• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٤ی ئاوریلی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٤ی بانەمەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی  

کۆماری ئیسلامی بەرهەمهێنەری سەرەکیی دیاردەی لەسێدارەدانە (محەممەد ساڵح قادری)

زایینی: ٢٣-٠٦-٢٠١٤ - هەتاوی: ١٣٩٣/٠٤/٠٢ - ١٨:٠٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
کۆماری ئیسلامی بەرهەمهێنەری سەرەکیی دیاردەی لەسێدارەدانە (محەممەد ساڵح قادری)
محەممەد ساڵح قادری

جێگای داخە کەلە سەدەی بیست و یەکدا مرۆڤ باس لە دیاردەیەک بکات کە سەرچاوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کولتوورێکی دواکەوتوانە و داب و نەریتێکی سوننەتیی چەند سەدەی رابردوو لە مێژووی ئادەمیزادە و جێبەجێ کردنی ئەو دیاردەیەش لەو سەردەمەی ژیانی مرۆڤایەتیدا مایەی شەرمەزارییەکی گەورەیە بۆ کۆمەڵگای جیهانی. هەر چەند لە زۆربەی وڵاتانی جیهاندا ئیعدام بە یاسا قەدەغە کراوە، بەڵام لە وڵاتێکی دیکتاتۆری وەک ئێراندا خەڵک بە دستییەوە دەناڵێنن و هیچ نیشانێکی روونیش لە کەمکردنەوە و نەمانی بەدی ناکرێت. لە ئێراندا رۆژ نییە کە گوێمان لە وشەی ئیعدام نەبێ و بە بیستنی ئەو وشەیە رانەچلەکێین. دیاردەی ئیعدام بۆ حکوومەتی کۆماری ئیسلامی بووەتە کارێکی ئاسایی و رۆژانە لەلایەن رێژیمەوە کولتوورسازیی بۆ دەکرێت و بە کۆکردنەوەی جەماوەر لە کاتی جێبەجێ کردنی حوکمی ئیعدام و سەیرکردنی ئەو دیمەنە تۆقێنەر و دلتەزێنانە، هەستی ئینسان دۆستی و ژیان حەزی خەڵک بە تەواوی دەڕووخێنن و تووشی دڵەڕاوکێ و نەخۆشی دەروونییان دەکەن. ئاکامی ئەو کارە قیزەونە ئەوەیە کە بە داخەوە رۆژانە شاهیدی خۆ خنکاندی خەڵکی مەدەنیی ئێران و رۆژهەلاتی کوردستان بین کەلە تەمەنی نێوان ١٥ ساڵی بۆ ٧٠ ساڵی را بەهۆی جۆراجۆر خۆیان دەخنکێنن و رۆژ لەگەڵ رۆژئەو رێژەیە زیاتریش دەببێتەوە و کۆمەڵگاکە بە تەواوی تووشی شۆکە و ناسەقامگیریی کۆمەڵایەتی دەبێت.

ئەو کارە سەلمێنەرى ئەو راستییەیە کە رێژیم بەهۆی ترس و نیگەرانىی لە رادەبەدەرى لە داهاتووى دەسەڵاتەکەی، پەنای بۆ وەها کردار و روانگەیەکی ئەمنیەتى دەرهەق بە هاووڵاتییان بردووە و دەیهەوێ بەوپەڕى زەبر و زەنگ و دیکتاتۆرییەوە لە دژی جیابیران و دژبەرانى نیزامەکەى درێژە بە جینایەتەکانى بداتەوە. لەلایەکی دیکەوە ئەو شەپۆلەى لە سێدارەدانەکان دەربڕى ئەو راستییەیە کەلە رێژیمى کۆمارى ئیسلامىدا ئەوە تاکەکان نین کەلە کاتى وەرگرتنى بەرپرسایەتیی حکوومەتیدا وێڕاى دروشم و بەڵێنیەکانیان کەلە کاتى هەڵبژاردندا بە خەڵکى دەدەن، بتوانن ئاڵۆگوڕێک لە ژیانى ئەو خەڵکەدا پێک بێنن. بەڵکوو ئەوە ئەو یاسا نەگۆڕانە حوکم دەکەن کە بناخەکانیان لەسەر بنەمای یاسا ئاسمانییەکان و داب و نەریتە سوننەتییەکانى کۆمەڵگاى دواکەوتوو دانراون و لەلایەن کاربەدەستانی ئەو رێژیمەوه بەڕێوە دەچن.

