• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٧ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٢٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی  

فەلسەفەی خۆشەویستی

زایینی: ١٥-٠٨-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٥/٢٥ - ١٨:٤٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
فەلسەفەی خۆشەویستی
مەجید حەقی

پێشکەش بە ئەژین ڕەزابی و موژدە حەیدرەی*


خۆشەویستی نهێنیە، ڕازی دەروونە. ئەو هەروا دەبێ ببێ و هەرواش دەمێنێت. کە کەمێک ئەو نهێنیە ئاشکرا دەکرێت، هەمووجارێ نهێنیەکانی دیکەی لێی ئاشکرا دەبێت، وەک کانیاوێک کە تازە سەری هەڵدابێت، ئاوەکەی تازە، بەتام و خاوێنە. پرسیارەکانی پێوەندیدار بە خۆشەویستی دەکرێ لە چەندین ڕەهندەوە لێک بدرێنەوە، و هەرکەس لە ئێمە بە شێوەیەک لە خۆشەویستی تێدەگات. ئەوانەی کە جارێک بە دەست خۆشەویستیەوە زامدار بوون، زۆرجار دەڵێن "خۆشەویستی بوونی نیە"، بەڵام ئەژین و کاوە، موژدە و سەرکەوت سەلماندیان، لەو جیهانەدا خۆشەویستی ڕاستییە.

هونەر لەوەدا نیە مرۆڤ کۆتایی خۆشەویستی ببینێت، هونەر لەوەدایە کە سەرەڕای ڕیسکی پچرانی ڕێگە، سەرەڕای مەترسیی سەر ڕێگە، خۆشەویستییەک هەڵبژێری کە واتابەخش بێت. خۆشەویستییەک کە شوێندانەرە لە سەر تەواویەتی گەردوون. خۆشەویستییەک کە پرسیاری پێوەندیدار بە شوێندانەریی مرۆڤ لە سەر دەوروبەر و ژینگە دەخوڵقێنێت: ئەو هێزەی گەردوون پێکەوە گرێ‌دەدات چیە؟ گۆڕانی جیهان کارێکی زۆر پڕمەترسییە، گۆڕانی مرۆڤ و کۆمەڵگا ئاستەمتر. بۆ گۆڕانی کۆمەڵگا دەبێ سەرەتا ڕەوشی ئێستا لێک هەڵوەشێندرێتەوە، جیهانی کۆن بڕووخێت، کۆتایی بە ڕەوشی ئێستا بهێندرێت، ئەوکات دەکرێ جیهانێکی نوێ بخوڵقێندرێت. گۆڕانێکی وا پێویستی بە بوێرییەکی قووڵ، باوەڕێکی پتەو و هێزێکی لەبڕان نەهاتوو هەیە، کە لەدەرەوەی توانای ئێمە مرۆڤە ئاساییەکانە. دەیان ساڵە، کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان "چاوەرێی"، بەڵێ "چاوەڕێی" گۆڕان و هەڵوەشانی ڕەوشی ئێستایە. بەڵام ژینگەکە ڕۆژ بەرۆژ ئاستەمتر دەبێ بۆ ژیان، بازنەی تەناهی ڕۆژ بەڕۆژ تەسکتر دەبێتەوە، و کەمتر کەسێک وێراویە ئەو بازنەیە تێک‌بشکێنێت.

لە نەورۆزی ساڵی ٢٧١٦ی کوردیدا، پەیامی پێکەوەگرێدانی خەباتی شاخ و شار، "ڕاسانەوەی" ڕۆژهەڵات وەک بوومەلەرزە کۆمەڵگای خەوتووی ڕۆژهەڵاتی ڕاچڵەکاند. دواتر "حزووری" پێشمەرگە لە ناو خەڵک لە ناوچە جیاوازەکانی ڕۆژهەڵات، کۆماری ئیسلامیی ئێرانی هەژاند. بە هەڕەشە و هێرشی دڕندانەی، ویستی خەڵکی کوردستان و پێشمەرگە چاوترسێن بکات. لەو نێوەدا دوو پێشمەرگە، دوو عاشق کە، سۆزدارانیان چاوەڕوانیان دەکردن و چرکەژمێریان دەکرد بۆ هاتنیان، بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر مەرگ بەچۆکدا دەهێنن و بە مەرگی خۆیان دوژمن دەبەزێنن. دەبنە خەون، ئەفسانە و شاچیرۆکی دەسپێکێکی نوێ. جیهانێک کە بە بڕوای زۆرکەس نەگۆڕ بوو، ڕەوشێک کە "امنیت" ناو لێ‌نرابوو، لە ناکاو تووشی لەرزە هات. کەوابوو هێزێک هەیە، زەوی لەژێر پێی ئەژدەهای سەردەم بلەرزێنی، هێزێک کە تەنیا باوەڕی بەسە، بۆ ئەوەی دوژمن هەزاران هەزار هێزی پۆشتەوپەرداخ بەرەو کوردستان بنێرێت و لە وێرانکاری‌دا، ڕووی چەنگیزخان و هیتلێر سپی بکاتەوە. کەوابوو، خۆشەویستی ڕاستە. بە بێ هێزی خۆشەویستی، بە بێ هۆ، ناتوانێت جیهانێک هەبێ. جیهان ناتوانێت لە سەر شانس و بەخت بێت، چوونکە شانس و بەخت، یان قەزا و قەدەر، هەمیشە هەبووە و هەیە، و هیچ شتێک ناگۆڕێت. گەر هەمووشت قەزا و قەدەر بوایە، لەوانەیە بەهۆی قەزا و قەدەرەوە، ئەمڕۆ نەتەوەیەک بەناوی کورد بوونی نەبوایە.

ئێمە دەتوانین باس لە خاڵی گۆڕانێک بکەین،خاڵگۆڕانێک وەک بازدانی کوانتۆمی، کە کۆمەڵگای ڕۆژهەڵاتی بەرەو قۆناغێکی نوێی ڕۆحی و خۆئاگایی ڕێبەری کرد. ئەو گۆڕانە، لەوانەیە هەموو پانتایی کوردستان بەخێرایی دڵخواز نەگرێتەوە. ئەم جۆرە گۆڕانە دەست بەجێ دەبوو بەهۆی ئەوەی کە لە پێوەندی لە گەڵ "ڕاسان" و شەهیدبوونی کاوە و سەرکەوت، زێدەڕەوی بێت و یا خود مرۆڤ تووشی کوێرایی خێرایی بکات.

ئێمە باس لە وەرزی خۆشەویستی دەکەین، چوونکە خۆشەویستی ڕاستییە، هەموو وەرزەکانی خەبات وەرزی خۆشەویستین. هەوڵدان بۆ خۆشەویستی گەشەکردن نیە، پێوەندییەکی بە ڕەوتی گەشەکردنی مرۆڤیشەوە نیە، خۆشەویستی بۆخۆی هەموو گەشەکردوویی و مەرجی سەرەکیی گەشەکردن و گۆرانە. گەشەکردنی مرۆڤی بە بێ خۆشەویستی شی ناکرێتەوە. لەوانەیە هیچ گۆڕانێکی بنەڕەتی بەو زووانە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕوو نەدات، بەڵام چرکەی ڕووناکییەکی بەهێز و تینێکی بەگوڕ لە کوردستان لێدراوە، و پڕە لە سیمای خۆشەویستی.

* لەیادی چلەی شەهیدان کاوە جەوانمەرد و سەرکەوت سەمەدی و هەموو شەهیدانی ڕاسان.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٦ لەم ژمارەیەدا:

