• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٣ی ئاوریلی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٣ی بانەمەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی  

وتووێژی ماڵپەڕی کوردستان میدیا لەگەڵ ئەندامانی بەڕێوەبەریی یەکیەتیی ژنان

زایینی: ٠٧-٠٣-٢٠١٣ - هەتاوی: ١٣٩١/١٢/١٧ - ١٨:٠٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
وتووێژی ماڵپەڕی کوردستان میدیا لەگەڵ ئەندامانی بەڕێوەبەریی یەکیەتیی ژنان
کوردستان میدیا: ماڵپەڕی کوردستان میدیا بە بۆنەی رۆژی جیهانیی ژنان وتووێژی لەگەڵ ئیلهام چایچی بەرپرسی یەکیەتیی ژنانی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران، هێرۆ جڵدیانی جێگری بەرپرسی یەکیەتیی ژنان و رۆژین بەهرامی ئەندامی بەڕێوەبەریی ئەو یەکیەتییە پێک‌هێنا.


سەرەتای سەدەی بیستەم ژنان لە وڵاتانی پیشەیی بە وەرگرتنی بڕە پارەیەکی زۆر کەم لە حەقدەستەکەیان و نەبوونی ئاسانکاری لەمەڕ پێشکەوتنی ئەو توێژەی کۆمەڵگا، بارودۆخێک هاتە پێشەوە کە ژنانی خستەسەر رێچکەی بزووتنەوەیەکی یەکسانیخوازی و ئەمەش بووە هۆی رەخساندنی هەلێک هەتا چەمکی رۆژی جیهانیی ژنانی هێنایە ئاراوە.

رۆڵی ژنانی کرێکاریش لەم بزووتنەوەیەدا کەم رەنگ نییە و رۆژی ٨ی مارس وەکوو رۆژی جیهانیی ژنان بەبۆنەی خۆپیشاندانی ژنانی کرێکاری کارگەی رستن و چنینی نیۆیۆرکی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٥٧ی زایینی دیاری کرا.


ژنانی ئێران و کوردستان بەتایبەتی خاوەن ئەزموون و مێژووی خەباتی تایبەت بە خۆیانن. لە کوردستاندا ژنان بەهۆی هەبوونی ستەمی نەتەوەیی و کولتووری و ئابووری، چەندقات زێدەتر لە ژنانی جیهان دەچەوسێنەوە و ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوە کە خەباتی ژنان لە کوردستاندا بگرە چەند قات‌تر ئەستەم و دژوارتر دەکاتەوە.

بۆ تاوتوێ کردنی ئەو پرسە وتووێژمان لەگەڵ چەند کەس لە ئەندامانی بەڕێوەبەریی یەکیەتیی ژنانی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران کە کۆن‌ترین رێکخراوەی سازماندراوی کوردستانە و سەردەمی کۆماری دێمۆکراتێکی کوردستاندا دامەزراوە، پێک هێناوە.

3935.jpg
ئیلهام چایچی


كوردستان میدیا: زۆر جار گوێ‌بیستی ئەوە دەبین كە دەڵێن، دێمۆكراسی و مافی مرۆڤ ئەو وشە جوانانەن كە بەپێی بەرژوەندییەكان هەڵسوكەوتیان لەگەڵ دەكرێ‌ولە دونیای مۆدێڕنیشدا سەری هەڵداوە بەڵام زیاتر پێاوان رۆڵیان تێدا بینیوە هەر بۆیە ژنان لە بواری دێمۆكراسی و مافی مرۆڤەوە پشت گوێ‌خراون، رای بەڕێزتان چیە؟

ئیلهام چایچی:
ئەم بیرۆكەیە هەتا رادەیەك دروستە، بە هۆی‌بەشدار نەبوونی‌ژنان لە پرۆسەی‌بە ‎دێمۆكراسی بوون و دابین‎كردنی‌مافی‌مروڤ، لە زۆر بوارەوە بێ‌بەش كراون و لەگەڵ بێ‌عەداڵەتی جینسی‌بەرەوڕوو بوون. مێژوویەك كەلە سەر چەوسانەوە و زەوت كردنی‌مافی‌ژنان دامەزرابێ‌و دێموكراسییەك كە نەتوانێ‌مافی‌نیوەی‌كۆمەڵگا بپارێزێت، ناتوانین بڵێن ئەمە دێمۆكراسییەكی‌دروست و راستەقینەیە. بۆیە دێمۆكراسی‌كاتێك مانا پەیدا دەكات كە هەموو شارومە‌ندانی‌كۆمەڵگا لە مافی‌بەرامبەر و تاكەكان لە ئازادی بەرخوردار بن و ژن و پیاو بە شێوەی‌بەرامبەر خۆیان ببیننەوە.

بۆ نمووونە دێمۆكراسیی‌راستەقینە، كۆمەڵگای‌مەدەنی‌هان دەدات و یارمەتی‌دەكات بۆ دامەزراندنی‌رێكخراوەكانی‌مەدەنی و NGOـەکان، ژنانیش دەتوانن لە رێگای‌ئەم رێكخراو و پێكهاتانە بۆ رێكخستن و نەهادینە كردنی‌دێمۆكراسی‌گەشە بكەن و ژنانی‌كورد بۆ وەدیهاتنی‌ئامانج و داخوازییەكانی‌خۆیان تێبكۆشن.

3932.jpg
هێرۆ جڵدیانی


کوردستان میدیا: کۆمەڵگای نەریتنی و ئایینیی کوردستان، هەتا چەندە زیان، یان قازانجی بۆ بزووتنەوەی ژنان و بەشداریی ئەو توێژە لەو بزووتنەوەیەدا هەبووە و دیاردەی خۆ کوژی هەتا چەندە پێوەندی بەو مەسەلەیەوە هەیە؟

هێرۆ جڵدیانی:
ئایین و دینەكان لە قۆناغی جۆراوجۆری ژیانی مرۆڤدا پێكهاتوون وهەر یەك یاسا و شێوە و رێبازێكی تایبەتی بە خۆی هەبووە، هەر بەم بۆنەشەوە شێوەی هەڵسوكەوتەكانیش لەگەڵ ژنان جیاوازی هەبووە. ئەو جیاوازیانەن كە بوونەتە هۆی سەرهەڵدان و بزووتنەی ژنان بۆ رزگاری لە ژێر نەریت و یاسا دواكەوتووەكانەوە. ئەم رەوتە هەتا ئێستاش بەردەوامە. ئەوە ئەركی بزووتنەوەی ژنانە كە دەبێت هاوسەنگی لە نێوان نەریت و ئایینەكان لەگەڵ رەوتی سەردەم پێك بێنێت.

بزووتنەوەی ژنان لە كوردستانیش قۆناغی جۆراوجۆری تێپەڕاندووە و ناوی زۆربەی لەو ژنانە لە مێژووی كوردەواریدا تۆمار كراوە كە خەباتیان كردووە بەدژی نەریت و یاسا و بەربەستە ئایینی و كۆمەڵایەتێیەكاندا، بەڵام بەهۆی نەبوونی هاوسەنگی لە نێوان ژن و پیاو لە كۆمەڵگادا سەرەڕای هەموو جیاوازییەكان بە بەردەوامی ستەمی زیاتر لە ژن كراوە. (ژن بەژنە، گەورە بەچووكە، دوو ژن بە شاهیدێك دانان، میرات، بەرخوێن دان، لەسەر پشتی لانك مارە كردن، پێشكەشی، تەڵاقی یەكلایەنە، دەستدرێژیی جینسی، فرە ژنی، لێدان، لە گۆشەی ماڵدا مانەوەوە و ...هتد) دەیان هۆی سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئابووری و هەریەك لەوانە رادەی خۆكوژیشی لە نێو ژناندا زیاد كردووە.

3933.jpg
رۆژین بەهرامی


کوردستان میدیا: زۆر جار دەنگۆی ئەوە هەیە کە ژنانی فمینیست، یان یەکسانیخواز کە خوازیاری نەهێشتنی توندوتیژی لەدژی ژنانن، بە دژبەری پیاوان دادەنرێن،ئێوە راتان لەو بارەیەوە چییە؟

رۆژین بەهرامی: لە راستیدا ئەوە دەگەڕێتەوە بۆ بیری ئەو پیاوانەی كە نایانهەوێ‌بیر و هزری خۆیان لەگەڵ پێشكەوتن و پێشەڤەچوونەكانی دونیای مۆدێڕن و ئەوڕۆیی بگونجێنن و پێویستە بگۆترێ‌هیچ ژنێكی فمینیست نە تەنیا دژی پیاوان نییە بەڵكوو باوەڕی تەواوی بە بنەماكانی یەكسانی و ئازادی و دێمۆكراسی هەیە و بەردەوامیش بۆ بەدەست هێنانی ئەو چەمكانە كاری كردووە و هەوڵی داوە و لە هەوڵەكانیشیان بۆ چەسپاندنی ئەو بنەمایانە بەردەوامن.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٢٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
ــ تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
ــ کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
ــ د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
  • ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات
    مێژووی سەرهەڵدانی ئەدەبی جیهانی لەلایەن پاسکال کازانۆڤا لە کتێبی کۆماری جیهانیی ئەدەبیات(ز١٣٩٢) سێ رەوتی فۆرم، گەشەسەندن و رەوتی کێبڕکێی نێودەوڵەتی لەخۆ گرتووە و هەر رەوتێکی لەگەڵ گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە سەرهەڵدان و پەرەسەندنی زمانە رەسەنەکانی ئەورووپا لێکداوەتەوە و مانای کردۆتەوە.
  • د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
    مەسەلەی عەفرین جودایە لەگەڵ ئەو مەسەلەیە؛ ئەجێندای سیاسیی گەورە لە پشت ئەو هێرشە هەبوو، بۆیە ئەورووپا ئامادە بوو هێرش بکات، بەڵام بۆ عەفرین نا.
  • کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
    ئەوەیکە لە گۆشە و کەناری وڵاتدا هێندێک خەمخۆری لەلایەن خەڵک یان خەڵکانێکدا دەبیندرێ یان هێندێک پێشکەوتن لە چەند بواری جیاجیادا دێتە ئاراوە، ئەوە هیممەت و بەرخۆدانی خەڵکە لە بەرامبەر کۆنەپەرەستی رێژیم و بە هیچ شێوەیەک پەیوەندی بە رێژیمەوە نییە .
  • \ "هوزمانەوەن" نمونەی بەرچاوی له نێوبردنی سروشتی کوردستان
    کاتێک ئێمه دەڵێین حکوومەته داگیرکەرەکانی کوردستان به بەرنامەیەکی داڕێژراو، سەرەکیترین سەرچاوەی ژیانی نەتەوەی کوردیان کردووەتە ئامانجی هێرشەکەیان، تەنیا له ڕووی هەستی خۆشەویستی خاک و کوردبوونەوە نییه، بەڵکوو لەم ڕاستایه‌دا بەڵگه ئەوەنده زۆره که تەنیا لێکوڵینەوەیەکی کورت دەتوانێ زۆر شت ڕوون بکاتەوە، بەڵام بەداخەوه لەم بوارەشدا ئێمەی کورد کەمکارییەکی ئێجگار زۆرمان کردووه.
  • دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە
    ئەگەر ئاوڕێک لە مێژووی فەلسەفە و زۆربەی زانستە فیکرییەکان بدرێتەوە، هێندێ خاڵ بەرچاو دەکەوێت، کە وڵامی زۆربەی قەیرانە هزرییەکان دەدرێتەوە. ئەگەر لە بابەتێکدا دوو لایەن و هێڵی فیکری جیاواز دەکەونە ململانێیەوە، ئاکامەکەی یان دەبێتە هۆی بەزینی یەکیان، یان دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی فکرێکی سێهەم کە ڕەنگە دڵخوازی هیچ لایەکیان نەبێت، بەڵام کۆتاییهێنەری ململانێیەکانە.
  • تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
    بنەماییترین تایبەتمەندییەکانی فاشیزم بریتییە لە پیرۆزمەندیی پەتی و سەرۆکێکی بێ هەڵە. لەلای فاشیستەکان ئەوەی هەمیشە وەک داردەست ئاپۆرەی پێ کۆنترۆڵ دەکرێ، تارماییەکی تۆقێنەرە کە بەپێی هەڵکەوتەیەکی تایبەت ئەم تارماییە لە شێوازی دوژمن، لایەن یان ئەگەرێک خۆی دەردەخات.
  • نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
    مرۆڤێك كه له هەژاریدا ڕاگیراوه، مرۆڤێك كه نكۆڵی له ناسنامه ئێتنیكی، ئایینی یان نەتەوەییەكەی دەكرێ یان دەكەوێته بەر تەوژمی سیاسەتی تواندنەوه و سووكایەتی پێكردن یان لەژێر ستەمی جنسیدا دەژی، مرۆڤێكه كه كەرامەتی لێ زەوت كراوه.
  • شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن
    گۆڕانکارییەکانی ناو کابینەی ترامپ و کاریگەرییان لە سەر سیاسەت و رووداوەکانی ناوچە، تەوەری گفتوگۆی ئەم ژمارەیەی رۆژنامەی کوردستانە لەگەڵ شەریف هەژاری، مامۆستای مێژوو لە زانکۆی سلێمانی، کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    لە دوو بابەتی پێشوودا، "شەڕی ئێران و ئیسرائیل"و بەشی یەکەمی "پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران"، هێڵی بەهێزی ڕێژیمی تاران (دەرەوەی سنوورەکان و کەڵک وەرگرتن لە ملیشیا و لایەنگرە شێعەکانی لە وڵاتانی ناوچە) و خاڵی لاوازی ئەو ڕێژیمە (خەڵکی ناڕازی و وەزاڵەهاتووی نێو شارەکانی ئێران) خرایە بەر باس و لێک درایەوە.
  • بێستوون، شوێنی خودای خوداکان بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
    شاری بێستوون، یەکێک له شارەکانی کرماشانه که له باکووری رۆژهەڵاتی ئەو گەورەشاره جێگای خۆش کردووه و له سەر رێگای کرماشان - هەمەدان که سەردەمانێک پێتەختی ئیمپراتوری کوردان بوو، هەڵکەوتووه.
  • مانیفێستی ڕزگاری مانیفێستی ڕزگاری
    هەتا لاپەڕەکانی مێژووی کورد زیاتر هەڵدەدەینەوە، تابلۆی تراژێدیای کورد زیاتر دەردەکەوێت. لە پەنای ئەم تابلۆیە سەربوردەی قارەمانیەتی، فیداکاری، کاریگەری بلیمەت و ڕێبەرەکانمان لەسەر زیندوو مانەوەی کورد وەکوو نەتەوە زۆر ڕوونە. لە لایەک پرسیاری بۆچی تا ئێستا سەرنەکەوتووین دەبێتە خۆرەی مێشک، لە لایەک جێ داخە بۆچی ئەم ڕێبەرە زانا و لێهاتووانە بە ڕادەی پێویست لە لایەن تاکی کورد بەرجەستە نەکراون.
  • پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان
    ئەوان کۆتاییان بە کۆمار هێنا، بەڵام نەیانزانی ئامانجەکانی کۆمار و گیانفیدایی ڕێبەرەکانی، چ بەهایەکی مەزنن و چۆن بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازرێنەوە، دوای حەفتاو یەک ساڵ لەو ڕووداوە، داستانی مەرگی سەربەرزانەی پێشەوا، هێشتا خاوەنی بەهێزترین وانەی خۆنەویستی، خەڵکویستی، ئازادیخوازی و سەرفرازییە و ئەوینێکی بەهێزیشە بۆ بە چۆکداهێنانی هەموو مەترسی و ناخۆشییەکان.
  • سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
    لە وڵاتێکدا کە چەند کەلتوور و نەتەوە و ئایینی جیاواز دەژین، حکوومەتی دەسەڵاتدار لەگەڵ هەڕەشە و دەرفەتی جۆربەجۆر بەرەوڕوویە؛ لەو جۆرە وڵاتانەدا، بەهۆی چەندنەتەوەیی و چەندکولتووری و پێکهاتەی ئاڵۆزی کۆمەڵگاوە، ژیانی کۆمەڵایەتی - سیاسی و هەروەها ئیدارەکردنی حکوومەت و دابەشکردنی دەسەڵات و سامان و ئیمتیازەکان لە نێو خەڵکدا ئەرکێکی ئاڵۆز و پڕمەترسییە، کە هەرجۆرە هەنگاو و کردارێک کە نیشان لە هەڵاواردن و بێبەشکردنی کەس و کەسانێک و پێکهاتەیەک بدا، دەبێتە هۆکارێک بۆ رووخانی ئێعتمادی خەڵک بەرامبەر بە دەسەڵاتدار و حکوومەت.
  • پانۆڕامای ساڵ پانۆڕامای ساڵ
    خوێنەرانی خۆشەویست، ڕۆژنامەی کوردستان وەک نەریتی ساڵانە لە دوایین ژمارەی ساڵدا پوختەیەک لە ڕووداو و هەواڵە گرینگە حیزبییەکانی ساڵ دەخاتە بەر دیدی ئێوەی ئازیز؛ لێرەدا بەشێک لەم هەواڵ و ڕووداوانە دەخەینە بەر چاوی ئێوەی هێژا: