• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٦ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٢٦ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی  

هه‌ڵبژاردنەکانی‌ پارلمانی توركیه‌ كۆتایی پێ‏‌هات

زایینی: ٠٢-١١-٢٠١٥ - هەتاوی: ١٣٩٤/٠٨/١١ - ١٢:١٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
هه‌ڵبژاردنەکانی‌ پارلمانی توركیه‌ كۆتایی پێ‏‌هات
کوردستان میدیا: هه‌ڵبژاردنەکانی‌ پارلمانی توركیه‌ كۆتایی پێ‌هات و حیزبی ده‌سه‌ڵاتداری داد و گه‌شه (AK PARTi) ، سه‌ر به‌ ئه‌ردۆغان براوه‌ی ئه‌م خوله‌ی هه‌ڵبژاردنەکان بوو.

به‌پێی ئاكامی هه‌ڵبژاردنه‌ پارلمانییه‌كانی توركیه‌ كه‌ ڕۆژی یه‌كشه‌ممه‌ ڕێكه‌وتی ١٠ی خه‌زه‌ڵوه‌ری ١٣٩٤ی هەتاوی به‌ڕێوه‌چوو، حیزبی داد و گه‌شه‌ (AK PARTi) به‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌حمه‌د داودئۆغڵو زۆرینه‌ی كورسییە‌كانی پارلمانی ئه‌م وڵاته‌ی وه‌ده‌ست ‎هێنا و به‌م‎پێیه‌ش یه‌كلایه‌نه‌ ده‌توانێ حكومه‌تی داهاتووی توركیه‌ پێك‎ بێنێت.

له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌مجاره‌ی توركیه‌ له‌ كۆی ١٦ حیزبی ئه‌م وڵاته‌ ٤ حیزب توانیان ده‌نگی پێویست بۆ وه‌ده‌ست‎خستنی كورسییه‌كانی پارلمان وه‌ده‌ست بێنن كه‌ حیزبی ئیسلامگه‌رای داد و گه‌شه‌ زۆرترین ده‌نگه‌كانی بۆخۆی مسۆگه‌ر كرد.

زۆربه‌ی ده‌نگده‌ران له‌سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌ بوون كه‌ ده‌ره‌نجامی هه‌ڵبژاردنی ئه‌مجاره‌ هاوشێوه‌ی خولی پێشووی هه‌ڵبژاردنه‌كان ده‌بێت كه‌ تێیدا حیزبی دێموكراتیكی گه‌لان (HDP) كه‌ خاوه‌نی پاڵپشتی كورده‌كانی توركیه‌یه‌، سه‌ركه‌وتنی باشی ده‌سته‌به‌ر كرد.

هه‌ڵبژاردنه‌ پارلمانییه‌كانی توركیه‌ بۆ جاری دووهه‌م له‌ ماوه‌ی ٥ مانگی ڕابردوودا به‌ڕێوه‌ چوو كه‌ پاش بێ‎ئاكام مانه‌وه‌ی هەوڵی فڕاكسیۆنه‌ پارلمانییه‌كانی ئه‌م وڵاته‌ بۆ پێكهێنانی ده‌وڵه‌ت، ڕۆژی ڕابردوو خه‌ڵكی ئه‌م وڵاته‌ چوونه‌ سه‌ر سندووقه‌كانی ده‌نگدان تاكوو بتوانن ده‌وڵه‌تی داهاتووی ئه‌م وڵاته‌ پێك ‎بێنن.

سه‌ركه‌وتنی حیزبی داد و گه‌شه‌ له‌م خوله‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كان له ‌حاڵێكدایه‌ كه‌ له‌ خولی پێشوودا سه‌ره‌ڕای وه‌ده‌ست‎هێنانی زۆرینه‌ی ده‌نگه‌كان، نه‌یتوانیبوو به‌ ئامانجی سه‌ره‌كیی خۆی كه‌ پێكهێنانی ده‌وڵه‌ت و گۆڕینی یاسای بنه‌ڕه‌تی بوو، بگات و به‌شێك له‌ كورسییه‌كانی خۆی ڕاده‌ستی حیزبی دێموكراتیكی گه‌لان كردبوو.

حیزبی چه‌پگه‌رای دێموكراتیكی گه‌لان كه‌ له ‌لایه‌ن كورده‌كانی توركیه‌وه‌ پاڵپشتی لێ ده‌كرێت، توانی له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی پێشوودا ڕێژه‌یه‌كی به‌رچاو له‌ كورسییه‌كانی پارلمان وه‌ده‌ست بێنێت.

لایه‌نگرانی ئه‌م حیزبه‌ نیگه‌رانی ئه‌وه‌ بوون كه‌ تێكهه‌ڵچوونه‌كانی ئه‌م دواییانه‌ی هێزه‌ ئه‌منیه‌تییه‌كان و ئه‌ندامانی پارتی كرێكارانی كوردستان (پ.ك.ك) ببێته‌ هۆی له ‌كیس‌چوونی به‌شێك له‌ ده‌نگه‌كانی پارتی دێموكراتیكی گه‌لان كه‌ ئه‌م پێش‎بینییه‌ وه‌دی هات.

