• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢١ی نوامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٣٠ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی  

هەموومان كرێكارین

زایینی: ٠٧-٠٥-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠٢/١٧ - ٠٠:١٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
هەموومان كرێكارین
فاتیح ساڵحی



«هەموو بیناكانی دونیا ئێمە درووستی دەكەین كەچی خۆمان پارەئاجوورێكمان نیە سەرپەنایەكی پێ درووست بكەین». ئەمە بە شێوەیەك لە شێوەكان ڕەنجنامەی توێژی كرێكار لە كۆمەڵگا جیاوازەكانە، هەڵبەت ئەم ڕەستەیە بەم مانا نیە كە تەنیا ئەو كەسانەی كە لە پیشەی بیناسازیدا كار دەكەن، كرێكارن، بەڵكوو ئەم ڕستەیە بەم مانایە كە بە هۆی نادادپەروەری و ناڕوونبوونی پێناسەكانی كار و كرێكار لە كۆمەڵگا دوواكەوتووەكاندا بەردەوام توێژی كرێكار چ لە باری دەروونی و چ لە باری مادییەوە تووشی چەوسانەوە و ستەم بوون.



كرێكاران بەشێك لە بەڕێزترین توێژەكانی هەر كۆمەڵگایەكن كە پێشكەوتنی كۆمەڵگاكان لە باری ئابووری، پیشەیی و تەنانەت سیاسی و فەرهەنگیش بە بێ بوونی ئەوان نایێتە دی و ئەمەش هەموو ئەو كەسانە دەگرێتەوە كە بە جۆرێك لە جۆرەكان لە بوارێكدا خەریكە كار دەكەن و تاقمێك یان خود گرووپێكی دیاریكراو لە خۆ ناگرێ. بۆیە لە جیهانی ئەمڕۆدا، وڵاتان بە سەرەنجدان بەم راستییە دەبێ بایەخێكی تایبەتی بدەنە ئەم توێژە زەحمەتكێشە لە كۆمەڵگا و تا شوێنێ كە بۆیان دەكرێ هەوڵ بدەن بژێوی ژیان و ئاسایشیان دابین بكەن تا دادپەروەریی كۆمەڵایەتی، مانای سەرەكی خۆی بە دەست بێنی.



زۆرێك لە خەڵكان وا بیر دەكەنەوە كە كرێكارەكان تەنیا ئەو كەسانەن كە لە كارگەكان یان خود لە پڕۆژە بیناسازییەكان یان خزمەتگوزارییە گشتییەكان وەك نانەواییەكان كار دەكەن و پێیان وایە لە ڕێوڕەسمە كریكارییەكاندا تەنیا ئەم كەسانەن كە بەشدارن و تەنیا ئەم كەسانە وەك كرێكار بەئەژمار دێن. بەڵام راستییەكەی ئەوەیە كە لە كۆمەڵگایەكدا كە شڕەخۆری و بە شێوەیەك لە شێوەكان مفتەخۆری جێگەی كار دەگرێتەوە، مانای راستەقینەی كار و كرێكار دەچێتە ژێر پرسیار و شوناسی راستەقینەی كرێكار تەشك دەگۆڕێ و كرێكاربوون وەكوو عەیبە خۆ دەنوێنێ و پێگەی كار و كرێكاریش لە ئاستی بەرزی خۆیەوە بۆ نزمترین ئاستی كۆمەڵگا دادەبەزێ. بۆیە بە داخەوە لەم كۆمەڵگانەدا هەروەك پێشتر هێمامان بۆ كرد بە هۆی ناڕوونبوونی پێناسەی كار و كرێكار، كرێكاران لە شوناس، بەها و پێگەی راستەقینەی خۆیان بێئاگا و بێخەبەرن و زۆربەی خەڵك حەز دەكەن كارێكی وەك میرزابنوویسی بدۆزنەوە و مۆركی كرێكاربوون لە خۆیان نەدەن.



بەڵام راستییەكەی ئەوەیە كە، هەر كەسێك بۆ دابینكردنی بژێوی ژیان و گوزەرانی رۆژانەی دەبێ كار بكات و بەم پێیە لە سبوورێكەوە تا مامۆستایەكی زانكۆ بێگومان بە كرێكار دێنە ئەژمار، چونكوو پێناسەكە ڕوونە و بەم مانایەیە كە لە بەرامبەر كارێك كە ئەنجامی دەدەی مووچەیەكی دیاریكراو وەردەگریت. چونكوو هەر وەك پێشتر گوترا بە زۆری وێنای خەڵك لە كرێكار كەسێكە كە لە كارگەیەكدا خەریكی كار و چالاكییە. لە حاڵێكدا بە پێی پێناسەكەی، كارمەندێكی دەوڵەتی، پەرەستارێك و تەنانەت دوكتورێك یان بەڕێوەبەرێك دەتوانرێ بە كرێكار بێتە ئەژمار. چون هەموو ئەو كەسانە هێزی فیكری و كردەكیی خۆیان بۆ پشكوتنی سەرمایەیەك دەخەنە گەڕ و لە بەرامبەریدا مووچە و پاداش وەردەگرن. لە راستیدا جیاوازیی ئەمانە زیاتر لە ڕێژەی تێكچڕژاوی، بەرپرسایەتیخوازی و مەترسیوەرگری پیشەكانیانە كە بەها و رادەی مووچەكانیان دیاری دەكات تا جیاوازی چییەتی لە ناوی چالاكیەكانیان...