لە وەها حاڵەتێکدا نەک هەر چاوەڕوانى ئەوە لەو رێژیمە ناکرێ کە بەزەیى بە چارەنووسى بەندکراوانى سیاسىی ئێران بە گشتى و کوردستان بە تایبەتى بێت، بەڵکوو وێڕاى زیندانییانى سیاسى، پاکانە حیسابى لەگەڵ خەڵکى ئاسایی و کاسبکارانی سنوورە دەسکردەکان و بگرە مەڕ و ماڵات و ئەسب و بارهەڵگری ئەوانیش بە بەهانەى جۆراوجۆر دەکات و رەشەکوژی و تیرۆریش ئەنجام دەدات. ئەو کارانەش نەک هەر نیشانەى سەقامگیرى و هێزى ئەو رێژیمە نییە، بەڵکوو نیشانەى ترسی ئەو رێژیمە لە داهاتووى لەرزۆک و شوومی خۆیەتى. لەلایەکی دیکەش لەبەر ئەوەى کە فەلسەفەى بوونى ئەو رێژیمە لە بنەڕەتدا لەگەڵ مافى مرۆڤ و ئازادییەکانى مرۆڤ ناتەبایە و دژ بە یەکە، سەرەڕای بوونى ئەندامەتىی ئێران لە پەیماننامە نێونەتەوەیییەکانى مافى مرۆڤ و باقى پەیماننامە نێونەتەوەیییەکاندا، کەچی لە ماوەى ٣٥ ساڵ تەمەنى ئەو رێژیمەدا هەتا ئێستا نەک هەر کاریگەرییەکى ئەوتۆى لەسەر کردەوە دژى گەلییەکانى ئەو رێژیمە لاسارە دەرهەق بە هاووڵاتییانى نەبووە، بگرە لە زۆر قۆناغدا بە هۆى سات و سەوداى بازرگانى و بەرژەوەندییە ئابوورییەکانى کۆمەڵگاى نێودەوڵەتى لەگەڵ ئێران، خەڵکى ئێران زیاتر لە هەر کاتێک باجى پێشێلکارییەکانى ئەو رێژیمەى لە بوارى مافى مرۆڤ و پێوەر و پرنسیپە نێونەتەوەیییەکانی داوە.

لەلایەکى دیکەشەوە بەداخەوە نە تەنیا هەتا ئێستا کۆماری ئیسلامیی ئێران هیچ کام لەو پەیماننامە نێونەتەوەیییانە کە واژۆی کردووە نەیخستۆتە بواری جێبەجێ کردن و لەلایەن کۆمەڵگاى نێودەوڵەتیشەوە زەختی نەکراوەتە سەر بۆ پابەندبوون بەو پەیماننامانە. هەر بۆیە ئەو رێژیمە ملهۆرە لە کردەوەدا نەک هەر خۆى پابەند بە رعایەت کردنى ئەو پێوەرە نێونەتەوەیییانەى پێوەندیدار بە مافی مرۆڤ نەزانیوە، بگرە بە کردەوە لە جیهەتى دژایەتى کردنى ئەو یاسا و رێسایانەدا جووڵاتەوە و تەنانەت زۆر جار رێگاى نەداوە راپۆرتنێرەکانى نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ مافى مرۆڤ سەردانى ئێران بکەن و لە نزیکەوە رادەی دڕندەیی و پێشێکارییەکانى مافى مرۆڤ لەلایەن ئەو رێژیمەوە هەڵسەنگێنن.