له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا، پاش بژاردنی ٩٩،٦%ی ده‌نگه‌كان، حیزبی "داد و گه‌شه‌پێدان(AKP)" توانی ٤٩،٩%ی ده‌نگه‌كان و ٣١٦ كورسی پارلمانی ئه‌م وڵاته‌ بۆخۆی ده‌سته‌به‌ر بكات تاكوو به‌م‎پێیه ‌بتوانێ ده‌وڵه‌تی داهاتوو به‌ته‌نیا پێك ‎بهێنێت.

حیزبی دێموكراتیكی گه‌لانیش توانی ١٠،٦%ی ده‌نگه‌كان وه‌ده‌ست بێنێت كه‌ بریتییه‌ له‌ ٥٩ كورسی له‌ پارلماندا. به‌م‎پێیه‌ ئه‌گه‌رچی ئه‌م حیزبه‌ توانی له‌ ڕێژه‌ی دیاریكراوی ١٠% بۆ چوونه‌ نێو پارلمان سه‌ركه‌وتن وه‌ده‌ست بێنێت، به‌ڵام به ‌به‌راورد له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردنه‌كانی مانگی ژوئه‌نی توركیه‌ ٢١ كورسیی له‌ كیس چوو.

خاڵی جێگه‌ی سه‌رنج سه‌باره‌ت به‌ پێگه‌ی ئه‌م حیزبه‌ له‌ پارلمانی داهاتووی توركیه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ سه‌ره‌ڕای كه‌م‎بوونه‌وه‌ی ڕێژه‌ی ده‌نگه‌كان و كورسییه‌كانیان له‌ پارلماندا، جێگە‌كه‌یان به‌هۆی شكستی قورسی حیزبی ڕاستگه‌رای "مه‌هه‌په"‌ له‌ حیزبی چواره‌مه‌وه‌ بۆ حیزبی سێهه‌می پارلمان به‌رز بۆته‌وه‌.

حیزبی كۆماریخوازی گه‌ل(CHP)، حیزبی لایه‌نگری ئاتاتۆرك، توانی ٢٥،٤%ی ده‌نگه‌كان و ١٣٤ كورسی پارلمان وه‌ده‌ست بێنێت و به‌م‎پێیه‌ ٢ كورسی زیاتر له‌ جاری پێشوو بۆخۆی مسۆگه‌ر بكات.

دۆڕاوی سه‌ره‌كیی هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌مجاره‌، حیزبی مه‌هه‌په‌ سه‌ر به‌ ناسیۆنالیسته‌ توندڕه‌وه‌كانی توركه‌ كه‌ ١٢%ی ده‌نگه‌كان و ٤١ كورسی وه‌ده‌ست هێنا و به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردنه‌كانی مانگی ژووئه‌ن، ٣٩ كورسی كه‌متر له‌ جاری پێشووه‌.

ئه‌مجاره‌ش چوار حیزبی گرینگی توركیه‌ ده‌توانن له‌سه‌ر كورسییه‌كانی پارلمانی ئه‌م وڵاته‌ دابنیشن كه‌ حیزبی دێموكراتیكی گه‌لان كه‌ وه‌ك حیزبی پشتیوانی كورده‌كان ناوی لێ ده‌برێت، بۆ جاری دووه‌م توانی بچێته‌ پارلمانی ئه‌م وڵاته‌وه‌.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٦ لەم ژمارەیەدا:

ــ دەنگی راسانی گەلان نابیستن
ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
ــ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".
  • خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
    لەو قۆناغەدا کە هێزەکانی رێژیم باوەڕیان بە خۆیان نەماوە و ترسی رووخان هێزی سەرکووتکەری بێ هیوا کردووە، راسانی شارەکانی کوردستان دەتوانێ زۆرترین دەسکەوت و کاریگەریی هەبێ. ئەوە دەرفەتێکە کە گەلی کورد دەتوانێ بۆ پێشخستن و نزیک بوونەوە لە ئامانجەکانی، کەڵکی شیاوی لێ وەربگرێ؛ بە تایبەتی کە لە قۆناغی نوێی خەباتدا، هۆشیاری نەتەوەیی و بەرینایی خەبات لە جاران بەرزتر و بەربڵاوترە.
  • پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا
    لەم نێوانەدا، بەسیج، وەکوو ئامرازی سیخوڕیی حکومەت بەکار براون. بەسیج لە هەموو فەرمانگەیەکی حکومەتی و ناحکومەتی و لە واتایەکی بەربڵاوتر: لە هەموو شوێنێکدا وەکوو ڤایرۆسێک بڵاوبووەتەوە. قوتابخانەکان و زانکۆکانیش لە فیلترینی ئەم شوێنانەن. بەسیجی کوردیش، یان خۆماڵیتر بڵێم: جاشە کوردەکان، وەک باقی بەسیجییەکانی ئێران، ئەرکی تایبەتیان پێ ڕادەسپێردرێت کە بەرچاوترینیان، فرۆشتنی نیشتمان و هاوزمانەکانیانە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    زلهێزەکان هاتن و بێ لەبەرچاوگرتنی مافی گەلان، نەخشەی ناوچەکەیان گۆڕی؛ لە ئاکامی ئەم داڕشتنە نوێیە یەکلایەنە و نادادپەروەرانەشدا، هەندێک لە نەتەوەکان لە مافی دامەزرانی دەوڵەتی خۆیان بێبەش کران کە بەرچاوترینیان نەتەوەی کورد بوو. کورد بوو بە یەکەم قوربانی ڕەوتی نوێی نادادپەروەرانەی مێژوو، تەنیا لەبەر ئەوەیکە دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی لەگەڵ بەرژەوەندی ئەم زلهێزانە یەکی نەدەگرتەوە.
  • دەنگی راسانی گەلان نابیستن دەنگی راسانی گەلان نابیستن
    لە رۆژی ٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی و لە دوایین رۆژەکانی ساڵی ٢٠١٧ی زانییندا، بزاڤی مافخوازیی نەتەوەکان و خەڵکانی ئێران دوای چەندین و چەند کۆبوونەوەی ناڕەزایی دەربڕین، وەکوو ڕووبارێکی بەلرفە، بەنداوی کۆت و بەندی هەمەڕەنگی ڕێژیمی رووخاند و لافاوێکی سەرتاسەریی لە ئێراندا وەڕی خست.
  • لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی
    زلهێزەکانی جیهان، بە تایبەت ڕوسیە و ئامریکا دەیانهەوێ پارسەنگێکی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوین پێکبهێنن کە سەقامگیر بێ و تێیدا بەرژەوەندی و نفوزی خۆیان پارێزراو بێ. رۆڵی ئامریکا و روسیە چارەنووسساز دەبێ بۆ بارودۆخی داهاتووی ناوچەکە، ئەگەر یەک یان هەردوو لەم وڵاتانە گەرەنتی سەقامگیری و پارسەنگی هێز بدەن بە هاوپەیمان و دۆستەکانی خۆیان لە ناوچەکە ئەو کات ئیمکانی هەیە شێوەیەک لە سەقامگیری دروست بێ.
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    بنەمای گەشەی ئێران لە ڕووی جوغرافییەوە، لەسەر دوو پاژی ناوەندی _فارس و قەراغی _نافارس داندراوە، چون دەوڵەتی مۆدێڕن پێی وابوو تەنیا رێگەی مانەوەی، خوڵقاندنی یەک نەتەوەیە و لە پێناو ئەو ئامانجەش جوغرافیای پاشکەوتوو و پێشکەوتووی خوڵقاند.
  • کرماشان له پەنای بێپەناییدا کرماشان له پەنای بێپەناییدا
    ئەم دۆخە نالەبارە لەپاش زیاتر لە یەک مانگ، هاوکاتە لەگەڵ دەسپێکی سەرما و سۆڵە و بارینی بەفر؛ لەمبارەوە "ئەکبەر سەنجابی" فەرمانداری سەرپێڵی زەهاو باسی لە دۆخی نەشیاوی ژیانی هاووڵاتییان لە نێو خێوەتەکاندا کردووە و وتوویەتی: بەرپرسان دەبێ درک بە بارودۆخی لێقەوماوان بکەن؛ خەڵک بە دژوارییەوە لە ژێر خێوەتی ١٠ میتریدا دەژین!
  • دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا
    ئەو تایبەتمەندییەی هزری سیاسی کە لە بۆڵەبۆڵ و تەنانەت خواستی سیاسیش جیای دەکاتەوە ئەوەیە کە سیستمێکی واتادارمان پێ دەبەخشێت کە کێشەی کورد لە پێوەندی لەگەڵ کێشەکانی دنیای مودێڕن و لە چوارچێوەی چەمک و دەستەواژەکانی تایبەت بەو دنیایە دووبارە پێناسە دەکاتەوە.
  • داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا
    ئەگەر ئەرکی سپای قودس بە دەرکەوتنەکانی قاسم سلێمانی لە ناوچەدا هەژمار بکەین ڕوون و ئاشکرایە کە لە هەر کوێ شەڕ و نائارامی هەبێت، ناوبراویش لەوێیە؛ واتە سامانی وڵاتێکی وەک ئێران و کوردستان بۆ شەڕئەنگێزی و تیرۆر کەڵکی لێوەردەگیرێت و ئەوەش بەئاشکرا و بەیاسا دەیکەن.