«سێر رابێرت میلز»، كۆمەڵناسی ماركسیستی ئەمریكایی، كرێكاران دابەش دەكات بە دوو گرووپی «ملیوان سپی»و «ملیوان شین»ەكان. مەبەستیشی دابەشكردنی مرۆڤەكان بە سەر دوو گرووپی كریكارانی فیكری و كرێكارانی دەستییە، كە بە داخەوە بە هۆی ناڕوونبوونی شوناسی كرێكارییەوە لە لای خەڵكانی ئاسایی واتایەكی نامۆیە. بە هەر شێوە گرینگی كار تا ڕادەیەكە كە «ئێنگڵس» بە ڕوونی دەڵێت كە كار مرۆڤی درووست كرد. مرۆڤەكان لە باری ماددی و دەروونیشەوە پێویستیان بە كاركردنە و بەم چەشنە بۆ تەندروستبوونی كۆمەڵگاكان و لەباربوونی رێگای پێشكەوتن، پێویستیی پێناسەیەكی دروست و ورد لە كار و كرێكار زیاتر لە هەر شتێكی دیكە بۆ بەرچاوڕوونی ئەندامانی كۆمەڵگا لە ئێستادا زەق دەبێتەوە.



لە روانگەی زانستی ئابوورییەوە، وشەزای كرێكار بە كەسێ دەگوترێ كە هێزی «فیكری و جەستەیی» خۆی لە بونگایەكی ئابووری بە هاوبەشیەتی دادەنێ، و بەو پێیە لە بەرهەمە ماددی و مەعنەوەییەكانی ئەو بونگایەدا دەبێتە شەریك و هاوبەش و یان ئەوەی كە لە بەرامبەر ئەو كارەی كە دەیكات پارە وەردەگرێت. بە داخەوە لە كۆمەڵگا دوواكەوتووەكان كرێكاران وەك كەسانێكی نەخوێندەوار و ناشارەزا لە قەڵەم دەدەن كە تەنیا دەتوانن لە باری جەستەییەوە چالاك و كارا بن، بەڵام ئەمڕۆكە لە كۆمەڵگا پێشكەوتووەكاندا ئەم جۆرە هەڵگرتە لە ڕۆڵ و پێگەی كرێكار بە تەواوی بەرەو نەمان دەڕوات و دەبێ بڵێین بە شێوەیەكی گشتی فەوتاوە، چونكوو ئێستا زۆربەی كرێكاران لە وڵاتانی پێشكەوتوودا خوێندكار و بە پێی پسپۆڕی خوێندەواری خۆیان دەست بەكار دەبن و دەبنە بەڕێوەبەری بەشێك لە بیاڤی كاریی خۆیان.



هەر بۆیە دەبێ بە سەرنجدان بەم راستییانە ئاوڕێك بدەینەوە لە ژیان و گوزەرانی ئەو كەسانەی كە بە حەشیمەتی كارا و چالاك بە ئەژمار دێن و رێز لە ماندووبوونیان بگرین و هەموو هەوڵ و توانای خۆمان بخەینە گەڕ بۆ ئەوەی كە هەر كەسێ بە پێی كاری دیاریكراو مووچەی شایان و دیاریكراوی خۆی وەربگرێت تا بە شێوەیەكی گشتی هەژاری و نەداری بەرەو نەمان بچێت و كۆمەڵگاكەمان رۆژ لە دوای رۆژ زیندووتر و زیندووتر بێتەوە و دەسكەوتی نوێ لە هەموو بوارەكاندا پێشكەش بە جیهانی مرۆڤایەتی بكەین. هەر لەم رێگەیەوە خەمخۆری و هاوسۆزیی خۆمان دەردەبڕین بە بۆنەی ئەو هەموو پێشێلكارییەی كە دەرحەق بە كرێكارانی وڵاتەكەمان دەكرێ و بە داخەوە ژیان و گوزەرانیان لە ژێر سێبەری ڕەشی ئیستبدادی ئاخووندیدا رۆژ لە دوای رۆژ خراپتر و خراپتر دەبێت، بەڵام ئەوەی كە لە كۆتاییدا شایانی وەبیرهێنانەوەیە ئەم راستییەیە كە هەر هەموومان بە هۆی ئەوەی كە لە بەڕێوەبردنی كارێكدا بەشدارین كرێكارین و تەنیا رەمزی سەركەوتووییمان لە بەرامبەر نادادپەروەریدا یەكیەتی و هاوهەڵوێستیمانە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ بوومەلەرزەی سیاسی
ــ لە خەبات دژ بە ئەپارتایدەوە بۆ ڕاسان
ــ ئەمن چی بكەم، خۆتان دروستی بكەنەوە
ــ دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک