبردنی كارێكدا بەشدارین كرێكارین و تەنیا رەمزی سەركەوتووییمان لە بەرامبەر نادادپەروەریدا یەكیەتی و هاوهەڵوێستیمانە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.