• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی نوامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٢٩ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی  

دستێوەردانی ئێران و رووسیە لە كاروباری سووریەدا

زایینی: ١٤-٠٣-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩٠/١٢/٢٤ - ٢١:٣٢ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
دستێوەردانی ئێران و رووسیە لە كاروباری سووریەدا
شەهاب خالیدی

بە پێی ئەو بەڵگانەی كە لە گۆڤاری «مۆسكۆ تایمز»دا بڵاو بوونەتەوە، سەرمایەگوزاریی رووسیە لە وڵاتی سووریەدا لە ساڵی 2009 نزیك بە نۆزدە میلیارد دۆلاری ئامریكایی بووە. هەروەها لە ساڵی 1979ەوە تا ئێستا بەندەری تەرتووس لە دەست هێزە دەریاییەكانی رووسیەدایە و بەم شێوەیە هێزە دەریاییەكانی رووسیە زۆر بە ئاسانی دەتوانن خۆیان بگەیەننە ئاوەكانی مەدیتەرانە. كاتێك كە لە ساڵی 2008یشدا ئامریكا سەكۆیەكی دژی موشەكی لە نێو خاكی لەهێستاندا دامەزراند، رووسیە هەستی بە ترس و شڵەژانێكی زۆر كرد و داوای لە سووریە كرد كە بەندەری تەرتووس بكرێتە شوێنی یەكجارەكیی ناوە شەڕكەرەكانی خاوەن چەكی ناوكیی رووسیە.

رێژیمی ئێرانیش تەنیا لە ساڵی 1389دا بە پێی زانیارییەكان لە سەرووی پێنج ملیارد دۆلار ئاڵوێری تیجاری لەگەڵ سووریدا هەبووە. هەروەها هەر دوو وڵات لە بوارەكانی درووستكردنی ئۆتۆمۆبیل، پیشەی گەشتیاری، درووستكردنی وزەگەی بەرق و پیشەسازیی نەوت هاوكارییەكی چڕوپڕیان پێكەوە هەیە. لە لایەكی دیكەشەوە ئەگەر رێژیمی بەشار ئەسەد كە لە راستیدا وەكوو بەرەی موقاومەت لە بەرامبەر ئیسرائیلدا دەناسرێ برووخێ و ئامریكا و رۆژئاواش بە سەر هەرێمەكەدا زاڵ بن، جیا لە تێكشكانی ئەو هاوپەیمانییە ئیستراتیژیكییە، رەنگبێ ئەو گرووپە توندڕەوە مەزهەبییە دژی ئێران و دژی شیعانەش بەهێز بن كە لە لایەن عەرەبستانی سعوودییەوە پشتیوانی دەكرێن و بەم شێوەیە بەرژەوەندییە سیاسی و ئابوورییەكانی رووسیە و ئێران لە سووریەدا بە یەكجاری لە نێو بچن.

لە راستیدا ئەو بەرژەوەندییە سیاسی و ئابوورییانە هۆی سەرەكیی پشتیوانیكردنی رووسیە و ئێران لە رێژیمی بەشار ئەسەد و دژایەتیكردنیان لەگەڵ دەستێوەردانی دەرەكی لە نێو خاكی سووریەدان، كە بەم شێوەیە هەر دوو لا بازرگانی بە خوێنی رۆڵەكانی سووریە دەكەن. هەر بۆیەش دەتوانین بڵێین كە ئەمە رووسیە و ئێرانن كە لە نێو كاروباری سووریەدا دەستێوەردان دەكەن.

دەنا كاتێك كە چەند بەناو ئەندازیارێكی ئێرانی بۆ خۆیان دان بەوە دادەنێن كە سەر بە «سوپای قودس»ن و بۆ بەشداری لە كوشتاری خەڵكی ناڕازی لە سووریە لە لایەن ئێرانەوە بۆ ئەوێ نێردراون و ئەوان تەقەیان لە خەڵكی ناڕازی كردووە، كاتێك كە رووسیە سەكۆی دژی موشەكیی «ئێس 300»ی بە رێژیمی بەشار ئەسەد داوە و كارناسە نیزامییەكانیان دەورەی نیزامی و شێوەی كەڵكوەرگرتن لەو سەكۆیانە بە فەرماندەرە نیزامییەكانی بەشار ئەسەد دەبینن و كاتێك كە بەپێی قسەكانی فەرماندەرێكی جیابووە لە ئەرتەشی سووریە، هێزە نیزامییەكانی سووریە خەریكی كەڵكوەرگرتن لە گازێكی مەترسیداری سەقەتكردنی ئەعساب بە دژی خەڵكی حومس لە ژێر چاوەدێریی ئێران و سووریەدان، ئاخۆ ئەگەر ئەمانە دەستێوەردانی نیزامی و نائینسانی بە دژی زۆربەی هەرەزۆری خەڵكی ناڕازی لە سووریەدا نەبێ، ئەی دەستێوەردان چیە؟!

هەر بۆیەش هەم رووسیە و هەم ئێران ئێستا خەریكی دەستێوەردانی نیزامی بە شێوەیەكی نایاسایی و نائینسانی لە نێو كاروباری سووریەدان و هەرچەندە ناتوانین بە دڵنیاییەوە بڵێین كە ئەم دەستێوەردانانە تا چ كاتێك بەردەوام دەبن، بەڵام ئەوەی ئاشكرایە ئەمەیە كە رێژیمی بەشار ئەسەد ناتوانێ خۆی لە لەنێوچوون رزگار بكات و هەم رووسیە و هەم ئێران تاوانی هەڵوێستە بەرژەوەندیخوازانەكانیان كە لە راستیدا بازرگانی بە خوێنی سووری لاوانی سووریەییە دەدەن و بۆ هەتا هەتا لە بەرانبەر مێژوودا شەرمەزار دەبەن.



سه‌رچاوه‌: رۆژنامه‌ی‌ "كوردستان"، ژماره‌:576
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٢ لەم ژمارەیەدا:

ــ شکستی کەرکووک کۆتایی ڕێگا نییە!
ــ ڕەوایی چەک و ڕەوایی خەڵکی
ــ ئیمپراتوریی نافەرمی ئێرانی
ــ دەسەڵات و کۆمەڵگا