ــ دەنگی راسانی گەلان نابیستن
ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
ــ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".
  • خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
    لەو قۆناغەدا کە هێزەکانی رێژیم باوەڕیان بە خۆیان نەماوە و ترسی رووخان هێزی سەرکووتکەری بێ هیوا کردووە، راسانی شارەکانی کوردستان دەتوانێ زۆرترین دەسکەوت و کاریگەریی هەبێ. ئەوە دەرفەتێکە کە گەلی کورد دەتوانێ بۆ پێشخستن و نزیک بوونەوە لە ئامانجەکانی، کەڵکی شیاوی لێ وەربگرێ؛ بە تایبەتی کە لە قۆناغی نوێی خەباتدا، هۆشیاری نەتەوەیی و بەرینایی خەبات لە جاران بەرزتر و بەربڵاوترە.
  • پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا
    لەم نێوانەدا، بەسیج، وەکوو ئامرازی سیخوڕیی حکومەت بەکار براون. بەسیج لە هەموو فەرمانگەیەکی حکومەتی و ناحکومەتی و لە واتایەکی بەربڵاوتر: لە هەموو شوێنێکدا وەکوو ڤایرۆسێک بڵاوبووەتەوە. قوتابخانەکان و زانکۆکانیش لە فیلترینی ئەم شوێنانەن. بەسیجی کوردیش، یان خۆماڵیتر بڵێم: جاشە کوردەکان، وەک باقی بەسیجییەکانی ئێران، ئەرکی تایبەتیان پێ ڕادەسپێردرێت کە بەرچاوترینیان، فرۆشتنی نیشتمان و هاوزمانەکانیانە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    زلهێزەکان هاتن و بێ لەبەرچاوگرتنی مافی گەلان، نەخشەی ناوچەکەیان گۆڕی؛ لە ئاکامی ئەم داڕشتنە نوێیە یەکلایەنە و نادادپەروەرانەشدا، هەندێک لە نەتەوەکان لە مافی دامەزرانی دەوڵەتی خۆیان بێبەش کران کە بەرچاوترینیان نەتەوەی کورد بوو. کورد بوو بە یەکەم قوربانی ڕەوتی نوێی نادادپەروەرانەی مێژوو، تەنیا لەبەر ئەوەیکە دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی لەگەڵ بەرژەوەندی ئەم زلهێزانە یەکی نەدەگرتەوە.
  • دەنگی راسانی گەلان نابیستن دەنگی راسانی گەلان نابیستن
    لە رۆژی ٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی و لە دوایین رۆژەکانی ساڵی ٢٠١٧ی زانییندا، بزاڤی مافخوازیی نەتەوەکان و خەڵکانی ئێران دوای چەندین و چەند کۆبوونەوەی ناڕەزایی دەربڕین، وەکوو ڕووبارێکی بەلرفە، بەنداوی کۆت و بەندی هەمەڕەنگی ڕێژیمی رووخاند و لافاوێکی سەرتاسەریی لە ئێراندا وەڕی خست.
  • لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی
    زلهێزەکانی جیهان، بە تایبەت ڕوسیە و ئامریکا دەیانهەوێ پارسەنگێکی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوین پێکبهێنن کە سەقامگیر بێ و تێیدا بەرژەوەندی و نفوزی خۆیان پارێزراو بێ. رۆڵی ئامریکا و روسیە چارەنووسساز دەبێ بۆ بارودۆخی داهاتووی ناوچەکە، ئەگەر یەک یان هەردوو لەم وڵاتانە گەرەنتی سەقامگیری و پارسەنگی هێز بدەن بە هاوپەیمان و دۆستەکانی خۆیان لە ناوچەکە ئەو کات ئیمکانی هەیە شێوەیەک لە سەقامگیری دروست بێ.
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    بنەمای گەشەی ئێران لە ڕووی جوغرافییەوە، لەسەر دوو پاژی ناوەندی _فارس و قەراغی _نافارس داندراوە، چون دەوڵەتی مۆدێڕن پێی وابوو تەنیا رێگەی مانەوەی، خوڵقاندنی یەک نەتەوەیە و لە پێناو ئەو ئامانجەش جوغرافیای پاشکەوتوو و پێشکەوتووی خوڵقاند.
  • کرماشان له پەنای بێپەناییدا کرماشان له پەنای بێپەناییدا
    ئەم دۆخە نالەبارە لەپاش زیاتر لە یەک مانگ، هاوکاتە لەگەڵ دەسپێکی سەرما و سۆڵە و بارینی بەفر؛ لەمبارەوە "ئەکبەر سەنجابی" فەرمانداری سەرپێڵی زەهاو باسی لە دۆخی نەشیاوی ژیانی هاووڵاتییان لە نێو خێوەتەکاندا کردووە و وتوویەتی: بەرپرسان دەبێ درک بە بارودۆخی لێقەوماوان بکەن؛ خەڵک بە دژوارییەوە لە ژێر خێوەتی ١٠ میتریدا دەژین!
  • دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا
    ئەو تایبەتمەندییەی هزری سیاسی کە لە بۆڵەبۆڵ و تەنانەت خواستی سیاسیش جیای دەکاتەوە ئەوەیە کە سیستمێکی واتادارمان پێ دەبەخشێت کە کێشەی کورد لە پێوەندی لەگەڵ کێشەکانی دنیای مودێڕن و لە چوارچێوەی چەمک و دەستەواژەکانی تایبەت بەو دنیایە دووبارە پێناسە دەکاتەوە.
  • داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا
    ئەگەر ئەرکی سپای قودس بە دەرکەوتنەکانی قاسم سلێمانی لە ناوچەدا هەژمار بکەین ڕوون و ئاشکرایە کە لە هەر کوێ شەڕ و نائارامی هەبێت، ناوبراویش لەوێیە؛ واتە سامانی وڵاتێکی وەک ئێران و کوردستان بۆ شەڕئەنگێزی و تیرۆر کەڵکی لێوەردەگیرێت و ئەوەش بەئاشکرا و بەیاسا دەیکەن.