هەر بۆیە پێکهێنانى بەستێنى کارى هاوبەش بۆ رووخاندنى ئەو رێژیمە و جێگرکردنى سیستەمێکى دێموکراتیک، تەنیا چارەسەرە بۆ رزگارىی یەکجارەکی لە دەست ئەو نەهامەتییانە.لە وەها بارودۆخێکدا سەرەکیترین ئەرکى لایەنە سیاسییەکان لەو پێوەندییەدا ئەوەیە کە بە یەک گوتارى سیاسییان وێڕاى لە قاودانى کردەوە دژى مرۆیییەکانى کۆمارى ئیسلامى لە بیروڕاى گشتىی جیهاندا و هاندانى رێکخراوە مرۆڤدۆستەکان بۆ خاوەن دەرکەوتنیان لە کەرامەتى مرۆڤەکان و بە جێ گەیاندنى ئەرکى ئەخلاقى خۆیان دەرهەق بە سەدان هەزار بەندکراو و میلیۆنان ماف پێشێلکراوى ئێرانى، تێبکۆشن و دژایەتی لەگەڵ ئیعدام بە هەر شێوەیەکی گونجا بخرێتە ناو مێشکی هەر تاکێکی کۆمەڵگا و لە کارێکی سیاسیی حیزبی را بگوازرێتەوە بۆ ناو کۆمەڵگا و بەو کارە، فەرهەنگی دژی ئیعدام ببێتە بەستێنی خەباتی دێموکراتیک و رزگاریخوازی لە پێناو رووخاندنی ئەو رێژیمە و بنبڕکردنی یەکجارەکی سێدارە دان.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٢٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
ــ تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
ــ کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
ــ د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
  • ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات
    مێژووی سەرهەڵدانی ئەدەبی جیهانی لەلایەن پاسکال کازانۆڤا لە کتێبی کۆماری جیهانیی ئەدەبیات(ز١٣٩٢) سێ رەوتی فۆرم، گەشەسەندن و رەوتی کێبڕکێی نێودەوڵەتی لەخۆ گرتووە و هەر رەوتێکی لەگەڵ گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە سەرهەڵدان و پەرەسەندنی زمانە رەسەنەکانی ئەورووپا لێکداوەتەوە و مانای کردۆتەوە.
  • د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
    مەسەلەی عەفرین جودایە لەگەڵ ئەو مەسەلەیە؛ ئەجێندای سیاسیی گەورە لە پشت ئەو هێرشە هەبوو، بۆیە ئەورووپا ئامادە بوو هێرش بکات، بەڵام بۆ عەفرین نا.
  • کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
    ئەوەیکە لە گۆشە و کەناری وڵاتدا هێندێک خەمخۆری لەلایەن خەڵک یان خەڵکانێکدا دەبیندرێ یان هێندێک پێشکەوتن لە چەند بواری جیاجیادا دێتە ئاراوە، ئەوە هیممەت و بەرخۆدانی خەڵکە لە بەرامبەر کۆنەپەرەستی رێژیم و بە هیچ شێوەیەک پەیوەندی بە رێژیمەوە نییە .
  • \ "هوزمانەوەن" نمونەی بەرچاوی له نێوبردنی سروشتی کوردستان
    کاتێک ئێمه دەڵێین حکوومەته داگیرکەرەکانی کوردستان به بەرنامەیەکی داڕێژراو، سەرەکیترین سەرچاوەی ژیانی نەتەوەی کوردیان کردووەتە ئامانجی هێرشەکەیان، تەنیا له ڕووی هەستی خۆشەویستی خاک و کوردبوونەوە نییه، بەڵکوو لەم ڕاستایه‌دا بەڵگه ئەوەنده زۆره که تەنیا لێکوڵینەوەیەکی کورت دەتوانێ زۆر شت ڕوون بکاتەوە، بەڵام بەداخەوه لەم بوارەشدا ئێمەی کورد کەمکارییەکی ئێجگار زۆرمان کردووه.
  • دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە
    ئەگەر ئاوڕێک لە مێژووی فەلسەفە و زۆربەی زانستە فیکرییەکان بدرێتەوە، هێندێ خاڵ بەرچاو دەکەوێت، کە وڵامی زۆربەی قەیرانە هزرییەکان دەدرێتەوە. ئەگەر لە بابەتێکدا دوو لایەن و هێڵی فیکری جیاواز دەکەونە ململانێیەوە، ئاکامەکەی یان دەبێتە هۆی بەزینی یەکیان، یان دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی فکرێکی سێهەم کە ڕەنگە دڵخوازی هیچ لایەکیان نەبێت، بەڵام کۆتاییهێنەری ململانێیەکانە.
  • تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
    بنەماییترین تایبەتمەندییەکانی فاشیزم بریتییە لە پیرۆزمەندیی پەتی و سەرۆکێکی بێ هەڵە. لەلای فاشیستەکان ئەوەی هەمیشە وەک داردەست ئاپۆرەی پێ کۆنترۆڵ دەکرێ، تارماییەکی تۆقێنەرە کە بەپێی هەڵکەوتەیەکی تایبەت ئەم تارماییە لە شێوازی دوژمن، لایەن یان ئەگەرێک خۆی دەردەخات.
  • نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
    مرۆڤێك كه له هەژاریدا ڕاگیراوه، مرۆڤێك كه نكۆڵی له ناسنامه ئێتنیكی، ئایینی یان نەتەوەییەكەی دەكرێ یان دەكەوێته بەر تەوژمی سیاسەتی تواندنەوه و سووكایەتی پێكردن یان لەژێر ستەمی جنسیدا دەژی، مرۆڤێكه كه كەرامەتی لێ زەوت كراوه.
  • شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن
    گۆڕانکارییەکانی ناو کابینەی ترامپ و کاریگەرییان لە سەر سیاسەت و رووداوەکانی ناوچە، تەوەری گفتوگۆی ئەم ژمارەیەی رۆژنامەی کوردستانە لەگەڵ شەریف هەژاری، مامۆستای مێژوو لە زانکۆی سلێمانی، کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    لە دوو بابەتی پێشوودا، "شەڕی ئێران و ئیسرائیل"و بەشی یەکەمی "پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران"، هێڵی بەهێزی ڕێژیمی تاران (دەرەوەی سنوورەکان و کەڵک وەرگرتن لە ملیشیا و لایەنگرە شێعەکانی لە وڵاتانی ناوچە) و خاڵی لاوازی ئەو ڕێژیمە (خەڵکی ناڕازی و وەزاڵەهاتووی نێو شارەکانی ئێران) خرایە بەر باس و لێک درایەوە.
  • بێستوون، شوێنی خودای خوداکان بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
    شاری بێستوون، یەکێک له شارەکانی کرماشانه که له باکووری رۆژهەڵاتی ئەو گەورەشاره جێگای خۆش کردووه و له سەر رێگای کرماشان - هەمەدان که سەردەمانێک پێتەختی ئیمپراتوری کوردان بوو، هەڵکەوتووه.
  • مانیفێستی ڕزگاری مانیفێستی ڕزگاری
    هەتا لاپەڕەکانی مێژووی کورد زیاتر هەڵدەدەینەوە، تابلۆی تراژێدیای کورد زیاتر دەردەکەوێت. لە پەنای ئەم تابلۆیە سەربوردەی قارەمانیەتی، فیداکاری، کاریگەری بلیمەت و ڕێبەرەکانمان لەسەر زیندوو مانەوەی کورد وەکوو نەتەوە زۆر ڕوونە. لە لایەک پرسیاری بۆچی تا ئێستا سەرنەکەوتووین دەبێتە خۆرەی مێشک، لە لایەک جێ داخە بۆچی ئەم ڕێبەرە زانا و لێهاتووانە بە ڕادەی پێویست لە لایەن تاکی کورد بەرجەستە نەکراون.
  • پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان
    ئەوان کۆتاییان بە کۆمار هێنا، بەڵام نەیانزانی ئامانجەکانی کۆمار و گیانفیدایی ڕێبەرەکانی، چ بەهایەکی مەزنن و چۆن بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازرێنەوە، دوای حەفتاو یەک ساڵ لەو ڕووداوە، داستانی مەرگی سەربەرزانەی پێشەوا، هێشتا خاوەنی بەهێزترین وانەی خۆنەویستی، خەڵکویستی، ئازادیخوازی و سەرفرازییە و ئەوینێکی بەهێزیشە بۆ بە چۆکداهێنانی هەموو مەترسی و ناخۆشییەکان.
  • سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
    لە وڵاتێکدا کە چەند کەلتوور و نەتەوە و ئایینی جیاواز دەژین، حکوومەتی دەسەڵاتدار لەگەڵ هەڕەشە و دەرفەتی جۆربەجۆر بەرەوڕوویە؛ لەو جۆرە وڵاتانەدا، بەهۆی چەندنەتەوەیی و چەندکولتووری و پێکهاتەی ئاڵۆزی کۆمەڵگاوە، ژیانی کۆمەڵایەتی - سیاسی و هەروەها ئیدارەکردنی حکوومەت و دابەشکردنی دەسەڵات و سامان و ئیمتیازەکان لە نێو خەڵکدا ئەرکێکی ئاڵۆز و پڕمەترسییە، کە هەرجۆرە هەنگاو و کردارێک کە نیشان لە هەڵاواردن و بێبەشکردنی کەس و کەسانێک و پێکهاتەیەک بدا، دەبێتە هۆکارێک بۆ رووخانی ئێعتمادی خەڵک بەرامبەر بە دەسەڵاتدار و حکوومەت.
  • پانۆڕامای ساڵ پانۆڕامای ساڵ
    خوێنەرانی خۆشەویست، ڕۆژنامەی کوردستان وەک نەریتی ساڵانە لە دوایین ژمارەی ساڵدا پوختەیەک لە ڕووداو و هەواڵە گرینگە حیزبییەکانی ساڵ دەخاتە بەر دیدی ئێوەی ئازیز؛ لێرەدا بەشێک لەم هەواڵ و ڕووداوانە دەخەینە بەر چاوی ئێوەی هێژا: